ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣ
ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣ
ଲେଖକ / କବି : ହରିହର ଦାସ
ଶ୍ଳୋକ
ନାରାୟଣଂ ନମସ୍କୃତ୍ୟ ନରଂ ଚୈବ ନରୋତ୍ତମଂ
ଦେବୀଂ ସରସ୍ଵତୀଂ ବ୍ୟାସଂ ତତୋଜୟ ମୁଦୀରୟେତ୍ ।
ବେଦେ ରାମାୟଣେ ଚୈବ ପୁରାଣେ ଭାରତେ ତଥା ।
ଆଦୌ ଚାନ୍ତ୍ୟେ ଚ ମଧ୍ୟେ ଚ ହରିଃ ସର୍ବତ୍ର ଗୀୟତେ ।।
ବନ୍ଦନା
ଜୟ ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରୀଚକାନୟନ
ଜୟ ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ ଆରତବଞ୍ଜନ ।
ଧନ୍ୟ ତୁମ୍ଭର ମହିମା ହେ ଦୟାସାଗର
କି ବର୍ଣ୍ଣିପାରିବ ମୁହିଁ ମାନବ ଶରୀର ।
ପୁରାଣ ପୁରଷ ଆହେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ହରି
ଲୀଳାଭାବେ କୌତୁକରେ ମର୍ତ୍ତ୍ୟେ ବିଜେକରି ।
ଯେତେ ପୁରାଣ ସଂସାରେ ରଚନା ହୋଇଛି
ତୋ ନାମ ତୋ ଭାବ ତହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଅଛି ।
ତୋ ନାମ ଯହିଁରେ ନାହିଁ ସେ କେଉଁ ପୁରାଣ
ଏମନ୍ତ ବୋଲି କେଭେ ତ ନ ଶୁଣିଛି କାନ ।
ହେ କରୁଣାମୟ ହରି କରୁଣା ନିଧାନ
ତବ ଶ୍ରୀଚରଣ ବନ୍ଦି କରେ ନିବେଦନ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ ପଦ୍ୟେ କରିବି ରଚନା
ତିଳେ ମାତ୍ରକ ତୋହର ନୋହିଲେ କରୁଣା ।
ଆରତ ନାଶନ ଆହେ ବାଞ୍ଛା କଳ୍ପତରୁ ।
ତାହାର କୃପାରେ ଦୂବହୋଇପାରେ ଦାରୁ ।
ପଙ୍ଗୁ ଲଙ୍ଘିଯାଏ ଗିରି ଚକ୍ଷୁ ଲଭେ ଅନ୍ଧ
ସକଳ ଆୟତ୍ତ ତୋର ହେ ଜଗନାନନ୍ଦ ।
ତବ ଶ୍ରୀଚଣ ତଳେ ଶତ ନମସ୍କାର
କୃପାକରି ମନବାଞ୍ଛା ମୋର ପୂର୍ଣ୍ଣକର ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣେ ଗାଇ ତୋର ନାମାବଳୀ
ତୋହର ଅସୀମ ନାମ କଣ୍ଠେ କରି ମାଳି ।
ଗୁଣି ଗୁଣି ତୋ ବିଷୟ ଯାଉ ମୋର ପ୍ରାଣ
ଏହି କୃପା ମୋହଠାରେ କରି ନାରାୟଣ ।
ନମୋ ବିଘ୍ନ ବିନାଶର ପାର୍ବତୀ କୁମର
ପରମ ପୁରୁଷ ମହା ଯୋଗ ଯୋଗେଶ୍ଵର ।
ପୁରାଣ ରଚକ ଆଗ ତୋ ନାମ ଶୁଣିଲେ
ଲେଖି ଆରମ୍ଭିଣ ବସେ ଲେଖନର ମୁନେ ।
ଆହେ ଗଣନାଥ କୃପାକର ମୋହଠାରେ
ଶତବାର ନମସ୍କାର କରେ ତୋ ପୟରେ ।
ଏ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣ ମୋର ହୋଇବ ପୁରାଣ
ଏଥିକି ସକୃପା କରି ବୃଦ୍ଧି କର ଦାନ ।
ନମସ୍ତେ ଗୋ ବାକ୍ୟଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଲ୍ଳଭୀ
ତୋର କୃପା ହେଲେ ମୂର୍ଖ ହୁଏ ମହାକବି ।
ଶ୍ଵେତପଦ୍ମ ଆସନୀ ଗୋ ଜଡ଼ତା ନିଶିନୀ
ତୋର ଶ୍ରୀଚରଣେ ମାତ କରୁଛି ଦୟିନୀ ।
ଏ ମୋହର ବୁଦ୍ଧି ଜ୍ଞାନ ଜଡ଼ ଅନ୍ଧକାର
ତପନ ରୂପେ ମୋ ହୃଦେ ଉଇଂ ନିଶାକର ।
ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣେ ଅକ୍ଳେଶେ ହେଉ ମୋ ପୂରଣ
ତୋ କୃପା ନୋହିଲେ କିସ ଲେଖିବ ଅଜ୍ଞାନ ।
ତୋ ଚରଣେ କୋଟି କୋଟି କରେ ପ୍ରଣିପାତ
କୃପାକରି ବିଦ୍ୟବୁଦ୍ଧି ଦିଅ ଆଗୋ ମାତ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଜଣେ ଶିଣ ମନଦେଇ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣେ କଥା କହୁଛି ବୁଝାଇ ।
ଶିବ ପାର୍ବତୀ ସମ୍ବାଦ ଅତି ଦିବ୍ୟରସ
ଶୁଣିଣ କଳି କଳୁଷ ଶରୀରରୁ ନାଶ ।
କି ରୂପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବ ଜନମ ହୋଇଲେ
ଶୁଣିବାକୁ ଉମାଦେବୀ ଶିବଙ୍କୁ ପୁଚ୍ଛିଲେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣେ ମୋତେ କୁହ ହେ ବିସ୍ତାରି
ଶୁଣିଣ ତୃପ୍ତ କରିବି ମାନସ ମୋହରି ।
ଆଦ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତ କରି ମୋତେ ବିଶେଷ କହିବ
କୁମ୍ଭ ମୁଖୁ ଶୁଣି ମୋର ସନ୍ଦେହ ତୁଟିବ ।
ଏରୂପେ ପୁଚ୍ଛନ୍ତେ ଉମା ସେ ଦେବ ଈଶାନ
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନାମ ପାଦେ ଲଗାଇଲେ ଧ୍ୟାନ ।
ସକଳ ବିଷୟ ତାଙ୍କ ହୋଇଲା ଗୋଚର
ତତ୍ପରେ ବୋଇଲେ ପ୍ରିୟେ କର ମନ ସ୍ଥିର ।
ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଥମରୁ ହେଲା ଯେ ରୂପେ ବସତି
ସେହିଠାରେ କୁହୁଅଛି ଶୁଣ ଦେଇ ମତି ।
ଶ୍ରୀହରି ଚରଣ ସଦା ମନ ମଧ୍ୟେ ଧ୍ୟାୟି
ହରି ଦାଶଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଏ ପଦ୍ୟରେ ଲେଖଇ ।
ପ୍ରଳୟ ବର୍ଣ୍ଣନା
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ସାଧୁ ସନ୍ଥଜନ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ ପାଠ ଅତି ଦିବ୍ୟାଜ୍ଞାନ ।
ଉମାଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଶିବ ଶୁଦ୍ଧାସେନ ବସି
ହେ ଦେବୀ ସୁସ୍ଥରେ ଶୁଣ ଶ୍ରବଣ ନିବେଶି ।
ପ୍ରଥମରେ ଦୟାମୟ ନିରଞ୍ଜନ ହରି
କୋଟିଏ ସଂସାର ମନେ ମନେ ଗଢ଼ିକରି ।
ସଜାଇଲେ ଲୀଳାଭାବ କରୁଣା ନିଧାନ
ପୁଣି ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ତାକୁ କରିଲେ ଯତନ ।
ଦେଖିଲେ ସଂସାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପୂର୍ବ ସମ୍ଭାର
ବିନାଶ ହୋଇବ ସେହୁ କେମନ୍ତ ପ୍ରକାର ।
ଲେଖିଦେଇ ଲିଭାଇଲା ପରି କରି ପୁଣି
ପଲକେ ସୃଷ୍ଟି ରଚନା କଲେ ଚକ୍ରପାଣି ।
ସୃଷ୍ଟିଟି ଯେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଟେ ଖେଳଘର
ନାଶିବା ପାଇଁକି ତାକୁ କେତେକ ମାତର ।
ଯେତେବେଳେ ଘଟେ ଆସି ପ୍ରଳଲୟର ବଳ
ସେତେବେଳେ ଘୋଟିଥାନ୍ତି ରିଷ୍ଟ ମେଘମାଳ ।
ଚଉଦିଗ ଘୋଟି ଘନ ବରଷଇ ନୀର
ମୂଷଳ ପ୍ରକାରେ ବହେ ଅନୁକ୍ଷଣ ଧାର ।
ମେଘରେ ଯେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଗଗନ ମଣ୍ଡଳ
ନିବିଡ଼ ଘୋର ଅନ୍ଧାର କରଇ ଶୟଳ ।
ଝଟକଇ ବିଜୁଳିର ଆଭା ଚଉକତି
ବଜ୍ର ସୂଚିକା ଘାତରେ କମ୍ପେ ବସୁମତୀ ।
ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହୋଇଣ ସିନ୍ଧୁ ଉଚ୍ଛୁଳଇ
ତୀରକୁ ଲଙ୍ଗିଣ ନୀର ମାଡ଼ିଣ ଆସଇ ।
ବନଗିରି ନଦ ନଦୀ ଘୋଟଇ ସଲିଳ
ଉଦ୍ଧାର ନ ପାଇ ଜନ୍ତୁ ମରନ୍ତି ସକଳ ।
ପ୍ରବଳେ ମାଡ଼ି ଆସନ୍ତି ସପତ ସାଗର
ପାତାଳେ ଘୋଟିଣ ନାଶକରେ ମର୍ତ୍ତ୍ୟପୁର ।
ମହାର୍ଣ୍ଣବ ପରାୟେକ ଦିଶଇ ଧରଣୀ
ଏମନ୍ତ କାଳକୁ ପ୍ରିୟେ ପ୍ରଳୟଟି ଭଣି ।
ଏହିରୂପେ ସଂସାରଟି ହୁଏ ଜଳମୟ
ସଂସାରର ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଯାନ୍ତି କ୍ଷୟ ।
ଦେଖୁ ଦେଖୁ କି ଆକୁଳ ହୁଏ ମହୀସ୍ଥଳୀ
ମହା ମହା ଗିରିମାନ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି ଢଳି ।
ଗଗନକୁ ଉକୁଚିଣ ଟେକଇ ଲହରୀ
ସାଗର ମଣ୍ଡଳେ ଯାଇ ଖେଳଇ ଭଉଁରୀ ।
ଗଗନ ମାର୍ଗେ ଘୋଟିଣ ମାଡ଼ନ୍ତେ ସେ ଜଳ
ଦେଖିଣ ଭଉ କରନ୍ତି ଦେବତା ସକଳ ।
ମେରୁ କମ୍ପମାନ ହୋଇ ହୁଏ ଟଳମଳ
ସ୍ଵର୍ଗ ଭୁବନ ପଡ଼ିଣ ହୁଏ ରସାତଳ ।
ପ୍ରଳୟର କାଳ ଜାଣି ସ୍ଵର୍ଗ ଦେବତାଏ
ସ୍ଥାନ ତେଜି ପଳାବନ୍ତେ ଉପରକୁ ରାୟେ ।
ସୁରଗିରି ପରେ ସ୍ଥିତ ସେ ସୁଧର୍ମା ସଭା
ତିନି ଭୁବନେ ତାର ପରି ନାହିଁ ପୁର ଶୋଭା ।
ସେ ଗିରି ଉପର ଆଭା ଅତି ଶୋଭାବନ
ତାପରେ ଆଶ୍ରା ନିଅନ୍ତି ଯାଇଁ ଦେବଗଣ ।
ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ସ୍ଵର୍ଗ ନାଶି ଉଠିଯାଏ ପାଣି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳେ ପଶିଣ ନାଶେ ସେ ଧରଣୀ ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଲହରୀ ମାଡ଼ଇ ବେଗରେ
କ୍ରମେ ମେରୁ ବଢୁଥାଏ ଜଳ ସହିତରେ ।
ଶୂନ୍ୟକୁ ବଢ଼ଇ ଘୋଟ ଦେଶ ନାଶ ଜାଣି
ତହୁଁ ଉଦ୍ଧାରିବା ଶକ୍ତି କାର ନାହିଁ ପୁଣି ।
ଏ ରୂପେ ଶତେକ ଯୁଗ ଗତ ହୋଇଗଲା
ଦେବତାଙ୍କ ମନେ ବଡ଼ ଭାଳେଣି ପଡ଼ିଲା ।
ପରଂବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଚରଣେ ଲଗାଇଲେ ଧ୍ୟାନ
ଦୟାମୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେହେ କଲେ ଲୀନ ।
ଏ ରୂପେ ସଂସାର ଗୋଟ ପ୍ରଳୟ ହୋଇଲା
ସବୁ ନାଶିଣ ଜଳଧି ଘୋଟିଣ ରହିଲା ।
ସକଳ ଜୀବନ ପ୍ରତି ନାରାକାର ସ୍ଵାମୀ
ବିରାଟ ପୁରୁଷ ସେ ଯେ ଦେବ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ।
ଅନାଦି ପୁରୁଷ ସେହି ଅରୂପ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ
ପ୍ରଳୟ କାଳରେ ତହୁଁ ହେଲେ ଦେବବନ୍ତ ।
ଅକ୍ଷୟ ତରୁବର ଯେ କଳ୍ପ ନାମ ବଟ
ପ୍ରଳୟ ପାଣିରେ ସେହୁ ଅଟଇ ଅତୁଟ ।
ମହାଜଳର ଭିତରେ ବୁଡ଼ି ବୃକ୍ଷଗୋଟି
ତାହାର ଶାଖା ଅଗ୍ରଟି ଦିଶୁଅଛି ଫୁଟି ।
ସେହି ବୃକ୍ଷ ଉପରକୁ କ୍ରମେ ବଢ଼ିଯାଏ
ସେ ବଟ ତଳେ ଅନନ୍ତ କରଇ ବିଜୟେ ।
ତାହାର ପରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ କରନ୍ତି ଶୟନ
ତେଶୁ ବୋଲାନ୍ତି ଅନନ୍ତଶାୟୀ ଭଗବାନ ।
ଏ ରୂପେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇଲେ ଗୋବିନ୍ଦ
ସଂସାରର ଖେଳଘର ଭାଙ୍ଗି ସର୍ବଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ ।
ଅନନ୍ତ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରଖି ଗର୍ଭଗତେ
ପରମ ପୁରୁଷ ନାଥ ଶୋଇଲେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ ।
ପ୍ରଳୟ ଜଳରେ ଯେବେ ହୋଇଥିଲେ ହତ
ସବୁଙ୍କରି ଜୀବ ଆତ୍ମା ହୋଇଲା ଏକତ୍ଵ ।
ନିରାକାରଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ବିଶ୍ରାମିଲେ ଯାଇ
ତେଣୁ ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ହୋଇଲେ ଗୋସାଇଁ ।
ପ୍ରଳୟ କାଳରେ ସେହୁ ସର୍ବଜୀବ ନାଶି
ଏକଇ ଅଙ୍ଗ ଘେନିଣ ହେଲେ କଳ୍ପବାସୀ ।
ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗୁ ବିରାଜେ ସୁଧାଂଶୁର ଜ୍ୟୋତି
ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟେ ବିରାଜଇ ଅଶେଷ ଧରିତ୍ରୀ ।
ଷଡ଼ ନିଃଶ୍ଵାସରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କହି
ଚାରି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଲିତା ଯେ ବୋଲାଇ ।
ଚାରି ଲିତା ହେଲେ ଠୁଳ ବିଶ୍ଵା ବୋଲି ଗୁଣି
ଷୋଳ ବିଶ୍ଵାରେ ଦଣ୍ଡେକ ବୋଲି ପରିମାଣି ।
ଏ ବିଧି ଷାଠିଏ ଦଣ୍ଡେ ରାତ୍ରେକ ଦିବସ
ସେପରି ତିରିଷ ଦିନେ ହୁଏ ଏକମାସ ।
ଏମନ୍ତ ବାର ମାସରେ ବରଷେକ ଭୋଗ
ସତର ଲକ୍ଷ ଅଠାଶୀ ସସ୍ର ସତ୍ୟଯୁଗ ।
ତ୍ରେତା ବାରଲକ୍ଷ ଛୟାଣୋଇ ସସ୍ର ବର୍ଷ
ଦ୍ଵାପର ଆଠଲକ୍ଷ ଚୌଷଠି ସସ୍ରେ ଶେଷ ।
ଚାରିଲକ୍ଷ ବେନି ଷୋଳ ସସ୍ରେ କଳି ଶେଷ
ଏ ବିଧିରେ ପରମାୟୁ ଯୁଗର ଆୟୁଷ ।
ଏ ରୂପେ ଚାରୋଟି ଯୁଗ ହେଲା ସମାପତ
ଦେବବରଙ୍କୁ ହୁଏ ତା ଲିତା ଏକ ମାତ୍ର ।
ଧାତାଙ୍କୁ ଏ ବିଧି ସସ୍ର ଗଣ୍ଡା ଯୁଗେ ଦିନ
ରାତ୍ରହିଁ ସହସ୍ର ଗଣ୍ଡା ଯୁଗର ସମାନ ।
ଦିବସ ଅନ୍ତେ ରଜନୀ ହୁଅନ୍ତେ ପ୍ରବେଶ
ସନ୍ଧ୍ୟା ସାରି ଦେବବର ଶୟନେ ଆଳସ ।
ଯହିଁ ସପ୍ତପୁର ଅନ୍ତେ ବଇକୁଣ୍ଠ ଅଛି
ତହିଁ ନିଦ୍ରା ଯାଇଥାନ୍ତି ପ୍ରଭୁ ଶିରୀବତ୍ସି ।
ସେ ବିଷ୍ଣୁ ନାଭିରୁ ଏକ ପଦ୍ମଫୁଲ ଫୁଟି
ସହସ୍ର ପାଖୁଡ଼ା ତାର ବିକାଶେ ଚହଟି ।
ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଅନ୍ତେଣ ତହିଁ ଘୋଟିଯାଏ ଜଳ
ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସହିତେ ନାଶ ହୁଅନ୍ତି ସକଳ ।
ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ କୀଟ ପତଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି
ଭୂପୁର ଯେ ଭୁବପୁର ସ୍ଵର୍ଗପୁର ଆଦି ।
ବ୍ରହ୍ମା ଯାମିନୀରେ ସର୍ବେ ହୁଅନ୍ତି ବିନାଶ
ପୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯେ କାଳେ ହୁଅଇ ଦିବସ ।
ନିଦ୍ରାଭଙ୍ଗ ହୋଇଲେ ସେ ଉଠି ପଦ୍ମଯୋନି
ପୁଣି ସୃଷ୍ଟିକି ସର୍ଜାଇ ବିଷ୍ଣୁ ଆଜ୍ଞା ଘେନି ।
ଏ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି ସର୍ଜନା କରନ୍ତି ବିଧାତା
ଦିବସରେ ପ୍ରତିପାଳି ରାତ୍ରେ କରେ ହତ ।
ଏ ବିଧି ଧାତାକୁ ହେଲେ ରଜନୀ ଦିବସେ
ତିନିଶ ଷାଠିଏ ଦିନେ ହୁଅଇ ବରଷେ ।
ଏକ ବରଷ ମଧ୍ୟରେ ସସ୍ରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାନ୍ତି
ଏଥିମଧ୍ୟେ ଶତବାର ବିଷ୍ଣୁ ଜନମନ୍ତି ।
ଏକ ରୂପରେ ବରଷ ହୁଅଇ ଗଣତା
ଶତ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ବର୍ଷ ଜୀଆଇଁ ବିଧାତା ।
ଏ ବିଧାତା ପୁରୁଷର ଆୟୁ ଶେଷକାଳେ
ଶୁଅଇ ଦେବନାଶନ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ।
ଏ ଦେବ ନାଶନ ବଟେ ଶୋଇଲେ ଏକାନ୍ତେ
କାରୁଣ୍ୟ ଜଳ ଘୋଟଇ ସକଳ ଜଗତେ ।
ଜନ୍ତୁପତି ହାତେ ଥାଏ ସଂହାରଣ ଭାର
ତହୁଁ ସେ ସର୍ବ ଜୀବଙ୍କୁ କରିଣ ସଂହାର ।
ସବୁଆଡ଼େ ଶୂନ୍ୟ ଏହା ଦେଖେ ଯେତେବେଳେ
ବିଶ୍ରାମନ୍ତି ଧର୍ମ ଯାଇ ବ୍ରହ୍ମା କମଣ୍ଡଳେ ।
ଧର୍ମ ଯେଉଁ ସମୟରେ ହୁଅନ୍ତି ଗୋପନ
କଳ୍ପେକ ହୋଇଲା ବୋଲି ରହିଛି ପ୍ରମାଣ ।
ରହନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କମଣ୍ଡଳେ ଜନ୍ତୁପତି
ବିଧାତା ଜାଣି ଗର୍ଭରେ ତାହା ସଂହରନ୍ତି ।
ତତ୍ପରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ବିଧାତା ପୁରୁଷ
ଧ୍ୟାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ଵବାସ ।
ଜାଣିକରି ବିଧାତାର ମନ ବାସୁଦେବ
ବିଶ୍ଵ ଗର୍ଭରେ ଦିଅନ୍ତି ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଠାବ ।
ବିଧାତାକୁ ସଂହାରିଣ ବିଷ୍ଣୁ ଗର୍ଭଗତେ
ମୋହର ଗର୍ଭରେ ଯାଇ ରହନ୍ତି ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ ।
ସେବେଳେ ସଂହାରି ମୁହିଁ ବିଶ୍ଵ ଭାରାଭର
ଯୋଗବଳେ ରହେ ପ୍ରିୟେ ଯୁଗ ଗଣ୍ଡା ବାର ।
ପ୍ରଳୟର ଜଳ ଯହୁଁ ଘୋଟେ ଅକଳନା
ଦେଖିଣ ସେ କାଳେ ମୋର ଯୋଗ ହୁଏ ବଣା ।
ଜଟା ମଧ୍ୟେ ରହିଥିଲେ ମୋର ସୁଧାକର
ସେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଗର୍ଭେ ଧରି କରଇ ସଂହାର ।
ସହି ନ ପାରି ମୋହର ତାପ ଶଶଧର
ଆତଙ୍କେ ସେ ସୁମରଣା କରେ ନିରାକାର ।
ସେ ନିରାକାର ପୁରୁଷ ଶୂନ୍ୟେ ଥାନ୍ତି ବ୍ୟାପି
ଚନ୍ଦ୍ରଦେବେ ସଂହାରିଣ ଦେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପୀ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ନାଶଯାନ୍ତେ ହେଲା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଳୟ
ସର୍ବ ଆତ୍ମା ସଂହାରିଲେ ଗର୍ଭେ ଦୟାମୟ ।
ଏରୂପେ ପ୍ରଳୟ ଘୋଟ ସକଳ ଜଗତ
ଦେହ ଧରିକରି ଏକା ରହନ୍ତି ଅନନ୍ତ ।
ନିରାକାର ବୋଲି ଯେହୁ ଯେବଣ ପୁରୁଷ
ତାହାଙ୍କ ମହିମା ବ୍ରହ୍ମା ନ ଜାଣଇ ଲେଶ ।
ନିର୍ଗୁଣ ପୁରୁଷ ତାର ବର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ
ଏ ରୂପେ ପ୍ରଳୟ ବିଧି ସେ ପ୍ରବୁ କରଇ ।
ଅକ୍ଷୟ ପୁର, ସେ ଯେ ସଦା ଶୂନ୍ୟେ ସ୍ଥିତ
ସଂସାର ରଚନା ଯାର କଉତୁକ ମତ ।
ଇଚ୍ଛାରେ ପାଳଇ ଇଚ୍ଛାକଲେ ସଂହାରଇ
ଏକ ସ୍ଵରୂପେ ଅନେକ ଦେହବନ୍ତ ହୋଇ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠରୂପେ ଧରେ ସେହି କନିଷ୍ଠ ହୁଅଇ
ଆକାର ବର୍ଜିତ ନିରାକାର ସେ ଅଦେହୀ ।
ସକଳ ଆତ୍ମା ସ୍ଵରୂପ ଅଟେ ସେହି ମୂଳ
ମହାପୁରୁଷ ବୋଲାନ୍ତି ଶୂନ୍ୟେ ତାଙ୍କ ଠୁଳ ।
ସେ ଶୂନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଦେଖି ଚାରାଚର ଶୂନ୍ୟେ
ବଟ ମୂଳେ ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁ ଅନନ୍ତ ଶୟନ ।
ସେ ଅନନ୍ତଶାୟୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିଦ୍ରାଭଙ୍ଗ କରି
ଦେଖିଲେ ନିକଟେ ଶୋଭା ସେ ଶୂନ୍ୟବିହାରୀ ।
ତଦପରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗେ କଲେ ଲୀନ
ତଦଅନ୍ତେ ବିଚାରିଲେ ଦେବ ନିରଞ୍ଜନ ।
ଏଥର ସଂସାର ଚିନ୍ତା ହେଲା ମନୁ ଦୂର
ଅନନ୍ତ ଅଙ୍ଗେ ବିଜୟ ପ୍ରଭୁ ନିରାକାର ।
ଏ ରୂପେ କେତେ ପ୍ରଳୟ ହୋଇଲା ଉତ୍ତାରେ
ମାର୍କଣ୍ଡ ପ୍ରଳୟ ସୁଅ ଘଟିଲାକ ଥରେ ।
ଏହିରୂପେ ବଟପୁଟେ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ ବସି
ମାର୍କଣ୍ଡ ଋଷି ସେ କାଳେ ଯାଉଥିଲେ ଭାସି ।
ଥଳକୂଳ ନ ପାଇଣ ହୋଇଣ କାତର
ଆତଙ୍କେ ଡାକିଲେ ରକ୍ଷାକର ନିରାକାର ।
ଭାବକୁ ପ୍ରସନ୍ନ ସେହୁ ଭକତ ସୋଦର
ଆତଙ୍କ ନାଶନ ବାନା ଅଟଇ ତାଙ୍କର ।
ପ୍ରଳୟ କାଳରେ ସେହି ବଟପୁଟେ ଥାଇ
ମାର୍କଣ୍ଡଙ୍କ ଡାକ କର୍ଣ୍ଣେ ଶୁଣି ଭାବଗ୍ରାହୀ ।
ସହସ୍ର ଯୋଜନେ ଭାସି ଯାଉଥିଲେ ଋଷି
ତହିଁକି କର ବଢ଼ାଇ ଆଣିଲେ ଆଶ୍ଵାସି ।
ନୀରେ ତୁଣ୍ଡକୁ ବିସ୍ତାରି ସ୍ରୋତରେ ଭସାଇ
ଆପଣ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ ନେଇ ।
ସେ ପ୍ରଳୟେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ବିଷ୍ଣୁ ଗର୍ଭେ ଥିଲେ
ତାହାଙ୍କ ଉଦର ମଧ୍ୟେ ଏମନ୍ତ ଦେଖିଲେ ।
ଦେଖି ମନେ ବିଚାରନ୍ତି ପ୍ରଳୟ କି ଗଲା
ନୂତନ ସୃଷ୍ଟିକି ଏବେ ବସାଣ ହୋଇଲା ।
ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି ମହା ମହୀ
ସପତ ଭୁବନଯାକ ପୂରିଅଛି ତହିଁ ।
ନବଖଣ୍ଡ ମେଦିନୀ ଯେ ସପତ ସାଗର
ମେରୁ ସହିତରେ ପୁଣି ଅଷ୍ଟ ଗିରିବର ।
ନଦନଦୀ ଗିରିମାଳୀ ଅଛି ନାନା ଦେଶ
ବଉରାଶି କୋଟି ଜୀବ ସମାନ ପ୍ରକାଶ ।
ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ କୀଟ ପତଙ୍ଗାଦି କରି
ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଉଦର ମଧ୍ୟେ ସର୍ବେ ଛନ୍ତି ପୁରି ।
ପାତାଳ ବୈକୁଣ୍ଠପୁରେ ନାଗଶଯ୍ୟା ପରେ
ତହିଁ ନିଦ୍ରା ଯାଇଛନ୍ତି ପ୍ରଭୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ।
ପାଦତଳେ ବସିଛନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସରସ୍ଵତୀ
ବାସୁକି ସହସ୍ର ଫଣା ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵେ ଟେକିଛନ୍ତି ।
ଅଷ୍ଟକୁଳ ନାଗ ଆଉ ମଣ୍ଡୁକୀ ସହିତେ
ସପ୍ତ ପାତାଳ ଧରିଣ ଅଛନ୍ତି ଜାଗ୍ରତେ ।
ଅମରାବତୀ ପୁରରେ ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ
ସକଳ ଦେବତାଗଣ ବିଜୟ ସେଠାରେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର କୁବେରାଦି ପବନ ନୈର୍ଋତ
ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଆଉ ଦ୍ଵାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ।
ଯମ ବୈଶ୍ଵାନର ଆଦି ଦଶଦିଗପାଳ
ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ କରଣ ଆଦି ମେଘମାଳ ।
ଚାରିଯୁଗ ସହିତରେ ସମ୍ବତ୍ସର ଆଦି
ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଭୁ ଅଛନ୍ତି ସମ୍ପାଦି ।
ଐରାବତ ଗଜ ଆଉ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଅଶ୍ଵ
ଉଦର ମଧ୍ୟରେ ଦେଖି ସକଳ ଭବିଷ୍ୟ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଉଶକ ଲୀଳା ଅବତାର
ଠାବେ ଠାବେ ପରକାଶ ହେଉଛି ଅପାର ।
ଚଣ୍ଡୀ ରାମାୟଣ ଆଉ ଭାରତ ସହିତେ
ସକଳ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ ସେହି ଗର୍ଭଗତେ ।
ଏ ଚଉଦ ଭୁବନରେ ଯେତେ କଥାମାନ
ହୋଇଛି ସେ ନିରାକାର ହୃଦରେ ସ୍ଥାପନ ।
ଅନେକ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଲିଲେ ଗର୍ଭରେ
ଯୋଗ ଯାଇଣ ମିଲିଲେ ଜାହ୍ନବୀର ତୀରେ ।
ସେ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଆସି ଆରମ୍ଭିଲେ ତପ
ସେ ନିରାକାର ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ କଲେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ।
ଏ ରୂପେ ପ୍ରଳୟ କଥା ଶୁଣ ଗୋ ଗିରିଜା
ସକଳ କଥା ତୋହର ମନୁ କରି ତେଜ୍ୟା ।
କାଳେ ନ ରହିଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ହରିହର
ନରମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ କେତେକ ମାତର ।
ମାୟାମୟ ସଂସାରରୁ ତେଜ ସବୁ ଚିନ୍ତା
ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପଦାମ୍ବୁଜ ଚିନ୍ତ ଯେ ସର୍ବଥା ।
ପ୍ରଳୟ ପୟୋଧି ଜଳୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପ୍ରାଣ
ରକ୍ଷାକରି ରଖିଥିଲେ ଯେଉଁ ନିରଞ୍ଜନ ।
ସେ ବିଶ୍ଵବିହାରୀ ଯେବେ ହୋଇବେ ପ୍ରସନ୍ନ
ନ ଲାଗିବ ତୋତେ କେବେ ଶମନ ବନ୍ଧନ ।
ଲେଖେ ଗୀତ ପ୍ରବନ୍ଧରେ ହରି ଦାଶ ଭାଳି
ମୋଠାରେ କରୁଣା କର ଆହେ ବନମାଳୀ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣରେ କରି ତୋ ନାମ ଗାୟନ
ଭବ ବାଧା ଖଣ୍ଡ ଛାଡୁ ମୋହର ଜୀବନ ।
ସୃଷ୍ଟି ସର୍ଜନା
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଉମାଦେବୀ ବେନିକର ଯୋଡ଼ି
ମହେଶଙ୍କ ଶ୍ରୀଚରଣେ ଭକ୍ତିଭରେ ପଡ଼ି ।
ପୁଚ୍ଛିଲେ ପ୍ରଳୟ ପରେ ହେଲା କେଉଁ କଥା
ସେ କଥା କହି ମୋହର ଖଣ୍ଡ ମନୁ ବ୍ୟଥା ।
ପ୍ରଳୟ ବିଧାନ ଶୁଣି ଉଲୁସଇ ଗାତ୍ର
ଏଡ଼େ ଭୟଙ୍କର ଅଟେ ପ୍ରଳୟ ଚରିତ ।
ମହେଶ ପ୍ରିୟାର ଭକ୍ତି ଦେଖି ଏହିପରି
ଆବର ବିଶେଷ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଖିଣ ତାହାରି ।
ପୁନରପି ବୋଇଲେକ ସୁପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ
ଆଗୋ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଏବେ ସ୍ଥିରଭାବେ ରହି ।
ଏ ରୂପେ ଘଟିଲା ଜାଣ ପ୍ରଳୟ ଜଳଧି
ବଟପୁଟ ମଧ୍ୟେ ନିଦ୍ରାଗଲେ ଦୟାନିଧି ।
ସଚରାଚର ସୃଷ୍ଟିକି ଗର୍ଭରେ ପୂରାଇ
ଯୋଗନିଦ୍ରା ଗଲେ ତହିଁ ଜଗତ ଗୋସାଇଁ ।
ପାଦତଳେ ବସିଛନ୍ତି ଅନାଦି ଶକତି
ଏକରୁ ବେନି ସ୍ଵରୂପେ ସେହି ମାୟାବତୀ ।
ଜଳ ଶଯ୍ୟାରେ ବିଜୟ ଅନାଦି ପୁରୁଷ
ଏକମନେ ଶୁଣ ଚନ୍ଦ୍ରପୁରାଣର ରସ ।
ଅଚିନ୍ତାରେ ଯାଇଥାନ୍ତି ନିଦ୍ରା ସ୍ଵାମୀ ଭୋଳେ
କୋଟିଏ ସହସ୍ର ଯୁଗ ବହିଯାଏ ଭୋଳେ ।
ପୁରାଣ ପୁରୁଷ ସୁଖେ ନିଦ୍ରାରେ ଅଚେତ
ଜଳମୟ ସଂସାରରେ ଥାଏ ଅପ୍ରମିତ ।
ପ୍ରଳୟ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଦତଳେ ଥାଇ
ମନେ ମନେ ବିଚାରନ୍ତି ସେହି ମହାଦେଈ ।
କୋଟିଏ ସହସ୍ର ଯୁଗ ହୋଇଲାଣି ଆସି
ଆସନ ତ ନ ତେଜିଲେ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମରାଶି ।
ରାତ୍ର ଦିବସ ହୋଇବ ଆଉ କେଉଁମତେ
ଏଥକୁ ଉପାୟ ଅବା କରିବି କେମନ୍ତେ ।
ପରମ ପୁରୁଷ ହେଲେ ନିଦ୍ରାରେ ମୋହିତ
ଦେବମୟ ଅଙ୍ଗ ହେଲା ଯୋଗେ ବଶୀଭୂତ ।
କି ରୂପେ ନିଦ୍ରା ତାଙ୍କର କରିବି ଭଗନ
ଉଠିଲେ କରିବି ପୁଣି ସୃଷ୍ଟିର ସର୍ଜନ ।
ଏହିରୂପେ ମହାମାଈ କରନ୍ତି ବିଚାର
ମନେ ମନେ ଭାଳୁ ଭାଳୁ କଲେ ଦେବୀ ସ୍ଥିର ।
ଭାଳିଲେ ନିଦ୍ରାରେ ସ୍ଵପ୍ନ ଅଟଇ ବଇରୀ
ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖିଲେ ଉଠିବେ ନିଦ୍ରା ତେଜିକରି ।
ଏହା ପାଞ୍ଚି ଆଦି ଦେବୀ ମାୟାରୂପ ଧରି
ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖାଇଲେ ସେହି ତ୍ରିପୁରା ସୁନ୍ଦରୀ ।
ଜଗତ ଈଶ୍ଵର ସୁଖେ ଶୋଇଛନ୍ତି ଭୋଳେ
ନିଦ୍ରାବସ୍ଥାରେ ଦେଖନ୍ତି ସ୍ଵପ୍ନ ବେନି ଡୋଳେ ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ମୋହିନୀ ମାୟା ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ
ଚାରୁ ସୁଲକ୍ଷଣୀ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ରୂପଧରୀ ।
ନିଦ୍ରା ତାହାଙ୍କ ରୂପ ଯେ ଦେଖିଣ ଅଚ୍ୟୁତ
ମନେ ମନେ ସେ ରୂପରେ ହୋଇଲେ ମୋହିତ ।
ସତ୍ୟ ପ୍ରାୟ ମଣିକରି ଇଚ୍ଛନ୍ତେ ଶୃଙ୍ଗାର
ଯୋଗନିଦ୍ରା ଭାଙ୍ଗିଗଲା କ୍ଷରେ ଶୁକ୍ରଧାର ।
ରେତ ଉଛୁଳି ସ୍ରବିଲା ଯେବଣ ସମୟେ
ନିଦ୍ରା ଭାଙ୍ଗିଲା ଉଠିଲେ ପ୍ରଭୁ ଦେବରାୟେ ।
ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗେ ଦିବ୍ୟ ତେଜ ଯା ପଡ଼ିଥିଲା ଖସି
ବାମକରି ତୋଳି ତାହା ଧରି ବ୍ରହ୍ମରାଶି ।
ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠି ସନ୍ଧିରୁ ବୀର୍ଯ୍ୟ ତିନିଧାର ହୋଇ
