ସାରଥି
ସାରଥି
ଲେଖକ / କବି : କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ
‘‘ପଞ୍ଚ ପଡ଼ା ମାତ୍ର ମାଗେ
ନୁହେ ପଞ୍ଚ ରାଜ୍ୟ,
ଦିଅ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ
ପାଣ୍ଡବର ନ୍ୟାଯ୍ୟ ।’’
ଶକୁନିର ପରାମର୍ଶେ
ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ,
ସୂଚ୍ୟଗ୍ର ମେଦିନୀ ଦାନେ
କରିଲା ବାରଣ ।
କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ମନେ ବାହୁଡ଼ିଲେ
ସଭାରୁ ଗୋବିନ୍ଦ,
ଝାଉଁଳି ପଡ଼ିଛି ଶିରୀ,-
ମୁଖ-ଅରବିନ୍ଦ ।
ପୁଚ୍ଛିଲେ ପାଣ୍ଡବ ମାତା
ପାଣ୍ଡୁ ପଞ୍ଚଭାଇ,
‘‘କି ହେଲା ଗୋବିନ୍ଦ ! କିପାଁ
ମନେ ସୁଖ ନାହିଁ ?’’
କହିଲେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ,
‘‘ଗଲି ପଞ୍ଚପଡ଼ା ମାଗି,
ମନା କଲା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ,
ଭିକ୍ଷା ଦାନ ଲାଗି ।’’
ଭୀମ କହେ, ‘‘ଜାଣେ ମୁହିଁ
ପୂର୍ବେ ତ କହିଛି,
ଉପରୋଧ ଅନୁରୋଧେ-
ଫଳ ନାହିଁ କିଛି ।
ତୁଟିଲା ତ ମୋହ ଏବେ
ଭାଙ୍ଗିଲା ତ ନିଦ,
ଅପମାନେ ଫେରିଲେ ତ
ଆପଣେ ଗୋବିନ୍ଦ ?
ଅର୍ଥ ବଳେ, ଅନ୍ନ ବଳେ
ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଅବା,
କିଣି ଅଛି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ
ଦ୍ରୋଣ କର୍ଣ୍ଣ ଗଭା ।
ଗର୍ବ-ପର୍ବତେ ହୋଇଛି
ପକ୍ଷର ସୃଜନ,
ସେ କିପାଁ ଘେନିବ
କହ ଗୋବିନ୍ଦ ବଚନ ?’’
ସବୁଥିରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଖାଲି
ଦୋଳାଇବେ ମଥା,
ନତୁ କେତେ କାଳୁ କଥା
ହୁଅନ୍ତା ଅନ୍ୟଥା ।’’
କହିଲେ ଗୋବିନ୍ଦ,
‘‘ଆଉ କଥାରେ କି କାର୍ଯ୍ୟ ?
ମନେ ହୁଏ-କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର
ଯୁଦ୍ଧ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ।’’
ଧର୍ମ୍ମରାଜ ମନ ଦୁଃଖେ
କହିଲେ, ‘‘ହେ ହରି,
ବିଧି ବିଧିକି ଅସିଦ୍ଧି
କେ ପାରିବ କରି ?
ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ, ପୁଣି
ଦ୍ରୋଣ ଅସ୍ତ୍ରଗୁରୁ,
ଏମାନେ କି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ
ହେବେ ସେ ପକ୍ଷରୁ ?’’
‘‘ଅନ୍ନପୁଷ୍ଟ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନେ
ତେଜିବେ କିପରି ?
ଗତ୍ୟନ୍ତର ଅଛି କାହିଁ ?’’
କହିଲେ ଶ୍ରୀହରି ।
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ, ‘‘ସଖା, ।
ନାହିଁ ମୋର ଦର
ନିଜ କଥା କହିବଟି
ଆପଣେ ଶ୍ରୀଧର ।
ସଂଶପ୍ତକ ସେନା ତୁଲେ
ତୁମ୍ଭେ ଥିଲେ ଏକା,
ବିଜୟୀ ପାଣ୍ଡବ ନିଶ୍ଚେଁ
ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାକ୍ଷରେ ଲେଖା ।’’
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ, ‘‘ଶୁଣ,
ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟମ
ଇତି ମଧ୍ୟେ ଘଟିଲାଣି
ଅଘଟ ଘଟନ ।
ଜାଣ ତୁମ୍ଭେ ହଳଧର
ବନ୍ଧୁ କୌରବର
ନୀରବ ରହିବି ମୁହିଁ
ଇଚ୍ଛା ତାହାଙ୍କର ।
ଆମନ୍ତ୍ରିଛି ନିଜ ପକ୍ଷେ
ମୋତେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ,
ସଭାରେ ମୁଁ କହି ଅଛି
ଏମନ୍ତ ବଚନ:-
‘‘ଏ ସମରେ ଅସ୍ତ୍ର ମୁହିଁ
ନ କରିବି ଘେନା
ଯୁଦ୍ଧେ ଯୋଗ ଦେବେ ମୋର
ସଂଶପ୍ତକ ସେନା ।
ନିରସ୍ତ୍ର ରହିବି ମୁହିଁ,
ଯାହା ପକ୍ଷ ଧରି
ସେନାଏଁ ଯୁଝିବେ ତାର
ବିପକ୍ଷ ଆଦରି ।’’
କହିଲେ କିରୀଟୀ, ‘‘ଦେବ,
କର ସମାଧାନ,
କେଉଁ ପକ୍ଷେ ସଂଶପ୍ତକ,
କାହାର ଆପଣ ?