ଗଳି ପଡ଼ିଲା ସେ ମହାଜଳ ମଧ୍ୟେ ଯାଇ ।
ସେ ଅକ୍ଷୟ ବୀର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରୁ କ୍ଷରିଲା
ମହାଜଳେ ପଡ଼ିକରି କ୍ଷୟ ଯେ ନୋହିଲା ।
ତିନିପୁର ହୋଇଲାକ ତହିଁରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି
କହିଲେ ଶେଷ ନୋହିବ ତାହାଙ୍କ କୀରତି ।
ଉମା ପୁଚ୍ଛାକଲେ ଏଥୁ ଜନ୍ମିଲା ସନ୍ଦେହ
ତାହା କହି ଭ୍ରମ ମୋର ଖଣ୍ଡ ମହାଶୟ ।
ନିରାକାର ବୋଲିକରି ଯେବଣ ହିଁ ସ୍ଵାମୀ
ଅଲେଖ ପୁରୁଷ ସେହୁ ଅବର୍ଣ୍ଣ ଅକାମୀ ।
ଅକ୍ଷରେ ନ ମିଶଇ ଯେ ବେଦର ବାହାର
ସାହା ସଖା ଶବଦଟି ନ ଥାଉ ଯାହାର ।
ସେ କେମନ୍ତ ନିଦ୍ରାକାଳେ ଦେଖିଲେ ସ୍ଵପନ
ମାୟା ଯୁବତୀ ମୋହିଲା ତାହାଙ୍କର ମନ ।
ନିଗୂଢ଼ ଅଙ୍ଗୁ ଖସିଲା କେହ୍ନେ ବ୍ରହ୍ମବୀର୍ଯ୍ୟ
ଏକଥା ଶୁଣିଣ ମୋତେ ଲାଗିଲା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ।
କେଉଁରୂପେ ପ୍ରତେ ଯିବି କହ ମହାଜ୍ଞାନୀ
ଏମନ୍ତ କହିଣ ଉମା କରିଲେ ଦୟିନୀ ।
ଉମାର ଏରୂପେ ସନ୍ଧି ଜଟିଳ ବଚନ
ଶୁଣିଣ କହିଲେ ତାଙ୍କୁ ସେ ପ୍ରଭୁ ଈଶାନ ।
ଅନାଦି ପୁରୁଷ ସେହୁ ଅଟେ ଯୋଗବନ୍ତ
ଶାଖା ବେଦଙ୍କର ସେହୁ ସହଜେ ବେଦାନ୍ତ ।
ଅନାଦି ମହାମାୟା ଯେ ତାହାଙ୍କର ପ୍ରିୟା
ଯୋଗ ନାଶିନୀ ବୋଲନ୍ତି ସେହି ମହାମାୟା ।
ପ୍ରଳୟ କାଳେ ପାଆନ୍ତି ସେହି ଅଧିକାର
ବିଷ୍ଣୁ ନିଦ୍ରାଗଲେ ସେହୁ ଘୋଟଇ ସଂସାର ।
ପ୍ରଳୟ କାଳେ କରଇ ସଂସାରକୁ ନାଶ
ମହାରାତ୍ରି ସ୍ଵରୂପରେ ଘୋଟଇ ଦିବସ ।
ଭାବିନୀ ରୂପେ ବସଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୋଳେ
ନିଦ୍ରାବତୀ ରୂପରେ ସେ ବସେ ବେନ ଡୋଳେ ।
କାମାକ୍ଷୀ ରୂପରେ କାମ ପୀଡ଼ା ଏ ଅଙ୍ଗରେ
ମୋହନୀ ରୂପେ ମତାଏ ସେ ରତି ରଙ୍ଗରେ ।
ଯୋଗିନୀ ରୂପେ ପୀଡ଼ିଲା ପୁଣି ଯୋଗ ବାଟ
ଚଞ୍ଚଳ ରୂପ ଧରିଣ ଫେଡ଼ିଲା କବାଟ ।
ପଦ୍ମିନୀ ରୂପ ଧରିଣ ହୃଦପଦ୍ମେ ବସି
ମହାମେରୁ ରୂପେ ପୁଣି ବନ୍ଦିଘରେ ଶଶୀ ।
ଅନନ୍ତ ରୂପେ କଟଇ ସେହି ଶରବନ୍ଧ
ଚଉର୍ଯ୍ୟ ରୂପରେ ହରି ଆସି ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ।
ଧାରଣ ରୂପରେ ଟେକି ଆଣଇ ଉଜାଣି
ଚେତନା ରୂପରେ ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗାଏ ସେ ପୁଣି ।
ସଂସାର ରଚନା ଅର୍ଥେ ସେ ମାୟା ଯୁବତୀ
କାଢ଼ିଲା ନିରାକାରଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ୟୋତି ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେ କଥାରେ ଅଟେ ସୀଉକାର
ଦୁହିଁଙ୍କର ମତାନୁଯାୟୀ ଖସେ ବିନ୍ଦୁ ଧାର ।
ଯୁଗ ଯୁଗକୁ ଏମନ୍ତ ଘଟଣା ସଂସାରେ
ପରମାନନ୍ଦ ପୁରଷ ଆନନ୍ଦ ବିହରେ ।
ଶୁଣିକରି ଉମାଦେବୀ ହୋଇଲେ ସନ୍ତୋଷ
ଭାଷା ପ୍ରବନ୍ଧ ପଦ୍ୟରେ ଗାଏ ହରି ଦାଶ ।
ତ୍ରୟଦେବଙ୍ଗ ଜନ୍ମ ଓ ମଧୁକୈଟଭ ବଧ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଜନେ ଶୁଣ ମନଦେଇ
ଉମାଦେବୀଙ୍କୁ ମହେଶ ଯାହା ଥିଲେ କହି ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣେ ତାହା କରୁଛି ପ୍ରକାଶ
ଅପୂର୍ବ ଚରିତ ଏହା ସୁଧାମୟ ରସ ।
ଈଶାନ କହିଲେ ଆଗୋ ଶୁଣ ପ୍ରାଣସାହୀ
ପ୍ରଳୟ ଜଳେ ପଡ଼ିଲା ବିଷ୍ଣୁ ରେତ ଯାଇଁ ।
ତିନୋଟି ମୂରତି ତହୁଁ ହେଲେ ଅବତାର
ରୂପ ଗୁଣରେ ତ୍ରିପୁରେ ନାହିଁ ପଟାନ୍ତର ।
ପ୍ରଥମରେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ହେଲା ଉତପନ୍ନ
ଅପୂର୍ବ ହେମ ବରନ କୋଟିଏ ବଦନ ।
ଏକାଗୋଟି ଭୁଜ ପୁଣି ହୃଦୟ ବିସ୍ତାର
ଉଗ୍ର କଣ୍ଠତଟ ପୁଣି ସୁସଞ୍ଚ ଉଦର ।
ସୁଗଠନ ମଝା ବଳୀନ ଯେ ବେନି ଜାନୁ
ଅପୂର୍ବ ବିଦ୍ୟା ଜ୍ୟୋତିରେ ବିରାଜର ତନୁ ।
ଶୁକଳ ବସନ କଟି ତଟରେ ଶୋଭଇ
ଅପୂର୍ବ ମୂରତି ଗୋଟି ଭୁବନ ମୋହଇ ।
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଇତା ଗଳେ ଶୋହେ ନବଗୁଣ
ଲଳିତା ଶାନ୍ତ ମୂରତି ସ୍ଵରୂପ ବ୍ରହ୍ମାଣ ।
ଶୁକ୍ଳବର୍ଣ୍ଣେ କର୍ଣ୍ଣପୁଟେ ଶୋହେ ରୁଦ୍ରକଢ଼ି
କନ୍ଧରେ ଯେ ଉତ୍ତରୀୟ ନାନା ରତ୍ନେ ଜଡ଼ି ।
କର ପଲ୍ଲବରେ ଶୋଭାପାଏ ରତ୍ନମୁଦି
କର୍ଣ୍ଣ ପଦଯାଏ ଏ ସର୍ବଳଙ୍କାର ସମ୍ପାଦି ।
ଗାଇଲେ ଶୂନ୍ୟରେ ଉଭାହୋଇ ବେଦବାଣୀ
ସନ୍ତୋଷ ହେଲେ ଅନାଦି ପୁରୁଷ ତା ପୁଣି ।
ବ୍ରହ୍ମା ତା ନାମ ଦେଇଣ ରାଇଲେ ମୁକୁନ୍ଦ
କୋଳେ ବସାଇଣ ତାକୁ ହୋଇଲେ ଆନନ୍ଦ ।
ଦ୍ଵିତୀୟରେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ହେଲା ଉତପତ୍ତି
ସୁନ୍ଦର ଗଠନ ନୀଳ ଇନ୍ଦିବର ଜ୍ୟୋତି ।
ସୁପ୍ରସନ୍ନ ବଦନଟି ପୂର୍ଣ୍ଣଶଶୀ ଆଭା
ସର୍ବ ଅଙ୍ଗେ ବିରାଜଇ ଆଲୋକିତ ପ୍ରଭା ।
ମର୍କତ କୁଣ୍ଡଳ ଯୋଡ଼ି କର୍ଣ୍ଣତଟେ ଝୁଲେ
ରବି ଶଶୀ ମଣି ଶୋହେ ହୃଦତଟ ତଳେ ।
ବଳୀନ ବିସ୍ତାର ଅଟେ ଚାରିଭୁଜ ଦଣ୍ଡ
ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ପଦ୍ମ ଆବର କୋଦଣ୍ଡ ।
ବାହୁଟି କିରୀଟୀ ବିଦ ମୁଦି କରତଳ
ବିବିଧ କୁସୁମ ଅଙ୍ଗେ ଦିଶେ ପରମଳ ।
ନାନା ମଣିଗଣ ଶୋଭା ପାଉଛି ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗେ
କି ଜାଣି ବିଜୁଳି ଖେଳେ ଜଳ ଧରି ଅଙ୍ଗେ ।
ସେହି ରୂପ ପଟାନ୍ତର ଦିଶେ ଆଦି ତନୁ
ସୁରଙ୍ଗ ଅଧର କିବା ପ୍ରଭାତର ଭାନୁ ।
କମରେ ପୀତବସନ ରତ୍ନ ଓଢ଼ିଆଣୀ
ଚରଣ ଯୁଗ ନୂପୁର ଶୋଭେ ରତ୍ନମଣି ।
ବେଳୁବେଳ ଦିବ୍ୟରୂପ ହୋଇଲା ପ୍ରକାଶ
ଦେଖି ତୋଷମନ ହେଲେ ଅନାଦି ପୁରୁଷ ।
ହସ୍ତ ଧରି କରି ତାଙ୍କ ବସାଇଲେ କୋଳେ
ପୁଣି ହିଁ ପୁତ୍ରେକ ଜାତ ହୋଇଲେ ତତ୍କାଳେ ।
ଆହେ ସାଧୁଜନମାନେ ଶୁଣ ମନ ଦେଇ
ଶିବଙ୍କ ଜନ୍ମ ଚରିତ କହୁଛି ବୁଝାଇ ।
ସେହି ଶିବଙ୍କ ମହିମା ଅତି ଅଗୋଚର
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ସେ ଅନାଦି ଦେବ ଅବତାର ।
ଶରୀର ନିର୍ମଳ ଯେହ୍ନେ ଅକଳଙ୍କ ଶଶୀ
ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଅଙ୍ଗ ନିନ୍ଦେ କାମ ତେଜରାଶି ।
ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ ତାଙ୍କର ପନ୍ଦରଟି ନେତ୍ର
ଶ୍ରୀକରେ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗ ଆଉ ଶୂଳ ପାଶୁପତ ।
କଟିଦେଶେ ନୀଳାମ୍ବର ପନ୍ନଗ ପଇତା
କର୍ଣ୍ଣରେ କୁଣ୍ଡଳ ଯୋଡ଼ି ଅପୂର୍ବ ଶୋଭିତା ।
ପଞ୍ଚସ୍ତରୀ ଫଣା ଶିରେ ଜଗତକୁ ମୋହେ
କଣ୍ଠରେ ଯେ ମଣିଗଣ ଅତି ଶୋଭାପାଏ ।
ସୁନିର୍ମଳ ସୁଧା ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟରୂପ ନିଧି
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗ ପୁରୁଷ ପରଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ।
ଧୈର୍ଯ୍ୟଗୁଣ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତବଧ ଚରଣକୁ ଚାହିଁ
ପରମ ତୋଷ ମତି ସେ ହେଲେ ଭାବଗ୍ରାହୀ ।
ଭୁଜ ଧରିଣ ତାହାଙ୍କୁ କୋଳେ ବସାଇଲେ
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଈଶ୍ଵର ତାଙ୍କ ନାମ ଦେଲେ ।
ଏ ବିଧିରେ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଶିବ ପୁତ୍ର ତିନି
ସେ ଅନାଦି ତିଆରନ୍ତି ତଙ୍କୁ କୋଳେ ଘେନି ।
ବୋଇଲେ ସେ ଏହକ୍ଷଣି ତୁମ୍ଭେ ତିନି ଯାଅ
ପ୍ରଳୟକୁ ନାଶକରି ସଂସାର ଭିଆଅ ।
ଅନାଦିଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଯାଇ ସେ କୁମର ତିନି
ଚଳିଲେ ତାହାଙ୍କ ପାଦେ କରିଣ ଦୟିନୀ ।
ଉମାଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଶିବ ଏହି ପରକାରେ
ଆମ୍ଭେ ତିନିଜଣ ଜନ୍ମ ହେଲୁ ପ୍ରଥମରେ ।
ମାତା ବାକ୍ୟେ ମହାଜଳେ ଗଲୁ ତିନିଜଣ
ଶୂନ୍ୟାସନେ ରହିଲେକ ଆଦି ନାରାୟଣ ।
ଶୂନ୍ୟରୁ ଭିଆଇ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଭୁବନ
ଯୋଗେ ଆରୋହୀ ରହିଲେ ତହିଁ ନିରଞ୍ଜନ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ମନ
ଶୁଣିଣ ସନ୍ଦେହ ମନୁ କର ଗୋ ଭଞ୍ଜନ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଦି ଜନମ ଶୁଣିମା ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ
ଶୁଣନ୍ତେ ସକଳ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇବ ସୁଲଭ ।
ପାପୀଜନମାନଙ୍କର ପାପ ଯାଇ କ୍ଷୟ
ଅପୁତ୍ରିକ ନାରୀମାନେ ଲଭନ୍ତି ତନୟ ।
ବ୍ୟାଧିମନ୍ତ୍ର ଲୋକମାନେ ହୁଅନ୍ତି ଅକ୍ଳେଶୀ
ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଦ୍ଵିଗୁଣ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଦିଶି ।
ଜ୍ଞାନୀ ଅଜ୍ଞାନୀକି ପାପୀ ଅପାପୀ ସହିତେ
ତରନ୍ତି ଏକ ମେଳରେ ଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣନ୍ତେ ।
ଏହାପରେ ଶୁଣ ଜନେ ମନ କରି ସ୍ଥିର
ଏ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣ ଶୁଣି ଭବୁ ହେବ ପାର ।
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଅନାଦିଙ୍କ ସେହି ତିନି ପୁତ୍ରେ
ପିତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଗଲେ ଜଳକ୍ଷେତ୍ରେ ।
ଥୋକାଏକ ଦୂର ଯାଇ କରନ୍ତି ବିଚାର
ବ୍ରହ୍ମାଏ ବୋଇଲେ ଶୁଣ ଆହେ ଚକ୍ରଧର ।
ସୃଷ୍ଟି ସୃଜିବା ପାଇଁ ଯେ ଆଜ୍ଞାଦେଲେ ସ୍ଵାମୀ
କେମନ୍ତେ କରି ପାରିବା ପୃଥ୍ଵୀ ନିରିମାଣି ।
ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କର କଥା ସବୁ ଲାଗେ ମୋତେ
ନୂତନ ପୃଥ୍ଵୀ ହୋଇବ କର କେଉଁମତେ ।
ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ବୋଇଲେ ଅଛି ଏକ ବୁଦ୍ଧି
କେମନ୍ତେ ତୁଟିବ ଏହି ପ୍ରଲୟ ପୟୋଧି ।
ପ୍ରଲୟ ତୁଟିଲେ ମୁହିଁ କରିବି ସଂହାର
ଏହା ଶୁଣି ବୋଇଲେ ଯେ ଦେବ ମହେଶ୍ଵର ।
ପ୍ରଳୟ ସାଗର ଜଳ ଶୁଣାଇବି ମୁହିଁ
ଏଥକୁ ଚିନ୍ତା ନ କର ତୁମ୍ଭେ ବେନି ଭାଇ ।
ଶ୍ରୀହରି ବୋଇଲେ ହର ଉପାୟ ହେ କର
ଏ ଅପ୍ରମିତ ପାଣିକି ବେଗକରି ହର ।
ବିଷ୍ଣୁନାଥଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇ ପଶୁପତି
ଅଙ୍ଗୁ ଜାତ କଲେ ତେଜ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୟୋତି ।
ଈଶ୍ଵର ଅଂଶରୁ ହେଲା ଯେଉଁ ତେଜ ମୂର୍ତ୍ତି
ତାହାଙ୍କର କଥାମାନ ଶୁଣ ଦେଇ ମତି ।
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ସେ ଦିନକର ଧର୍ମର ପ୍ରକାଶ
କୋଟିଏ ଅନଳ ଶିଖା ଜ୍ୟୋତିର ସଦୃଶ ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଉଗ୍ର ମୂରତି ସେହି ଦିନକର
ପ୍ରକାଶରେ ତେଜି ତ୍ରାସ ଘୋଟିଲା ପ୍ରଖର ।
ରୁଦ୍ରତେଜ ଜ୍ୟୋତି ଯହୁଁ ଘୋଟିଲା ଗଗନେ
ପ୍ରଳୟର ଅନ୍ଧକାର ତୁଟିଲା ବହନେ ।
ଧୀର ଧୀର ହୋଇଣ ଯେ ଜଳ ଗଲା ଖସି
ଯେସନେକ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ସଙ୍କୁଚିତ ଶଶୀ ।
ଛପନ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ସିନ୍ଧୁ ବଢ଼ିଥିଲା
ବତିଶଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ସେକ୍ଷଣି ଛାଡ଼ିଲା ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପ୍ରେୟସୀ ମୋର ତେଜ ବଳେ
ଜଳ ଶୁଖୁବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଲା କ୍ରମରେ ।
ଚୌବିଂଶ ଯୋଜନ ଆଉ ରହିଲାକ ଜଳ
ସେହିଠାରୁ ଜଳପୁର ବୋଲଇ ପାତାଳ ।
ଏଥୁଅନ୍ତରେ ଅପୂର୍ବ ଶୁଣ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି
ସ୍ଵର୍ଗ ତେଜିକରି ଯହିଁ ତୁଟିଲା ଜଳଧି ।
ଦେଖିଣ ଆନନ୍ଦ ଆମ୍ଭେ ହେଲୁ ଦେବ ତିନି
ବିଚାରିଲୁ କେଉଁ ରୂପେ ହୋଇବ ମେଦିନୀ ।
ଅନାଦି ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଘେନି ଶିରେ
ବୁଲୁଥାଉଁ ତିନି ଦେବ ଜଳଧି ଉପରେ ।
କେମନ୍ତେ ସଂସାର ଗୋଟ ହେବ ଉତପତ୍ତି
ହେ ଜନେ ଅନ୍ତ ନ ଜାଣି ଏ ରୂପେ ବୁଲନ୍ତି ।
ବୁଲିଲେ ଅନେକ କାଳଯାଏ ଶୂନ୍ୟପଥେ
ଶରୀରରେ ଶ୍ରମ ନିଦ୍ରା ପାଇ ଜଗନ୍ନାଥେ ।
ଆଳସ୍ୟେ ଖୋଲି କହିଲେ ବିଧାତାଙ୍କ ଆଗେ
ନିଦ୍ରା ଆଳସ୍ୟ ଘୋଟିଲା ଆସି ମୋର ଅଙ୍ଗେ ।
ଆଳସ୍ୟ ଖଣ୍ଡିବାଯାଏ କ୍ଷଣେ ହୁଅ ସ୍ଥିର
ତଦଅନ୍ତେ ପୁନରପି କରିବା ସଂସାର ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସ୍ଥିର ବେଦବର
ପନ୍ନଗଶଯ୍ୟା ଗୋଟିଏ ଦେଲି ମୁଁ ସତ୍ଵର ।
ତାହାର ଉପରେ ହରି ଯୋଗନିଦ୍ରା ଗଲେ
ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ଜୟ କରିଣ ବିଧାତା ରହିଲେ ।
ନିରାକାର ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନକରି ମନେ
ଯୋଗନିଦ୍ରା ଗଲେ ହରି ପନ୍ନଗ ଆସନେ ।
ଏ ରୂପେ କେତେକ ଦିନେ ଦୈବଯୋଗେ ବେନି
ବିଷ୍ଣୁ କର୍ଣ୍ଣମୂଳୁ ଜାତ ହେଲେ ଦୈତ୍ୟ ବେନି ।
ତାହାଙ୍କର ନାମ ଅଟେ ମଧୁ କଇଟଭ
ଲୋହିତ ବରନା ଅଙ୍ଗ ବିକଟ ସ୍ଵଭାବ ।
ହୁଙ୍କାର ଘୋର ଶବଦ ବିସ୍ତାରି ଶରୀର
କି ଜାଣି ପଟାନ୍ତର ସେ ଲୌହ ଗିରିବର ।
ପ୍ରଳୟ ଜଳରେ ଉଭା ହେଲେ ବେନି ବୀର
ଆଣ୍ଠୁଏ ଆଣ୍ଠୁଏ ତାଙ୍କୁ ହେଲା ସିନ୍ଧୁନୀର ।
ଜଣ ଜଣଙ୍କର ରୂପ ଦିଶେ ଆନୁଆନ
କ୍ଷଣକେ ଉଗ୍ର ମୂରତି କ୍ଷଣକେ ସାମାନ୍ୟ ।
ଦେଖୁଁ ଦେଖୁଁ ସେହି ଦୁହେଁ ହେଲେ ଆନ କାୟ
ପୁଣି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ ଏକ ଅଙ୍ଗ ପ୍ରାୟ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଆମ୍ଭେ ତିନି ଅଛୁ ଯେଉଁ ଠାଇଁ
ବେଗ ମହାବୀର ଆସି ମିଳେ ପାଶେ ଯାଇଁ ।
ଛାଡ଼ିଲେ ସେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇ ସିଂହରଡ଼ି
କି ଜାଣି ଶବଦ ହେଲା କୋଟି ଘଡ଼ଘଡ଼ି ।
ତା ବିକଟ ରୂପ ଦେଖି ଭୟେ ବେଦବର
ପଳାଇ ପଶିଲେ ଯାଇ ସାଗର ଭିତର ।
ଅନନ୍ତ ରୂପ ତେଜି ମୁଁ ପ୍ରିୟେ ତା ଭୟରେ
ପଶିଣ ଲୁଚିଲି ଯାଇ ସାଗର ଗର୍ଭରେ ।
ସେ ରଡ଼ି ଶୁଣିଣ ନିଦ୍ରା ତେଜିଲେ ଶ୍ରୀପତି
ଉଠି ଦେଖିଲେ ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଧାଇଁଲା ଦୈତ୍ୟ ବିକାରଳ
ମନ୍ଦେ ମନ୍ଦେ ହସିକରି ପ୍ରଭଉ ସୃଷ୍ଟିପାଳ ।
ମଧୁକୈଟଭ ବୋଇଲା ଛାଡ଼ ତୋର ହସ
ନିଶ୍ଚୟ ତୋହର ଆଜି ଖାଇଦି ମାଉଁସ ।
ଏମନ୍ତ କହିଣ ଦୈତ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଘୋର ରଡ଼ି
ବିଷ୍ଣୁର ସ୍ଵରୂପ ଧରି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵେ ଗଲା ଉଡ଼ି ।
ନବେ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ହେଲା ଉଚ୍ଚତର
ଚାଳିଶ ଯୋଜନ ମୋଟ ହୋଇଲା ବିସ୍ତାର ।
ବିକଟାଳ ବଦନରେ ଘୋର ରଡ଼ି ଦେଇ
ବିଷ୍ଣୁ ଅଙ୍ଗେ ବିଧାଏ ସେ ପ୍ରହାରିଲା ନେଇ ।
ଦେଖିଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ସେହି ମଧୁ ଅରି
ଚକ୍ର ହସ୍ତିରେ ଘେନିଲେ ବିଶ୍ଵରୂପ ଧରି ।
ଗଦା କମ୍ବୁ ପଦ୍ମ ଘେନି ହେଲେ ଚତୁର୍ଭୁଜ
ତାହାଦେଖି ବେନି ମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇଲେ ଦନୁଜ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଆୟୁଧକୁ ଘେନିଲେ ଛଡ଼ାଇ
ସମୁଦ୍ରର ଭିତରକୁ ଦେଲେ ଫୋପଡ଼ାଇ ।
ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ହୋଇକରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧରିଲେ
ଆକଣ୍ଠ କରି ଝିଙ୍କନ୍ତେ ଚାଳି ନ ପାରିଲେ ।
ପୁଣି ପୁଣି ଝିଙ୍କନ୍ତି ସେ ଦୈତ୍ୟ ଆଣ୍ଟକରି
ବିଶ୍ଵରୂପ ଧରିଛନ୍ତି ପ୍ରଭୁ ଦଇତ୍ୟାରୀ ।
ନ ଚଳିଲେ ଦାନବଙ୍କ ଝିଙ୍କାରେ ଅଚ୍ୟୁତ
ମହାବାତରେ ଯେ ରୂପେ ପର୍ବତ ସ୍ଥକିତ ।
ତେମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଦମ୍ଭେ ବସିଛନ୍ତି ହରି
ମଧୁ ମହାଦୈତ୍ୟ ତହୁଁ ପଦ୍ମପାଦ ଧରି ।
ଆଣ୍ଟେ ଓଟାରନ୍ତେ ଦେଲେ ଚରଣ ଛିଞ୍ଚାଡ଼ି
ମଧୁକୈଇଟଭ ଗଲେ ମହାଜଳେ ପଡ଼ି ।
ଉଠି ଦାନବ ଧଇଲା ପୁଣି ଅତି ବେଗେ
ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମିଳିଲା ନାରାୟଣ ଆଗେ ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଣ କେତେ ବୋଇଲା ଚାଣ୍ଡାଳ
ଆଜି ନାରାୟଣ ନିଶ୍ଚେ ପୂରିଲା ତୋ କାଳ ।
ଶ୍ରୀହିର ବୋଇଲେ ଆରେ ଦାନବ ପାମର
ତୋହ ଯୋଗେ ବହୁକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇବ ମୋହର ।
ଏ ତୋହର ପିଣ୍ଡକୁ ମୁଁ ମର୍ଦ୍ଦିକର ତଳେ
ମେଦିନୀ କରି ସ୍ଥାପିବି ଏହି ମହାଜଳେ ।
ତେବେ ସେ ସଚରାଚର ହୋଇବ ଜଗତ
ତେଣୁକରି ନିଶ୍ଚେ ତୋତେ କରିବୁରେ ହତ ।
ଏମନ୍ତ ଶୁଣି ଦାନବ କୋପେ ଥରହର
ଦ୍ଵିଗୁଣ ବଢ଼ାଇ ଦେଇ ଆପଣା ଶରୀର ।
ଆକର୍ଷି ଧଇଲା ବଳେ ବିଷ୍ଣୁ ଚାରି ଭୁଜ
ହିଆକୁ ହିଆ ଯୋଖିଣ ଠେସିଲା ଦନୁଜ ।
କିଞ୍ଚିତେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚାଳି ନ ପାରିଲା ଦୈତ୍ୟ
ଦୁନଜ ହୃଦରେ ନାତେ ମାଇଲେ ଅଚ୍ୟୁତ ।
ଉତ୍ତାନଶାୟୀ ହୋଇ ସେ ପଡ଼ି ଜଳଭାଗେ
ମହାଗର୍ଜନ ଛାଡ଼ିଣ ଉଠି ଅତି ବେଗେ ।
ଧାମଇ ଦଇତ କ୍ରୋଧ ହୋଇ ବେନି ମୂର୍ତ୍ତି
ବେଗେ ଆକର୍ଷିଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବେନି କତି ।
କୋପେ ତହୁଁ ନାରାୟଣ ଦୈତ୍ୟ କେଶ ଧରି
ଆକର୍ଷିଣ ବୁଲାଇଲେ ଚକ୍ରକେଳି କରି ।
ବୁଲାଇ ଫିଙ୍ଗନ୍ତେ ହରି ସେ ଦୁହିଁଙ୍କି ବେଗ
ମଧୁକୈଟଭ ଧଇଲେ ପୁଣି ଏକ ଅଙ୍ଗ ।
ମହାର୍ଣ୍ଣବେ ଦାନବଙ୍କ ବିକ୍ରମ ମୂରତି
ଲୋହିତ ବର୍ଣ୍ଣ ପିଙ୍ଗଳ ଶରୀରର ଜ୍ୟୋତି ।
ଟହଟହ ହସ ଗହଗହ ଘୋର ଡାକେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଜ୍ରମୁଥେକ ପ୍ରହାରେ ଛଟକେ ।
ଦାନବ ମୁଖରୁ ବଞ୍ଚି ଅପସରି ଗଲେ
ବିକ୍ରମି ଦୈତ୍ୟକୁ ଏକ ଚାପୋଡ଼ ମାଇଲେ ।
ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରହାରେ ଦାନବ ହୋଇଲା ମୂର୍ଚ୍ଛିତ
ହୁଙ୍କାର ନାଦରେ ପୁଣି ଉଠିଲା ତୁରିତ ।
ଧଇଲା ସେ ନାରାୟଣ ଭୁଜ ଅତି ବେଗେ
ରଡ଼ି ଛାଡ଼ି ଟଣାଟଣି କଲା ରଣ ରଙ୍ଗେ ।
କେବେହେଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପାଦେ ନ ପାରିଲା ଚାଳି
ନିର୍ବନ୍ଧେ ଭୁଜ ଧରିଣ ଅଛି ମହାବଳୀ ।
ନାରାୟଣ ନିଜ ଭୁଜ ଛିଞ୍ଚାଡ଼ି ପକାନ୍ତେ
ଦାନବ କରକୁ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ କଦାଚିତେ ।
ଶୂନ୍ୟ ପୁରରେ ରହିଣ ଦାନବ ଶ୍ରୀହରି
ଲାଗିଲାକ ବାହୁଯୁଦ୍ଧ ଯେହ୍ନେ ମତ୍ତକରୀ ।
ଅବିଶ୍ରାନ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧକଲେ ଅତଳ ଗଗନେ
ଅପ୍ରମିତ ବଳଶାଳୀ ସେହି ବେନି ଜନେ ।
ଏରୂପେ ପିତା ପୁତ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଅପ୍ରମିତ
କି ଲେଖିବି କବି ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ।
ପାଞ୍ଚ ସହସ୍ର ବରଷ ପରିଯନ୍ତେ ରଣ
ମଧୁକୈଟଭର ତୁଲେ କଲେ ନରାୟଣ ।
କେହି କାହାକୁ ସମରେ ନ ପାରିଲେ ଜିଣି
ଗଡ଼ା ପଡ଼ା ହୋଇ ତଳେ ଯୁଦ୍ଧକଲେ ପୁଣି ।
ବିଚିତ୍ର ସମର କଲେ ଅପୂର୍ବ ବିନ୍ଧାଣ
ଅବିଶ୍ରାନ୍ତରେ ହୋଇଲା ଘୋରତର ରଣ ।
ଏମନ୍ତ ଜଳ ଭିତରେ ଦୁଃସହ ସମର
ଅନୁମାନେ ଲେଖେ କବି କିନ୍ତୁ ଅଗୋଚର ।
ଗହନ ସମର କଲେ ଦୈତ୍ୟ ଚକ୍ରପାଣି
କେବେହେଁ ସେ ଦାନବକୁ ନ ପାରିଲେ ଜିଣି ।
ଅତିଶ୍ରମ ପାଇ ରାଗେ ଦେବ ନାରାୟଣ ।
ଦାନବକୁ ବେନିଭୁଜେ ଧଇଲେ ମୋଡ଼ିଣ ।
ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ ଗଣ୍ଠିହାଡ଼ ଛେଚିଦେଲେ ପବ
ଉଦ୍ଧରି ନ ପାରି ରଡ଼ି ଛାଡ଼ିଣ ଦାନବ ।
ଚିପାଚିପି ହେଉ ହେଉ ଛାଡ଼ିଲା ତା ପ୍ରାଣ
ସେ ମେଦ ପରେ ଉଠିଲେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ ।
ମଧୁକୈଟଭର ସେହି ପାଣି ଆଣ୍ଠୁଆଣି
ତା ପିଣ୍ଡ ପଡ଼ି ଭାସନ୍ତେ ବ୍ୟାପିଲା ମେଦିନୀ ।
ଦାନବ ମେଦା ମେଦରେ ମେଦିନୀ ବରଣ
ତାପରେ ବିଜେ କରିଲେ ଦେବ ନାରାୟଣ ।
ଦୈତ୍ୟବଧ ଜାଣି ଶିବ ବିଧାତା ଆସିଲେ
ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କର ନିକଟେ ମିଳିଲେ ।
ସେ ମେଦିନୀ ପରେ ତହିଁ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ମୁହି
ଗମନ କରନ୍ତେ ସେହୁ ହୋଇଲା ଅସ୍ଥାୟୀ ।
ନାବ ପରାୟେ ସର୍ବଦା ଭାସିଲାକ ଜଳେ
ଚକ୍ର ପରାୟେ ବୁଲଇ ସେହି କେତେବେଳେ ।
ସ୍ଥକିତ କରିଲେ ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞାରେ ଖଟାଇ
ତଦପରେ ମାନଦଣ୍ଡ ପୋତିଦେଲେ ବିହି ।
ଲକ୍ଷେକ ଯୋଜନ ସେ ଯେ ବହଳେ ଫୁଟିଲା
ଅଷ୍ଟବିଂଶତି ଯୋଜନ ତଳେ ନିକିଳିଲା ।
ତହିଁର ଉପରେ ପ୍ରଭୁ ବିଜେକଲେ ଯାଇ
ବିଶ୍ଵରୂପ ଧରି ଦଣ୍ଡ ଧଇଲାକ ମହୀ ।
ପାଞ୍ଚଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ସେ ଉପରେ ରହିଲା
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ସେହୁ ମେଦିନୀ ଧଇଲା ।
ଯହୁଁ ଏ ରୂପେ ଧଇଲା ଭାରାଭର ସେହି
ମେରୁ ବୋଲିଣ ତାହାର ନାମ ଦେଲେ ବିହି ।
ମଧୁକୈଟଭ ଦୈତ୍ୟର ବୃହତ ଶରୀର
ହୃଦୟ ମେଦିନୀ ତାର ଶିର ସ୍ଵର୍ଗପୁର ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ଆଗୋ ହୈମବତୀ
ଏ ରୂପେ ଶ୍ରୀନାରାୟଣ ସୃଜିଛନ୍ତି କ୍ଷିତି ।
ନିଶ୍ଚଳେ ଅର୍ଥେ ପୋତିଲେ ବିଧାତା ତ୍ରିଦଣ୍ଡ
ତଥାପି ଧଇର୍ଯ୍ୟ ଦମ୍ଭ ନୋହିଲେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ।
ଯହୁଁ ଟଳିଗଲା ପରି ହୋଇଲା ଧରଣୀ
ତାହା ଦେଖିଣ ଉପାୟ କଲେ ଚକ୍ରପାଣି ।
ଆପଣା ଅଙ୍ଗୁ ଉପାଡ଼ି ଆଠଗୋଟି ଲୋମ
ଅଷ୍ଟକୋଣେ ପୋତିଦେଲେ ପଙ୍କେ କୀଳା ସମ ।
ସେହି ଅଷ୍ଟକୋଣ ଜାଣ ହେଲା ଅଷ୍ଟଗିରି
ତାହାଙ୍କର ନାମ ତୁହି ରଖ ହେତୁକରି ।
ପୂର୍ବେ ଉଦେଗିରି ନୀଳଗିରି ଅଗ୍ନିକୋଣେ
ମନ୍ଦର ଗିରି ନାମେକ ରହିଲେ ଦକ୍ଷିଣେ ।
ନୈର୍ଋତ କୋଣେ ଅଛଇ ବିନ୍ଧ୍ୟ ପରବତ
ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତାଚଳ ତାର ନାମ ଶ୍ଵେତ ।
ରହିଲା ମନ୍ଦର ନାମ ଗିରି ବାୟୁକୋଣେ
ଉତ୍ତରରେ ହିମବନ୍ତ କୈଳାସ ଈଶାନେ ।
ଏ ବିଧିରେ ଅଷ୍ଟଗିରି ଅଷ୍ଟକୋଣେ ସ୍ଥିତି
ତଥାପି ମେଦିନୀ ତହିଁ ହୋଇଲା ଅସ୍ଥିର ।
ତହିଁକି ଉପାୟ ଏକ ସୃଜି ବେଦବର ।
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗେ ମାତାଙ୍କୁ ବସି ଧ୍ୟାନ କଲେ
ତକ୍ଷଣେ ଅଷ୍ଟଚଣ୍ଡିକା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଲେ ।
ସେ ଅଷ୍ଟଚଣ୍ଡୀକି ଧାତା ବହୁ ପୂଜା କରି
ସ୍ଥାପିଲେ ସେ ଅଷ୍ଟଗିରି ଶିଖେ କୁଶଧାରୀ ।
ସେ ଦେବୀମାନେ ଗିରିକି ବସିଲେକ ମାଡ଼ି
ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମଣୀ ରହିଲେ ଶ୍ଵେତହଂସ ଛାଡ଼ି ।
ଅଗ୍ନିକୋଣ ପର୍ବତରେ ରହିଲେ କୁମାରୀ
ମୟୂର ବାହନେ ରହିଲେକ ନୀଳଗିରି ।
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ମନ୍ଦର ଗିରି ଶିଖସ୍ଥାନେ
ବରାହୀ ରୂପରେ ବିଜେ କେଶରୀ ବାହନେ ।
ନୈର୍ଋତ କୋଣେ ରହିଲେ ବିନ୍ଧ୍ୟଗିରି ମାଡ଼ି
ବିଜେ କଲେ ନାରାୟଣୀ ଖଗବର ଚଢ଼ି ।
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଭାଗରେ ଶ୍ଵେତଗିରି ଶିରେ
ବିଜେ କରିଲେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଖଗ ଆସନରେ ।
ବାୟବ୍ୟକୋଣେ ମନ୍ଦର ପରବତ ସ୍ଥିତି
ନରବାହନେ ବିଜୟ ଚାମଣ୍ଡା ମୂରତି ।
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ ହିମବନ୍ତ ଗିରି
ବୃଷଭ ବାହନେ ବିଜେ କଲେ ମାହେଶ୍ଵରୀ ।
ଅଈଶାନ୍ୟ ଦିଗ କୋଣେ କଇଳାସ ସ୍ଥାନେ
ବିଜେ କଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦେବୀ ମକର ବାହନେ ।
ଏ ବିଧିରେ ଅଷ୍ଟକୋଣେ ଅଷ୍ଟଚଣ୍ଡୀ ସ୍ଥିତି
ସ୍ଥାପିଲେକ ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ କରି ବେଦପତି ।
ବସନ୍ତି ସେ ଗିରିବର ମାଡ଼ି ଅଷ୍ଟଚଣ୍ଡୀ
ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଲା ତେବେ ଯାଇ ମହୀଖଣ୍ଡି ।
ତାହାପରେ ମୁହିଁ ନାରାୟଣ ପଦ୍ମଯୋନି
ସେ ମେରୁ ଗିରି ଶିକରେ ବିଜେ କଲୁ ତିନି ।
ଯେବଣଠାରେ ଯାଇ ହୋଇଲେକ ଉତ୍ତା
ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସୁଧର୍ମା ନାମେ ହେଲା ସଭା ।