ସତ୍ୟ ଯେବେ କରି ଅଛ
ଆପଣେ ଶ୍ରୀଧର,
ମୀମାଂସା ଆପଣା ହାତେ,
ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁରୁତର ।’’
‘‘ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ
ମୋତେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ,’’
ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ ‘‘ଶୁଣ,
ଦେଇଛି ବଚନ:-
ଶୟନାନ୍ତେ ଆଜି ନିଶି
ହୋଇଲେ ପ୍ରଭାତ,
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ସବ୍ୟସାଚୀ
ଥିବେ ଉପଗତ ।
ନିଦ୍ରା ତେଜି ମୁଖ ଯାର
ପ୍ରଥମେ ଦେଖିବି
ନ ଧରିଣ ଅସ୍ତ୍ର ମୁହିଁ
ତା ପକ୍ଷେ ରହିବି ।
ବିପକ୍ଷ କୁଳରେ ମୋର
ସଂଶପ୍ତକ ସେନା,
ଏ କଥାକୁ ସଭାସ୍ଥଳେ
ସର୍ବେ କଲେ ଘେନା ।’’
ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ବୋଇଲେ,
‘‘ସଖା ! ତୁମ୍ଭ କଥା ରହୁ,
ସମଦୃଷ୍ଟି ଗୋବିନ୍ଦର
ତ୍ରିଭୁବନ ଗାଉ ।’’
-ଦୁଇ-
ଚିନ୍ତିତ ଉନ୍ନିଦ୍ର ପାର୍ଥ
ପୁହାଇ ଶର୍ବରୀ,
କୃଷ୍ଣ ସନ୍ନିଧାନେ ଗଲେ
ଗୋବିନ୍ଦ ସୁମରି ।
ଦେଖିଲେ ସେ ଭାଜିନାହିଁ
ଶ୍ରୀହରି-ଶୟନ,
ସୀମସ୍ଥାନେ ବସିଛନ୍ତି
ମାନୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ।
ପଦତଳେ ଉଭାହେଲେ
ଅନୁଗତ ସରି,
ଦେଖି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଚିତ୍ତେ
ଘୃଣା ଗଲା ଭରି ।
ଡାକିଲା କଜ୍ଜଳପାତୀ
ଶେଷେ ବିଭାବରୀ,
କମଳ-ନୟନ ମେଲି
ଚେତିଲେ ଶ୍ରୀହରି ।
ପଡ଼ିଲା କରୁଣା-ନେତ୍ର
ଅର୍ଜ୍ଜୁନର ପରେ,
ସ୍ନେହ ଭକ୍ତି ଘେନି
ପାର୍ଥ ପ୍ରଣମେ ପୟରେ ।
ହସି ପାର୍ଥେ ହରି କଲେ
ଶୁଭ ସଂଭାଷଣ,
ଅଭିମାନେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ
ତେଜିଲେ ଆସନ ।
ଗୋବିନ୍ଦ ଦେଖିଲେ ପଛେ
ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ,
ପଚାରିଲେ ‘‘କେତେବେଳେ
ଆସିଛ ଆପଣ ?’’
‘‘ଆସିଲିଣି ବହୁକାଳୁଁ’’
ଭାଷେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ
‘‘ମୋହୋପରେ ପ୍ରବେଶିଲେ
ପାଣ୍ଡବ-ମଧ୍ୟମ ।’’
‘‘ନୟନ ମେଲାଇ କିନ୍ତୁ
ଦେଖିଲି ପହିଲେ
କିରୀଟି ବଦନ’’, -ବୋଲି
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ ।
‘‘ତେଣୁ ନିଜେ ଯୋଗ ଦେବି
ପାଣ୍ଡବ ପକ୍ଷରେ,
ବଚନ ପ୍ରମାଣେ ଅସ୍ତ୍ର
ନ ଧରିବି କରେ ।’’
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କହେ ‘‘ମୁଁ ଯେ
ଆସିଛି ପ୍ରଥମ,’’
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭାଷିଲେ ‘‘ନିନ୍ଦ୍ରା-
ତେଜି ମୋ ନୟନ,-
ଅର୍ଜୁନେ ଭେଟିଛି, ତେଣୁ
ଦୋଷ ନ ବିଚାର
ସଂଶପ୍ତକେ ଯୋଗଦେବେ
କୁରୁ ସ୍କନ୍ଦାବାର ।’’
ପାର୍ଥ କହେ ‘‘ସଖା, ବନ୍ଧୁ,
ପ୍ରଭୁ ଚକ୍ରଧର,
ଜୀବନ ସାରଥି ! ହୁଅ
ସାରଥି ରଥର ।’’
Post a Comment