ଅକସ୍ମାତେ ସଭାଗୃହ ହୋଇଲା ଗଠନ
ଦେବତାମାନେ କରିବେ ତହିଁ ବିହରଣ ।
ସେହି ଗିରି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ମଣ୍ଡପରେ ବସି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ବୋଲନ୍ତି ଦେବ ହୃଷୀକେଶୀ ।
ଅସୁର ମେଦ ମେଦାରେ ହେଲା ତ ଧରଣୀ
ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଏବେ ରଖାଅ ହୋ ଆଣି ।
ଏ ବଚନ ଶୁଣିକରି କହିଲେ ବିଧାତା
ଯେବଣ ପୃଥ୍ଵୀ ସୃଜିଲେ ଜଗତ କରତା ।
ମଧୁକୈଟଭ ମେଦରେ ପୃଥ୍ଵୀ କଲା ସ୍ଥିତ
ସ୍ଵରୂପରେ ପରକାଶ ଏଥି ଆଦିମାତ ।
ତେବେ ଏ ପୃଥିବୀ ଗୋଟି ଦମ୍ଭରେ ରହିବ
ଏଥିମଧ୍ୟରେ ଚଉଦ ଭୁବନ ହୋଇବ ।
ପୁଣି ଏହାପରେ ହେଲା ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବିଧି
ନବଖଣ୍ଡ ମେଦିନୀ ଯେ ସପ୍ତ ବାରାନିଧି ।
ବନଗିରି କନ୍ଦର ଯେ ଉଚ୍ଚ ନୀଚ ସ୍ଥାନ
ନାନାଜାତି ଜୀବ ହେବେ ଆନୁଆନ ବର୍ଣ୍ଣ ।
ଅନେକ ପୁର ୟା ପରେ ହୋଇବ ରଚନ
ବିବିଧ ପ୍ରକାର ପୁଣି ଦିଶିବ ଶୋଭନ ।
ଅନେକ ଅବତାର ଯେ ହେବ ତୁମ୍ଭେ ଏଥି
ଏରୂପେ ପାଳନ ଯାଇଁ ହୋଇବ ଏ ପୃଥ୍ଵୀ ।
ଏ ମଞ୍ଚଭୁବନ ଗୋଟି ଅଟେ ମୂଳସ୍ଥାନ
ସ୍ଥିରକରି ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ଦେଇ ମନକର୍ଣ୍ଣ ।
ଶ୍ରୀହରି ଚରଣ ଚିନ୍ତି ଅନବରତରେ
ଦୀନ ହୀନ ହରି ଦାଶ ଲେଖଇ ପଦ୍ୟରେ ।
ଦକ୍ଷପ୍ରଜାପତି ଜନ୍ମ ବିବରଣ ଓ ସପ୍ତ ପାତାଳ, ସପ୍ତସ୍ଵର୍ଗ ସର୍ଜନା
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ସ୍ଥିର ହୋଇ
ଏହାପରେ ଯାହା ହେଲା କହୁଛି ବୁଝାଇ ।
ସେ ପୃଥିବୀ ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବସି ଯୋଗାସନେ
ନିରାକାର ରୂପ ଚିନ୍ତାକଲେ ମନେ ମନେ ।
ଧ୍ୟାନେ ବସି ଚିନ୍ତା କରୁ କରୁ ବିଦ୍ୟଜ୍ୟୋତି
ନିଜ ଅଙ୍ଗରୁ ପୁରୁଷେ କଲେ ଉତପତ୍ତି ।
ଅପୂର୍ବ ପୁରୁଷ ତାର ବେହ ଦିବ୍ୟଶୋଭା
ପଟାନ୍ତର ନାହିଁ ସେହୁ ନିରଞ୍ଜନ ପ୍ରଭା ।
ଦ୍ଵିତୀୟ ବେଦବରଙ୍କ ପ୍ରାଏ ତାର ମୂର୍ତ୍ତି
ସକଳ ଗୁଣ ଘେନିଣ ସେହି ଉତପତ୍ତି ।
ବିବେକ ଗୁଣବନ୍ତ ସେ ସୁବୁଦ୍ଧି ପଣ୍ଡିତ
ଧାର୍ମିକ ଶଉର୍ଯ୍ୟବନ୍ତ ଧୀର ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ।
ରୂପେ ରୂପବନ୍ତ ପୁଣି ବିଦ୍ୟାର କୁଶଳ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଗୁଣନିଧି ଯେ ସୁଜ୍ଞାନୀ ସୁଶୀଳ ।
ଦୟାବନ୍ତ ତେଜୋବନ୍ତ ସାମର୍ଥ ପ୍ରତାପୀ
ସୁରବନ୍ତ ସତ୍ୟାଚାରୀ ବଳିଷ୍ଠ ନିଷ୍ପପୀ ।
ସାଧକ ଲୟକ ଗୁଣ ଘେନି ଅବତାର
ଦେଖି ପ୍ରଶଂସିଲେ ତାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ହର ।
କୁମର ରୂପ ଦେଖିଣ ଆନନ୍ଦ ବିଧାତ
ତାର ନାମ ଦକ୍ଷ ଦେଲେ ରହିଅଛି ଖ୍ୟାତ ।
କୋଳରେ ଧରି ତାହାକୁ ବହୁତ ତିଆରି
ଚାରିଦେବ ଅର୍ଥ କହିଦେଲେ ବ୍ୟକ୍ତକରି ।
ଷଡ଼ଶାସ୍ତ୍ର ସହିତରେ ଅଠର ପୁରାଣ
ଛତିଶ ସୁତି ପୁଣି ଯେ ନବ ବ୍ୟାକରଣ ।
ବିଷ୍ଣୁର ସହସ୍ର ନାମ ଅବତାର ଲୀଳା
କବଚ ଅପରାଜିତା ଚଣ୍ଡୀ ମହାକଳା ।
ନବ ନାଟକ ଶ୍ରୀହରି ସ୍ତବ ବିଦ୍ୟାମାନ
ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗର ବିଧି ଚଉରାଶି ଜ୍ଞାନ ।
ମନ ସଞ୍ଜମନ ପୁଣି ସାଧନ ଆସନ
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଯେତେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନମାନ ।
ଧ୍ୟାନ ଧାରଣ ନ୍ୟାସ ଯେ ନ୍ୟାୟ ନିତ୍ୟାଚାର
ପୂଜା ବୈଶ୍ଵଦେବ ଆଦି ଯାବତ ବେଭାର ।
ଦାନ ଧ୍ୟାନ ବ୍ରତ ପୁଣି ଭବିଷ୍ୟ ଆଗତ
ଛତିଶ ବ୍ରତର ମୂଳେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଯାବତ ।
ଔଷଧ ମନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ର ଯେ ଠୁଣିକା ପ୍ରସନ୍ନ
କୁହୁକ ଉଲୁକ ପୁଣି ଗୋଟିକା ଅଞ୍ଜନ ।
ବେଦାନ୍ତ ଯେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ସାବିତ୍ରୀ ଗାୟତ୍ରୀ
ଅବ୍ୟକ୍ତ ବାକ୍ୟ ଅଜପା ଜପା ଆଦି ଚିନ୍ତି ।
ପାଦୁକା ଧୂପଗୁଣ୍ଡ ଯେ ମୃତ ସଞ୍ଜିବନୀ
କହନ୍ତି ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗେ ପଦ୍ମଯୋନି ।
ଚାରିଜାତି ମୂଳେ ଯେତେ ଛପ୍ନାକୋଟି ଜୀବ
ଏ ଚଉଦ ଭୁବନରେ ଯେତକ ବସିବ ।
ଓଁକାର ଆକାର ପୁଣି ମକାର ଲକାର
ଏ ଚାରି ବାଣୀ ମୂଳରେ ଶବଦ ଅପାର ।
ବୟାଳିଶ ରାଗିଣୀ ଯେ ବାର ତାଳ ଘେନି
ପଞ୍ଚମ ଶବଦ ଆଉ ଚାରି ଦେବଧ୍ଵନି ।
ଛପନକୋଟି ଜୀବଙ୍କ କୋଟି କୋଟି ମୂର୍ତ୍ତି
ନାମ ଧରି ବେଦପତି ବୁଝାଇ କହନ୍ତି ।
ଜନ୍ତୁଙ୍କର ନାମ ଆଉ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଜାତି
ନାଗଲୋକଙ୍କ ସ୍ଵରୂପ ଦେବତା ମୂରତି ।
ପାଟଣା ଯେ ତୀର୍ଥ ଛତ୍ରପୁର ବନଗିରି
ପୃଥିବୀ ସାଗର ପୁଣି ନଦୀ ଆଦିକରି ।
ରାଜା ପରଜା ଯେ ବିଧି ଭିଆଣ ସଂସାର
ଯେବଣ ଜାତିର ଅଟେ ଯେବଣ ଆଚାର ।
କହିଲେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗେ କୁଶଧାରୀ
ତୋର ମନ ନିତ୍ୟେ ସୃଷ୍ଟି କର ଯାଇଁକରି ।
ସଂସାର ଭିଆଣ ବାବୁ କର ଏହି ମତେ
ଯାବତ ଭିଆଣ ସୂତ୍ର କହିଦେଲୁ ତୋତେ ।
ସକଳ କାଳେ ପୃଥିବୀ ସରଜନ କାଳେ
ଆମ୍ଭେ ଜାତ ହୋଇଥାଉ ଅନାଦିଙ୍କ କୋଳେ ।
ତୁ ପୁଣି ମୋର ମନରୁ ଉତପତ୍ତି ହେଉ
ବେଦ ବାକ୍ୟ ଘେନିକରି ସଂସାର ଭିଆଉ ।
ବେଦ ବୋଲଣ ଅଟଇ ଯେବଣ ବଚନ
କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପାନ୍ତର ନୁହଇ ସେ ଆନ ।
ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ତକାଳେ ଥାଇ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଅଙ୍ଗେ
ବେଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଣ ଥାଆନ୍ତି ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗେ ।
ବେଦମୟ ଅଙ୍ଗ ଜାର ବେଦମୟ ଆତ୍ମା
ଏମନ୍ତ ବୋଲିକରି ସେ ଯେବଣ ମହାତ୍ମା ।
ସେ ପୁରୁଷ ଅଙ୍ଗୁ ତ୍ରିଗୁଣର ତେଜ ଘେନି
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ହର ଆମ୍ଭେ ଜନମିଲୁ ତିନି ।
ବେଦ ଅଙ୍ଗୁ ଯେଣୁକରି ହୋଇଲୁ ସମ୍ଭୂତ
ତେଣୁ ଆତ୍ମା ଅଙ୍ଗରୁ ହେ ସ୍ଫୁରେ ବେଦତତ୍ତ୍ଵ ।
ଏ ବେଦର ତତ୍ତ୍ଵ ଯେହୁ ଜାଣେ ପରିମାଣି
ଭିଆଇ ପାରଇ ସେହୁ ଅଶେଷ ଧରଣୀ ।
ତୋହର ଆଗେ କହିଲୁ ଆମ୍ଭେ ଅର୍ଥ ତତ୍ଵ
ତୁହି ଏବେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ଭିଅଇ ଜଗତ ।
ଏରୂପେ ବୁଝାଇ ସର୍ବ କହିଲେ ବିଧାତା
ସଂସାର ଭିଆଣ ଚିନ୍ତି ଜଗତ କରତା ।
ଜୀବ ସ୍ଵରୂପ ସକଳ ଯେ ଉପଲେଖନ
ଲିହିବା କହିବା ଆଦି ସକଳ ବିଧାନ ।
ଏରୂପେ ସକଳ ଭାର ଦେଲେ ବେଦବର
ଏବେ ଯାଇକରି ତୁମ୍ଭେ ଭଆଅ ସଂସାର ।
ଭାଳି ଭଲରୂପେ ବାବୁ ସଂସାର କରିବୁ
ଅନାଦି ନାଥଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରଶଂସା ପାଇବୁ ।
ଏ ବଚନ ଶୁଣିକରି ସେହି ଦକ୍ଷ ବିହି
ପିତାଙ୍କ ଚରଣ ବନ୍ଦି ଅଇଲାକ ସେହି ।
ସଂସାର ସର୍ଜିବା ପାଇଁ ସେ ଦକ୍ଷ ଅଇଲେ
ଏ ବିଧିରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୁବନ ରଚିଲେ ।
ଅତିତଳ ମହାତଳ ସୁତଳ ବିତଳ
ତଳାତଳ ରସାତଳ ଉପରେ ପାତାଳ ।
ଏହାର ଉପରେ ମଞ୍ଚ ତା ଉପରେ ସ୍ଵର୍ଗ
ସତ୍ୟେକ ନାମରେ ତହିଁ ପୁରେକ ଉତ୍ସର୍ଗ ।
ସେ ଭୂମି ଉପରେ ପୁଣି ଶୂନ୍ୟ ନାମ ପୁର
ତିଥି ଭପରେ ଗୋମତିପୁର ଶୋଭାକର ।
ଗୋମତି ଉପରେ ପୁଣି ନିରାକାର ସ୍ଥାନ
ଏମନ୍ତ ଚଉଦପୁର ହେଲା ବିଦ୍ୟମାନ ।
ତଥି ଉପରେ ଶୋଭିତ ପୁଣି ଶୂନ୍ୟପୁର
ସେ ପୁର ବିଜୟ ଅବ୍ୟକତ ନିରାକାର ।
ସେ ନିରାକାର ସ୍ଵାମୀଙ୍କି ହୃଦଗତେ ଚିନ୍ତି
ଚଉଦ ଭୁବନ ମଧ୍ୟେ ସ୍ଥାପି ବିଷ୍ଣୁମୂର୍ତ୍ତି ।
ଭୂମିରେ ରଚିଲେ ଏକ ବଇକୁଣ୍ଠ ପୁର
ପୁରେକ ସ୍ଥାପିଲେ ଯହିଁ ବିଷ୍ଣୁ ଅବତାର ।
ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତି କରି ସ୍ଥାପି ନାରାୟଣ
ବିଷ୍ଣୁ ସେ ସକଳ ପୁରେ ଧାରଣ କାରଣ ।
ଯାବତ ଜନ୍ତୁଏ ଜନ୍ମ ହୋଇବେ କେମନ୍ତେ
ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମା ପୁଚ୍ଛାକଲେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ ।
ଦକ୍ଷକୁ ପୁଚ୍ଛା କରିଲେ ଅନାଗ କୁମର
କେଉଁ ରୂପରେ ସର୍ଜନା କଲ ଏ ସଂସାର ।
ଦକ୍ଷ ବୋଇଲେ ସର୍ଜିଲି ମୁହିଁ ପୂର୍ବ ମତେ
ମେରୁ ମୂଳରେ ଅନାଦି ବିଷ୍ଣୁ ପରିଯନ୍ତେ ।
ସ୍ଥାପିଲି ମୁଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପୁର ଏତେକାଳେ
ଚାରି ଚାରି ଲକ୍ଷ ଯୋଜନର ପୁରେ ପୁରେ ।
ଅତିତଳ ଉପରେ ସେ ରସାତଳ ବୋଲି
ଯୋଜନ ଅନ୍ତରେ ଏକ ପୁର ଭିଆଇଲି ।
କ୍ରମେ ଭୂତଳ ବିତଳ ଆବର ସୁତଳ
ଅତିତଳ ମହାତଳ ତାପରେ ପାତାଳ ।
ତହିଁପରେ ମଞ୍ଚ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ସ୍ଵରଗ
ଶଙ୍କି ନାମରେ ପୁରେକ ଯହିଁରେ ଉତ୍ସର୍ଗ ।
ସେ ପୁର ଉପରେ ଅଛି ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ପୀଢ଼ ପୁର
ତଥି ଉପରେ ଗୋମତି ପୁର ଶୋଭାକର ।
ଗୋମତି ପୁର ଉପରେ ନିରାକାର ସ୍ଥାନ
ଏରୂପେ କଲି ଚଉଦ ପୁର ବିଦ୍ୟମାନ ।
ତହିଁର ଉପରେ ସ୍ଥିତ ଠୁଳ ଶୂନ୍ୟ ପୁର
ସେ ପୁର ମଧ୍ୟେ ବିଜୟ ପ୍ରଭୁ ନିରାକାର ।
ସେହି ନିରାକାରଙ୍କର ହୃଦପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ
ସର୍ବତ୍ର ସ୍ଥାପିଲି ପୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ମୂର୍ତ୍ତମାନ ।
ଭୂମିରେ ସ୍ଥାପିଲି ନିତ୍ୟ ବଇକୁଣ୍ଠ ପୁର
ସେହି ପୁର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଅବତାର ।
ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ମୁଁ ସ୍ଥାପି ନାରାୟଣ
ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଉପରେ ସର୍ବ ଧାରଣ କାରଣ ।
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଜୀବଜନ୍ତୁ ହୋଇଲେ କେମନ୍ତେ
ଏଥକୁ ଉପାୟ ତାତ କହିଦିଅ ମୋତେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ପୁଚ୍ଛିଲ ମୋତେ ଯେଉଁ ବାଣୀ
ଏକମନେ ଶୁଣ ତୁହି ତହିଁର କାହାଣୀ ।
ମେରୁ ମୂଳଏ ସ୍ଥାପିଲୁ ତୁହି ଯେଉଁ ପୁର
ସେ ପୁରେ ବିଜେ କରିବେ ଦେବ ଚକ୍ରଧର ।
ତାହାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଏକ କମଳ ଫୁଟିବ
ସେ ପଦ୍ମ ଭିତରୁ ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ଜାତ ହେବ ।
ସେହି ବିଧାତା ଅଟଇ ଜଗତର ତାତ
ସର୍ବଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭି କମଳେ ତା ସ୍ଥିତ ।
ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭେଟକୁ ପାଇବୁ ଯେ ଦିନ
ଚଉଦ କନ୍ୟା ତୋହର ହୋଇବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟାଟି ତୋହର ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବୁ
ଆଉ କନ୍ୟା ଘେନିଣ ତୁ ପାତାଳକୁ ଯିବୁ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଜାତ କଶ୍ୟପ ମହର୍ଷି
ପାତାଳ ପୁରରେ ସେହି ତପେ ଥିବ ବସି ।
ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ନେଇ ତୋର ଦୁହିତାକୁ ଦେବୁ
ସମ୍ବତ୍ସରଯାଏ ତୁହି ସେ ପୁରେ ରହିବୁ ।
କଶ୍ୟପ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ତୋର ଦୁହିତାର ଗର୍ଭୁ
ନାନାଦି ଜୀବ ଜନ୍ତୁଏ ଉପୁଜିବେ ସବୁ ।
ଚଉଦ ଭୁବନେ ତାହା ନିଯୋଗିବୁ ଆଣି
ତେବେ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇବ ସକଳ ଧରଣୀ ।
କାମଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣ
ଏମନ୍ତ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦ ହେଲେ ପ୍ରଜାପତି
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ଆଗୋ ହୈମବତୀ ।
ଏରୂପେ ଧାତା କହନ୍ତେ ପୃଥିବୀ ବସାଣ
ଅତି ଅନନ୍ଦ ହୋଇଲେ ତେଣେ ନାରାୟଣ ।
ମନରେ ହରଷ ସେହୁ ପ୍ରମୋଦିତ ଚିତ୍ତ
ଶରୀର ମଧ୍ୟରୁ କଲେ ପୁତ୍ରକ ସେ ଜାତ ।
ସୁଲଳିତ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣ ସୁକୁମାର ଅଙ୍ଗ
ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନ ପୁଣି ଅଧର ସୁରଙ୍ଗ ।
କୁଟିଳ କୁନ୍ତଳେ ଶୋଭା ସେ କବରୀ ଭାର
ବିବିଧ ପୁଷ୍ପରେ ଗଭା ସମ୍ମୁଖରେ ଚୂଳ ।
ସୁସଞ୍ଚ ନାସିକା ସମ ବିଶିଖ ଲୋଚନ
ଚାହାଁନ୍ତେ ମୋହ କରନ୍ତି ସବୁଙ୍କରି ମନ ।
ସନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ ବେନି କର୍ଣ୍ଣ ଢ଼ଳ ଢ଼ଳ
ଗଳାରେ ଲମ୍ଭି ଅଛଇ ଦିବ୍ୟ ବନମାଳ ।
ବିବିଧ ପଦକ ନାନା ରତନରେ ମାଳ
ବିସ୍ତାର ବକ୍ଷ ସ୍ଥଳରେ ଲମ୍ବଇ ଗହଳ ।
ଆଜାନୁ ଲମ୍ବିତ ଭୁଜ ଶାଳବୃକ୍ଷ ଜାଣି
କଚଟି ବାହୁଟି ନାନା ମୁଦ୍ରିକା ଖଞ୍ଜଣୀ ।
ବାମରେ କୋଦଣ୍ଡ ସାଜେ ଦକ୍ଷିଣେ ପୁଷ୍କର
କଟିରେ ନୀଳ ବସନ ମେଖଳା ହୀରାର ।
ବଳିଷ୍ଠ ଯେ ବେନି ଜାନୁ କିବା ରମ୍ଭାବୃକ୍ଷ
ସୁସଞ୍ଚ ଚରଣ ବେନି କମଳ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ।
କନକ ନୂପୁର ଶୋଭାପାଏ ଯେ ପୟରେ
ଉପମା ଦେବାକୁ ନାହିଁ ତିନି ଭୁବନରେ ।
ବିଦ୍ୟ ମନୋହର ବେଶ କୃଷ୍ଣ ଅଙ୍ଗୁ ଜାତ
ଅଭିନବ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭା ନୁହଇ ବର୍ଣ୍ଣିତ ।
ସୁରଙ୍ଗ ଅଧର ଶୋଭା ମନ୍ଦ ମନ୍ଦ ହାସେ
ବଚନ ପ୍ରକାଶନ୍ତି କି ଅମୀୟ ବରଷେ ।
ଅପରୂପ କାଳାନିଧି ଦେଖି ରୂପ ତାର
କନ୍ଦର୍ପ ବୋଲିଣ ନାମ ଦେଲେ ଚକ୍ରଧର ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ମନରୁ ହେଲା ଯହୁଁ ଜାତ
ତେଣୁ ତାହାଙ୍କର ନାମ ହୋଇଲା ମନ୍ମଥ ।
ଦକ୍ଷ ବୋଇଲେ ଏହୁ ତ ମୋହିଲା ମନକୁ
ମନସିଜ ନାମ ଗୋଟି ଦେବାକୁ ଏହାକୁ ।
ବିଧାତା ବୋଇଲେ ଏହା ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁ
ଏହା ପ୍ରଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ ସର୍ବ ଜୀବଜନ୍ତୁ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଜନେ ଶୁଣ ମନ ଦେଇ
ସେ କାମଦେବଙ୍କ ଚନୁ ଜଗତ ମୋହଇ ।
ଈଶ୍ଵର ଚାହିଁଲେ ଯହିଁ ମନସିଜ ମୁଖ
ତତକ୍ଷଣେ ଘୋଟିଳାକ ତାଙ୍କୁ କାମ ଦୁଃଖ ।
ଅଳପ ବକ୍ର କରିଣ ଚାହିଁଲେ ମଦନ
ବନ୍ଦୀକଲେ ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ସେହୁ ପଞ୍ଜମନ ।
କୋଦଣ୍ଡ କରେ ଧରିଣ ବସାଇଲେ ଶର
ଆମଞ୍ଚିଣ ବିନ୍ଦନ୍ତେ ଯେ ଢଳିଲେ ଶଙ୍କର ।
ପୁରୁଷ ରୂପକୁ ଦେଖି ପୁରୁଷ ଯେ ମୋହି
ଢାଳେ ମୋହଗଲେ ତହିଁ ଈଶ୍ଵର ଗୋସାଇଁ ।
ଯହିଁ ସେହୁ କାମଦେବ ଈଶ୍ଵରେ ପୀଡ଼ିଲା
ହରି ରିପୁ ନାମ ତେଣୁକରି ସେ ବହିଲା ।
ସେ ଅକାମ ପୁରୁଷର ଧୈର୍ଯ୍ୟ କଲା ଭଙ୍ଗ
ତେଣୁକରି ତାର ନାମ ହୋଇଲା ଅନଙ୍ଗ ।
ଅନଙ୍ଗ ରୂପ ଧରିଣ ଅନାଦି ଈଶ୍ଵର
ମାତାକୁ ସୁମରି ସେହୁ ଢଳିଲେ ସତ୍ଵର ।
ଅଲେଖପୁର ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଥିଲେ
ଈଶ୍ଵରଙ୍କ ବେଦନା ସେ ଧ୍ୟାନରେ ଜାଣିଲେ ।
ଶୂନ୍ୟ ପୁରୁଷ ତତ୍କ୍ଷଣେ ଦେବୀ ଅପସରୀ
ଧାତିକାରେ ଚାହିଁଦେଲେ ଦିବ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଧରି ।
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଦକ୍ଷ ଧାତା ଅନଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି
ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍କ ଚରଣେ ପଡ଼ିଣ ସେ ବନ୍ଦି ।
ଈଶଅଵର ଅଛନ୍ତି ଏକମାତ୍ର ମୋହ ହୋଇ
କୋଳ କରିଣ ଧଇଲେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଯାଇଁ ।
ଆଶ୍ଵାସନା କରି ତାଙ୍କୁ ଦେହ ସମାଜନ୍ତେ
ମୋହ ତେଜକରି ଦେବ ଉଠିଲେ ତୁରିତେ ।
ସ୍ତିରୀ ଅଙ୍ଗ ଲାଗିବାରୁ ଅଧିର ଶରୀର
ମଦନ ଜ୍ଜାଳାରେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଲେ ହର ।
ଦେଖିକରି ଆଦିନାରୀ ରୂପ ସଦାନନ୍ଦ
ଲଜ୍ଜା ଦୂର କରି ରତି ରସେ ମନ ଖେଦ ।
ମାତାକୁ କୋଳ କରିଣ ଧଇଲେ ଈଶ୍ଵର
ସୃଷ୍ଟି କରତା ପୁରୁଷ ହୋଇଲେ ଅନ୍ତର ।
ମାତା ପୁତ୍ର ଦୁହିଁଙ୍କର ଦେଖି ରତି ଭାବ
ଅତି ବିସ୍ମୟ ହୋଇଲେ ଧାତା ବାସୁଦେବ ।
ସହି ନ ପାରି ମାତାଙ୍କୁ ବହୁ ମନ୍ଦବାଣୀ
ଶୁଣିଣ ତାହାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଗୋସାମଣି ।
ଧାତାଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ତୁହି ନାରୀ ରୂପ ହୁଅ
ବିଷ୍ଣୁକୁ ବୋଇଲେ ତହି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ପାଅ ।
ଏସନ ରୀତି ଜାଣିଣ ପ୍ରଭୁ ନିରାକାର
ଅନାଦି ଶକ୍ତିକି କଲେ ଗୋରୁ ଅବତାର ।
ଗୋମାତା ରୂପ ଧରିର ଅନାଦି ଈଶ୍ଵରୀ
ଗୋମାତା ପୁରେ ରହିଲେ ଜ୍ଞାନଧ୍ୟାନ କରି ।
ଅନାଦିର ଅପକୀର୍ତ୍ତି ଦେଖି ତ୍ରିଲୋଚନ
ବାଳୁତ ଭାବେ କରନ୍ତି ଚିନ୍ତା ଅନୁକ୍ଷଣ ।
ଏମନ୍ତ ଚରିତ ଦେଖି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ଈଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ଅତି ବିନୟେ କହନ୍ତି ।
ଜଗତରେ ଅପକୀର୍ତ୍ତି ପାଇଲ ବହୁତ
ଏମନ୍ତ ତୁମ୍ଭର କଥା ନୁହଇ ଉଚିତ ।
ଏବେ ମାତାଠାରୁ ପ୍ରୀତି ଛାଡ଼ି ଦେବରାଜ
ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟା ଦେବଇଁ ମୁଁ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଆଜ ।
ପାର୍ବତୀ ବୋଇଲେ ନାଥ ତୁମ୍ଭ ପରି ଜନ
ମାତୃ ହରିଣ ପାପକୁ କରିଲ ଅର୍ଜ୍ଜନ ।
ମହେଶ କହିଲେ ପ୍ରିୟେ ମୋ ଆୟତ୍ତ ନାହିଁ
କାମଦେବ ମୋ ଚେତନା ଦେଲାକ ହଜାଇ ।
ସେ ଅପକୀର୍ତ୍ତିରୁ ମୁହିଁ ତେଜିଣ ବିଳାସ
ଯୋଗାଭ୍ୟାସେ ରହିଲି ମୁଁ ଖଣ୍ଡନେ କଲ୍ମଷ ।
ଶଶାଙ୍କ ପୁରାଣ ବାଣୀ ଅମୃତ ସମାନ
ମନଦେଇ ଶୁଣଥା ମୋ ରମଣୀ ରତନ ।
ଦୀନ ହରି ଦାଶ ପଦ୍ୟ କହେ ଭାବି ଭାବି
ହରି କୃପାରୁ ଳେଖିଲି ନୁହେ ମୁହିଁ କବି ।
ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣ ଏବଂ ବିଭା
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ମନ
ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣର କଥା ଅମୃତ ସମାନ ।
ଏରୂପେ କହିଲେ ମୋତେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢିଣ କଲେ ଦେବୀ ସ୍ତୁତି ।
ଗାୟତ୍ରୀ ଜାଣିଲେ ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମନ
ତତକ୍ଷଣେ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ହୋଇଲେ ପ୍ରସନ୍ନ ।
ଭାବକୁ ଭାବନା ସେହି ଅନାଦି ଈଶ୍ଵରୀ
ଅନନ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତି କ୍ଷଣକେ ପାରନ୍ତି ସେ ଧରି ।
ଜାଣି କରି ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ମନ ମହାମାୟୀ
କ୍ଷଣକେ ଜନ୍ମ ହୋଇଲେ ମୂର୍ତ୍ତିମତୀ ହୋଇ ।
ହୁଙ୍କାର ଶବଦ କଲେ ଦିବ୍ୟରୂପ ଧରି
ମୁଖରୁ ଜାତ ହୋଇଲେ ଅନାଦି ଈଶ୍ଵରୀ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିର ସେ ଆଗେ ହେଲେ ଉଭା
ଶରୀର କାନ୍ତି ବିକାଶେ କନକର ପ୍ରଭା ।
ଅପୂର୍ବ କବରୀ ଭାର ଶୋହେ ତାଙ୍କ ଶିରେ
ବକୁଳ କୁସୁମ ମାଳ ଶୋଭେ ତଥିପରେ ।
ନୀଳ ମେଘରେ ଯେସନେ ଉଦେ ଅର୍ଦ୍ଧଶଶି
ଖୋଷା ଫୁଟିକରି ପୁଷ୍ପ ତେସନ ବିକଶି ।
କପାଳେ ଚନ୍ଦନପାଟୀ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦୂର
କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟରେ କି ଉଦେ ଦିନକର ।
କୁରଙ୍ଗ ଲୋଚନେ ଶୋହେ କଜ୍ଜ୍ଵଳର କଳା
ଶ୍ଵେତପଦ୍ମ ନେତ୍ରରେ ଯେ ଭୃଙ୍ଗ ବେନି ଡୋଳେ ।
ମନୋହର ନାସିକାଟି ତିଳଫୁଳ ଜିଣି
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମରେ କିବା ଲମ୍ବେ ନୀଳମଣି ।
ସୁରଙ୍ଗ ଅଧରେ କିବା ପକ୍ଵ ବିମ୍ବ ଜ୍ୟୋତି
ବର୍ତ୍ତୁଳ ମକ୍ତାଘଟଣ ଜାଣି ଦନ୍ତପନ୍ତି ।
ଦରହସିତ ବଦନେ କୋକିଳ ବଚନ
କି ଜାଣି ମଧୁମାସର କୋକିଳ ନିଃସ୍ଵନ ।
ବିସ୍ତାର ଯେ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ସୁସଞ୍ଚ ଉଦର
ଅତି କ୍ଷୀଣ ଝରା ଯେହ୍ନେ ଡମ୍ବରୁ ଆକାର ।
ଦେବାଙ୍ଗ ବସନ ପରିହରଣ ସେ ଦେବୀ
ଉପରାଣ ପାଟଖଣ୍ଡି କ୍ଷୀରୋଦ୍ରୀ ସମ୍ଭବି ।
କଟିରେ କଟି ମେଖଳା ରତ୍ନ ଓଢ଼ିଆଣୀ
ବିବିଧ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗ ମଣ୍ଡଣି ।
ବଳିଷ୍ଠ ବେନି ଭୁଜ ଯେ କମଳ ମୃଣାଳ
ହୀରା ବସା ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ତାଢ଼ ଶୋହେ ବାହୁମୂଳ ।
କଣୟ ମକରନ୍ଦରେ ହୀରା ନୀଳା ଜଡ଼ି
ବେନି କରକୁ ସୁନ୍ଦର ବେନି ବାହୁଚୁଡ଼ି ।
ସୁସଞ୍ଜ ଦଶଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠି ଚମ୍ପାକଢ଼ି ଜିଣି
ନାନା ରତ୍ନରେ ଜଡ଼ିତ ମୁଦ୍ରାକା ମଣ୍ଡଣି ।
ଅର୍ଦ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ର ଜିଣି ଶୋହେ ହସ୍ତ ନଖପନ୍ତି
ବେନି କରତଳ ବର୍ଣ୍ଣ ରକତର ଜ୍ୟୋତି ।
ସ୍ଥାପିଲ କି ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ରମ୍ଭା ବୃକ୍ଷ ଓଲଟାଇ
ତେସନେକ ପଟାନ୍ତର ଦିଶେ ଜାନୁ ଦୁଇ ।
କୋକନଦ ପରାଏକ ଶୋଭା ବେନି ପାଦ
ଅଶୋକ କଳିକା ତହିଁ ହୋଇଛି କି ଭେଦ ।
ତେସନେକ ପଟାନ୍ତର ପୟର ଅଙ୍ଗୁଳି
ପାଦ ତଳରେ ଅଳତା ଚିତ୍ର ଆବଳୀ ।
ହୀରାର ବେନି ବଳୀ ଯେ ଅପୂର୍ବ ଘଟଣ
ଶୋଭା ପାଉଅଛି ସେହି ଦିବୀଙ୍କ ଚରଣ ।
ଅଙ୍ଗୁଳି ଅଗ୍ରେ କନକ ଝୁଣ୍ଟିଆ ଯେ ଶୋହେ
ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତିମା ତିନି ଭୁବନକୁ ମୋହେ ।
ରୂପକୁ ସହସ୍ର ଦାନ ସୁନା ନୁହେଁ ସରି
ଆବର ବା ପଟାନ୍ତର ତହିଁକି କି କରି ।
ମନରୁ ପାରନ୍ତି ସେହି ଜଗତ ଭିଆଇ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ହେଲେ ଜେମାଦେଈ ।
ଦେଖି ଦକ୍ଷର ଆନନ୍ଦ ହେଲା ପଞ୍ଚମତି
ସେ ଦୁହିତା ନାମ ଦେଲା ଅବଳା ପାର୍ବତୀ ।
ମେରୁ ଗିରି ଶିଖରେ ସେ ଦକ୍ଷ ପାରୁଶେ
ବିଜୟ ମହାମାୟୀ ସେ ତରୁଣୀ ବୟସେ ।
ଅପଣେ ଶ୍ରୀକରେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନମାଳ ଘେନି
ଭାବେ ଈଶ୍ଵର ଦେବଙ୍କୁ ବରିଲେ ଭବାନୀ ।
ଆନନ୍ଦ ହୋଇଲେ ଦେଖି ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ
ବରିଲେ ମାଳା ଚନ୍ଦନ ଦେଈ ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ।
ପାର୍ବତୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦିବ୍ୟ ବେଶ କରି
ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ବିଭାକଲେ ସୁବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରି ।
ବରକନ୍ୟା ଦୁହେଁ ପଟାନ୍ତର ଅନ୍ୟରୂପେ
ପାର୍ବତୀ ବିଜୟ କଲେ ଈଶ୍ଵର ସମୀପେ ।
ଏମନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ତାଙ୍କୁ ଦିଶିବ ଉପମା
ସ୍ପଟିକ ବାଡ଼ରେ କିବା ସ୍ଫଟିକ ପ୍ରତିମା ।
ଦେଖିଣ ଆନନ୍ଦ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ହେଲେ
ହରଙ୍କୁ ପାତାଳପୁର ଯଉତୁକ ଦେଲେ ।
ଆଦ୍ୟ ଅବତାରେ ତୁମେ ଅବଳା ପର୍ବତୀ
ମୋ ପାଇଁ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ପ୍ରଜାପତି ।
ଏହିପରି ସଦାଶିବ ପରିଚୟ ଦେଲେ
ହେ ବୁଧେ ଶୁଣ ୟାପରେ ଦକ୍ଷ ଯାହା କଲେ ।
ସରସ୍ଵରତୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣ
ଈଶ୍ଵର ପାର୍ବତୀଙ୍କର ବିଭା ବିଧି ସାରି
ଆନନ୍ଦ ହୋଇ ବସିଲେ ଚିତ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ କରି ।
ଦକ୍ଷିଣ ନାସିକା ଦ୍ଵାରେ ଚଳନ୍ତେ ମରୁତ
ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟାଏ ପୁଣି ହେଲା ତହିଁ ଜାତ ।
ଚାରୁ ସୁଲକ୍ଷଣୀ ସେହି ବାଳରତ୍ନ ଯୁବା
ସେ କନ୍ୟା ରୂପକୁ କିସ ପଟାନ୍ତର ଦେବା ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳାନିଧିର ଯେସନେକ କାନ୍ତି
ତେସନେ ପଟାନ୍ତର ତା ଦିଶେ ଦେହଜ୍ୟୋତି ।
ଅକଳଙ୍କ ଶରୀର ତା ପୂର୍ଣ୍ଣ ସବୁ ଗୁଣେ
ଏମନ୍ତ ଯୁବତୀ ଆନ ନାହିଁ ବିଚକ୍ଷଣେ ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନୀ ନାସା ତିଳଫୁଲ
ଚାଚେରୀ କବରୀ ଭାର ନୀଳମେଘ ତୁଲ ।
କପାଳେ ଅଳକା କାନ୍ତି ଅତି ଶୋଭା ପାଏ
ନୟନ ଚକୋରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆସି କିବା ରହେ ।
ଘଟନ ବେନି କର୍ଣ୍ଣ କି ପାଟଳୀ ଉପନ
ସୁରଙ୍ଗ ଅଧର ଶୋଭଆ ବଧୁକର ସମ ।
ହୀରାର ଝଳି ଦର୍ଶନ କୁନ୍ଦକଢ଼ି ଜାଣି
ସୁରଙ୍ଗ ଅତି କୋମଳ ତାର ଠାଣିମାଣି ।
ସୁସଞ୍ଚ ଶଙ୍ଖ ସମାନ ଅଟେ କଣ୍ଠ ତଟ
କୁସ୍ତତ ତ୍ରିବଳୀ ଅତି ରଞ୍ଜତ ତା ପେଟ ।
ଗଭୀର ତା ନାଭିକ୍ରୋଟ ସିଂହ ମଝାଗୋଟି
ବଳିଷ୍ଠ ତା ଭୁଜ ବେନି ରମ୍ଭାପତ୍ର ପିଠି ।
ସୁଗଠନ ଜାନୁ ବେନି ପଦ୍ମପାଦ ପାଣି
ପଦ୍ମିନୀ ଅଂଶରେ ଜାତ ଦକ୍ଷର ଦୁଲ୍ଲଣୀ ।
ଶୁକଳ ବସନ ଦେବୀ ଅଙ୍ଗେ ପରିଧାନ
ଉପରାଣ ଶାଢ଼ୀ କିବା ପାଟଳୀ ବସନ ।
ଭୁଜେ ରତ୍ନଚୁଡ଼ା ଶୋହେ ପାଦେ ସୁନାବଳା
ସର୍ବାଙ୍ଗୁଳିରେ ମୁଦ୍ରାକା କଟିରେ ମେଖଳା ।
ଭୁଜେ ସୁନା ତାଡ଼ା ଗଳେ ଶୋହେ ଚାପସରି
ହୃଦରେ ମୁକୁତାମାଳ ଲମ୍ବଇ ତ୍ରିସରି ।
ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ ଜଡ଼ିତ ନାସାର ବସଣି
କର୍ଣ୍ଣର ରତ୍ନ ତାଟକ ଜିଣେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରସାଣି ।
କର୍ଣ୍ଣେ ରତ୍ନ ଫୁଲ ଦୁଇ ପୁଣି ହୀରା କଢ଼ି
ଶିରେଣ ସାମନ୍ତ ନବରତନରେ ଜଡ଼ି ।
କୁସୁମେ ମଣ୍ଡିତ ଅତି ସୁରଞ୍ଜିତ ଗଭା
କପାଳେ ତିଳକ ମୃଗମଦ ପାଏ ଶୋଭା ।
ଅତି ରୁଚିତ ଜାଜ୍ଜ୍ୱଲ୍ୟମାନ ଜ୍ୟୋତି ଘେନି
ପରମ ସାଧବୀ ସେ ଯେ ରୂପସୀ ପଦ୍ମିନୀ ।
ରଦ୍ମିନୀ ପଦ୍ମଲୋଚନା ପଦ୍ମ ପ୍ରାୟ କର
ପବିତ୍ର ରୂପବାଣୀ ଯେ କମଳ ପୟର ।
ସକଳ ସାରସ୍ଵତ ଯେ ଏକଠାବ କରି
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି କଲେ ସର୍ଜ୍ଜନା ସେ ନାରୀ ।
ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ତାର ଚାହିଁ
ସରସ୍ଵତୀ ନାମ ତାର ଦେଲେ ଦକ୍ଷ ବିହି ।
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସେ ସରସ୍ଵତୀ ଦେବୀ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା
ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ନନ୍ଦିନୀ ସେ ସାକ୍ଷାତରେ ଶ୍ରୀୟା ।
କମଳ ପୁଷ୍ପମାଳାଏ ଶ୍ରୀକରେ ଘେନିଣ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ଵାମୀ ରୂପରେ କରିଲେ ବରଣ ।
ତାହା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ଯାବତ ମଙ୍ଗଳ ବାକ୍ୟମାନ ଉଚ୍ଚାରନ୍ତି ।
ଅନେକ ଉତ୍ସବେ ହେଲେ ନାରାୟଣ ବିଭା
ଅମର ମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଗଲା ଦିବ୍ୟ ଶୋଭା ।
ଏକାସନେ ବସାଇଲେ ବିଷ୍ଣୁ ସରସ୍ଵତୀ
ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଣ ଆଶିଷ ଦ୍ୟନ୍ତି ପ୍ରଜାପତି ।
ଶଙ୍ଖେ ପାଣି ଘେନି ଦେଲେ ନାରାୟଣ କର
ବିଧାନରେ ଯଉତୁକ ଦେଲେ ମଞ୍ଚପୁର ।
ଲଭିଲେ ସେ ନାରାୟଣ ସ୍ଵାମୀ ସରସ୍ଵତୀ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ଉମା ଦିବ୍ୟରୀତି ।
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ବିଭା
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଅଟେ ଦ୍ଵିତୀ ବେଦବର
କରତା ବିହନ୍ତି ସେହି ପୁରୁଷ ପ୍ରବର ।
ମେରୁ ଗିରି ଶିଖେ ବସି ସେ ଦକ୍ଷ ପୁରୁଷ
ପୁଣିହିଁ ଏକ ଦିହିତା କଲେ ପରକାଶ ।
ସେହି କନ୍ୟାର ମହିମା ଅତି ଅଗୋଚର
ପ୍ରଜାପତି କପାଳରୁ ହେଲେ ଅବତାର ।
ଜାତ ହୋଇ ହେଲେ ଦେବତାଙ୍କ ଆଗେ ଉଭା
ସୁଧର୍ମା ସଭା ଦିଶିଲା ତା ତେଜେ ସୁଶୋଭା ।
ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ରମଣୀ
ଶରୀର ବିକାଶେ ରତ୍ନ ମର୍କତକୁ ଜିଣି ।
ବସନ୍ତ ପତନୀ ଶୋଭା ଦିଶଇ ଅଙ୍ଗରେ
ସୁରଙ୍ଗ ପାଟ ଦୋଷଡ଼ା ତହିଁର ଉପରେ ।
ହୀରା ନୀଳା ରତ୍ନମାନ ଅଙ୍ଗେ ଆଭରଣ
କି ଜାଣି ନୀଳମେଘରେ ତଡ଼ତିର ବର୍ଣ୍ଣ ।
ସର୍ବ ଗୁଣେ ସୁନ୍ଦର ସେ ସୁଲକ୍ଷଣୀ ନାରୀ
ପଟାନ୍ତର ଦେବାକୁ ଯେ ନାହିଁ ସମସରି ।
ସୁନ୍ଦରୀ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ସେ ପ୍ରସନ୍ନା ବଦନୀ
ଧୀର ବୁଦ୍ଧି ବିବେକିନୀ ଅତି ସୁଲକ୍ଷଣୀ ।
ସର୍ବଗୁଣ ସମ୍ପନ୍ନା ସେ ଅଟେ କୁଦ୍ଧିମତୀ
ଦେଖିଣ ପରମ ତୋଷ ହେଲେ ପ୍ରଜାପତି ।
କନ୍ୟାର ରୂପ ଦେଖିଣ ମନେ ବିଚାରିଲେ
ସୁବୁଦ୍ଧି ପଣ ଦେଖି ସାବିତ୍ରୀ ନାମ ଦେଲେ ।
ଶ୍ରୀକରରେ ବନମାଳ ଘେନି ପ୍ରଜାପତି
ପିତାମହଙ୍କୁ ସେ କନ୍ୟା ବରିଲେ ତଡ଼ତି ।
କରପତ୍ର ଯୋଡ଼ିକରି କହଇ ବଚନ
ଆହେ ପ୍ରଭୁ ପିତାମହ ଭକ୍ତି ମୋର ଘେନ ।
ଅଯୋନି ସମ୍ଭୂତା ତିନି ଭୁବନରେ ମାତ
ମୋ ମାନସ ସର ହଂସ ହୋଇଛନ୍ତି ଜାତ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୁମାରୀ ପର୍ବତୀ ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଦେଲି
ମଝିଆ ଝିଅ ନାମ ଯା ସରସ୍ଵତୀ ବୋଲି ।
ସେ କନ୍ୟାକୁ ବିଭାହେଲେ ଦେବ ନାରାୟଣ
ଏ ସାନ କନ୍ୟାକୁ ବିଭା ହୁଅନ୍ତୁ ଆପଣ ।
ଶୁଣି ପିତାମହ ତୁହିଁ ସନମତ କଲେ
ଦକ୍ଷ ବିବହ ଯୋଗାଡ଼ ତହିଁ ଆରମ୍ଭିଲେ ।
ଅନେକ ଉତ୍ସବ ହେଲା ସୁଧର୍ମା ସଙ୍ଗରେ
ବିଧାତା ବିଭା ସମ୍ପତ୍ତି କହି ତ କେ ପାରେ ।
ଯାବତ ବିଭା ମଙ୍ଗଳ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରି
ସାବିତ୍ରୀ କନ୍ୟାକୁ ବିଭା ହେଲେ କୁଶଧାରୀ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଝିଅ ବିଭା କର୍ମ ସରି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯେ ଯଉତୁକ ଦେଲେ ସ୍ଵର୍ଗପୁରୀ ।
ବିଧାତା ଆବର ବିଷ୍ଣୁନାଥ ସଦାନନ୍ଦ
ନାତୁଣୀ ବିଭା ହୋଇଣ ପରମ ଆନନ୍ଦ ।
ଶୁଣିମା ହେ ସାଧୁଜନେ ଅପୂର୍ବ ବିଧାନ
ବିଷ୍ଣୁର ଏ ଦିବ୍ୟକୀର୍ତ୍ତି ନାନା କଥାମାନ ।
ପଢ଼ନ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତେ ଜନେ ଦିବ୍ୟ ଗତି ପାଇ
ଗତ ଆଗତ ପାତକମାନ କ୍ଷୟ ଯାଇ ।
ପରମ ଜ୍ଞାନପ୍ରଦ ଏ ଚନ୍ଦଙ୍କ ପୁରାଣ
ସଂସାର ଜନ ପଢ଼ିଲେ ଲଭିବେ କାରଣ ।
ପାର୍ବତୀ ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀ ସରସ୍ଵତୀଙ୍କର
ବିବାହ ଚରିତ ଅଟେ ଅତି ମନୋହର ।
ପଢ଼ି ସାଧୁଜନମାନେ ଲଭ ମୋକ୍ଷଗତି
ସରସ୍ଵତୀ ପାଦେ ରହୁ ହରି ଦାଶ ମତି ।
ଚତୁର୍ମଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ମତି
ଚତୁର୍ମଖ ବ୍ରହ୍ମା ଯେହ୍ନେ ହେଲେ ଉତପତ୍ତି ।
ପୂର୍ବୁ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଶିବ ବିଭା ହୋଇସାରି
ବିଜେ କରିଛନ୍ତି ସେ ତ ମେରୁ ନାମ ଗିରି ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରହି
କରପତ୍ର ଯୋଡ଼ିକରି କହିଲେ ବିନୟୀ ।
ପିତାଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ବିଜେ କରିଥାଅ
ଯଶୋବନ୍ତ ପୁର ମଧ୍ୟେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ରୁହ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ସପ୍ତସିନ୍ଧୁ ପୁରେ
ବିଜେ କରି ରହ ବ୍ରହ୍ମା ବଇକୁଣ୍ଠ ପୁରେ ।
ତଦନ୍ତରେ ପ୍ରଜାପତି ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଚାହିଁ
ବୋଇଲେ କଇଳାସରେ ରହ ତୁମ୍ଭେ ଯାଇଁ ।
ପ୍ରଜାପତି କଇଳାସରେ ସେ ତ୍ରିଦେବ ବିଶେଷ
ଯେ ଯାହା ସ୍ଥାନରେ ଯାଇଁ ରହିଲେ ହରଷେ ।
କୁଶବଟରୁ ନାରଦ ଜନମ ହୋଇଲେ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିକଟରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ ରହିଲେ ।
ଆହେ ବୁଧଜନମାନେ ଏଥୁପରେ ଶୁଣ
ଏ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣ କଥା ସଂସାରର ଜ୍ଞାନ ।
କାମ ଦେବତା ରହିଲେ ବୈକୁଣ୍ଠପୁରରେ
ଶିବ ପାର୍ବତୀ ରହିଲେ କୈଳାସ ଶିଖରେ ।
ସୁଧର୍ମା ସୁଭାରେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ରହି
ବିସ୍ମୟ ହୋଇଣ ମନେ ମନେ ବିଚାରଇ ।
ଏବେ ଏହିଠାରେ ମୁହିଁ କୁ ବୁଦ୍ଧି କରିବି
ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ କି ରୂପେ ଭିଆଣ ପାଞ୍ଚିବି ।
ଅଟନ୍ତି ତ ସଂସାରଇ କର୍ତ୍ତା ଯେଉଁମାନେ
ଅଚିନ୍ତା ହୋଇ ରହିଲେ ଯେ ଯାହାର ସ୍ଥାନେ ।
ସଂସାର ଭିଆଇ ମୁହିଁ ଅଇଲି ଯୁକତେ
ଯାବତ ବାରତା ବିହି ପଚାରିବେ ମୋତେ ।
ସେ ତିନିଜଣଙ୍କୁ ମୁହିଁ ବିଭା କରାଇଲି
ସ୍ଵରଗ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ପାତାଳ ଯଉତୁକ ଦେଲି ।
କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ପାଇଣ ବିହନ୍ତା ପୁରୁଷେ
ଅଚିନ୍ତା ହୋଇ ରହିଲେ ଯାଇ ଦିବ୍ୟବାସେ ।
ଏବେ କେମନ୍ତେ କରିବି ଜୀବଜନ୍ତୁମାନ
ଶୂନ୍ୟ ପଡ଼ି ରହିଲା ତ ଚଉଦ ଭୁବନ ।
ଚତୁର୍ମଖ ବ୍ରହ୍ମା ହେବେ କେଉଁପରି ଜାତ
ତାଙ୍କଠାରୁ ପାଇବି ମୁଁ ବାରତା ଯାବତ ।
ଏମନ୍ତ ବିଚାରେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ବସି
ଧ୍ୟାନେ ସୁମରଣା କଲେ ବଇକୁଣ୍ଠବାସୀ ।
ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କ ପାଦେ ଚିତ୍ତ ଲୟ ଦେଇ
ପଢ଼ିବେ ସେ ଦିବ୍ୟସ୍ତୁତି ଏକମନ ହୋଇ ।
ଜୟ ତୁ ନାରାୟଣ ହେ ଜଗତ ତାରଣ
ଅନନ୍ତ କୋଟି କଳପ ଯାହାର ଭିଆଣ ।
ସକଳ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ପରାଣ ପୁରୁଷ
ଯୋଗୀ ଜନ ମନ ମାନସରୋବର ହଂସ ।
ଚଉରାଶି ଖଣ୍ଡ ଜ୍ଞାନେ ଯାହାଙ୍କ ଭାବନା
ଆତଙ୍କ ଭଞ୍ଜନ ନାଥ ଭକ୍ତ ବଜ୍ରସେହ୍ନା ।
କଳ୍ପନା ସିଦ୍ଧ କରତା କରୁଣା ବାରିଧି
ଦନୁଜ କୁଳ ଅନ୍ତକ ପ୍ରଭୁ ଦୟାନିଧି ।
ଅନାଦି ଅବତାରଣ ଅଭୟ ଅଚ୍ୟୁତ
କମଳା ବଲ୍ଲଭ ନାଥ ସରସ୍ଵତୀ କାନ୍ତ ।
ରୁଚିର ଅପୂର୍ବ ଅଙ୍ଗ ନୀଳମଣି କାନ୍ତି
ଅମୀୟ ସାଗର କିବା ନୀଳମେଘ ଭ୍ରାନ୍ତି ।
ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ର ଗଦା ପଦ୍ମ ଶୋହ ଚତୁର୍ଭୁଜ
ହେ ସର୍ବ ମଙ୍ଗଳନାଥ ହେ ଦେବାଧିରାଜ ।
ଅନନ୍ତ ମୂରତି ସ୍ଵାମୀ ନାମ ତୋ ଅନନ୍ତ
ମହା ବିଶ୍ଵରୂପ ତୋର ସଂସାରେ ପୂଜିତ ।
ଅଗମ୍ୟ ଆକାଶ ଅଟେ ଯାହାଙ୍କର ଶିର
ପାଦ ପାତାଳ ଯାହାର ହୃଦ ମଞ୍ଚପୁର ।
ଚଉଦ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯାକ କଳ୍ପନାର ସିଦ୍ଧି
ମନରୁ ଜାତ ହୁଅଇ ଯାର ଚତୁର୍ବିଧି ।
ଚତୁବର୍ଗ ଦାନୀ ଯେହୁ ସର୍ବ କର୍ମ କର୍ତ୍ତା
ଅନେକ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଯେହୁ ଜୀବଦାତା ।
ନମୋଃ ପୁରାଣ ପୁରୁଷ ନାରାୟଣ ଅଂଶ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଈଶ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ନିଗମର ସାର
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦେବୀ ବର ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଶ୍ରୀ ମଧୁସୂଦନ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଜଗତ ସ୍ଥାପନ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁବାସୀ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ବ୍ରହ୍ମ ପରକାଶୀ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ପନ୍ନଗ ଆସନ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଜଗତ ମୋହନ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କୀଟବ୍ରହ୍ମ ଏକ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଜଗତ ବ୍ୟାପକ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ପୁରୁଷ ଉତ୍ତମ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ତୋ ଭାବ ଅଗମ୍ୟ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ନର୍କ ଉଦ୍ଧାରଣ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଭାରା ନିବାରଣ ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ କଷ୍ଟରୁ ଉଦ୍ଧାର
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ନମୋଃ ନିରାକାର ।
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ଭକ୍ତ ଉଦ୍ଧାରକ
ନମସ୍ତେ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ତ୍ରିଲୋକ ପାଳକ ।
ଏରୂପ ଭାବେ ମଜ୍ଜିଣ ପଢ଼ ସ୍ତୁତିବାଣୀ
କହେ ଦକ୍ଷ ଅନୁଗ୍ରହ କର ଦେବ ସ୍ଵାମୀ ।
ତୁମ୍ଭର ଆଜ୍ଞାରେ ମୁହିଁ ଜଗତ ଭିଆଇ
ତୁମ୍ଭହୁଁକୁ ଅଇଲି ଜଣାଇବା ପାଇଁ ।
ସଂସାର ଭିଆଣ ଏବେ ହେବ କେଉଁମତେ
ଏଥୁକୁ ହେ ଭାବଗ୍ରାହୀ କହ ବୁଦ୍ଧି ମୋତେ ।
ଏତେ କହି ମନ ଧ୍ୟାନ ଚଇତନ ଦେଇ
ନାରାୟଣଙ୍କ ନିକଟେ ମନ ଦେଲା ଥୋଇ ।
ଏରୂପେ ଧ୍ୟାନେ ଜଣାନ୍ତେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ଜାଣିଲେ ଯେ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ କମଳାର ପତି ।
ସପତ ଗିରି ଅନ୍ତରେ ନୀଳ ବଇକୁଣ୍ଠ
ଧର୍ମ ଅର୍ଥ କାମ ମୋକ୍ଷ ଚତୁର୍ବର୍ଗ ପେଣ୍ଠ
ସେହି ନୀଳ ବଇକୁଣ୍ଠେ ବ୍ରହ୍ମ ସିଂହାସନ
ବିରାଜ ନାମେଣ ତହିଁ ପନ୍ନଗ ଆସନ ।
ବିଜୟ କରିଣ ସୁଖେ ନାରାୟଣ ସ୍ଵାମୀ
ଯୋଗନିଦ୍ରା ଯାଇଥିଲେ ଦେବ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ।
ପାଦତଳେ ବସିଛନ୍ତି ଦେବ ସରସ୍ଵତୀ
ଯନ୍ତ୍ର ବୀଣା ଚାଳି ଗୀତ ଗାନ୍ଧାରେ ଗାବନ୍ତି ।
ସେ ଦୁଆର ରକ୍ଷପାଳ କନ୍ଦରପ ଦେବ
ଯାଇଥିଲେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତରେ ନିଦ୍ରା ବାସୁଦେବ ।
ଏମନ୍ତ ସମୟେ ସେହି ନୀଳଗିରି ସ୍ଥାନେ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି କଲେ ସୁମରଣା ଧ୍ୟାନେ ।
ସର୍ବ ଆତ୍ମାରେ ବ୍ୟାପକ ଈଶ୍ଵର ପୁରୁଷ
ବହୁଦୂର ବାର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କ ସମୀପେ ପ୍ରକାଶେ ।
ଭାବକୁ ନିକଟ ସେହି ଭକ୍ତ ଗୁଣଗ୍ରାହୀ
ଭକତ ଜନେ ଅନ୍ତର ଯାହାଙ୍କର ନାହିଁ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ମନ ଜାଣ ହୃଷୀକେଶ
ନାଭିରୁ ପଦ୍ମ ଫୁଲେକ କଲେ ପରକାଶ ।
ସେ ଫୁଲ ମହିମା ଉମା ଶୁଣ ଦେଇ ମନ
ମୃଣାଳ ଉତ୍ସର୍ଗ ତାର ତିନି ଯେ ଯୋଜନ ।
ଦ୍ଵାଦଶ ଯୋଜନ ମୋଟ ଅଟଇ ଓସାର
ସହସ୍ର ପାଖୁଡ଼ା ତାର କଣୟ ଆକାର ।
କେଶର ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚବିଂଶ କେଶସ୍ଥଳୀ
ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ମଣ୍ଡିତ ଗଭୀର ଆବଳୀ ।
ସାତ କୋଶଯାଏ ତାର ଜ୍ୟୋତି ପରକାଶ
ଗନ୍ଧ ଆମୋଦଇ ସେହି ପୁର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାଦତଳେ ଥିଲେ ସରସ୍ଵତୀ
ପଦ୍ମ ବାସନାରେ ମନ ମୁଗ୍ଧ କଲେ ଅତି ।
ନାସା ତଟେ ଗନ୍ଧ ଯହିଁ ହେଲା ଆମୋଦିତ
କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମରେକ ହେଲା ତହିଁ ଜାତ ।
ସେ ଭ୍ରମର ଉଡ଼ିଯାଇ ବସି ପଦ୍ମ ଫୁଲେ
କେଶର ଚୁମ୍ବନ୍ତେ ତହିଁ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମିଲେ ।
କମଳ ଭିତରେ ଗୋପ୍ୟ ହୋଇଲେ ଭ୍ରମର
ଅପୂର୍ବ ପୁରୁଷ ତହୁଁ ହୋଇଲେ ବାହାର ।
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଧାତା ସେହି ଚତୁର ଆନନ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶ ଘେନି ହେଲା ଉତପନ୍ନ ।
ପଦ୍ମରୁ ଜାତ ହେବାରୁ ନାମ ପଦ୍ମଯୋନି
ବିବେକ ଧାର୍ମିକ ସେହୁ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ।
ଚତୁର ମୁଖ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭାର ଆକାର
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଈଶ୍ଵର କି ଗମନ ଶିଖର ।
ଏ ଚାରି ଦେବତା କିବା ହେଲେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି
ଶରୀର ତ ବିରାଜଇ ଚମ୍ପାଫୁଲ ଜ୍ୟୋତି ।
ସୁକୁମାରୀ ଅଙ୍ଗ ହରହାସ ମୁଖ ଚାରି
ଓଁକାର ଶବଦେ ଚାରି ବେଦ ଅଛି ପୂରି ।
ନଳିନୀ ପାଖୁଡ଼ା ପ୍ରାୟେ ତଳକ କପାଳେ
ଲୋଟଣି ଛନ୍ଦରେ ଜୁଡ଼ା ଲମ୍ବେ ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ।
ଅପୂର୍ବ ବଚନ ପୁଣି ଚାହାଣୀ ଶୀତଳ
ସୁଦୀର୍ଘ ନାସିକା ଓଷ୍ଠ ଜାଣି ବିମ୍ବଫଳ ।
ଡାଳିମ୍ବ ବୀଜ ପ୍ରାୟେ ବିକାଶେ ଦଶନ
ନିଗମ ପଡ଼ନ୍ତେ ଶୁଭ ଅଛଇ ଗହନ ।
ହୀରା ରୁଦ୍ରକର ଶୋଭାପାଏ କର୍ଣ୍ଣପୁଟେ
ପଇତା ହୃଦେ ଉତ୍ତରୀ ଶୋଭା କନ୍ଧତଟେ ।
ଏକମୁଖୀ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମାଳ ତିନି ସରି
ଗଳାଠାରୁ ନାବିଯାଏ ଲମ୍ବେ କେରି କେରି ।
ସୁବିସ୍ତାର ହୃଦୟକୁ ଶୋହେ ଅଷ୍ଟହାର
ମେରୁକୁ ବେଢ଼ିଛି ଯେହ୍ନେ ଅଷ୍ଟ ଗିରିବର ।
ଛତ୍ରୀ ପିଢ଼ା ଗୁଡୁ ଆଦି ଶୋହେ ବେନି କର
ପୁନଶ୍ଚ ଘେନି ଅଛନ୍ତି ଲେଖନ ପତର ।
ସର୍ବ ବେଦ ପୋଥି ଆଉ ଅଗ୍ନି ବିଷ୍ଣୁଶିଳା
ଏ ବିଧିରେ ଅଷ୍ଟଭୁଜେ ଶୋଭା ଅନର୍ଗଳା ।
ଶୁକଳ ଅମ୍ବର କଟି ତଟରେ ଶୋଭିତ
ଦୋଷଡ଼ା ପୀତବାସନ ମୋହଇ ଜଗତ ।
ବେନି ଚରଣ ବଳକୁ ନାହିଁ ପଟାନ୍ତର
ଲକ୍ଷେକ ଲକ୍ଷଣ ଖଟି ଅଛନ୍ତି ପୟର ।
ଏମନ୍ତ ଗୁଣ ଲକ୍ଷଣେ ଯେ ପୁରୁଷ ଜାତ
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମା ଅଟେ ଲୋକତାତ ।
ଗୋପନରେ ରହିଥିଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଙ୍ଗେ
ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଲେ ସେହୁ ଭବଲୀଳା ରଙ୍ଗେ ।
କମଳ କେଶର ମଧ୍ୟେ ରହିକରି ବିହି
ସରସ୍ଵତୀଙ୍କ ପୁଚ୍ଛିଲେ କି କରିବି ମୁହିଁ ।
ଶାରଦା ଆଜ୍ଞା ଦେଲେକ ଶୁଣ ପଦ୍ମଯୋନି
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଧାତା ତୁହି ଅଟୁ ମହାଜ୍ଞାନୀ ।
ଯେବଣ କମଳୁ ତୁହି ହେଲୁ ଅବତାର
ତାହାର ଉପରେ ଅଛି ଚଉଦ ପୁଷ୍କର ।
ସେ ପୁଷ୍କର ଘେନିଣ ତୁ ଚଳସି ଦଇବ
ଜଗତର ଜୀବଜନ୍ତୁ ଭିଆଅ ତୁ ସର୍ବ ।
ଏମନ୍ତ ଆଜ୍ଞା ପାଇଣ ତହୁଁ ପଦ୍ମଯୋନି
ଚଳିଲେ ଅତି ବେଗରେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଘେନି ।
ବୈକୁଣ୍ଠପୁର ତେଜିଣ ହୋଇଲେ ବାହାର
ଦୀନ ହରି ଦାଶ ମତି ରହୁ ସେ ପୟର ।
ବୈକୁଣ୍ଠେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ପୂଜା
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ କଥା ଶୁଣ ଉମା ତୁହି
ଜଗିଥିଲେ କାମଦେବ ଦ୍ଵାରଦେଶେ ଥାଇ ।
ବୋଇଲେ କେଣେ ଯାଉ ତୁ ଚତୁର ବଦନ
କି କି ଘେନି ବିଷ୍ଣୁ ଅଙ୍ଗୁ ହେଲୁ ଉତପନ୍ନ ।
ସମସ୍ୟା ଦେଇଣ ଯାଅ ମୋହର ଆଗରେ
ନାରାୟଣଙ୍କର କୃପା କିପରି ତୋଠାରେ ।
ଦେଖି ନଥିଲେ ସେ ପୁର ଚତୁର ବଦନ
ତାହାଙ୍କୁ ପଥ ଜଗିଣ କହିଲେ ଏସନ ।
କାହିଁ ରହିଥିଲୁ ତୁ ଅଇଲୁ କେଉଁଠାର
କେଉଁ ବାଟ ଦେଇ ଆସୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭୁବନର ।
କି କି ଘେନିକରି ଏଥିୁ ହୋଇଛୁ ବାହାର
ସମସ୍ୟା ଦେଇଣ ଯାଅ ମୋହର ଆଗର ।
ସେ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ଆମ୍ଭେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନନ୍ଦନ
ତାଙ୍କ ନାଭି କମଳରୁ ହେଲୁ ଉତପନ୍ନ ।
ସରସ୍ଵତୀ ଦେବୀ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି ମୋତେ
ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ସର୍ଜବା ପାଇଁ ଏ ଜଗତେ ।
ତେଣୁ ମୁହିଁ ଯାଉଅଛି ଘେନିଣ ପୁଷ୍କର
ତୁ ମହାତ୍ମା ଛାଡ଼ ପଥ ବିରୋଧ ନ କର ।
ତୋହର ମୋହର କିଛି ନାହିଁ ଭିନ୍ନାଭିନ୍ନ
ବିଶେଷ ସୋଦର ଦୁହେଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନନ୍ଦନ ।
ତୁ ମନରୁ ଜନ୍ମିଲୁ ମୁଁ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି
ଆମ୍ଭ ଦୁହିଁଙ୍କ ପିଅର ଅଟନ୍ତି ଶ୍ରୀପତି ।
ଛାଡ଼ ପଥ ମୁହିଁ ଯାଇ ସଂସାର ଭିଆଇ
ଦ୍ଵାର ଜଗି ଏହିଠାରେ ତୁହି ଥାଅ ରହି ।
ଏମନ୍ତ ବଚନ ଶୁଣି ବୋଲଇ ମନ୍ମଥ
ତୁ ବିଷ୍ଣୁନାଥଙ୍କ ସୁତ ମୋର ସାନ ଭ୍ରାତ ।
ତୁହି ଯେବେ ଯାଉଅଛୁ ସଂସାର ଭିଆଇ
ମୁଁ ତୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭାଇ ମୋତେ କି ଦେବୁ ବଧାଇ ।
ରତିଦେବୀ ଜନ୍ମ ବିବରଣ
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ବଧାଇ ମାଗ ଯେବେ ମୋତେ
ଅପୂର୍ବ କନ୍ୟା ଗୋଟିଏ ପ୍ରାପ୍ତହେଉ ତୋତେ ।
ଏରୂପେ ବୋଲନ୍ତେ ଏକ କନ୍ୟା ହେଲା ଜାତ
ରୂପ ଅନୁରୂପ ସେହି ମୋହିଲା ଜଗତ ।
ସର୍ବଗୁଣେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ସୁନ୍ଦରୀମଣି
ଦ୍ଵିତୀୟ ପାର୍ବତୀ କିବା ବିଜେ କଲେ ପୁଣି ।
ସେହି ସଦୃଶ ଅଟଇ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ନନ୍ଦନୀ
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ସେହି ତ୍ରିପୁର ମୋହିନୀ ।
ସକଳ ଶୋଭା ସମ୍ପନ୍ନା ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ
ଭାଇକୁ ଦେବାକୁ ଧାତା ସର୍ଜିଲେ ତାହାକୁ ।
ରତି ସେ କନ୍ୟାର ନାମ ଦେଲେ ପଦ୍ମଯୋନି
କାମକୁ ପ୍ରଦାନ ତାହା କଲେ ନେଇ ପୁଣି ।
ମହୀପାଳ ପଦ ତହିଁ ଅନଙ୍ଗକୁ ଦେଇ
ସେଠାବରୁ କୁଶପାଣି ଗଲେ ବିଦା ହୋଇ ।
ଶୁଣ ଆଗୋ ହୈମବତୀ ଏ ଅପୂର୍ବ ବାଣୀ
ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପଢ଼ିଣ ତର ଭବ ତରଙ୍ଗିଣୀ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ସେହି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା
କାମଦେବ ସନ୍ନିଧିରୁ ଚଳିଲେ ମହାତ୍ମା ।
ମେରୁତଳ ତେଜିକରି ଭୂତଳେ ମିଳିଲେ
ଇନ୍ଦ୍ରନାଭି ନାମେ ଏକ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ ।
ଚିନ୍ତାମଣି ନାମେ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ ସେ ଠାବରେ
ନାରାୟଣ ମନ୍ତ୍ରେ ପୂଜାକଲେ ବେଦବରେ ।
ଶ୍ରୀୟା ନାମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସେହି ବିଷ୍ଣୁ କୋଳେଦେଇ
ସେହିଠାରୁ ପଦ୍ମଯୋନି ଗଲେ ବିଦା ହୋଇ ।
ରସାତଳ ପୁରେ ଏକସ୍ଥାନ ପଦ୍ମନିଧି
ତହିଁ ଏକ ବିଷ୍ଣୁସ୍ଥିତ ନାମ ଦୟାନିଧି ।
ଶ୍ରୀୟା ରୂପ ପଞ୍ଚାକ୍ଷର ତାଙ୍କୁ ପୂଜାକଲେ
ଦରିତ୍ର ଭଞ୍ଜନୀ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାକୁ ଦେଲେ ।
ତହିଁ ପୁଣ ଧାତା କଲେ ଅଧକୁ ଗମନ
ଚତୁର୍ଥ ସୁତଳେ ଯାଇଁ ମିଳିଲେ ବହନ ।
କାଳରୂପୀ ନାମେ ତହିଁ ବିଇକୁଣ୍ଠ ଶୋଭା
କାମାଙ୍ଗ ନାମରେ ତହିଁ ବିଜେ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରଭା ।
କାମ ମନ୍ତ୍ରରେ ତାହାକୁ ଦଇବ ପୂଜିଲେ
ସର୍ଭଭୂତ୍ୟ ନାମେ ତହିଁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଏ ସ୍ଥାପିଲେ ।
ଅତିତଳେ ଯାଇ ପୁଣି ପ୍ରବେଶ ହୋଇଣ
ଦେଖିଲେ ବୈକୁଣ୍ଠେ ଏକ କୃତାନ୍ତକ ନାମ ।
ମଣ୍ଡୁକି ନାରାୟଣ ସେ ପୁରେ ଛନ୍ତି ବସି
ବିଷ୍ଣୁ ତାରକା ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜିଲେ ବିଶେଷି ।
ଜଗତ ମାତ ନାମରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଇ
ତଥି ଉପରକୁ ଗଲେ ବେଗ ବେଗ ହୋଇ ।
ସୁତଳ ପୁରେ ଯାଇଣ ମିଳିଲେ ବହନ
ସୁଧାନିଧି ବଇକୁଣ୍ଠ ଦେଖିଲେ ନୟନ ।
କୂର୍ମରୂପେ ତହିଁ ଏକ ନାରାୟଣ ବିଜେ
ବ୍ରହ୍ମତାରକା ମନ୍ତ୍ରକୁ ପଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ ।
ପରମ ସାଧବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଇ ତାଙ୍କ ପାଶ
ମହାତଳ ପୁରେ ଯାଇ ହୋଇଲେ ପ୍ରବେଶ ।
ରୌଦ୍ର ଗନ୍ଧ ନାମେ ଏକ ବୈକୁଣ୍ଠ ପୁରରେ
ମାତଙ୍ଗ ନାରାୟଣକୁ ଦେଖିଲେ ସେଠାରେ ।
ମାତଙ୍ଗ ଏକାକ୍ଷର ଯେ ପଢ଼ି ପୂଜି ଧାତା
ଯୋଗୀ ମୁନି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସେ ସ୍ଥାପି ଜଗତ୍କର୍ତ୍ତା ।
ଅନନ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠେ ଯାଇ ହୋଇଲେ ପ୍ରବେଶ
ସେଠାବରେ ବେଟିଲେକ ଦେବ ପୀତବାସ ।
ଅବନା ମନ୍ତ୍ରେ ପୂଜିଲେ ତାକୁ ଦେବବରେ
ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥାପି ତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ।
ତହିଁ ଯାଇ ମଞ୍ଚପୁରେ ମିଳିଲେ ଚଉମାଥ
ନୀଳଗିରି କନ୍ଦରରେ ଭେଟି ଜଗନ୍ନାଥ ।
ଗୋପାଳ ମନ୍ତ୍ରରେ କରି ତାହାଙ୍କୁ ସେ ପୂଜା
ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ପାଳିନୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥାପି କୁଶଧ୍ଵଜା ।
ସ୍ଵର୍ଗପୁରକୁ ଚଳିଲେ ପୁଣି ବେଦବର
ଅମର ବୈକୁଣ୍ଠେ ମିଳି ନମି ଚକ୍ରଧର ।
ଶ୍ରୀରାମ ତାରକ ମନ୍ତ୍ରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜାକରି
ଶୁଭ୍ରକେଶୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କି ସେ ସ୍ଥାପି କୁଶଧାରୀ ।
ତହିଁ ନଳିନୀର ପୁତ୍ର ପଶିଲେ ଗଗନେ
ସଙ୍କେତ ପୁରେ ଯାଇଣ ମିଳିଲେ ବହନେ ।
ଧର୍ମନିଧି ବଇକୁଣ୍ଠ ଦେବ ଭାବଗ୍ରାହୀ
ଭଗବାନ ମନ୍ତ୍ରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଜିଲେକ ବିହି ।
ଋକ୍ମଣୀ ନାମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦେଇ ତାଙ୍କ ପାଶ
ଶୂନ୍ୟପୁରେ ପୁଣି ପିତା ହୋଇଲେ ପ୍ରବେଶ ।
ମୋକ୍ଷନିଧି ନାମେ ତହିଁ ବଇକୁଣ୍ଠ ଭ୍ରମି
ସେ ପୁରରେ ନାରାୟଣ ସର୍ବ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ।
ମାନସିକ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିକରି ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ
ଚଞ୍ଚଳା ନାମରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥାପିଲେ ସେ ସ୍ଥାନ ।
ଚଳିଗଲେ ପଦ୍ମଯୋନି ତହୁଁ ଶୂନ୍ୟମାର୍ଗେ
ଗୋମତି ପୁରେ ମିଳିଲେ ଯାଇକରି ବେଗେ ।
କୁମୁଦ ନାମରେ ତହିଁ ବୈକୁଣ୍ଠ ଭୁବନ
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ନାମେ ତହିଁ ବୈକୁଣ୍ଠ ସ୍ଥାନେ ।
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରେ ପୂଜିଲେ ତାଙ୍କୁ ବେଦବର
ରାଧିକା ନାମରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥାପିଲେ ସେଠାରେ ।
ସେହି ଠାବରୁ ବିଧାତା ଅନ୍ତରୀକ୍ଷେ ଗଲେ
ନିରାକାର ପୁରେ ଯାଇଁ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ।
ସତ୍ୟକୃତ୍ୟ ବିଇକୁଣ୍ଠେ ସୁଧାନିଧି ହରି
ବିଶେଶ୍ଵର ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ତାଙ୍କୁ ପୂଜାକରି ।
ପାପ ନାଶିନୀ ନାମରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତହିଁ ରଖି
ତହିଁ ଉପରକୁ ପୁଣି ଗଲେ ଅଷ୍ଟଆଖି ।
ତିନିଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଯେ ଶୂନ୍ୟାକାଶେ ଗଲେ
ସେଠାବରୁ ଉପରକୁ ଗମି ନ ପାରିଲେ ।
ଶୂନ୍ୟପୁରେ ରହିକରି ନଳିନୀ ନନ୍ଦନ
ନିରାକାର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସେ କଲେ ମନେ ଧ୍ୟାନେ ।
ଶୂନ୍ୟରେ ଆସନ ଭିଡ଼ି ଅନ୍ତରୀକ୍ଷେ ରହି
ଅନ୍ତରେ ଚିନ୍ତଇ ଦିବ୍ୟଜ୍ୟୋତି ଭାବଗ୍ରାହୀ ।
ଅନ୍ତର୍ଗତେ ବେଦପାଠ କଲେ ବେଦବର
ଜୟ ଜଗବନ୍ଧୁ ଜୟ ଜୟ ନିରାକାର ।
ଅନନ୍ତ ଗୁଣନିଧି ଯେ ପରମ ପୁରୁଷ
ଯେ ବା ସର୍ବଙ୍ଗ ଦମୟ କାହୁଁ ବା ପ୍ରକାଶ ।
ଅବ୍ୟୟ ଅଚ୍ୟୁତ ସ୍ୱାମୀ ଅଭୟ ଶରୀର
ସକଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଟେ ଯାର ଖେଳଘର ।
ଜଗତ ସଞ୍ଚିତ ନାଥ ସବୁରି କରତା
ଧର୍ମ ଭାଗର ଲକ୍ଷର ମେଦିନୀ ଧରନ୍ତା ।
ଜୀବାତ୍ମା ପୁରୁଷ ସବୁ ଜୀବର କାରଣ
ଯୋଗୀଜନ ମନ ହଂସ ମାନସ ନଳିନୀ ।
ଏକ ରୂପରୁ ଅନେକ ରୂପ ଜାତକରୁ
କଉତୁକରେ ସକଳ ଭୁବନେ ବିହରୁ ।
ଭାବୁକ ଯେ ଭକ୍ତବନ୍ଧୁ ବୋଲନ୍ତି ଆପଣ
ସର୍ବ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ନାଥ ପ୍ରଭୁ ନିରଞ୍ଜନ ।
ଦୟା ସିନ୍ଧୁ ମାୟାବର ସର୍ବ ଗୁଣନିଧି
ଅବିନାଶୀ ପ୍ରତିମା ତୁ ସଞ୍ଚୁ ସର୍ବ ବିଧି ।
ଅନନ୍ତ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯାର ଖେଳଘର
ବିରାଟ ପୁରୁଷ ନାଥ ମହିମା ଅପାର ।
ବ୍ରହ୍ମା ଆଦିକରି ଯେତେ ସୁରାସୁର ଲୋକେ
ଜାତ ଅନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ତୁମ୍ଭ ନିମିଷକେ ।
କୋଟି କୋଟି ଲୟ ହୁଏ ଯାର ପାଦତଳେ
ଯୋଗୁ ବ୍ରହ୍ମାରୂପ ଧରି ଅଛି ସର୍ବକାଳେ ।
କଉତୁକେ ସଞ୍ଚୁ ଦେବ ବହୁତ ମେଦିନୀ
ଳୀଳା ଭାବରେ ବିନାଶୁ ଚିନ୍ତା ଭାବ ଘେନି ।
ନିରାକାର ଅନାଦି ତୁ ସ୍ୱାମୀ ଆଦିକନ୍ଦ
ଅନନ୍ତ ଆଦିମୂଳ ହେ ଅନାଦି ମୁକୁନ୍ଦ ।
ନୀଳାମ୍ବର ପୁରୁଷ ହେ ସର୍ବ ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ
ଅଜ୍ଞାନୀ ହରି ଦାଶକୁ ତାର ଦେବ ସ୍ୱାମୀ ।
ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା ମୋହର ଶ୍ରୀଚରଣେ ନିତି
ଅନ୍ତିମ କାଳକୁ ବାରେ ଦେବ ମୋତେ ଗତି ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୁବନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ପଦ୍ମାନଳ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପତ୍ତି
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଉମା ବେନିକର ଯୋଡ଼ି
ମହେଶଙ୍କ ଶ୍ରୀଚରଣେ ଭକ୍ତିଭରେ ପଡ଼ି ।
ପୁଚ୍ଛା କଲେ କୁହ ମୋତେ ଜନ ଆତଯାତ
ଶୁଣିଲେ ମୋହର ପଞ୍ଚମନ ହେବ ଶାନ୍ତ ।
ମହେଶ କହିଲେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ମନଦେଇ
ଠିକେ ଠିକେ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଯେ କହିବା ବୁଝାଇ ।
ଶୂନ୍ୟ ଆକାଶରେ ରହିଣ ନଳିନୀ କୁମର
ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନକରି ଜପେ ବେଦବର ।
ପରଂବ୍ରହ୍ମ ପୁରୁଷ ହେ ପ୍ରଭୁ ନିରଞ୍ଜନ
ଭାବଗ୍ରାହୀ ନାଥ ମୋର ବକତିକୁ ଘେନି ।
ତୁମ୍ଭ ପ୍ରକୃତିରୁ ଜାତ ଯେବଣ ପୁରୁଷ
ତାଙ୍କ ନାଭି କମଳରୁ ମୁହିଁ ପରକାଶ ।
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟରେ ସରସ୍ଵତୀ ଥିଲେ
ଜୀବଜନ୍ତୁ ଭିଆଇବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞାଦେଲେ ।
ତେଣୁକରି ଉପରକୁ ଆସିଲି ସତ୍ଵର
ଅନେକ ଭୁବନ ଆସି ଦେଖିଲି ପଥର ।
ସକଳ ପୁରେ ଅଛନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଶ୍ରୀହରି
ମୁହିଁ ତାହାଙ୍କୁ ପୂଜିଲି ମନ୍ତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତିକରି ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପିଲି ସେମାନଙ୍କ କୋଳେ
ଏତେବେଳଯାଏ ବୁଲୁଥିଲି ସୁଖଭୋଳେ ।
ଯୋଗ ମାୟାତ୍ରାସ ଯହିଁ ଲାଗିଲା ସେଠାକୁ
ତେଣୁ ନ ଚଳିଲା ମୋର ଯାନ ଉପରକୁ ।
କି ବୁଦ୍ଧି କରିବି ଏବେ ରହି ଶୂନ୍ୟ ପଥେ
ସୁଦୟା କରିବେ ମୋତେ ଆଦି ଲୋକନାଥେ ।
ଏତେକ ବୋଲି ବିଧାତା ମୌନବ୍ରତ ହେଲେ
ଅନାଦି ପୁରୁଷକୁ ସେ ଲୟ ଲଗାଇଲେ ।
ଶୂନ୍ୟରେ ରହିଣ ତପ କରେ ବେଦବର
ଅଣାକାର ଭୁବନଟି କମ୍ପେ ଥରହର ।
ତପ ତାହାର ଜାଣିଲେ ଅଣାକାର ରୂପୀ
ଅନନ୍ତ ଶରୀରେ ଛନ୍ତି ଅଛିଦ୍ରରେ ବ୍ୟାପି ।
ତାର ମନ ଜାଣି ତାକୁ ଦେବ ନିରାକାର
ବୋଇଲେ ଭକତି ଆମ୍ଭେ ଘେନିଲୁ ତୋହର ।
ତୁ ଏବେ ଯାଇଣ ମିଳି ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା କତି
ଦୁଇ ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ହୋଇ ପାଳ ଯାଇ କ୍ଷିତି ।
ଏ ପ୍ରକାରେ ଆଜ୍ଞା ଯହୁଁ ଦେଲେ ନିରାକାର
ଶିରରେ ସେ ଆଜ୍ଞା ଘେନି ଚଲିଲେ ସତ୍ଵର ।
ସ୍ଵର୍ଗପୁରେ ଯାଇକରି ମିଳିଲେ ତଡ଼ତି
ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ ବସିଛନ୍ତି ପ୍ରଜାପତି ।
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଚିତ୍ତ ବୃତ୍ତି ଦେଇ
ବସିଅଛନ୍ତି ସେ ଦକ୍ଷ ମୌନବ୍ରତ ହୋଇ ।
ଏକାଳେ ମିଳିଲେ ପଦ୍ମଯୋନି ତାଙ୍କ କତି
ଯୋଗେଣ ଜାଣିଲେ ତାହା ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।
କିଛି ଦୂରରୁ ପାଛୋଟି ଆସ ଘେନିଗଲେ
ସୁଧର୍ମା ସଭାରେ କୋଳକରି ବସାଇଲେ ।
ପ୍ରଜାପତି ବୋଇଲେ ହେ ଶୁଣ ଦଇବତ
ଆମ୍ଭେ ଦକ୍ଷ ବିହି ଆଦି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସୁତ ।
ତୁମ୍ଭେ ଉପୁଜିଛ ବିଷ୍ଣୁ ନାଭିର କମଳୁ
ସେ କଥା ସକଳ ମୁହିଁ ଜାଣେ ଯୋଗବଳୁ ।
ସରସ୍ଵତୀଙ୍କ ବୋଲେ ତୁ ପଦ୍ମ ପୁଷ୍ପ ଘେନି
ଜନ୍ତୁ ଭିଆଇ ଆସିଛୁ ଏଥେ ପଦ୍ମଯୋନି ।
ଯେବଣ ପୁଷ୍ପକୁ ତୁହି ହସ୍ତେ ଅଛୁ ଆଣି
ବେଗକରି ତାହା ଦିଅ ଏ ମୋହର ପାଣି ।
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଯହୁଁ ପ୍ରଜାପତି ବୋଲେ
କମଣ୍ଡଳୁ କାଢ଼ି ପୁଷ୍ପ ଦକ୍ଷ କରି ଦେଲେ ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପାଖୁଡ଼ାରେ ସେ ପୁଷ୍ପ ଶୋଭିତା
ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କରରେ ଦେଲେ ସେ ବିଧାତା ।
ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମା କରେ ଯହୁଁ ଘେନିଲେ ପୁଷ୍କର
ସର୍ବଗୁଣଯୁକ୍ତା କନ୍ୟା ହେଲା ଅବତାର ।
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ସେହି ପଦ୍ମିନୀ ମୂରତି
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷରେ ପଦ୍ମରେ ସେ ହୋଇଲେ ଉତ୍ପତ୍ତି ।
ଅଯୋନି ସମ୍ଭୂତେ ସେହି ହେଲେ ସ୍ତିରୀଜନ୍ମ
ଦକ୍ଷମାତା ତାଙ୍କ ତାତ ଚତୁର ଆନନ ।
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ସେହୁ ଚାରୁ ବିମ୍ବାଧରୀ
ନାହିଁ ଆନ ପଟାନ୍ତର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ପୁରୀ ।
ପଦ୍ମିନୀ ସାବିତ୍ରୀ ବୋଲି ସେ କନ୍ୟାରେ ନାମ
ରୂପକୁ ସେ ଅନୁପମା କମଳା ସମାନ ।
ସେ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ ଲୋଭା
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ମୋତେ କର ବିଭା ।
ବିଧାତାଙ୍କ ବୋଲେ ଦକ୍ଷ ସନମତ କଲେ
ସେହି ଦୁହିତା ଗୋଟିକା ତାଙ୍କୁ ବିଭା ଦେଲେ ।
ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ହୋଇ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି କଲେ
ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖର ପଦ୍ମ ଯୋନିକି କହନ୍ତି ।
ଭୋ ମହାତମା ବସିଣ ଥାଅ ଏ ସଭାରେ
ଆଜିଠାରୁ ବିଧାତା ତୁ ହେଲୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ।
ତୁହି ମୋହର ପିତା ମୁଁ ତୋହର ନନ୍ଦନ
ଏମନ୍ତ ବୋଲି ଅଛଇ ପୂର୍ବର ବଚନ ।
ପ୍ରଳୟର ଅନ୍ତେ ସୃଷ୍ଟି ଭିଆଇବା କାଳେ
ଯେବଣ ବିଧାତା ଜାତହେଲେ ବିଷ୍ଣୁ କୋଳେ ।
ମୁହିଁ ତାହାଙ୍କ ମନରୁ ହୋଇଲି ସମ୍ଭୂତ
ବେଦ ଅର୍ତ ଘେନି କରି ସଞ୍ଚଇ ସମସ୍ତ ।
ତେଣୁକି ଦକ୍ଷ ମୋତେ ବୋଲନ୍ତି ଶୟଳେ
ବିହିଙ୍କର ଧର୍ମପୁତ୍ର ମୁହିଁ କାଳେ କାଳେ ।
ତୋର ମୋର ସୃଷ୍ଟି ଆଦ୍ୟେ ବଳେ ବଳେଜାତ
ଏ କଥା କହିଲି ତୋତେ ନିରାକାର ସୁତ ।
ଏବେ ତୁ ମୋହର ଅନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ କୀର୍ତ୍ତି ପାଳ
ଶୁଣିଣ ପରମ ତୋଷ କମଳ ଦୁଲାଳ ।
ଏ ବିଧାତା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଘେନିଣ ସଙ୍ଗରେ
ରହିଲେ ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବୋଲେ ସୁଧର୍ମାରେ ।
ସନ୍ତାନକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ହର୍ଷ ଚତୁର୍ମୁଖେ
ସୁଧର୍ମା ସଭା ଭୁବନେ ରହିଲେ ସେ ସୁଖେ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପ୍ରତି ତାଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଯୋଗାଇଣ
ପୁନରପି କେତେ ପୁର କରିଲେ ରଚନ ।
ସ୍ଵର୍ଗ ଆଦି ଜିଣିଗଲେ ସକଳ ଭୁବନ
ଯଶୋବନ୍ତୀ ନାମେ ଏକ ପୁର ବିଦ୍ୟମାନ ।
ସେ ପୁରରେ କୁଶବଟୁ ନାମେ କୁଶଧର
ଆସ୍ତାନେ ବିଜେ କୋଟିଏ ମୁଖ ତାହାଙ୍କର ।
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜନନୀ ପାଦେ ଅଛି ଖଟି
ବୀଣା କଜାନ୍ତି ନାରଦ ମୁନି ତପୋନିଷ୍ଠ ।
କୋଟିଏ ମୁଖେ ଉଚ୍ଚାର କରନ୍ତି ସେ ବେଦ
ଅଲେଖପୁର ଭେଦିଣ ଶୁଭଇ ଶବଦ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଯେ କନିଷ୍ଠ ସୋଦର
କୁଶବଟୁରୁ ଜନମ ହୋଇଛି ତାଙ୍କର ।
ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ଜନମ ହୋଇଲେ
ସୃଷ୍ଟି ରଚିବାକୁ ସେହୁ ସଙ୍ଗକୁ ଲୋଡ଼ିଲେ ।
ନାରଦ କପଟ ଭାବେ ଦକ୍ଷରେ ବିଦ୍ରୋହୀ
ହୋଇ ଯେ ରୂପେ ତାଙ୍କଠୁ ଶାପ ଥିଲେ ପାଇ ।
ବିସ୍ତାର କରିଣ ଉମା କହୁଅଛି ଶୁଣ
ହରି ଦାଶ ପଦ୍ୟ ବନ୍ଧେ କରଇ ରଚନ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ ରସ ଅମୃତହିଁ ବଳି
ପଢ଼ି ସାଧୁଜନେ କର କଣ୍ଠତଟେ ମାଳି ।
କଳିଆ ନାରଦ କାହିଁକି କହନ୍ତି
ଦକ୍ଷ ଯେ କଲେ ଅଇଲେ ସୃଷ୍ଟି ସର୍ଜ୍ଜନାକୁ
ପିତାଙ୍କୁ ସଖା ଜଣେକ ମାଗିଲେ ସଙ୍ଗକୁ ।
ପିତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠିରେ କୁଶବଟୁ ଥିଲା
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ବୋଲେ କୁମର ହୋଇଲା ।
କୁଶନାଡ଼ରୁ ତହିଁ ସେ କରିଲା ଶବଦ
ତେଣୁ ସେ ପୁତ୍ରର ନାମ ହୋଇଲା ନାରଦ ।
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦର ସେହି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ପ୍ରତିମା
ସ୍ଵୟଂ ଅବତାର କିବା ହେଲେ ବେଦବ୍ରହ୍ମା ।
ଜାତହୋଇ ସେ କୁମର ପିତାଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ
ବୋଇଲେ ଭୋ ସ୍ଵାମୀ ଆଜ୍ଞା ଦେବା ହେଉ ମୋତେ ।
ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି ଭିଆଣ କରିବଇଁ ମୁହିଁ
ଦକ୍ଷଙ୍କର ବଳେ ନୁହେଁ ସଂସାର ଭିଆଇ ।
ଏ ଯେବେ ପାରନ୍ତା କିମ୍ପା ଲୋଡ଼ନ୍ତାଟି ସଙ୍ଗ
ଶୁଣିକରି ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ପାଇଲେ ସେ ଖଙ୍ଗ ।
କୋପମୁଖ ହୋଇକରି ନାରଦଙ୍କୁ ଚାହିଁ
ବୋଇଲେ ତୁ ଖଳ କଥା କହିଲୁ କିମ୍ପାଇ ।
ପିତାଙ୍କ ଛାମୁରେ ପୁଣି କହୁ ଖଳ ବାଣୀ
ଖଳ ବୋଲିଣ ବୋଲନ୍ତି ତୋତେ ସର୍ବପ୍ରାଣୀ ।
ଦେଖି ତାଙ୍କ ଖଳ କଥାମାନ ତୁହି ଘେନି
କହଳ ଆଚାରେ ତୁହି ବଞ୍ଚ ସଦାଦିନ ।
ପରାପରେ କହିକରି ଅହଙ୍କାର ବାଣୀ
କଉତୁକ ଦେଖିଲେ ତୁ ତୋଷ ଲଭି ପୁଣି ।
ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦ ଅସାର ଯେତେକ
ତୋତେ ପଟାନ୍ତର ହୋନ୍ତୁ ତୋହ ପରି ଲୋକ ।
କେଉଁକାଳେ ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି ନହୋଇବ ତୋର
ଜୀବିକା ହେଉ ତୋହର କଳି ବ୍ୟବହାର ।
ମୁହିଁ ଯେବେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭାଇ ଅଟେ ତୋର ଗୁରୁ
ଏ ମୋହର ଶାପ ତୋହ ଅଙ୍ଗ ଭୋଗ କରୁ ।
ଏହା ଶୁଣି ସେ ନାରଦ କଲେ ପ୍ରତିବାକ୍ୟ
ବୋଇଲେ ତୁ କୋପେ ଶାପ ଦେଉ ମୋତେ ଦକ୍ଷ ।
ଯେତେକ ଶାପ ବିହିଲୁ ମୋତେ କ୍ରୋଧମୁଖେ
ଏ କଥାମାନ ରୁଚିଲା ମୋତେ ଅତିସୁଖେ ।
ମୁହିଁ ଯେବେ ଖଳଜନ ହୋଇବି ସଂସାରେ
ତୋହର ଶିରୀ କି ହତ କରିବ ବିଚାରେ ।
ଜଗତରେ ଅପକୀରତି ହେଉ ପଛେ ମୋତେ
ମୁହିଁ ତୋହର ସଙ୍ଗେ ନ ଯିବି କଦାଚିତେ ।
ଦକ୍ଷ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ନ ଆସ ମୋର ପାଶ
ତୋହର ସଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ନାହିଁ ମୋର ଯଶ ।
ଆଦ୍ୟରେ କଥାମାନ ଉପୁଜିଲା ଯହୁଁ
କାଳେ ଆଉ ଭଲକଥା ହୋଇବ ବା କାହିଁ ।
ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିଲି ଭାଇ ଅଟଇ ବଇରୀ
ଆଦ୍ୟ ପିତା କହିଥିଲେ ଯା ମୋତେ ତିଆରି ।
ଏହିକ୍ଷଣି ସେହି କଥା ଫଳିଲା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ
ଏମନ୍ତ ବିଚାର କରି ଭାଳନ୍ତି ସେ ଦକ୍ଷ ।
ପିତା ବୋଇଲେ କିମ୍ପାଇଁ ଲଗାଅ କଳହ
ତୁମ୍ଭେ ଦୁହେଁ ଯାଇକରି ମେଦିନୀ ଭିଆଅ ।
ନାରଦ ବୋଇଲେ ମୁଁ ନ ପାରଇ ଭିଆଇ
ତାହା ଶୁଣି ଆଜ୍ଞାଦେଲେ ଦକ୍ଷକୁ ଅନାଇ ।
ଆହେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ସଂସାର ଭିଆଅ
ସକଳ ଲୋକେ ମଧ୍ୟରେ ବହୁ ଯଶ ପାଅ ।
ପିତାମହ ଆଜ୍ଞା ଘେନି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ସଂସାର ସର୍ଜିବା ପାଇଁ ଚଳିଲେ ଝଟତି ।
ତାହା ଦେଖିଣ ନାରଦ ମନରେ ବିରସ
ବିଚାରିଲେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ଲଭିବ ତ ଯଶ ।
ଯେଉଁ ରୂପେ ନ ପାରିବ ସଂସାର ଭିଆଇ
ତେମନ୍ତ ଉପାୟମାନ ପାଞ୍ଚିଥିବି ମୁହଁ ।
ଏତେ ବୋଲିଣ ନାରଦ ଶୂନ୍ୟରେ ରହିଲେ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ତହିଁ ସୃଷ୍ଟି ଭିଆଇଲେ ।
ମନରୁ ଜାତ କରିଣ ଷାଠିସସ୍ର ସୁତ
ତାହାଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ଭିଆଅ ଜଗତ ।
ପିତା ଆଜ୍ଞା ପାଇକରି ଚଳିଲେ କୁମରେ
ନାରଦ ମହାଋଷିଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ବାଟରେ ।
ନାରଦ ବୋଇଲେ କିସ ଅର୍ଥେ ବୁଲୁଅଛ
ସୃଷ୍ଟି ଭ୍ୟାଇବୁ ବୋଲିଣ କହୁ ଯକ୍ଷ ବତ୍ସ ।
ନାରଦ ବୋଲନ୍ତି ତୁମ୍ଭେ ବିଷ୍ଣୁ ନ ଭେଟିଲେ
ଜାଣିବ ସୃଷ୍ଟି ଭିଆଣ କଥା କାହୁଁ ଭଲେ ।
ଆଗ ତୁମ୍ଭେ ଯାଇକରି ବିଷ୍ଣୁ ଠାବ କର
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅନ୍ଵେଷଣେ ଚଳିଲେ କୁମର ।
ପୁଣି ଲକ୍ଷେ ପୁତ୍ର ଜାତ କଲେ ପ୍ରଜାପତି
ତାଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ଭିଆଅ ଧରିତ୍ରୀ ।
ସେ ପୁଣି ଯାଇ ନାରଦେ ଭେଟିଲେକ ପଥେ
ତାହାଙ୍କୁ ନାରଦ ପୁଚ୍ଛିଲେ ବୁଲୁଛ କିଅର୍ଥେ ।
କୁମରେ ବୋଇଲେ ଆମ୍ଭେ ସୃଷ୍ଟି ଭିଆଇବୁ
ନାରଦ ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣସିରେ ବାବୁ ।
ତୁମ୍ଭର ଅଗ୍ରତେ ଷାଠିସହସ୍ରେକ ସୁତ
ସେହି ପଥେ ଗଲେ ସୃଷ୍ଟି ସର୍ଜିବା ପାଇଁ ତ ।
ଯାହାଙ୍କୁ ଘେନିଣ ତୁମ୍ଭେ ଭିଆଅ ମେଦିନୀ
ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କୁ ତ ନ ମାନିଲେ ହେବ ଧର୍ମହାନି ।
ଶୁଣି ଦକ୍ଷପୁତ୍ରେ ଗଲେ ଭ୍ରାତାଗଣେ ଲୋଡ଼ି
ଭେଟ ନ ପାଇ ଭ୍ରମିଲେ ବହୁଦୁଃଖେ ପଡ଼ି ।
ଧ୍ୟାନରେ ଜାଣିଲେ ଦକ୍ଷ ନାରଦଙ୍କ କୃତ୍ୟ
ଯାଇ ଜଣାଇଲେ ସବୁ ପିତାଙ୍କ ଅଗ୍ରତ ।
ଆହେ ପିତା ଶୁଣ ଏବେ ନାରଦଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି
ହିଂସା ଘେନିକରି ମୋର ସଙ୍ଗତେ ବିବାଦୀ ।
ଅନେକ ପୁତ୍ର ମୋହର ଛଳିଲା କପଟେ
ଆପଣ ଏବେ ବୁଝନ୍ତୁ ସବୁ ଯୋଗବାଟେ ।
ସ୍ଵରୂପ ବଚନ ସବୁ ଜାଣି ଉମାପତି
ନାରଦ ମୁନିଙ୍କି ଶାପ ସେ ପୁଣି ଦିଅନ୍ତି ।
ବୋଇଲେ ତୁ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ହୁଅ କଳଜନ
ବ୍ରହ୍ମଋଷି ହୋଇ କଳି ଦେଖି ନିଅ ଦିନ ।
ହେ ଜନେ ଶାପ ପାଇଣ ନାରଦ ମହର୍ଷି
ଅନେକ ସେବା କରିଣ ମନାକଲେ କାଶୀ ।
ଈଶ୍ଵର ପ୍ରସନ୍ନେ ମୁନି ମାଗିଲେକ ବର
ବୋଇଲେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ଯେ ବଇରୀ ମୋହର ।
ପିତାଙ୍କୁ କହିଣା ଶାପ ବିହିଲେକ ମାତ
କଳହ ପ୍ରିୟ ମୋହର ହୋଇବ ଯେମନ୍ତ ।
ଦେଖାକରି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମୁଁ ମାଗୁଅଛି ବର
ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ବଇରୀ ମୁଁ ହୋଇବି ତାହାର ।
ଉପାୟ କରି ହରିବି ତାର ଯଶ ଶିରୀ
ଏମନ୍ତ ଆଜ୍ଞା ଦେବାକୁ ମୋତେ ତ୍ରିପୁରାରି ।
ଈଶ୍ଵର କହିଲେ ତୁହି ମାଗିଲୁ ଯେ ବର
ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଏହି କଥା ତୁହି ଲାଭକର ।
ଏହିରୂପେ ନାରଦଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମାଚାର
କଳହ ପ୍ରିୟ ହେବାର ଏକଥା ତାଙ୍କର ।
କୁଶବଟୁରୁ ଜନମ ନାରଦ ଯେ ଯତି
ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କର ନନ୍ଦନ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।
ଏମନ୍ତ ପୁଣି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି
ଏ ରୂପ ଜନ୍ମ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ରହିଛି ।
ଶୁଣିକରି ଉମାଦେବୀ ହୋଇଲେ ଆନନ୍ଦ
ସଦାକାଳେ ହର ଦାଶ ଚିନ୍ତଇ ଗୋବିନ୍ଦ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଷ୍ଟପୁତ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ କଥା ଶୁଣ ଶାକମ୍ବରୀ
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଯେତେ ଅବତରି ।
ପ୍ରଥମେ ତାହାଙ୍କ ତହିଁ ହେଲେ ଉତପନ୍ନ
ମରୀଚ ଆତ୍ରେୟ ଏହି ଦୁଇଟି ନନ୍ଦନ ।
ଦ୍ଵିତୀୟେ ଅଙ୍ଗିରା ପୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ମହର୍ଷି
ତୃତୀୟେ ପୁଲହ କ୍ରତୁ ଏହି ବେନିୁ ଋଷି ।
ଚତୁର୍ଥରେ ପ୍ରଜାପତି ଭୃଗୁ ଦୁଇପୁଅ
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ହେଲେ ଆଠଟି ତନୟ ।
ଜନ୍ମିଲେ ଏ ଆଠପୁତ୍ର ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ହୋଇ
ସାବିତ୍ରୀ ମାତା ତାହାଙ୍କୁ ପାଳେ କ୍ଷୀର ଦେଇ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ ଦିବ୍ୟ କଥା
ସେ ଆଠ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦିନେ ପୁଚ୍ଛିଲେ ବିଧାତା ।
ବୋଇଲେ ଏ ସୃଷ୍ଟି ସର୍ଜପାରିବ କି ବାବୁ
ପାରିବା ବୋଇଲେ ଶୁଣି ଆମ୍ଭେ ଖୁସିହେବୁ ।
ଏହା ଶୁଣି ପୁତ୍ରମାନେ ମନୁ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି
ଜଣାଇଲେ ପିତାଙ୍କର ପାଦତଳେ ପଡ଼ି ।
ସ୍ତିରୀ ପୁରୁଷ ସଂଯୋଗେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ବଂଶ
ଯୁବତୀ ବିହୁନେ କିସ କରିବେ ପୁରୁଷ ।
ପୁତ୍ରଙ୍କର ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ବାଣୀ ଶୁଣି କରି
ପୁତ୍ରଙ୍କ କ୍ଷମତା ମନେ ଜାଣିଲେ ବିଚାରି ।
ଭାବିଲେ ଏହାଙ୍କ ପାଇଁ କନ୍ୟା ଆଠଗୋଟି
ବିଭାଦେଲେ ହୋଇପାରେ ୟାଙ୍କଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ।
ଏମନ୍ତ ପାଞ୍ଚି ମନରେ ଦେବେ କୁଶପାଣି
କିଛିକ୍ଷଣ ଧ୍ୟାନେ ମଗ୍ନ ରହିଲେ ସେ ପୁଣି ।
ଆପଣାର ମାନସରୁ ପୁରୁଷେକ କଲେ
ଅଷ୍ଟଦଳ ମଧ୍ୟେ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଭେଟାଇଲେ ।
ମନକୁ ନେଇ ଭେଟାନ୍ତେ ତହିଁ ଦଳମାନେ
ବୋଇଲେ ଏହାକୁ କିମ୍ପା ଆଣିଲେ ଏସ୍ଥାନେ ।
ଧାତାଏ ବୋଇଲେ ତୁମ୍ଭେ ବିଭାହେବ ବୋଲି
ତେଣୁ ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗେ ଆଣି ମନ ଭେଟାଇଲି ।
ତୁମ୍ଭେ ଅଷ୍ଟଦଳ ଏବେ ହୁଅ ଅଷ୍ଟସଖୀ
ମନକୁ ଗୃହସ୍ଥ ପ୍ରାୟେ ଭୋଗକରି ରଖି ।
ସେ ମନରେ ରମି ଝିଅ ଆଠଗୋଟି ଦିଅ
ତାହାଙ୍କୁ ବିଭା ହୋଇବେ ମୋର ଆଠପୁଅ ।
ଏ ମନର ନାମ ହେଉ କର୍ଦ୍ଦମ ଯେ ଗତି
ଅଷ୍ଟଦଳ ବୋଲାଅ ଯେ ତୁମ୍ଭେ ଦେବହୁଡ଼ି ।
ଦଳେ ବୋଇଲେ ଶୁଣିଲେ ସିନା ବିଭାହେବୁ
ନ ଶୁଣିଲେ ଦେବହୁତି ହୋଇ କି କରିବୁ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ବୁଝିବା ତେବେ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ
ଗଣନାରେ ତୁମ୍ଭେ ରାଶି ହୋଇଲା ମିଳନ ।
ଶୁଣିକରି ଅଷ୍ଟଦଳ ବିଧାତାର ବୋଲେ
ଶୁଝିଲା ଯହିଁ ବରଣମାଳା ଗଳେ ଦେଲେ ।
ବରକନ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ଵରୂପେ ବସି ବିଭାହୋଇ
ବିଭା ଶେଷେ ମଧୂଶଯ୍ୟା ଘରେ ଯାଇ ଶୋଇ ।
ଏଣୁ ସେହି ମନ ସବୁ ପ୍ରକୃତି ଉପରେ
ଗୁରସ୍ତ ପରାଏ ହୋଇ ଶରୀରେ ବିହରେ ।
ଯେତେବେଳେ ଅଷ୍ଟଦଳ ରମିଲେ ମନକୁ
ଆଠକନ୍ୟା ଉପୁଜାଇ ଦେଲେ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ।
ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଶୁଣ ଯେଉଁଠାରୁ
ସୁଖଦା ହେମବତୀ ଯେ ପ୍ରସବ କର୍ଣ୍ଣରୁ ।
ନୟନରୁ ଉପୁଜିଲେ ସୁମତି ଜୟନ୍ତି
ସୁକ୍ରିୟା ଯେ ଅନୁସୂୟା ନାସାରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ।
ମୁଖଦଳରୁ ସୁକାନ୍ତି ଜାଣି ଉପୁଜିଲେ
ଅରୁନ୍ଧତୀ ସେ ତ୍ରିକୂଟ ଦଳୁ ଜନମିଲେ ।
ଅଷ୍ଟଦଳରୁ ଉତପନ୍ନ ହେଲେ ଅଷ୍ଟବାମା
ଏହି କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଅସୀମ ମହିମା ।
ଏ ରୂପେ ସେ ଅଷ୍ଟଦଳୁ ହେଲେ ଅଷ୍ଟବାଳୀ
ବିଧାତା ବୋଇଲେ ବାବୁ ଏବେ ଯାଅ ଚଳି ।
ଏ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସୁଖେ ଭୋଗକର
ଶୁଣିଣ କୁମରେ ଦେଲେ ତହିଁ ଉତ୍ତର ।
ଆପଣ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଯାନ୍ତୁ ବାଣ୍ଟି
ଯାହାକୁ ଦେବେ କରିବୁ ତାକୁ ଘେନି ସୃଷ୍ଟି ।
ଧାତା ବୋଇଲେ ମରୀଚ ନେଉ ସୁଖଦାକୁ
ଅନୁସୂୟା କନ୍ୟା ଦିଅ ଅତ୍ରି କୁମରକୁ ।
ହେମବତୀ କନ୍ୟା ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା ଯେ ନେଉ
ବଶିଷ୍ଟ ଏ ଅରୁନ୍ଧତି ଜେମା ବିଭାହେଉ ।
ସୁମତିଙ୍କି ଦେବା ନେଇ ପୁଲହ ମହର୍ଷି
ସୁତୁ ନେଉ କ୍ରିୟା କନ୍ୟା ସଙ୍ଗରେ ବିଳସୀ ।
ଜୟନ୍ତୀ ନାମେ କନ୍ୟାକୁ ଭୃଗୁ ବିଭା ହେଉ
ସୁକାନ୍ତି କନ୍ୟାଖୁ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ନେଉ ।
ଏମନ୍ତ କହି କନ୍ୟାକୁ ଆଣି ପଦ୍ମଯୋନି
ମହାମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିକରି ସମର୍ପିଲେ ପୁଣି ।
କୁଶଗ୍ରନ୍ଥି ବାନ୍ଧି ପୁତ୍ରେ ବିଭା କରାଇଲେ
ତହିଁ ଉତ୍ତାରୁ ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷକୁ କହିଲେ ।
ଷାଠିଏ ଗୋଟି ଦୁହିତା ତୁହି ଉପୁଜାଇ
ଆମ୍ଭର ନିକଟେ ତାକୁ ସମର୍ପିବୁ ନେଇ ।
କରିବି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର ଖଞ୍ଜା
ଶୁଣି ହେଉ କହି ତହୁଁ ଗଲେ ଦକ୍ଷପ୍ରଜା ।
ସୁକାନ୍ତିକି ନେଇ ନିଜ ମନୋହାରୀ କଲେ
କିଛିଦିନ ଉତ୍ତାରେ ସେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ ।
ନବମାସ ପରେ ଦଶମାସର ଭିତରେ
ଜନମିଲେ କନ୍ୟାମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କର ଘରେ ।
ଷାଠିଏ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ଘେନି ପ୍ରଜାପତି
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତେ ନେଇ ଦେଲେକ ସବୁନ୍ତି ।
କନ୍ୟାଙ୍କ ଦେଖିଣ ଧାତା ସନ୍ତୋଷ ହୋଇଲେ
ପ୍ରଥମେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସତୀ କନ୍ୟା ବିଭା ଦେଲେ ।
ସତୀକନ୍ୟା ବିଭଆକଥା କହିଲି ତୋ ଆଗେ
ଧର୍ମ ଦେବତାର ଜନ୍ମ ଶୁଣରେ ସରାଗେ ।
ଦକ୍ଷ କନ୍ୟାଗଣ ଆଣି ଯେତେବେଳେ ଦେଲେ
ସେ କନ୍ୟାମାନେ ପିତାଙ୍କ ମୁଖକୁ ଚାହିଁଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଶେ ରହିଣ ପଚାରନ୍ତି ସର୍ବେ
କହ ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ପତି କିଏ ହେବେ ।
ଧାତା ବୋଇଲେ ଆକୁଳ ନୁହ ତୁମ୍ଭେ କେହି
ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କର ପତି କିଏ ହେବେ ।
ଧାତା ବୋଇଲେ ଆକୁଳ ନୁହ ତୁମ୍ଭେ କେହି
ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟ ବର ଖଞ୍ଜିଦେବି ମୁହିଁ ।
ଏତେ କହିଣ ଅଧର ଆଉଁଷିଲେ ଧାତା
ତକ୍ଷଣେ ଜନ୍ମିଲେ ତହିଁ ଶ୍ରୀଧର୍ମ ଦେବତା ।
ସେ ନିରାକାର ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ଧରି ଦେବ
ଦଶଗୋଟି କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ପିତାମହ ।
ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ ପ୍ରିୟତମା
ତନୁ ଭାନୁ ସୁମେଧା ହେ ମେଧା କ୍ଷିତି କ୍ଷମା ।
ଧୃତୀ ଶୃତୀ ସୁଚାରୁ ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନାମ ପୁଣି
ଏମନ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଦେଲେ ଦଶକନ୍ୟା ଆଣି ।
ଜନ୍ମିଲେ ଯେ ଦଶକନ୍ୟାଠାରୁ ଯେତେ ଜଣ
ସୁମେଧାରୁ ପୁତ୍ର ଗୋଟି ହେଲା ମେଘ ଦ୍ରୋଣ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧା କନ୍ୟାର ସେ ପୁତ୍ର ଆବର୍ତ୍ତକ ହେଲା
ତନୁଗର୍ଭୁ ସମ୍ବର୍ତ୍ତକ ମେଘ ଜନମିଲା ।
ଭାନୁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଲନ ପୁଷ୍କର ହେ ମେଘ
କ୍ଷିତି କନ୍ୟାଠାରି ଜାତ ହେଲା ଚାରିଯୁଗ ।
ଧୃତୀ କନ୍ୟାର ଗର୍ଭରୁ ଜାତ ପିତୃଗଣ
କ୍ଷମା କନ୍ୟା ଜାତ ହେଲେ ଏଗାର କରଣ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଉଦରୁ ଜାତ ହେଲେ କନ୍ୟା ତିନି
ଶ୍ରୁତି କନ୍ୟାର ଜଠରୁ ଜନ୍ମିଲା ରଜନୀ ।
ସୁଚାରୁ ଗର୍ଭରୁ ଜାତ ହେଲେ ଷଡ଼ଋତୁ
ଏ ସର୍ବ ବିଷୟ ପ୍ରିୟେ ବୁଝିକରି ହେତୁ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଯେହୁ ଅଙ୍ଗିରା ମହର୍ଷି
ହେମବତୀ କନ୍ୟାକୁ ସେ ବିଭାହେଲେ ଆସି ।
ତାହାଙ୍କୁ ନେଇଣ ଋଷି କରନ୍ତେ ରମଣ
ଜନମିଲେ ବୃହସ୍ପତି ଘେନି ଦିବ୍ୟଗଣ ।
ସୁନନ୍ଦ ଦ୍ଵିଜର କନ୍ୟା ତାର ରୂପବତୀ
ବୃହସ୍ପତି ଦେବଗୁରୁ ହେଲେ ତାର ପତି ।
ଏ ରୂପେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ କି ସେ ଦକ୍ଷ
ପୁତ୍ରଜାତ କରାଇଲେ ସେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ।
ପୁତ୍ରଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣି ଦକ୍ଷ ତହିଁ ଗଲେ
ଦକ୍ଷ ଯଶୋବନ୍ତପୁରେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ପୁତ୍ର ମରୀଚି ଆଦି ଅଷ୍ଟପୁତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଜୀମଜନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବଣ୍ଟନ ଅନାଦି ସୁତଙ୍କ ଆଗେ ବର୍ଣ୍ଣନ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ଆଗୋ ଉମାସତୀ
ଯଶୋବନ୍ତ ପୁରେ ମିଳି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।
ଦେଖନ୍ତି ସେ ପୁର ଶୋଭା ଅପୂର୍ବ ଭୁବନ
ତହିଁ ବିଜେ କରିଛନ୍ତି ଅନାଦି ନନ୍ଦନ ।
ସେ ପୁରକୁ ତୁଳିବାକୁ କେଉଁ କଥା ଅଛି
ଅତୁଳନୀୟ ଭାବରେ ସେ ଶୋଭା ପାଉଛି ।
କୋଟିଏ ମୁଖରେ ପିତା ଉଚ୍ଚାରନ୍ତି ଦେବ
ଅଲେଖ ପୁର ଭେଦିଣ ଶୁଭଇ ଶବଦ ।
ସକଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଯେ ଅଟନ୍ତି କରତା
ଅନାଦି ସମ୍ଭୂତ ସେହି ବିହନ୍ତ ବିଧାତା ।
ରତ୍ନପରେ ସେହି ବ୍ରହ୍ମା ବିଜେ କରିଛନ୍ତି
ଛାମୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଯାଇ କଲେ ପ୍ରଜାପତି ।
କାକୁତି ମିନତି ହୋଇ ପାଦତଳେ ଶୋଇ
ଉଠିଲା ଦକ୍ଷଣେ ସେ ଶିରରେ କରଦେଇ ।
ବିଧାତା ତାହାଙ୍କୁ ଶୁଭେ ବାଞ୍ଛିଲେ କନ୍ୟାଣ
ଆସ ସନ୍ନିଧିକି ମୋର କୁଳର ମଣ୍ଡନ ।
ତୁହି ମୋର ସୁପଣ୍ଡିତ ପୁତ୍ର ଗୁଣନିଧି
ଅସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ତୋହର ହସ୍ତେ ହୁଏ ସିଦ୍ଧି ।
ତୋତେ ଭାରଦେଇ ଆମ୍ଭେ ରହିଲୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ
ବାବୁ ତିହି ସଂସାରକୁ ପାଳୁଛୁ କେମନ୍ତେ ।
ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ତ ସଂସାରେ
କୁଶଳ ବାରତା କହ ଆମ୍ଭର ଆଗରେ ।
ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ଭୋ ଶୁଣ ପିତାମହ
କର୍ମରେ ଯହୁଁ ମୋହର ଆକର୍ଷିଲା ମୋହ ।
ସଂସାର ଭିଆଣ କଥା ବିଚାରଲେ ଚିତ୍ତେ
ବିଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଣ ରହିଲେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ ।
କରୁଣା ସାଗର ମୋର ଜାଣିପାରି ଚିତ୍ତ
ନାଭିରୁ ଗୋଟିଏ ପଦ୍ମଫୁଲ କଲେ ଜାତ ।
ସେ ପଦ୍ମକେଶରୁ ଜାତ ଚତୁର୍ମୁଖ ଧାତା
ପେଷିଲେ ଜଗତ ପାଳିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ମାତା ।
ସରସ୍ଵତୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପଦ୍ମଫୁଲ ଘେନି
ଅଇଲେ ମୋ ସନ୍ନିଧିକୁ ସେହି ପଦ୍ମଯୋନି ।
ଆଣିଥିଲେ ଯେଉଁ ଗୋଟି ସେ କମଳ ଫୁଲ
ସନ୍ତୋଷରେ ଦେଲେ ବ୍ରହ୍ମା ମୋର କରସ୍ଥଳ ।
ମୋହର କରେ ପଡ଼ନ୍ତେ କମଳ ପୁଷ୍କର
ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ତହିଁରୁ ହେଲା ଅବତାର ।
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସେ କନ୍ୟାଗୋଟି ଦେଲ
ତାହାଠାରୁ ମରୀଚକୁ ଉତ୍ପତ୍ତି କରିଲେ ।
ଅତ୍ରି ଅଙ୍ଗିରା ଆବର ବଶିଷ୍ଠ ମହର୍ଷି
ଏହି ପରକାରେ ଜାତହେଲେ ଆଠଋଷି ।
ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସର୍ବ କରିଲେ ସର୍ଜନ
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯେ ନନ୍ଦନ ।
ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପୁଜିଲେ କଶ୍ୟପ ମହର୍ଷି
ପବିତ୍ର ତାହାଙ୍କ ହୃଦ ମରୀଚିଙ୍କ ଶିଷି ।
ତେରଟି କନ୍ୟା ତାହାଙ୍କ ବିବାହ କରିଲେ
ସେ ଋଷି ନେଇ ତାହାଙ୍କୁ ସମ୍ଭୋଗେ ରହିଲେ ।
କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ କୋଳେ ହେଲେ ବହୁ ପୋଏ
କିନ୍ନର ଅସୁର ସୁର ନର ଯକ୍ଷ ଯାଏ ।
ଭୂତ ପ୍ରେତ ପିଶାଚ ଯେ ନାଗଗଣମାନ
ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ କୀଟ ପତଙ୍ଗାଦି ବର୍ଣ୍ଣ ।
ସାଧକ ଯେ ସିଦ୍ଧି ଲୋକ କଳ୍ପୀ ଜଳଚର
କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ହେଲେ ଅବତାର ।
ମୋହର ଗୋଚର ତାଙ୍କୁ କଲା ତପଚାରୀ
ମୁହିଁ ନିଯୋଗିଲି ତାହା ତେର ଭାଗକରି ।
ତେର ଭୁବନେ ନେଇଣ ସ୍ଥାପିଲି ଅନେଇ
ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦ୍ଵିତୀୟେ ପଦ୍ମଲୋକ ।
ତୃତୀୟରେ ଭୂତଗଣ ଚତୁର୍ଥେ ପିଶାଚ
ପଞ୍ଚମରେ କର୍ମଲୋକ ନବମେ ଦବଂଶ ।
ଦଶେ ତପ ଲୋକ ଏକାଦଶେ ଧର୍ମ ଲୋକ
ଦ୍ଵାଦଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରୟୋଦଶେ ନିଜଲୋକ ।
ତହିଁର ଉପରେ ଜାଣ ନିରଞ୍ଜନ ବିହି
ତା ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ଯେ ନିରାକାର ସାଇଁ ।
ପଞ୍ଚଦଶ ଭୁବନରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ଲୋକ
ମଧ୍ୟରେ ଭୁବନ ପୁଣି ରହିଛି ଅନେକ ।
ଦ୍ଵାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭୁବନେ ଶୋହେ ନିରାକାର
ମଞ୍ଚରେ ବସନ୍ତି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ରତ୍ନାକର ।
ତିନିଗୋଟି ବାରସ୍ଵତୀ ଏକ ସଞ୍ଜିମନୀ
ଷଡ଼ଗୋଟି ଶୂନ୍ୟପୁର ଚଉଦ ମେଦିନୀ ।
ତିନିଲକ୍ଷ ନଦୀ ଏକସସ୍ର ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ
ପଞ୍ଚଦଶ କ୍ଷେତ୍ରେ ବାରଗୋଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଥ ।
ଚାରିବର୍ଗ ମୂଳେ ଚଉରାଶି ବର୍ଗ ଲୋକ
ଛତିଶ ଆବୃତ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରେ ବର୍ତ୍ତନ୍ତି ସେ କୋକ ।
ଚଉଦ ଭୁବନେ ସମ ସରି ସର୍ବଜନେ
ବସିଲେ ଉତ୍ତମ ବୃନ୍ଦାରକେ ସ୍ଵର୍ଗ ସ୍ଥାନେ ।
ଏ ରୂପେ ଭିଆଣ ଯାହା କରିଛି ସମସ୍ତ
ତୁମ୍ଭର ଛାମୁରେ ତାହା କହିଲି ନିୟତ ।
ସଂସାରରେ ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ଉପୁଜିଲେ
ଯେ ଯାହାର ଅନୁରୂପେ ସମସ୍ତେ ରହିଲେ ।
କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ତନୟ ମଘବା
ସକଳ ଗୁଣେ ସୁନ୍ଦର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଶୋଭା ।
ଇନ୍ଦ୍ରପଣରେ ତାହାଙ୍କୁ ସ୍ଵର୍ଗେ କଲି ରାଜା
ଚଉଦ ଭୂବନ ଲୋକ କରିବେ ଯେ ପୂଜା ।
ସକଳ ଦେବତା ତାର ବୋଲେ ରହିଥିବେ
ତାର ଆଶ୍ରିତରେ ତରିଯିବେ ସର୍ବ ଦେବେ ।
ସକଳ ଭୁବନ ସେହୁ ପାଳିବେ ସୁଧର୍ମେ
ବୁଝିବେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାପ ପୁଣ୍ୟ ଯମ ଧର୍ମେ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଜଳପତି ବରୁଣ କୁବେର
ଜନ୍ତୁପତି ନଈର୍ଋତ ପୁଣି ବୈଶ୍ଵାନର ।
ଶୁଭ ଅଶୁଭ ମଣିବେ ଦଶଦିଗପାଳ
ଚାରିମେଘ ବରଷିଣ ପାଳିବେ ଶୟଳ ।
ବିଷ୍ଣୁନାଥ ଜାଣିବେ ଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚିନ୍ତା
ଦୁର୍ଗମ ଭାର ନାଶିବେ ଈଶ୍ଵର ଦେବତା ।
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଯେହୁ ବିଷ୍ଣୁର କୁମର
ବିଧାତା ପୁଣରେ ସେହୁ ସାଧିବ ସଂସାର ।
ତାହାର ତହୁଁ ଯେ ଜାତ ହେଲେ ଋଷିଗଣ
ତାହାଙ୍କଦ୍ଵାରା ଜଗତ ଲଭିବେ କାରଣ ।
ଜାଣିବେ ତେର ଭୁବନ ଚିନ୍ତା ଦେବଲୋକେ
ତ୍ରିଦଶ ବୋଲନ୍ତି ତେଣୁକରି ବୃନ୍ଦାରକେ ।
ମଞ୍ଚପୁରେ ରଖିଲଇଁ ୟେବଣ ଜୀବଙ୍କୁ
ସେ ପୂଜା କରିବେ ସେହୁ ଜଗତ ଲୋକଙ୍କୁ ।
ସକଳ ଲୋକେ କରିବେ ଯହୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ
ମାନବ ନାମ ବହିଲେ ତହୁଁ ବିଦ୍ୟମାନ ।
ସ୍ଵର୍ଗ ମଞ୍ଚ ଛାଡ଼ିକରି ଆଉ ଯେତେ ସ୍ଥାନ
ବଞ୍ଚନ୍ତି ଅଚିନ୍ତା ଅଇଶ୍ଵର୍ଯ୍ୟେ ସର୍ବଜନ ।
ସକଳ ଭୁବନ ମଧ୍ୟେ ମଞ୍ଚପୁର ସାର
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିର୍ମାଣ ଏ ଅଟେ ଯେଉଁ ପୁର ।
ଶୁଭ ଅଶୁଭ ସକଳ କର୍ମ ଧର୍ମ ବିଧି
ସୁଖ ସମ୍ପନ୍ନ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭୋଗ କଷ୍ଟ ବିଧି ।
ଭବପୁର ଲୋକଙ୍କୁ ଏ ସବୁ ଅଛି ଲାଗି
ଜନ୍ମ ମରଣ ଲଭନ୍ତି ତେଣୁ ବେଗାବେଗି ।
ରଚିଲି ଅସୁର ସୁର ନର ତିନି ଭଳି
ଅବଶ୍ୟ ଏମାନଙ୍କର ଲାଗୁଥିବ କଳି ।
ଏଥକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହେଉଥିବେ ଅବତାର
ଦୁଷ୍ଟ ନାଶି କରୁଥିଲେ ଥୟ ମହୀଭାର ।
ହେ ଜନ ନାଶିବେ ତୋର କଷ୍ଟ ଗୋସାମଣି
ସଂହାର କରିବେ ଅନ୍ତକାଳେ ଶୂଳପାଣି ।
ପୃଥୀ ଭଲ ମନ୍ଦ ପାଳୁଥିବେ ଦେବଲୋକେ
ତେବେ ସେ ସୁସ୍ଥ ହୋଇଣ ରହିବେ ତ୍ରିଲୋକେ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାର ମୁହିଁ ବିହିଛି ସଂସାରେ
ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଗତି କହିଲି ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ।
ପୁରାଣ ପୁରୁଷ ଯେହୁ ନିତ୍ୟ ନିରାକାର
ବିଜୟ କରି ଅଛନ୍ତି ଅଶେଷ ଘଟର ।
ସକଳ ଦେବତା ଥାନ୍ତି ଅଶେଷ ଘଟର
ଯୋଗାମାୟା ବସାଇ ଯେ ବହୁ ପରକାରେ ।
କାମକ୍ରୋଧ ଲୋଭ ମୋହ ହିଂସା ଭାବ ଘେନି
କ୍ଷୁଧା ତୃଷା ନିଦ୍ରା ବସେ ଜଠର ଯେ ଅଗ୍ନି ।
ଏହି ଆଠକୁ ଆୟତ୍ତ କରଇ ଯେ ନର
ଜନ୍ମ ମରଣ ନ ବାଧେ ତାକୁ ନିତ୍ୟାଚାର ।
ଏହି ଅଷ୍ଟ ଖଣ୍ଡି ଘେନି ପଚିଶ ପ୍ରକୃତି
ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଏହୁ କରନ୍ତି ଅନୀତି ।
ଏହାଙ୍କୁ ବଶ କରି ଯେ ଚିହ୍ନେ ପରଭୂତ
ସେହି ସେ ଭବସାଗରୁ ତରିବ ନିଶ୍ଚିତ ।
ଆପ ତେଜ ବାୟୁ ଆଉ ପୃଥୀବୀ ଆକାଶ
ଏଥିର ଭିତରେ ଜାଣ ସତ୍ୟ ପରକାଶ ।
ସେ ସତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଯେ ଚିହ୍ନି ସର୍ବ ଘଟେ
ତାହାକୁ ମୁକୁତି ବାଟ ଦିଶଇ ନିକଟେ ।
ମୁକତି ବାଟର ପୁଣି ମହିମା ଏସନ
ଦୟା କ୍ଷମା ଶାନ୍ତି ଆଉ କୋମଳ ବଚନ ।
ଏ ରୂପରେ ଆଚରଣ କରିବେ ଯେ ପ୍ରାଣୀ
ଅଚିନ୍ତେ ତରିବେ ଯେହୁ ଭବନଦୀ ପାଣି ।
ଜ୍ଞାନ ଲଭି ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଯେ ବଶ କରନ୍ତି
ଜନ୍ମ ମରଣ ଦିଶଇ ତାଙ୍କୁ ଦିବାରାତି ।
ଜଠରେ ବାସ କରି ଯେ ଭବେ ଜାତହୋଇ
ସଂସାରେ ଯେ ଭ୍ରମୁଥାଏ ମହା କଷ୍ଟ ପାଇ ।
ଏମନ୍ତ କରିଣ ମୁହିଁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କି କହିଲି
ପାପ ପୁଣ୍ୟ ଦୁଇଗୋଟି ଉଦେ କରାଇଲି ।
ଯେ ଯାହା ଆବୋରିବ ଯେ ସେ ଫଳ ପାଇବ
ମୋତେ ନିନ୍ଦା କଲେ ଘୋର ନରକେ ପଡ଼ିବ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ମୁହିଁ ବିହିଛି ସଂସାରେ
ପୂର୍ବର କରମ ବଶେ ତୁମ୍ଭର ଆଜ୍ଞାରେ ।
ଜମ୍ବୁ ଶାଳ୍ମଳୀ ଯେ ଶ୍ଵେତ କ୍ରୌଞ୍ଚ କୁଶ ଶାକ
ସିଂହଳ ପଦ୍ମ ଆବର ଅଟଇ ଯେ ପକ୍ଷ ।
ଆବର ମୁଁ ନବ ପୁତ୍ର ମନୁ କଲି ଜାତ
ଧୀର ସୁନ୍ଦର ସେମାନେ ମୋହର ସଞ୍ଜାତ ।
ଏ ବିଧିରେ ନବପୁତ୍ର ହେଲେ ଅବତାର
ସୃଷ୍ଟି ପାଳିବାକୁ କଲେ ସମସ୍ତେ ବିଚାର ।
ପୁତ୍ରଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖି ମନରେ ବିଚାରି
ନବଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଦେଲି ବସୁନ୍ଧରୀ ।
ସେ ନବ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲି ବାଣ୍ଟିକରି ତାହା
ଯେ ଯାହା ବାଣ୍ଟରେ ସେହୁ ହେଲେ ନରନାହା ।
ଆପଣାର ନାମେ ସେହୁ ମେଦିନୀ ଭିଆଇ
ରହିଲେ ସେ ପରଜାଙ୍କୁ ପାଳି ତୋଷହୋଇ ।
ମେଦିନୀ ବାଣ୍ଟିଲି ମୁହିଁ ଯେଉଁ ଗାର କାଟି
ସେହି ସେ ହୋଇଲା ଜାଣ ସିନ୍ଧୁ ସାତଗୋଟି ।
ଲବଣ ଯେ ଇକ୍ଷୁ ସୁରା ଘୃତ ଦଧି କ୍ଷୀର
ସଲିଳ ସିନ୍ଧୁକୁ ଘେନି ସପତ ସାଗର ।
ଏଥିର ଭିତରେ ଅଛି ପୃଥ୍ଵୀ ନବଖଣ୍ଡ
ଏଥିରେ ସଞ୍ଚରଣ ହୋଇଲା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ।
ପୃଥିବୀରେ ନରଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵର୍ଗେ ସୁରପତି
ପାତାଳରେ ନରନାହା ଅନନ୍ତ ମୂରତି ।
ଯଶୋବନ୍ତୀ ପରେ ହେଲା ବିଧାତାର ବାସ
ପାତାଳ ବଇକୁଣ୍ଠରେ ବିଜେ ପିତବାସ ।
କଇଳାସରେ ଈଶ୍ଵର ଯମ ସଂଯମନୀ
ଅଳକାପୁରେ କୁବେର ସାଗରରେ ଅଗ୍ନି ।
ଲବଣେ ବରୁଣ ଦଧି ମଧ୍ୟେ ନିଶାକର
କ୍ଷୀର ସାଗର ଘେନିଣ ରହିଲେ ସମୀର ।
ଜ୍ୟୋତିପୁରରେ ଆଦିତ୍ୟ କୋଣେ ଅଷ୍ଟବସୁ
ବିଶ୍ଵଦେବା ରହିଲେ ଯେ ଭୁବନ ସିତାଂଶୁ ।
ବିଶ୍ଵକର୍ମା ରହିଲେ ଯେ ଚିତ୍ରଶାଳାପୁର
ଜୟନ୍ତୀପୁରେ ରହିଲେ ଅଶ୍ଵିନୀ କୁମାର ।
ରତ୍ନରେଖା ପୁର ମଧ୍ୟେ ରହିଲେ ଜାହ୍ନବୀ
ରହିଲେ ଯେ ଅଷ୍ଟଗିରି ପଦେ ମହାଦେବୀ ।
ତିଥି ବାର ଯୋଗ ଲଗ୍ନ କରଣ ଯେ ରାସି
ବେଳକାଳ ଗ୍ରହଗଣ ନକ୍ଷତ୍ର ବିଶେଷି ।
ଦିବାନିଶି କରିବେ ଏ ସଂସାର ଭିଆଣ
ଶୁଭାଶୁଭ ଭଲମନ୍ଦ କରି ନିରୀକ୍ଷଣ ।
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସଙ୍ଗେ ଋଷିଗଣ ଘେନି
ବେଦବାକ୍ୟ ପାଳିବେ ସେ ସଂସାର ମେଦିନୀ ।
ଚାରିମେଘ ବରଷିବେ ବେଳ କାଳ ଜାଣି
ଅଶେଷ ଅଦୋଷ ଦୋଷ ସହିବ ଧରଣୀ ।
ବାସୁକୀ ନାଗ ସହିବ ପୃଥ୍ଵୀ ଭରାଭର
ରହିବେକ ମେରୁ ଆଶ୍ରେକରି ତିନିପୁର ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହିଲେ ଜଗତେ
ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବଘଟ ପ୍ରାଣ ପଞ୍ଚଭୂତେ ।
ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଗୋଟି ସାର ସକଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ
ଅଧିକାରୀ ଅଟନ୍ତି ସେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବ ପିଣ୍ଡେ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ରେ କରିଣ ତରନ୍ତି ଯେ ପ୍ରାଣୀ
ତାହାଙ୍କୁ ସଂସାର ମଧ୍ୟେ ସାର କରି ଗଣି ।
ସକଳ ଜନ ଉପରେ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ସେ ଜନ
ସଂସାରରେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଜନ ମୋକ୍ଷପାନ ।
ବିଷ୍ଣୁ ନାଥଙ୍କ ଅଭାବେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଯେତେକ
ସେମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷପଦ ନୁହଇ ଶାଶ୍ଵତ ।
ଅଙ୍ଗାରର ଯେହ୍ନେ ସ୍ଵାଦ ବାସନା ନ ଥାଇ
ବିଷ୍ଣୁର ଅପ୍ରୀତି ଲୋକ ତେସନ ଅଟଇ ।
ଏମନ୍ତ ଅନେକ କଥା କହିଲେ ସଂସାରେ
ଯେ ଯେମନ୍ତ ଲୋକ ତାକୁ ରଖିଲି ସେ ପୁରେ ।
ଗୋଲୋକ ଭୁବନେ ଆଉ ବାଞ୍ଛାବଟ ମୂଳେ
ଯେ ଅଲେଖପୁର ତଳେ ଗୋମାତା ରହିଲେ ।
ରହିଲେକ ଠୁଳ ଶୂନ୍ୟପରେ ଜଗଜ୍ୟୋତି
ଯୋଗମାୟା ସବୁଠାରେ ଧରି କାମମୂର୍ତ୍ତି ।
ରହିଲେ ତାହାକୁ ଆଶ୍ରେକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପୂରିଲେ ଭୁବନ ଆକାଶ ।
କେଉଁଠାରେ ରହିବି ମୁଁ ଅବା ପିତାମହ
ପରଂବ୍ରହ୍ମ ନାଥ ମୋତେ ବିଚାରିଣ କହ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ବାବୁରେ ସକଳ ତୋହର
ରହ ତୋର ଇଚ୍ଛା ତୋର ଯୋଗାଇ ଯେ ପୁର ।
ଏତେ ବୋଲିଣ ବିଧାତା କରେ ଶାଢ଼ୀ ଘେନି
ଋଷିନ୍ଦ୍ର ପଣେ ବାନ୍ଧିଲେ ଦକ୍ଷର ମୂର୍ଦ୍ଧନୀ ।
ବିଦାୟ ନେଇଣ ଦକ୍ଷ ସେଠାରୁ ଅଇଲେ
ନିଜ ମନୋନୀତ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିଣ ବୁଲିଲେ ।
ଜୀବଜନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିକରି ଲଭିଲେ ସେ ସ୍ଥାନ
ଦୀନ ହୀନ ହରି ଦାଶ କରଇ ରଚନ ।
ମରୁତ ଋଷିଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ ନାରଦ ବିଭା
ଏଥୁଅନ୍ତେ ବିଚାରିଲେ ଗଣେଶ ଜନନୀ
ଦକ୍ଷ କଥା କୁହ ନାଥ ଘେନି ମୋ ଦୟନୀ ।
ଭୂତେଶ କହିଲେ ସବୁ ଠିକ ଠିକ କରି
ବୁଝାଇ କହୁଛି ଶୁଣ ଶ୍ରବଣକୁ ଡେରି ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମା ହସ୍ତୁ ଶାଢ଼ୀ ପାଇ
ବାହୁଡ଼ି ଅଇଲେ ସେହୁ ଓଳଗି ଯେ ହୋଇ ।
ମଞ୍ଚପୁରରେ ମିଳିଲେ ଆସି ପ୍ରଜାପତି
ମନ୍ଦର ଗିରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗର ଯେ କତି ।
ସର୍ବ ସାଧବୀ ମେଦିନୀ ନାମେ ଗିରି ତଳେ
ଶାଖାବତୀ ନଗର ଯେ ଅଟେ ତହୁଁ କୂଳେ ।
ସେ ବନେ ଛନ୍ତି ମରୁତ ନାମେ ମହାଋଷି
ତାହାଙ୍କ ଆଗରେ ଦକ୍ଷ ମିଳିଲେକ ଆସି ।
ଦେଖିଣ ମରୁତ ଋଷି ହେଲେ କୃତ୍ୟ କୃତ୍ୟ
ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପାଦେ କଲେ ପ୍ରଣିପତ ।
କହିଲେ କରପତ୍ର ଯୋଡ଼ ମହାମୁନି
କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟେ ଏଥକୁ ହେ ବିଜେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ।
ପ୍ରଜାପତି ମରୁତକୁ ସକଳ କହିଲେ
ଯେ ରୂପେ ସକଳ ଜୀବ ପୃଥ୍ଵୀରେ ସଞ୍ଚିଲେ ।
ସକଳ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଗତି ଜ୍ଞାନ ଦେଇ
ତୋଠାକୁ ଏବେ ଆସିଛି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ।
କନ୍ୟା ଗୋଟାଏକ ମୋତେ କରନ୍ତୁ ପ୍ରଦାନ
ଶୁଣି ସନ୍ତୋଷ ଗାର୍ଗବ ଋଷିଙଅକ ନନ୍ଦନ ।
ଦକ୍ଷକୁ ରଖାଇ ତହିଁ ଋଷି ତପୋବନ୍ତ
ଦୋହରୀ ଅନଳେ ସେହୁ ସମର୍ପିଲେ ଘୃତ ।
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଅନଳୁ ଜନ୍ମିଲେ
ବେନି ଗୋଟି ତାଙ୍କ ଅଙ୍କ ସମ ହେମ ତୁଲେ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ନାମ ଚନ୍ଦକାନ୍ତି ଦୁଜେ ହେମମାଳୀ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରମାମୁଖୀ ସେ ନବୀନା ବାଳୀ ।
ତ୍ରିପୁର ମୋହିନୀ କିବା ଲାବଣ୍ୟ ପ୍ରତିମା
ଅମୂଲ୍ୟ କନକ କାନ୍ତି ଦେଖି ବିନି ଜେମା ।
ମରୁତ ଋଷି ସେ ବେନି କନ୍ୟା ସଙ୍ଗେ ନେଇ
କର ଦୁଇ ଯୋଡ଼ି ଦକ୍ଷ ବିହି ଆଗେ କହି ।
ବୋ ମହାଋଷି ଜଗତ କରତା ଈଶ୍ଵର
ଯାହାର ମନୁ ଉଦୟ ହେଲା ଏ ସଂସାର ।
ମୁଁ ତୋତେ ତୋଷିବି ଅବା କେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ
ଆଜ୍ଞାରେ ଅପ୍ରର୍ବ କନ୍ୟା ଜାତ କଲି ଦୁଇ ।
ରୂପ ଗୁଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ଦିବ୍ୟଗୁଣେ ଶୋଭା
ମନକୁ ଯୋଗାଇଲେ ହେ ହୁଅ ଆପେ ବିଭା ।
ପ୍ରଜାପତି ବୋଇଲେକ ମୋହର ସଦୃଶ
ସାନଭାଇ ଅଛି ମୋର ପିତାଙ୍କର ପାଶ ।
ନରଦ ତାହାର ନାମ ସେହି ମହାଜ୍ଞାନୀ
ବେଦଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେ ମୁନି ।
ତାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କର କନିଷ୍ଠ ଝିଅକୁ
ଆମ୍ଭେ ବିଭା ହେବୁ ତୋର ବଡ଼ କନ୍ୟାଟିକୁ ।
ମରୁତ ବୋଇଲେ ଯାହା ଯୋଗାଏ ଆମ୍ଭଙ୍କୁ
ନାସ୍ତିକି କରି ପାରିବି ମୁଁ ତୁମ୍ଭ କଥାକୁ ।
ମରୁତ ମହାଋଷିର ସନମତ ବାଣୀ
ସାନନ୍ଦ ହୋଇଲେ ଦକ୍ଷ ତପ୍ରଜାପତି ଶୁଣି ।
ନାରଦ ଋଷିଙ୍କି ତହୁଁ ସୁମରିଲେ ମନେ
ତକ୍ଷଣେ ନାରଦ ଆସି ହେଲେ ସନ୍ନିଦାନେ ।
ପ୍ରଜାପତି ପାଦତଳେ କଲେ ମନସ୍କାର
ନାରଦଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ମୁନିବର ।
ଯେ ଯାର ଉଚିତ ମାନ୍ୟେ ଗଉରବ କରି
ମରୁତ ଋଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୁତକୁ ଯେ ବରି ।
ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ଯେ ବିଧି ତହିଁ ଦେବ ବାକ୍ୟେ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ହରଷ ହୋଇ ମନର ଉତ୍ସୁକେ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଝିଅ ନାମ ଗୋଟି ଅଟେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି
ସେ କନ୍ୟାକୁ ବିଭା ହେଲେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ।
କନିଷ୍ଠ ଦୁହିତା ନାମ ଅଟେ ହେମମାଳୀ
ଅମୂଲ୍ୟ ହେମ ପରାୟ ତାର ଅଙ୍ଗ ଝଳି ।
ସେ କନ୍ୟା ଗୋଟି ନାରଦ ମୁନି ବିଭାଦେଲେ
ମହା ସନ୍ତୋଷେ ମରୁତ ଋଷି ବିଭାହେଲେ ।
ସେ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପାଇକରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କୁମରେ
ଆନନ୍ଦ ମନେ ରହିଲେ ଯେ ଯାହା ସ୍ଥାନରେ ।
ଯଶୋବନ୍ତୀ ପୁରେ ଯାଇ ରହିଲେ ନାରଦ
ମାନସ ମଧ୍ୟରେ ବହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମୋଦ ।
ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି କି ଘେନିଣ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ମଠେକ କରି ରହିଲେ ମନ୍ଦରାଦି କତି ।
ପୁଣି ଭଦ୍ରା ନଦୀକୂଳେ ନିରାକୁଳ ବନ
କରୁଣା ବଟେକ ଅଛି ସେହି ସନ୍ନିଧାନ ।
ସେ ବଟତଳେ ଗୋଟିଏ ମଠ ସଜକରି
ରହିଲେ ସେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ତପୀରୂପ ଧରି ।
ସଙ୍ଗେ ରହିଲେ ଘରଣୀ ମରୁତଙ୍କ ଜେମା
ପରମ ସାଧବୀ ତାଙ୍କୁ ନାହିଁ ଯେ ଉପମା ।
ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ଚରଣ ସେହୁ ସେବା କରୁଥାଇ
ଆନନ୍ଦେ ଦିନ ନିଅନ୍ତି ପତି ପତ୍ନୀ ଦୁଇ ।
ଜଗତ ନିମନ୍ତେ କରୁଥାନ୍ତି ପୁଣି ଯାଗ
ଯାଗଯଜ୍ଞ କରିଣ ସେ ଦ୍ୟନ୍ତି ହବିର୍ଭାଗ ।
ଦେବ ଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣ ଯେ ଶ୍ଳୋକ ଗୀତା ଅର୍ଥ
ନାନା ବିଦ୍ୟାମାନ ତହିଁ କରନ୍ତି ବିଖ୍ୟାତ ।
ବାରବ୍ରତ ଓଷା ଆଦି ଦେବ ପୂଜା ବିଧି
ଭବିଷ୍ୟତ କଥାମାନ ଜଉତିଷ ଆଦି ।
ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ ଆଉ ସାଧନା ବିବେକ
ଗୋଟିକା ଅଞ୍ଜନ ପୁଣି କୁହୁକ ଉଲୁକ ।
ଗାରଡ଼ି ମହାଖଳା ଯେ ଧାରଣା ଧରଣ
ଛତିଶ ବିଦ୍ୟା ସହିତ ଯେତେକ ଭିଆଣ ।
ଆମ୍ଭର ବିଚାର ନ୍ୟାୟ ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ରମାନ
ମାନ ଗଉରବ ଆଦି ଯାବତ ବିଧାନ ।
ଦେଶଚାର ବାଣୀ ଆଉ କୁଳାଚାର ଧର୍ମ
ଆବର ଆରାଧିବା ଯେ ଜାତି ଦଶକର୍ମ ।
ଭକ୍ଷ ବୋଜନାହିଁ ଆଦି ବାଣିଜ୍ୟ ବେଉସା
ଦେବା ଦୟା ଧର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାଚକର ଆଶା ।
ଯେଉଁ ପୁର ଲୋକଙ୍କର ଯେଉଁ ଆଚରଣ
ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ଯେ ସମସ୍ତ କରନ୍ତି ଭିଆଣ ।
ଜନଙ୍କ ହିତ ନିମନ୍ତେ କରନ୍ତି ବିଖ୍ୟାତ
ମୁକ୍ତି ଅର୍ଥେ ତପ ଅର୍ଥେ କରନ୍ତି ଯାବତ ।
ସକଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଯେ ଏକଇ କରତା
ଏହି ସେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁରୁଷ ବିହନ୍ତି ବିଧାତା ।
ଜଗତ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଭୋଗ ଦେଇ
ଆପଣେ ତପ କରନ୍ତି ବନବାସୀ ହୋଇ ।
ସକଳ ଜନଙ୍କ ପରେ ସେ କର୍ତ୍ତା ଈଶ୍ଵର
ଚଉଦ ଭୁବନେ ଖ୍ୟାତ ମହିମା ଯାହାର ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ସହିତରେ ଦଶଦିଗପାଳେ
ନିତ୍ୟ ଆସି ଖଟିଥାନ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ।
ସକଳ ପୁରର ଲୋକେ ଆଜ୍ଞା ପାଳିଥାନ୍ତି
ଏକକୁ ଆରେକ ଖଳ ବଳ ଯେ ନୁହନ୍ତି ।
ଶୁଣିକରି ଉମାଦେବୀ ହୋଇଲେ ସନ୍ତୋଷ
ଅଜ୍ଞାନୀ ହରି ଦାସ ୟା କରଇ ପ୍ରକାଶ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମ
ଶିବଙ୍କୁ ପୁଚ୍ଛିଲେ ଉମା ଯୋଡ଼ି ବେନିହସ୍ତ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କଥା ମୋତେ କହ ପ୍ରାଣନାଥ ।
ଶଙ୍କର ବୋଲନ୍ତି ପ୍ରିୟେ ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ କଥା
ତାଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ ଆଦି ସକଳ ବାରତା ।
ଶୁଣିବାକୁ ଯେବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା କଲେ ପ୍ରାଣଧନ
ବିସ୍ତାରି କହୁଛି ସବୁ ଶୁଣ ଦେଇ ମନ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଷ୍ଟପୁତ୍ର ମଧ୍ୟେ ଯେ ତନୟ
ନାମ ଗୋଟି ବହିଛନ୍ତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆତ୍ରେୟ ।
ଅନୁସୂୟା ନାମେ କନ୍ୟା ବିଭା ହୋଇ ମୁନି
ସୁଖେ ତା ସଙ୍ଗେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଦିବସ ରଜନୀ ।
ଏହି ରୂପେ କେତେଦିନ ଅତୀତ ହୋଇଲା
ଦିନେ ଅନୁସୂୟା ସତୀ ଋତୁମତି ହେଲା ।
ଚତୁର୍ଥ ନିଶି ଯାଆନ୍ତେ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ
ପ୍ରାତଃକାଳୁ ଚଳିଗଲେ ସ୍ନାନ କରିବାରେ ।
ମିଳିଲେ କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁରେ ଯାଇଁ ଅନୁସୂୟା
ଏ ସମୟେ ମୁନି ଘରେ ନ ଦେଖିଣ ପ୍ରିୟା ।
ଆକୁଳ ହୋଇ ଖୋଜନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଚଉକତି
ଗୃହରେ ଭେଟ ନ ପାଇ ପଦରେ ଦେଖନ୍ତି ।
ଲୋଡ଼ନ୍ତି ପୁର ବାହାରେ ନାହିଁ ଅନୁସୂୟା
ଏଥୁଅନ୍ତେ ମୁନିଘରେ ନ ଦେଖିଣ ପ୍ରିୟା ।
ବିଚାରିଲେ କେଉଁଆଡ଼େ ଗଲା ପ୍ରାଣସହୀ
କେଉଁଠାରେ ଭେଟିବି ମୁଁ ଏବେ ତାକୁ ଯାଇ ।
ପୁଣି ବୋଲନ୍ତି ବିଶାଖା ହେବି ତୋହ ବିନା
ଶ୍ରୀଘ୍ର କରି ଆସ ପ୍ରିୟେ ଦେଖାଦିଅ କିନା ।
ଦୀନଦୁଃଖୀ ପରକାରେ ନ ସରେ ମୋ ଦିନ
ତୁ କାମ କ୍ଷୁଧାକୁ ମୋର ଅଟୁ ସୁଧାପାନ ।
ଦେହେ ଯେହ୍ନେ ଥାନ୍ତି ଜୀବ ପରମ ଏ ଦୁଇ
ଜଣେ ଭକ୍ଷିଲେ ଆରେକ ସନ୍ତୋଷ ହୁଅଇ ।
ସଂସାରେ କର୍ତ୍ତାକୁ ଜାଣେ ସେହିରୂପେ ପତ୍ନୀ
ଏକକୁ ଆରେକ ଥାନ୍ତି ସେହି ଭାବ ଘେନି ।
ଏମନ୍ତ ବୋଲି ଚାହିଁଲେ ଯାଇ ଦଶ ଦିଗେ
ଆକୁଳ ହୋଇ ତାହାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଆଗେ ।
ଆହେ ଦିଗମାନେ ତୁମ୍ଭେ ଜାଣିଥିଲେ କହ
କେଣେ ମୋର ପ୍ରିୟା ଗଲା ଅପୂର୍ବ ତା ଦେହ ।
ତାର ବିହୁନେ ନ ପାରେ ମୁହିଁ ଦେହ ରଖି
ହେଲାଣି ମୋ ତନୁ କ୍ଷୀଣ ଚକ୍ଷୁରେ ନ ଦେଖି ।
ମୁଁ ତାହାର ଆତ୍ମା ସେହୁ ଅଟେ ପିଣ୍ଡ ମୋର
ପିଣ୍ଡ ନ ଥିଲେ କି ସୁଖ ଅଛି ଏ ଆତ୍ମାର ।
ଏହି ରୂପେ ପତିପତ୍ନୀ ଦୁହେଁ ଏକ ପ୍ରାଣ
ଦୁଇ ନ ଥିଲେ ଆଶୋଭା ଦିଶେ ଏକ ପ୍ରାଣ ।
ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ି ବୃକ୍ଷକୁ ପଚାରନ୍ତି ପୁଣି
ହେ ବୃକ୍ଷେ ଦେଖି ଅଛକି ମୋହର ତରୁଣୀ ।
ଆଜି ପ୍ରଭାତରୁ ମୁଁ ନ ଦେଖି ନେତ୍ର ଭାଗେ
ଘଡ଼ିକ ବେଳେ ମୋତେ ତ ଲାଗିଲାଣି ଯୁଗେ ।
ଏମନ୍ତେ ବୋଲି ପୃଥ୍ଵୀକୁ ଅତ୍ରି ପୁଣି ଚାହିଁ
ଗୋମାତା ବସୁଧା ଦେଖିଥିଲେ ଦିଅ କହି ।
କାହିଁଗଲା ପ୍ରିୟା ମୋର ତୋତେ ଥିବ ଜଣା
ମୋତେ ସିନା ଏ ସଂସାରେ ପଥ ଅଟେ ବଣା ।
ଶତକ୍ରୋଶ ବା ସହସ୍ର ଯୂଣେ ଥାଉ ତୁହି
ଯେ ଯହିଁ ଥିବ ଅଜଣା ତୋତେ କାହିଁ ନାହିଁ ।
ଏଣୁ ଗୋ ବସୁଧା କହ କାହିଁ ମୋର ସଖୀ
କେଉଁଠାରେ ଅଛି ମୋର ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ।
ନ କହିଲେ ମୁଁ ମରିବି ତୋତେ ଦେଲି ଶାପ
ଏହା ଶୁଣି ବସୁମତୀ ହସିଲେ ଅଳପ ।
ମୁନିଙ୍କି କହିଲେ ଉଭାହୋଇ ମୃଦୁବାଣୀ
ଭୋ ମୁନି ଯେତେ ଖୋଜୁଛ ଭାରିଯାକୁ ପୁଣି ।
ତୁମ୍ଭର ଘରଣୀ ପରା ପାକାସ୍ପର୍ଶ ହୋଇ
ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନେ ସୁମୁଦ୍ରକୁ ଯାଇଅଛି ସେହି ।
ସ୍ତିରୀଙ୍କ ହେଲେ ଏ କଥା ସଙ୍କୋତ ନୁହେ କି
ଗୋଧାଇବା କଥା କେହି କାନ୍ତକୁ କହେ କି ।
ସ୍ତିରୀ ବିଷୟ ସ୍ତିରୀଏ ସିନା ଜାଣିପାରୁ
ପୁରୁଷେ ଶୁଣିଲେ ତାହା ଲଜ୍ଜା କରି ମରୁ ।
ସହଜେ ଅଶୁଦ୍ଧ ନାରୀ ପ୍ରଥମୁ ନ ଛୁଇଁ
ଦ୍ଵିତୀୟ ଦିନ ଛୁଇଁଲେ ଆୟୁ ହାନି ହୋଇ ।
ତୃତୀୟେ ଛୁଇଁଲେ ହରେ ବାର ବ୍ରତ ଯାକ
ଚତୁର୍ଥେ ପାଣି ନ ପାନ୍ତି ତାର ପିତୃଲୋକ ।
ପଞ୍ଚମ ଚାତ୍ରରେ ପ୍ରିୟା ପାଶେ ଚଳିଗଲେ
ତହିଁ କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ ବସୁଧା କହିଲେ ।
ଏ ବିଷୟ ଯେ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ କିଛି ଜଣା ନାହିଁ
ଋତୁସ୍ନାନର ନିମନ୍ତେ ଯାଇଅଛି ସେହି ।
ଯେବେ ଲୋଡ଼ୁଛ ତାହାଙ୍କୁ ଆକୁଳ ଚିତ୍ତରେ
ଦେଖିବ ଯାଅ ଅଛି ସେ କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ତୀରେ ।
ଏହା ଶୁଣି ଅତ୍ରି ମୁନି ହୋଇଲେ ସନ୍ତୋଷ
ବସୁଧା ବଚନେ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ ପ୍ରିୟା ପାଶ ।
ପ୍ରିୟାକୁ ଦେଖିଣ ହର୍ଷେ କୋଳରେ ଧରିଣ
କହନ୍ତି ମୁନି ଗଦ୍ଗଦେ ମଧୁର ବଚନ ।
ନ କହି ସଖୀ କି ରୂପେ ଅଇଲୁ ତୁ ମୂର୍ଚ୍ଛି
ନ ଦେଖିଲେ ତୋତେ କ୍ଷଣେ ନ ପାରଇ ବଞ୍ଚି ।
ଅନୁସୂୟା ବୋଇଲା ମୁଁ ନିସ୍ତରିଲି ତେବେ
ମୋ ଛାର ସ୍ତିରୀକି ଦୟା ଥାଏ ଚିତ୍ତେ ଯେବେ ।
ସହଜେ ତ ଭାରିଯାର ପତି ଅଟେ ଗତି
ପତିଙ୍କି ସେବିଲେ ନାରୀ ମୁକତି ଲଭନ୍ତି ।
ସ୍ତିରୀମାନଙ୍କର ଏଣୁ ଗୁରସ୍ତହିଁ ବିଷ୍ଣୁ
ନାରୀଏ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସର୍ବଦା ସହିଷ୍ଣୁ ।
ପତିଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଗୋଟି ପ୍ରବର୍ତ୍ତଇ
ନାରୀ ଭଜିଥିଲେ ଏକା ମୁକ୍ତି ଫଳ ପାଇ ।
ପତି ବିଷ୍ଣୁ ସେବା ଛାଡ଼ି ଯେ ଆନେ ଗମନ
ମୁକ୍ତି ଛାଡ଼ି ଚିରଦିନ ନରକେ ପତନ ।
କାଳ କାଳକୁ ତା କଥା ପୃଥ୍ଵୀରେ ରହଇ
ଅନିଚ୍ଛା ନାରୀକି ପୁଂସ ନ ପାରିବ ଛୁଇଁ ।
ଅଣୁମାତ୍ର ଥିଲେ ଆଶା ନାରୀମାନଙ୍କର
ସେ ଆଶା ଅନଳେ ଝାସ ଦ୍ୟନ୍ତି କାମୀନର ।
ଚୋରା ପୀରତି ଗୋପନ ହୋଇ ନ ରହଇ
ପକ୍ଷେ ମାସେ ବରଷେ ତା ବିକାଶି ବସଇ ।
ସେ ବାସନାରୁ ମହତ ସରେ ନାରୀଙ୍କର
ତିନି ଭୁବନରେ ଗତି ନାହିଁ ତାହାଙ୍କର ।
ଯେଣୁ ମୁଁ ଅନ୍ତର ହୋଇ ଆସିଥିଲେ ନାଥ
ଯଦି ତୁମ୍ଭେ ରଖିଥାଅ ବୁଝି ମୋ ଚରିତ ।
ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଆଶା ମୋର ନାହିଁ ପ୍ରାଣପତି
ତୁମ୍ଭେ ତପେ ଥିଲ ମୁହିଁ ହେଲି ରଜୋବତୀ ।
ପ୍ରଥମ ଚତୁର୍ଥ ଯାଏ ନ ଛୁଅଁନ୍ତି କାନ୍ତେ
ତେଣୁ ପ୍ରଭାତୁ ଆସିଛି ମୁହିଁ ସ୍ନାନେ ଅର୍ଥେ ।
କାହା ମୁଖ ନ ଚାହିଁଣ ଯିବି ଜଳଘାଟେ
ରବି ଉଦେ ନୋହୁ ଶୁଚି ହେବ ଅଛି ପାଠେ ।
ତେବେ ସେ ଯୁବତୀକି ନ ଲାଗେ ଦୋଷାଦୋଷ
ସେଦିନ ରାତ୍ରେ କରିବ ସ୍ଵାମୀ ସହବାସ ।
ତାହାର କୋଳେ ସୁପୁତ୍ର ନିଶ୍ଚେ ଜାତ ହୁଏ
ରବି ଉଦେ ସ୍ନାନ ଯିବା ନିଷେଧ ବୋଲାଏ ।
ଭଲ ମନ୍ଦ ଦୁଇକଥା ଜାଣିଅଛି ମୁହିଁ
ତେଣୁ ସକାଳୁ ଅଇଲି ଛାମୁରେ ନ କହି ।
କୁତ୍ସାତ ରମଣୀ ସିନା ପୁରୁଷେ ଜଣାଏ
ସ୍ନାନେ ଶୁଚି ନୋହି ପୁଣି ଗୃହେ ବସିଥାଏ ।
ଏ ସମୟେ ଯେ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ ମୋତେ ଆସି
ସ୍ତିରୀଙ୍କି ନ ମିଳେ ଥିଲେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଝାସି ।
ଶୁଣି ଏହା ଅତ୍ରି ମୁନି ହୋଇଲେ ସନ୍ତୋଷ
ପ୍ରିୟାକୁ ବୋଲେ ଏଥି କରିବା କେଳି ରସ ।
କେତେକ ଭୂମି ନିର୍ମଳ ତଟ କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ
ଏ ସ୍ଥାନେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ବୋଲାଇବ ବନ୍ଧୁ ।
ତିରିଶ ଅହୋରାତ୍ରଟି ଯେବେ ହେବ କେଳି
ତେବେ ତୋ ପୁତ୍ର ହୋଇବ ସୁଧାଂଶୁ ମଉଳି ।
ଦିନେ ଉଣା ହେଲେ ହେବ ଛିଦ୍ର ପ୍ରାୟ ବାଳେ
ଏମନ୍ତ ଦିଶୁଛି ସଖୀ ମୋତେ ଧ୍ୟାନବଳେ ।
ଶୁଣ ଆଗୋ ପ୍ରିୟା ସେହି ଅନୁସୂୟା ମତି
ପତିବ୍ରତା ନାରୀ ବୋଲି ନ କଲେ ସେ ନାସ୍ତି ।
ମୁନିଙ୍କର ହୃଦୟରେ ପୀଡ଼ଇ ଅନଙ୍ଗ
ବଚନ ନ ମେଣ୍ଟି ଦୁହେଁ ହେଲେ ଏକ ଯୋଗ ।
ପ୍ରାଣାଦି ପଞ୍ଚ ପବନ ଦୁହେଁ କରି ଏକ
ନିଶ୍ଚଳ କରିଣ ମନ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି ଅନେକ ।
ମୁନିଙ୍କ କଳ୍ପନାରୁ ନ ଟଳେ ବ୍ରହ୍ମବୀର୍ଯ୍ୟ
ଘନ ଘନ ବିନ୍ଧୁଅଛୁ କନ୍ଦର୍ପ ନାରାଚ ।
ଏହି ମତେ ପଞ୍ଚଦଶ ଦିନ ଯାନ୍ତେ ବହି
ରମଣର ଚେଷ୍ଟା ସତୀ ନ ପାରିଲେ ସହି ।
ଲଜ୍ଜା ତ୍ୟକ୍ତ କରି ସ୍ଵାମୀ ଆଗେ ଜଣାଇଲେ
ଏଥର ମୋ ଗର୍ଭେ ବୀର୍ଯ୍ୟ ନ ପଡ଼ୁ ବୋଇଲେ ।
ଶରୀର ଆସକ୍ତ ମୋର ନ ଇଚ୍ଛଇ ମନ
ବିନ୍ଦୁ ଚାଳନା ନ କର ଘେନି ନିବେଦନ ।
ଏମନ୍ତ କହନ୍ତେ ପ୍ରିୟା ମାନ ମୁନିବର
ପ୍ରଣୟ ସୁଖରୁ ବର୍ତ୍ତି ହୋଇଲେ ଅନ୍ତର ।
ବିଚାରିଲେ ପ୍ରିୟା ଯେବେ ହେଲାଣି ଆସକ୍ତ
ଏତେବେଳେ ଆଉ ତାକୁ ନ କରି ବରକ୍ତ ।
କିନ୍ତୁ ବ୍ରତଗୋଟି ମୋର ନହୋଇଲା ପୂରା
ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ ଦିଶିବ ଛିଦ୍ର ତନୁ ପରା ।
ପକ୍ଷେ କେଳି ହେବା ହେତୁ ବଢ଼ିବ ସେ ପକ୍ଷ
ଆର ପକ୍ଷ ଛିଡ଼ି ଛିଡ଼ି ଯିବା ଦେହଯାକ ।
ଏ ରୂପେ ଏ ପୁତ୍ର ସିନା ହେବ ଉତପତ୍ତି
ନ କରିବା କେଳି କଷ୍ଟ ନ ପାଉ ଯେ ସତୀ ।
ଭାରିଯା ଦୁଃଖ ଲଭିଲେ ସେ ଦୁଃଖ ସ୍ଵାମୀର
ଏତେ ଭାଳି ମୁନି କେଳି ତେଜିଲେ ସତ୍ଵର ।
ଦେହ ଶୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ହୋଇଣ ପ୍ରୟାସୀ
ତହିଁ ଯାଇ ମୁନି କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ନୀରେ ପଶି ।
ଖସି ଆସିଥିଲା ଯେଉଁ ଧାତୁ ଲିଙ୍ଗ ଚକ୍ରେ
ତାହାକୁ ମୁନି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵକୁ ଟେକିନେଲେ ବକ୍ରେ ।
ବ୍ରହ୍ମରନ୍ଧ୍ର ଖସି ସେହୁ ଆସୁଥିଲା ଝରି
ଲହରୀ ପ୍ରାୟେ ଟେକିଲେ ତାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଚାରୀ ।
ଲେଉଟି ରଖିବା ତାକୁ ବିନ୍ଦୁ ଘରେ ନେଇ
ଏତେ ଭାଳି ନାଭି ଚକ୍ର ହୃଦଚକ୍ରେ ଥୋଇ ।
କଣ୍ଠ ଚକ୍ରେ ଆଣି ତାକୁ ରଖିଲେ ଲଲାଟେ
ତହିଁ ରଖି ନ ପାରି ସେ ବହେ ଚକ୍ଷୁ ବାଟେ ।
ନେତ୍ରରୁ ବହନ୍ତେ ବିନ୍ଦୁ ଲୁହ ବୋଲାଇଲା
ନେତ୍ରରୁ ବହନ୍ତେ ବିନ୍ଦୁ ଲୁହ ପଡ଼ିଲା ।
ଏ ସମୟେ ଅତ୍ରି ଋଷି ପ୍ରିୟାକୁ ଡାକିଣ
ଜଳେ ପଡ଼ିଥିବା ବିନ୍ଦୁ ହେଲେ ଦେଖାଇଣ ।
ବୋଇଲେ ଦେଖରେ ପ୍ରିୟା ଯାଏ ଯେଉଁ ବିନ୍ଦୁ
ଜଳବିମ୍ବେ ଦେଖାଯାଏ କିବା ପୂର୍ଣ୍ଣଇନ୍ଦୁ ।
କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ଜଳେ ପଡ଼ି ସଞ୍ଚରିଲା ପିଣ୍ଡ
ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ କରିବ କିବା ମହୀ ନବଖଣ୍ଡ ।
ଏକାଳେ ସେ ତେଜ ଦେଖି ଜଳ ଅଧୀଶ୍ଵର
ଧ୍ୟାନବଳେ ଜାଣି ମୁନି ପାଶେ ଅଗ୍ରସର ।
କୃତାଞ୍ଜଳି ପୁଟେ ବୋଲେ ହେ ମୁନି ତିଳକ
କୃପାକରି ଦିଅ ମୋତେ ଏ ତୁମ୍ଭ ବାଳକ ।
ମୋର ପୁତ୍ର ବୋଲି ଏହା ଜାଣନ୍ତୁ ସକଳେ
ନିର୍ଲୋଭ ଦିଅ କୃପାରେ ବଢୁ ମୋର ଆଳେ ।
ମୁନି ବୋଇଲେ ପ୍ରିୟାକୁ ଶୁଣ ପ୍ରାଣେଶ୍ଵରୀ
ଏ ପୁତ୍ରକୁ ମାଗୁଅଛି ଜଳ ଅଧିକାରୀ ।
ତୋର ହେତୁ ଏ କୁମର ଧଇଲା ବିକୃତି
କେଳିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ଦେଖନ୍ତୁ ଏ ମୂର୍ତ୍ତି ।
ଯାହାହେଉ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ମାଗନ୍ତି ବରୁଣ
ନିରାଶ କଲେ କରିବ ବଡ଼ ଦୁଃଖମନ ।
ପତି ବଚନେ ବୋଇଲେ ଅନୁସୂୟା ସତୀ
ତୁମ୍ଭ କଥାକୁ କି ନାଥ କରିବଇଁ ନାସ୍ତି ।
ଶୁଣି ଆତ୍ରେୟ ବୋଇଲେ ଘେନ ମୋ କୁମର
କିନ୍ତୁ ଏ ରହିବ ନାହିଁ ପାଶରେ ତୁମ୍ଭର ।
ସମୟେ ପୁତ୍ର ମୋହର ହେବ ନିଶାପତି
ପକ୍ଷେ ହେବ କ୍ଷୀଣତନୁ ପକ୍ଷେ ପୂର୍ଣ୍ଣାକୃତି ।
ଏହା ଯୋଗେ କୃଷ୍ଣ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଜଣାଯିବ
ଶୀତଳ କରିଣ ୟାର ଜଗତ ମୋହିତ ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦେଉଛୁ ଏହା ଘେନ ହେ ବରୁଣ
କାଳେ କାଳେ ହେଉ ଏହି ତୁମ୍ଭର ନନ୍ଦନ ।
ଏହା କହିଣ ସେ ପୁତ୍ର ତୋଳି ଟେକିଦେଲେ
କାଖେ ଘେନିଣ ବରୁଣ ମୁନିଙ୍କ ନମିଲେ ।
ପତି ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ନମିଣ ବିଦାୟ ମାଗିଣ
ଆପଣା ଭୁବନେ ଯାଇ ପାଳିଲେ ନନ୍ଦନ ।
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଅନୁସୂର୍ୟା ବୋଇଲା ହେ ନାଥ
କଲ୍ୟାଣ କର ଦୀର୍ଘାୟ ହେଉ ଆମ୍ଭ ସୁତ ।
ଯହିଁ ତହିଁ ଥିଲେ ଆମ୍ଭେ ନେତ୍ରେ ଦେଖୁଥିବା
ଦେଖିଲେ କି ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ନ ଲଭିବା ।
ଶୁଣି ଆତ୍ରେୟ ବୋଇଲେ ହେଉରେ ତରୁଣୀ
ଦେଲି ବର ଅଜ୍ରାମର ହେଉ ପୁତ୍ରମଣି ।
କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟେ ଯେଣୁ ପଡ଼ି ମୋର ବିନ୍ଦୁ
ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା ତା ନାମ ଦେଲି ଜାଣ ଇନ୍ଦୁ ।
ନେତ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଲା ଯୋଗ ନିଶାପତି ହେଉ
ଯେ ତିଥି ଜନ୍ମ ସେ ତିଥି ଦ୍ଵିତୀୟା ବୋଲାଉ ।
ପକ୍ଷେ ବଢ଼ୁ ପକ୍ଷେ ପଛେ ଛିଡୁ ଏହି ପୁତ୍ର
ଗଗନରେ ଉଦେ ହୋଇ ମୋହୁ ଏ ଜଗତ ।
ଘୋର ନିଶାରେ ପ୍ରକାଶୁ ଏହା ବିଦ୍ୟଜ୍ୟୋତି
ବିରାଜିବ ଶୁକ୍ଳାମ୍ବର ରୂପେ ଦେହ କାନ୍ତି ।
ସବୁସ୍ଥାନେ ସମ ଦିଶି ସୋମ ନାମ ବହୁ
ନେତ୍ରରୁ ଜନ୍ମିଲା ସର୍ବ ନେତ୍ରପିୟ ହେଉ ।
ଏ ଚନ୍ଦ୍ରବେଳେ ଶୁଭରେ ଗମନ କରିବେ
ବାରରାଶିଯାକ ଆଉ ବାଧା କେ ନ ଦେବେ ।
ବାରରାଶିଯାକ ହେବ ଚନ୍ଦ୍ର ମୂଳେ ଭୋଗ
ମେଷ ବୃଷ ମିତୁନ ଯେ କରକଟ ସିଂହ ।
କନ୍ୟା ତୁଳା ବିଛା ଧନୁ ମକ୍ର କୁମ୍ଭ ମୀନ
କୀଟ ବ୍ରହ୍ମଯାଏ ଚଳୁ ଏହି ବାର ଲଗ୍ନ ।
ସଇତାଶ କନ୍ୟା ସଙ୍ଗେ ଏହା ଦିନ ସରୁ
ରାଶିକେ ଏ କନ୍ୟା ପଦେ ଲେଖା ଭୋଗ କରୁ ।
ଏହାର ଉଦୟେ ଦଶଦିଗ ଶୋଭା ପାଉ
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡେ ଏ ପୁତ୍ର ତୁଲ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସମ ନୋହୁ ।
ଏମନ୍ତ ବର ଦେଇଣ କରିବେ କଲ୍ୟାଣ
ପୁଣି ପ୍ରିୟେ ଏ ପୁତ୍ର ମୋ ହେବ ଗୁଣବାନ ।
ତାହାର ବିଷୟଯାକ ଧ୍ୟାନେ ହୁଏ ଦୃଶ୍ୟ
ତେଣୁ ତୁମ୍ଭର ଆଗେ ମୁଁ କଲି ପରକାଶ ।
ଯାହା ଜାଣିଲି ଏତିକି ଆଜି ଆମ୍ଭ ସୁତ
ପରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇବ ହୋଇ ପରଗୋତ୍ର ।
ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଉମା ଶୁଣ ମନଦେଇ
ଏ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମକଥା ଗୋପନ ଅଟଇ ।
ଆତ୍ରେୟ ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର କେହି ନ ଜାଣନ୍ତି
ସକଳେ ଜାଣନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ର ସମୁଦ୍ରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ।
ସମୁଦ୍ରରୁ କେଉଁ ରୂପେ ହୋଇଛନ୍ତି ଜାତ
ସେ କଥା କହୁଛି ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ ।
ପୃଥିବୀ ଏ ରୂପେ ଆଦ୍ୟେ ହୋଇଲା ବସାଣ
ସ୍ଵର୍ଗ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ପାତାଳରେ ତୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବଗଣ ।
ଧରଣୀରେ ନାନା ଶସ୍ୟ ହେଲା ଉତପନ୍ନ
ଦେବାସୁର ନର ଖାଇ ଧରିଲେ ଜୀବନ ।
ଜୀବଙ୍କ ଶରୀରେ ତହିଁ ରୋଗ ହେଲା ଜାତ
ସେ ହେତୁ ଜୀବଙ୍କ ହେଲା ଶରୀର ଅସୁସ୍ଥ ।
ସେ ରୋଗକୁ କି ଉପାୟେ ହରିବା ବିଚାରି
ଧ୍ୟାନେ ସ୍ମରଣେ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବ ହରି ।
ଧ୍ୟାନେ ସ୍ମରେଣନ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁ ମିଳି ଧାତା ପାଶେ
ବୋଇଲେ ଚିନ୍ତିଲ ମୋତେ ତୁମ୍ଭେ କି ସକାଶେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲା ତୋ ବୋଲେ ରଚିଲି ସମସ୍ତ
ରୋଗମାନଙ୍କୁ ଔଷଧ କର ଆହେ ନାଥ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ହରି କର ମୋ ବଚନ
ସୁରାସୁର ଘେନିକରି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ।
ଅମୃତ ଉତ୍ପତ୍ତି ହେବ ମନ୍ଥିଲେ ସାଗର
ସୁଧା ପାନେ ଦେବଗଣ ହୋଇବେ ଅମର ।
ସର୍ବ ମୌଷଧି ରହିଛି ବାରିଧି ଗର୍ଭରେ
ମନ୍ଥ ଏବେ ମନ୍ଦରକୁ ପକାଇ ସାଗରେ ।
ବିଷ୍ଣୁ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଧାତାଦେବ ଦୈତ୍ୟ ତୁଲେ
ମନ୍ଦର ତୋଳିବା ପାଇଁ ବହୁ ଯତ୍ନ କଲେ ।
ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ସେ ସ୍ପରଶେ ଗଗନ
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵେ ଉଚ୍ଚ ଏକାଦଶ ସହସ୍ର ଯୋଜନ ।
ତୋଳି ନ କାରି ଫେରିଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ
ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଘେନି ଆଣିବାକୁ ଗଲେ ।
ବହୁତ କଷ୍ଟେ ଆଣିଲେ କନ୍ଧେ ଶିରେ ବୋହି
ସାଗର ଭିତରେ ତାକୁ ପକାଇଲେ ନେଇ ।
ଅଗାଧ ସାଗର ମଧ୍ୟେ ପର୍ବତ ପୁଡ଼ିଲା
ଦେଖି ଦେବ ଦାନବଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧି ନ ସ୍ପୁରିଲା ।
କହନ୍ତି ସିନ୍ଧୁ ତୀରରେ ରହି ସୁରାସୁର
ହେ ରତ୍ନାକର ଏକାଳେ ମନ୍ଦରକୁ ଧର ।
ବରୁଣ ବୋଲେ ମନ୍ଦର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର
ଧରି ନପାରିବି ମୁହିଁ ମହାଭାର ତାର ।
ମୋ ବୋଲେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ କରହେ ସ୍ମରଣ
ସେ ପ୍ରଭୁ ସର୍ବ ବିପଦ କରିବେ ଖଣ୍ଡନ ।
ନାରାୟଣଙ୍କ କୃପାରେ ସିନ୍ଧୁ ସେ ମନ୍ଥିବେ
କିନ୍ତୁ ମୋ ସର୍ବ ସମ୍ପତ୍ତି ଉଜାଡ଼ି ଘେନିବେ।
ଏତେ ଭାଳି ବିଷଦରେ ସେଠାରୁ ଫେରିଲେ
ଆପଣାର ଭୁବନରେ ଜାଗ୍ରତ ରହିଲେ ।
ବରୁଣ ବାକ୍ୟେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସର୍ବେ କଲେ ସ୍ତୁତି
ସେହିକ୍ଷଣି ସୁପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଶିରୀପତି ।
ଭକତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପ୍ରଭୁ ଭକତ ଜୀବନ
କୂର୍ମରୂପ ଧରି ଜଳେ ପଶିଲେ ବହନ ।
କର୍ମଠ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରଭୁ ମନ୍ଦର ଧଇଲେ
ମନ୍ଥନରେ ଖୁଆଦଣ୍ଡ ସେ ଗିରିକି କଲେ ।
ଏ ରୂପେ ପୃଷ୍ଠେ ମନ୍ଦର କରିଣ ସ୍ଥାପନ
ବାସୁକୀକୁ ରଜ୍ଜୁ କଲେ କରିଣ ଚିନ୍ତନ ।
ରଜ୍ଜୁ କରି ସର୍ପରାଜ ବାସୁକୀ ନାଗକୁ
ଦେବତା ଅସୁର ମିଳି ମନ୍ଥିଲେ ସିନ୍ଧୁକୁ ।
ଲାଞ୍ଜକୁ ଧଇଲେ ଦେବେ ମୁଣ୍ଡ ଦୈତ୍ୟଗଣ
ଧରି ଦୁଇପାଖେ ରଜ୍ଜୁ କଲେ ସଞ୍ଚାଳନ ।
ଦଧି ନଉନିରେ ଖୁଆ ଚାଳିବା ସମାନ
ମହାସମୁଦ୍ର ସେ ରୂପେ କରିଲେ ମନ୍ଥନ ।
ମନ୍ଥନ ଶବଦ ଘାତେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପ ସପ୍ତସିନ୍ଧୁ ଉଛୁଳି ପଡ଼ିଲା ।
ସ୍ଵର୍ଗ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ସପତ ପାତାଳ
କମ୍ପେ ବନଗିରି ବୃକ୍ଷ ଅଷ୍ଟ କୁଳାଚାର ।
ମନ୍ଦର ଘର୍ଷଣେ ନାଗ ନିଃଶ୍ଵାସ ଛାଡ଼ଇ
ତୁହିଁ ଧୂମ ଉପୁଜିଣ ଆକାଶ ବ୍ୟାପଇ ।
ଯେ ଧୂମରୁ ମେଘମାନ ଉତପତ୍ତି ହେଲେ
ବରଷା କରି ସୁରଙ୍କ ଶ୍ରମ ନିବାରିଲେ ।
ନାଗ ଗର୍ଜ୍ଜନରେ ତିନି ଭୁବନ କମ୍ପାଇ
ଜଳମଧ୍ୟେ ନ ରହିଲେ ଜୀବଜନ୍ତୁ କେହି ।
ଗିରିରାଜ ସବୁବେଳେ କରନ୍ତେ ଭ୍ରମଣ
ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ଶିଖସ୍ଥିତ ତରୁଗଣ ।
ପୁଣି ପୁଣି ହେଉ ବୃକ୍ଷେ ବୃକ୍ଷେ ଘରଷଣେ
ଅନଲ ଜନମି ତାହା ଜଳିଲା ପବନେ ।
ବୃକ୍ଷଲତା ତରୁ ତୃଣ କଲା ଭସ୍ମୀଭୂତ
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଧୂଆଁରେ ହେଲେ ଗଗନ ଆବୃତ୍ତ ।
ସୁରରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ତହିଁ ବରଷିଣ ଜଳ
ତତକ୍ଷଣେ ଲିଭାଇଲେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅନଳ ।
ଔଷଧି ବୃକ୍ଷ ଘର୍ଷଣେ ରସ ଉପୁଜିଲା
ମହୌଷଧି ରସ ସିନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲା ।
ବୃକ୍ଷ ମହୌଷଧି ଅଟେ ଅମୃତ ସମାନ
ତହୁଁ ଅମରତ୍ଵ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଦେବଗଣ ।
ସେ ରସ ହୁଅନ୍ତେ ସିନ୍ଧୁ ଜଳରେ ମିଶ୍ରିତ
ଲବଣ ଜଳ ହୋଇଲା କ୍ଷାରେ ପରିଣତ ।
ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଣ ଜଳ ଜୀବ ପଡ଼ିଥିଲେ
ସେ ରସ ସ୍ପରଶ ମାତ୍ରେ ଜୀବନ ପାଇଲେ ।
ଏହିରୂପେ ସୁରାସୁର ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥିଲେ
ବହୁ ପରିଶ୍ରମ କରି ସୁଧା ନ ପାଇଲେ ।
ବିମୁଖ ହୋଇଣ ଦେବ ଗଲେ ବ୍ରହ୍ମାପାଶ
ଜଣାଇଲେ ଆମ୍ଭେମାନେ ହୋଇଲୁ ନିରାଶ ।
ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି ମନ୍ଥିଲୁ ସାଗର
ସୁଧା ନ ପାଇଲୁ ହେଲା ପରିଶ୍ରମ ସାର ।
କେତେକାଳୁ ହେଲୁ ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନେ ନିଯୁକ୍ତ
ଆଜିଯାଏ ଅମୃତ ତ ନ ହୋଇଲା ଜାତ ।
ସହାୟ ନୋହିବେ ଯେବେ ଦେବ ନାରାୟଣ
ନ ପାରିବୁ କରି ଆମ୍ଭେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ।
ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେହୁ କୁଶଧର
ପୂର୍ବକଥା ଜାଣି ମନେ କରନ୍ତି ବିଚାର ।
ବରୁଣ ପାଳିଣ ଥିବା କୁମର ଦୁଲ୍ଲଣୀ
ନାମ ଯାହାଙ୍କର ଅଟେ ଚନ୍ଦ୍ର କମଳିନୀ ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିନା ନ ଶୋଭନ୍ତି ଦେବ ନାରାୟଣ
ଚନ୍ଦ୍ର ନଥିବାରୁ ଶୋଭା ନ ପାଏ ଗଗନ ।
ତାଙ୍କ ବଳ ଘେନି ପୁଣି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥିବା
କମଳା ଜନ୍ମିଲେ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଯୋଗାଇବା ।
ଏତେ ଭାଳି ଜଣାଇଲେ ବିହି ବିଷ୍ଣୁ ପାଶ
ବିନୟ କରି ତାହାଙ୍କୁ କହିଲେ ଲୋକେଶ ।
ଆପଣଙ୍କ ବଳ ଯେବେ ନ ପାଇବେ ଦେବେ
ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନେ ସମର୍ଥ ନ ହୋଇବେ କେବେ ।
ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ଆପଣାର ତେଜ ଯାଚିଦେଲେ
ଦେବାସୁର ତାହା ପାଇ ବଳବାନ ହେଲେ ।
ପୁନରପି ସମୁଦ୍ରକୁ କରିଲେ ମନ୍ଥନ
ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ସବୁ ହେଲା ଆନ୍ଦୋଳନ ।
ବରୁଣଙ୍କ ନିକଟରୁ ବିଦାୟ ନେଇଣ
ସେହି ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପୁଜିଲେ ପୁଣ ।
ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରି ସୁଧା ଷୋଳକଳା
ଦ୍ଵିଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚେ ବ୍ୟୋମେ ସ୍ଥିତି କଲା ।
ଅଖିଳ ଜନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ହେଲା ଦର୍ଶନରେ
ଦୀପ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯାକରେ ।
ଦେଖିଣ ହରଷ ହେଲେ ସୁରାସୁର ନର
ଏ ରୂପେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପୁଣି ହେଲେ ଅବତାର ।
ତାଙ୍କୁ ସକଳ ଲକ୍ଷଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି ବିହି
ଏତେ ଗୋଟି ତାହାଙ୍କର ନାମ ଛନ୍ତି ଦେଇ ।
ହିଂମାଶୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚନ୍ଦ୍ର ଯେ ମାତୃକ ଅବ୍ଜ
କୁମୁଦ ବାନ୍ଧବ ଇନ୍ଦୁ ସୋମ ଦ୍ଵିଜରାଜ ।
ଔଷଧିଶ ନିଶାପତି ମୃଗାଙ୍କ ଶୁଭ୍ରାଂଶୁ
କଳାନିଧି ନକ୍ଷତ୍ରେଶ ଆବର ସୁଧାଂଶୁ ।
କ୍ଷମାକର ବିଧଗ୍ଲଭ ପୁଣି ଶଶଧର
ଏହିରୂପେ ବିଂଶ ନାମ ଦେଲେ ବେଦବର ।
ଏକ ଏକ ନାମ ମହିମା କହିବା ପଶ୍ଚାତେ
ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କଥା ଶୁଣ ଏଥୁଅନ୍ତେ ।
ପୁନଶ୍ଚ ମନ୍ଦର ଖୁଆ କରିଲେ ମନ୍ଥନ
ଐରାବତ ହସ୍ତୀ ତହିଁ ହେଲା ଉତପତ୍ନ ।
ଆବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ଅଶ୍ଵ
ପାରିଜାତ ପୁଷ୍ପ ତରୁ ହୋଇଲା ପ୍ରକାଶ ।
ପୁଣିହିଁ ଅମୃତ ଭାଣ୍ଡ କାଖେ ଘେନିକରି
ଅପୂର୍ବ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଧନ୍ଵନ୍ତରୀ ।
ଅଷ୍ଟ ଅପସରା ପୁଣି ହେଲେ ଉତପତ୍ତି
ତାହାଙ୍କୁ ରଖିଲେ ସ୍ଵର୍ଗ ଦେବ ଶଚୀପତି ।
ଅଷ୍ଟରତ୍ନ ଉପୁଜିଲା ଦେଖି ଦେବଗଣ
ଆନନ୍ଦରେ ପୁଣି ସିନ୍ଧୁ କରନ୍ତି ମନ୍ଥନ ।
ମନ୍ଦରର ଆନ୍ଦୋଳନେ ବ୍ୟାକୁଳ ବରୁଣ
ପରାମର୍ଶ କଲେ ଘେନି ପାତ୍ରମନ୍ତ୍ରୀଗଣ ।
ଲଭିଥିଲି ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରା ପୁତ୍ରକୁ ଅର୍ପିଲି
ତେବେ ମନ୍ଥୁଛନ୍ତି ଭାଳେ କି କରିବି ବୋଲି ।
ପଦ୍ମବନୁ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ହୋଇଛି ଉତ୍ପତ୍ତି
ତେବେ ମନ୍ଥୁଛନ୍ତି ଭାଳେ କି କରିବି ବୋଲି ।
ପଦ୍ମବନୁ ଯେଉଁ କନ୍ୟା ହୋଇଛି ଉତ୍ପତ୍ତି
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେବା କହିଲେ ଏହା ଜଳପତି ।
ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସେ ମୋ ପୋଷାକନ୍ୟା ବିଷ୍ଣୁ ବାମା
ମୁନି ଶାପେ ଏଥେ ଛନ୍ତି ସାକ୍ଷାତେ ସେ ଉମା ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଯହୁଁ ବରୁଣ କହିଲେ
ପାତ୍ରମନ୍ତ୍ରୀଗଣ ସର୍ବେ ସମ୍ମତ୍ତି କରିଲେ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କମଳା ଦେଇ କରିବା ବିନତି
ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନରୁ ସର୍ବେ ରହନ୍ତୁ ବିରତି ।
ପାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦମାନଙ୍କ ବିଚାର
ଶୁଣି ସୁଖୀ ହୋଇକରି ଜଳ ଅଧୀଶ୍ଵର ।
ତହିଁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦୋଳ କରି ରତ୍ନରେ ମଣ୍ଡନ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କି ତହିଁରେ ବିଜେ କରାଇ ବରୁଣ ।
ବୋଇଲେ ମୋ ମାତା ମୋର ଘରେ ବହୁଦିନ
ଥିବାରୁ ଦେବେ କରନ୍ତି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ।
ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ସର୍ବେ ସନ୍ତୋଷ ହୋଇବେ
ବିଷ୍ଣୁ ନ ଶୋଭନ୍ତି ମତ ତୁମ୍ଭର ଅଭାବେ ।
ଏତେ କହି ପୁତ୍ର ସହ ଆପଣେ ବରୁଣ
କାନ୍ଧରେ ବଡ଼ ସଧୀରେ କରିଲେ ଗମନ ।
କମଳା ବୋଇଲେ ପିତା ଏହା ଅନୁଚିତ
ମୋତେ କାନ୍ଧେ ବହି ତୁମ୍ଭେ ନ ଚାଲ ହେ ପଥ ।
ତେଣୁ ପାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କାନ୍ଧରେ ବହିଲେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଗରେ ତହିଁ ବରୁଣ କହିଲେ ।
ଆଲୋ ମାତ ତୁହି ଅଟୁ ସାକ୍ଷାତେ କମଳା
ତୋତେ କିସ ଦେବି ବୁଦ୍ଧି ଭାଗ୍ୟେ ପାଶେ ବଳା ।
ତୋତେ କାନ୍ଧେ ବହିବାରୁ ଦୋଷ ବିଚାରିଲୁ
ବର୍ତ୍ତମାନ ଜ୍ଞାନ ହେତୁ ସିନା ମନା କଲୁ ।
ପୁତ୍ର କନ୍ୟା ଜାତହେଲେ ପିତାମାତା କୋଳେ
ପିଲାଙ୍କ ବାହନ ହ୍ଵନ୍ତି ପିତା ମାତା କାଳେ ।
କାଳେ କନ୍ଧେ ବହି ତାଙ୍କୁ କରନ୍ତି ପାଳନ
ବହନ କରିଛୁ ପୁଣି ହେଉ ଯା ବାହନ ।
ସହଜେ ମୋ ଝିଅ ବୋଲି ନାମ ଗନ୍ଧ ତୋର
ମୁଁ ଜାଣେ ତୁ ମାତ ଅଟୁ ଜଗତ ଜନର ।
କାଳେ କାଳେ ଏହି ଦୟା ଥିବାରୁ ମୋ ପରେ
ତେଣୁ କେତେଦିନ ଜନ୍ମି ରହୁ ମୋର ଘରେ ।
ଏହିପରି ଜଳପତି ଭାବ ପ୍ରକାଶିଲା
ଚତୁର୍ଦ୍ଦୋଳ ଚାଲିବାକୁ ତତ୍ପରେ ବୋଇଲା ।
କମଳାଙ୍କୁ ଘେନିକରି ହୁଅନ୍ତେ ବାହାର
ଦାସୀ ପରିବାରୀ ଘେନି ପକାନ୍ତି ଚାମର ।
ସହସ୍ର ଫଣାରେ ଅହି ଧରିଛନ୍ତି ଛତ୍ର
କମଳ ରୂପରେ ଶୋଭା ସମସ୍ତ ଜଗତ ।
କମଳ ଜିଣି ସର୍ବାଙ୍ଗ ଅତି କୋମଳତା
କମଳ ଚରଣ ବେନି ଚକ୍ଷୁ ପୁଣି ପତା ।
ଯୁଗଳ କମଳ ପାଦ କମଳ ଆନନ
ବିଦ୍ୟୁତ ବରନୀ ନାନା ରତ୍ନରେ ଭୂଷଣ ।
ଯୁଗଳ କମଳ ଶୋହେ କର କମଳରେ
ବାହାରିଲେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦୋଳ ବରୁଣ ସଙ୍ଗରେ ।
ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ କ୍ଷିତି ବାରିଧି ଗଗନ
ଦରଶନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଲ୍ଲସିତ ମନ ।
ଜୀବାତ୍ମା ବିହୀନେ ଯଥା ମୃତ କଳେବର
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବିହୀନେ ଯଥା ଥିଲେ ତିନିପୁର ।
ବାରାଙ୍ଗନା ନୃତ୍ୟକଲେ ଦୁନ୍ଦୁଭି ବଜାଇ
ତିନିପୁରେ ଜୟ ଜୟ ଚହଳ ପଡ଼ଇ ।
ପୁରନ୍ଦର ଧାତା ଆଦି ଦଶଦିଗ ପାଳେ
କରଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣମୁଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଦତଳେ ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗେ ଋଷିଗଣ କଲେ ବହୁ ସ୍ତୁତି
ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ତହିଁ ଦେବ ଶିରୀପତି ।
ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗେ ନାମେ ରତ୍ନାକର
ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଉଠି ଉଭା ଯୋଡ଼ି ବେନିକର ।
ଗଦଗଦେ ଭାଷେ ତହିଁ ବିନୟ ଭାବରେ
ସ୍ତୁତିକଲା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯେ ନାନାଦି ପ୍ରକାରେ ।
ଆପଣ ଯେ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ଥୂଳ ଅଟ ସର୍ବରୂପୀ
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ଵର ତୁମ୍ଭେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ।
ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ ତୁମ୍ଭେ ସିନ୍ଧୁ ଧରାଧର
ଆକାଶ ପାତାଳ ତୁମ୍ଭେ ସୁର ନାଗ ନର ।
ତୁମ୍ଭର ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଭୁ ଏ ତିନି ଭୁବନେ
ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଅଛୁ ସର୍ବେ ତୁମ୍ଭ ନିୟୋଜନେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରେ ସ୍ଵର୍ଗେ ଯମେ ଦେଲେ ସଞ୍ଜିବନୀ ପୁର
କୁବେରକୁ କରିଅଛ ଧନ ଅଧୀଶ୍ଵର ।
ଏକ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ଦେଇଛ ବସତ
ତୋ ବାଞ୍ଛାରେ ଚିରଦିନ ରହିଅଛି ଏଥି ।
ତବ ଶ୍ରୀଚରଣେ ଦେବ ଦୋଷୀ ମୁଁ ନୁହଇ
ତେବେ କିମ୍ପାଇ ପ୍ରମାଦ ଦିଅ ଭାବଗ୍ରାହୀ ।
ପ୍ରକାଣ୍ଡ ସୁମେରୁ ପ୍ରାୟ ପର୍ବତ ମନ୍ଦର
ତା ପକାଇ ଅବିରତ ମନ୍ଥନ୍ତି ମୋ ପୁର ।
ଧରଣୀ ପଞ୍ଚଶ କୋଟି ଜୀବଙ୍କ ବିହର
ସେ ଧରଣୀ ତିଳବତ ଶିରେ ରହେ ବୀର ।
ସେହି ଶେଷ ସହାୟରେ ସୁରାସୁରଗଣ
ଦଧି ପ୍ରାୟ ଜଳ ମୋର କରନ୍ତି ମନ୍ଥନ ।
ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଯେତେ ଜୀବଜନ୍ତୁ ରହି
ଜୀବନରେ ବର୍ତ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ କେ ନାହିଁ ।
ବହୁକାଳ ସମୁଦ୍ରରେ ଦେଇଥିଲ ବାସ
ଏବେ ମୁଁ କାହିଁ ରହିବି କହ ପୀତବାସ ।
ବରଣ କରୁଣ ବାଣୀ ଶୁଣି ରମାପତି
ବୋଇଲେ ମନରୁ ଚିନ୍ତା ତେଜ ଜଳପତି ।
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡ଼ି ନିଜ ସ୍ଥାନ
ବାସ କରୁଥିଲେ ଆସି ତୁମ୍ଭର ଭୁବନ ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିନେ ତ୍ରିଭୁବନ ହେଲା ଶିରୀହୀନ
ସେହି କାରଣରୁ କଲେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଦି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା ମନ୍ଥନେ କି କାର୍ଯ୍ୟ
ବିଶେଷ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ହେଲା ଜଳରାଜ ।
ଏମନ୍ତ କହି ମନ୍ଥନ ନିବାରଣ କଲେ
ତାହା ଦେଖିଣ ବରୁଣ ଆନନ୍ଦ ହୋଇଲେ ।
ଅପ୍ରାପତ ରତ୍ନସାର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ
ହରି ଗଳେ ଲମ୍ବାଇଲେ ମଣି କଉସ୍ତୁଭ ।
ରବି ଶଶୀ ପ୍ରଭା ଜିଣି କିରଣ ଯାହାର
ସେ ମଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗଳେ ଦିଶିଲା ସୁନ୍ଦର ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଶେ ସମର୍ପି ବରୁଣ
ବିଦାୟ ମାଗି ଚଳିଲା ଆପଣା ଭୁବନ ।
କମଳାଙ୍କୁ ପାଇ ତୋଷ ଦେବ ନାରାୟଣ
ବିଜେ କରିଗଲେ ପ୍ରଭୁ ଗୋଲକ ଭୁବନ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ଆହେ ସୁଜ୍ଞାନର
ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନ ହେବାର ନ ଜାଣନ୍ତି ହର ।
ସୁରାସୁର ଯକ୍ଷ ରକ୍ଷ ଭୁଜଙ୍ଗ କିନ୍ନର
ମହାଦେବ ଛଡ଼ା ସର୍ବେ ମନ୍ଥିଲେ ସାଗର ।
ଏହା ଦେଖି ନାରଦଙ୍କ ନ ସହିଲା ମନ
ଶିବଙ୍କୁ କହିଲା ସିନ୍ଧୁ ହୋଇଲା ମନ୍ଥନ ।
ହେ ଶିବ ସୁରେ ଅସୁରେ ବାରିଥି ମନ୍ଥିଲେ
କମଳା କୌସ୍ତୁଭମଣି ଶ୍ରୀହସ୍ତେ ପାଇଲେ ।
ଐରାବତ ଉଚ୍ଚୈଶ୍ରବା ନେଲା ଆଖଣ୍ଡଳ
ନାନା ରତ୍ନ ନେଲେ ସର୍ବେ ମେଘ ପ୍ରାପ୍ତ ଜଳ ।
କଳ୍ପତରୁ ସୁଧା ନେଲେ ଅମର ସକଳେ
ନାନାଦି ମୌଷଧି ପୁଣି ନରଲୋକେ ନେଲେ ।
ଏହା ଦେଖିଣ ମୋ ଚିତ୍ତ ହୋଇଲା ବ୍ୟାକୁଳ
ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ ଚଞ୍ଚଳ ।
ତ୍ରିଭୁବନ ପ୍ରାଣୀ ଯିଏ ଯେମନ୍ତେ ପାଇଲେ
ତୁମ୍ଭେ ଈଶ୍ଵର ଆମ୍ଭଙ୍କୁ କିସ ଅବା ଦେଲେ ।
ଏ ରୂପେ କହିଲେ ଯହିଁ ନାରଦ ବଚନ
ତାହା କର୍ଣ୍ଣେ ନ ଘେନିଲେ ଦେବ ପଞ୍ଚାନନ ।
ଥିଲେ ତହିଁ ଉମା ପୁଣି ହୋଇଲେ କମ୍ପିତ
ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କି ଛଳାଇ କହିଲେ ବହୁତ ।
କାହା ଆଗରେ ଏକଥା କୁହ ମୁନିବର
ବଧିରକୁ କହିଲେକ କରିବ ଉତ୍ତର ।
ଗଳେ ଶୋଭା ହାଡ଼ମାଳ ଭୂଷଣ ଯାହାର
କଉସ୍ତୁଭ ମଣି ରତ୍ନେ କି କାର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ।
କି କାର୍ଯ୍ୟ ଚନ୍ଦନେ ଯାର ବିଭୂତି ବୋଳିଟି
ଅମୃତେ କି କାର୍ଯ୍ୟ ଯାର ଭକ୍ଷ ସିଦ୍ଧ ବୁଟି ।
ହସ୍ତୀରେ କି କାର୍ଯ୍ୟ ଯାର ବଳଦ ବାହନ
କିବା କାର୍ଯ୍ୟ ପାରିଜାତ ଦୁଦୁରା ଭୂଷଣ ।
ସେ ସବୁ ଭାଳି ସର୍ବାଙ୍ଗ ଜଳର ମୋହର
ପୂର୍ବବାର୍ତ୍ତା ଜାଣିଛ ତ ତୁମ୍ଭେ ମୁନିବର ।
ଜାଣି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ପୂଜା କଲେ ନାହିଁ
ସେହି ଅଭିମାନେ ତନୁ ତେଜିଥିଲି ମୁହିଁ ।
ଉମା ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଶିବ ହସିଣ କହନ୍ତି
ସକଳ ପ୍ରମାଣ ଯାହା କହୁ ପ୍ରିୟବତୀ ।
ବାହନ ଭୂଷଣ ମୋର ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ
ଆମ୍ଭେ ଯାହା ଘେନୁ ତାଳେ ଅନ୍ୟ ନ ଘେନଇ ।
ଅମ୍ଲାନ ବସନ ଦିବ୍ୟ ପରିଧାନ ବାସ
ଭକ୍ତ ବଶ କରିଣ ସେ ମାଗିନେଲେ ଦାସ ।
ଘୃଣାକରି ନେଲେ ନାହିଁ କେହି ବ୍ୟାଘ୍ରାମ୍ବର
ତେଣୁ ସେହି ପରିଧାନ ହୋଇଲା ଆମ୍ଭର ।
କୁଙ୍କୁମ କସ୍ତୁରୀ ନେଲେ ଅଗୁର ଚନ୍ଦନ
ବିଭୂତି ନନେଲେ କେହି ହେଲ ତ ଭୂଷଣ ।
ମଣି ରତ୍ନହାର ନେଲେ ମୁକୁତା ପ୍ରବାଳ
କେହି ନ ନେବାରୁ ଆମ୍ଭେ ନେଲୁ ହାଡ଼ମାଳ ।
ଦୁଦୁରା ଫୁଲକୁ କେହି ନକଲେ ଗ୍ରହଣ
ତେଣୁ ତା ପୁଷ୍ପକୁ ଆମ୍ଭେ କରିଲୁ ଗ୍ରହଣ ।
ସର୍ବେ ନେଲେ ରଥ ଗଜ ଘୋଟକ ବିଧାନ
କେହି ନ ନେବାରୁ କଲି ବଳଦ ବାହନ ।
ଆଦ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ନ ପୂଜିଲା ଯହୁଁ
ପଶ୍ଚାତେ ପାଇଲା ଦଣ୍ଡ ସମୁଚିତ ତହୁଁ ।
ପଶୁଙ୍କ ସଦୃଶ ହେଲା ଛାଗଳର ମୁଣ୍ଡ
ମୂତ୍ର ପରିସ୍ରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣହେଲା ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଯମ ବରୁଣ ତପନ
ମୋତେ ନ ପୂଜିଣ ପ୍ରିୟେ ଅଛି କେଉଁ ଜନ ।
ଉମା କହେ ଦାରପୁତ୍ରେ ଗୃହୀ ଯେ ଅଟଇ
ଏପରି କରିବା ତାର ଉଚିତ ନୁହଇ ।
ବିଭୂତି ବୈଭବ ବିଦ୍ୟା ଅର୍ଜ୍ଜନ କାରଣେ
କେ ଅବା ବିମୁଖ କାହିଁ ଅଛଇ ଭୁବନେ ।
ଏ କଥାକୁ ସଂସାରେ ଯେ ବିମୁଖ ହୁଅଇ
ସେହି କାପୁରୁଷ ତାର ସୁଖ କାହିଁ ନାହିଁ ।
ଧାତା ବିଷ୍ଣୁ ଇନ୍ଦ୍ରେ ତୁମ୍ଭେ ଯେପରି ପୂଜନ
ସେପିର ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ କେବା କରିଲା ଗଣନ ।
ରତ୍ନାକର ମନ୍ଥି ସର୍ବେ ନେଲେ ରତ୍ନ ବୋହି
କେ ସୁଦ୍ଧା ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ପଦେ ପଚାରିଲେ ନାହିଁ ।
ଉମା ଛଳନାରେ କୋପୀ ହୋଇ ପଶୁପତି
ସର୍ବାଙ୍ଗ କମ୍ପାଇ ହେଲେ ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ।
ନନ୍ଦୀକି କହିଣ ଶୀଘ୍ର ଆଣିଲେ ବୃଷଭ
ତାର ପୃଷ୍ଠେ ଆରୋହଣ କଲେ ସଦାଶିବ ।
ନିର୍ଧୂମ ଅନଳ ଜିଣି ଦିଶଇ ବଦନ
ଫଣୀ ମୁକୁଟ ବଦନେ ଦିଶେ ଶୋଭାବନ ।
ଶାର୍ଦ୍ଦୁଳ ଚର୍ମ ବସନ ପିନ୍ଧି ଦିଗବାସ
ନାଗକଟି ବାଳ ବାନ୍ଧି ନେଲେ ମୃଗ ପାଶ ।
ଗଳେ ହାଡ଼ମାଳ କରେ ତ୍ରିଗୁଣ କୋଦଣ୍ଡ
ସଙ୍ଗେ ଘେନି ରୁଦ୍ରବଳ ମୂରତି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ।
କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ତୀରେ ଯାଇଁ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ
ଦେଖି ସୁରାସୁର ସର୍ବେ ପ୍ରଣାମ କରିଲେ ।
କିମ୍ପା ମନ୍ଦର ସ୍ଥକିତ ବୋଇଲେ ଶଙ୍କର
ଶେଷ ହେଲାଣି ମନ୍ଥନ କହେ ପୁରନ୍ଦର ।
ମନ୍ଥନ ନିବୃତ୍ତ କଲେ ଗୋଲକବିହାରୀ
ଶୁଣି କୋପରେ ବୋଇଲେ ତହିଁ ଶୂଳଧାରୀ ।
ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ଅବଜ୍ଞା କଲ ଗର୍ବ ବହି ମନେ
ରତ୍ନାକର ମନ୍ଥି ରତ୍ନ ନେଇ ତୁମ୍ଭେମାନେ ।
କେହି ମନେ କଲ ନାହିଁ ଅଛନ୍ତି ଶଙ୍କର
ଯାହା କଲ ସେ ଦୋଷକୁ ନ ଧରେ ତୁମ୍ଭର ।
ଏବେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥ ସର୍ବେ ମିଳି
ଉତ୍ତର ନ ଦେଇ ନତ କରିଲେ ମଉଳି ।
ଦେବତାଏ ନିରୁତ୍ତର ହୋଇଣ ରହିଲେ
କରଯୋଡ଼ି ମୁନିରାଜ କଶ୍ୟପ ବୋଇଲେ ।
ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି ଦେବ ପାର୍ବତୀ ରମଣ
କହୁଅଛି କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନ କାରଣ ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅଭାବେ ପୃଥ୍ଵୀ ହେଲା ହତଶିରୀ
ତ୍ରିଭୁବନ ଜୀବଙ୍କର କଷ୍ଟ ହେଲା ଭାରି ।
ସବୁଙ୍କରି ଦୁଃଖ ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ
ତେଣେ ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥିବାକୁ ହରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ।
ମନ୍ଥନେ ବରୁଣପୁରେ ଉତ୍ପାତ ଘୋଟିଲା
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେଇ ହରି ପାଦେ ଶରଣ ପଶିଲା ।
ମନ୍ଥନେ ନିବୃତ୍ତ କରି ଗଲେ ପୀତବାସ
ପୁଣି ମନ୍ଥିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ ଦିଗବାସ ।
ବିଷ୍ଣୁ ତେଜେ ସୁରାସୁର ଥିଲେ ବଳୀୟାର
ନିସ୍ତେକ ହେଲାଣି ଏବେ ତାଙ୍କ କଳେବର ।
ମନ୍ଥନର ରଜ୍ଜୁ ଦେଖ ନାଗଙ୍କର ଶେଷ
ହାତଶରେ ଶୋଇଛନ୍ତି ଲଭି ଏତେ କ୍ଲେଶ ।
ତାହାଙ୍କ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଅସ୍ଥି ହୋଇଲାଣି ଚୂର
ସହସ୍ର ମୁଖରୁ ଝାଞ୍ଜି ବହୁଛି ପ୍ରଚୁର ।
ରତ୍ନାକର କଷ୍ଟ ଯେତେ କହିଲେ ନ ସରେ
ଆଦେଶ ନ ଦିଅ ଦେବ ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନରେ ।
ଶିବ ବୋଇଲେ ମନ୍ଥନ କରି ଏକଥର
ଆସିବାର ଅକାରଣ ନ ହେଉ ମୋହର ।
ଶିବଙ୍କର ବାକ୍ୟ କେହି ଭାଙ୍ଗି ନ ପାରିଲେ
ପୁଣି ସୁରାସୁର ମିଶି ବାରିଧି ମନ୍ଥିଲେ ।
ମନ୍ଥିବାର ଲୋକ ଶ୍ରମେ ହୋଇଲେ ଆସକ୍ତ
ହସ୍ତପଦ ନ ଚଳିଲା ଶରୀର କମ୍ପିତ ।
ସହି ନ ପାରିଲେ ଶେଷ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘର୍ଷଣ
ନିଃଶ୍ଵାସ ବହିଲା ଖଞ୍ଜା ପବନ ସମାନ ।
ଅତିଶୟ ଶ୍ରମ ପାଇ ଏ ଘଟଣା ହେଲା
ସହସ୍ର ମୁଖୁଁ ଗରଳ ବହିଣ ପଡ଼ିଲା ।
ବାରିଧି ମନ୍ଥନ ଅଗ୍ନି ଅହିର ଗରଳ
ସୁରାସୁର ଶ୍ଵାସ ଅଗ୍ନି ମନ୍ଦର ଅନଳ ।
ଚାରି ଅଗ୍ନି ମିଶି ପୁଣି ଏକତ୍ର ହୋଇଲା
ବାରାନିଧି ମଧୁ ମହାତେଜ ପ୍ରକାଶିଲା ।
ପ୍ରାତଃକାଳୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେସନକ ଯେ ବଢ଼ଇ
ଦାବାନଳ ଜନ୍ମି ଯେହ୍ନେ ଅରଣ୍ୟ ପୋଡ଼ଇ ।
ଯୁଗାନ୍ତର କାଳେ ଯେହ୍ନେ ପ୍ରଳୟର ଜଳ
ସେହିପରି ସବୁଦିଗେ ବ୍ୟାପିଲା ଅନଳ ।
ସୁରାସୁରେ ଯକ୍ଷ ରକ୍ଷ ଯେତେ ରହିଥିଲେ
ବିଷର ଜ୍ଜାଳାରେ ସର୍ବେ ପଳାଇଣ ଗଲେ ।
ଶିବଙ୍କ ଚରଣେ ନମି କଲେ ବହୁ ସ୍ତୁତି
ରକ୍ଷାକର ଭୂତନାଥ ଅଗତିର ଗତି ।
ତୁମ୍ଭ ବିନା ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା କେହି ନାହିଁ ଆଉ
ସଂସାର ହୋଇଲା ନଷ୍ଟ ତୁମ୍ଭେ ଥାଉଁ ଥାଉଁ ।
ସୁରଗଣଙ୍କର ଶୁଣି କାର୍ପଣ୍ୟ ବଚନ
ବିଷେ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ ସୃଷ୍ଟି ଦେଖି ତ୍ରିଲୋଚନ ।
ସମୁଦ୍ରୁ ବାହାରୁ ବିଷ ସ୍ପରଶେ ବଚନ
ଗଣ୍ଡଷକେ ପାନ କଲେ ଦେବ ପଞ୍ଚାନନ ।
କୌତୁକ ଦେଖନ୍ତି ରହି ତିନିପୁର ଲୋକେ
ବିଷ ପାନ କଲେ ହର ସବୁ ଏକ ଢୋକେ ।
ସତ୍ୟ ଅଙ୍ଗୀକାର ଧର୍ମ ପାଳନ ନିମନ୍ତେ
ନ ଢୋକି ରଖିଲେ ବିଷ ନେଇ କଣ୍ଠାଗ୍ରତେ ।
ନ ଢୋକି ରଖିଲେ ବିଷ ନେଇ କଣ୍ଠାଗ୍ରତେ ।
ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ବିଷପାନ କଲେ ଯହୁଁ ହର
ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ନାମ ତହୁଁ ବିଦିତ ସଂସାର ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଣ ତହୁଁ ତ୍ରିଭୁବନ ଜନ
କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ କଲେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ ।
ଦେବତାଙ୍କୁ ବାରେ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ବିଶ୍ଵନାଥ
ଯାଥାସ୍ଥାନେ ରଖି ଆସ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ।
ସେ ଗିରିକି ନେଇ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ
ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥନରୁ ସର୍ବେ ମୁକତି ପାଇଲେ ।
ତଦପରେ ଦୈତ୍ୟସବୁ ଏକତ୍ର ହୋଇଣ
ଦେବତାଙ୍କଠାରୁ ସୁଧା ନେଲେ ଛଡ଼ାଇଣ ।
ବୋଇଲେ ସିନ୍ଧୁ ମନ୍ଥିଲୁ ମୁଳି ଆମ୍ଭେ ସର୍ବେ
ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା ତାହା ନେଇଗଲ ତୁମ୍ଭେ ।
ସୁଧାଭାଣ୍ଡ ରଖି ପୁଣି କରିବାକୁ ପାନ
ଏମନ୍ତ କରିଣ ଗୋଳ କଲେ ଦୈତ୍ୟଗଣ ।
ଦେବ ଦାନବଙ୍କ କଳି ଦେଖି ମହେଶ୍ଵର
ବୋଇଲେ ବୃଥାରେ କଳି ପାହିଁପାଇଁ ।
ସୁଧା ବାଣ୍ଟିନେବ ସର୍ବେ ସବୁରି ଅର୍ଜିତ
ଶିବଙ୍କ ବଚନେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ ହୋଇଲା ନିବୃତ୍ତ ।
ନାରାୟଣଙ୍କ ମୋହିନୀ ରୂପ ଧାରଣ
ସେ ସମୟେ ରମାକାନ୍ତ ମୋହିନୀ ବେଶରେ
ଅକସ୍ମାତେ ଉଭାହେଲେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ।
ସେ ଅପୂର୍ବ ରୂପେ ସର୍ବେ ହୋଇଲେ ମୋହିତ
ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତେ ଅନାଇ ଦେଲେ ଜଡ଼ ବଡ ।
ମର୍ମେ ଫୁଲଶର ଭେଦ କଲା ଅଚେତନ
ଦେବ କି ଦାନବଙ୍କର ନ ରହିଲା ଜ୍ଞାନ ।
ମୋହ ତେଜି ଚକ୍ଷୁ ମେଲି ରହିଲେ ଅନାଇଁ
କେଉଁଠୁ ଅଇଲ ତୁମ୍ଭେ ରହିଥିଲ କାହିଁ ।
ସୁରାସୁର ମୁହିଁ କନ୍ୟା ବୋଇଲେ ବଚନ
ଏହି କ୍ଷୀରସିନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟେ ମୋର ବାସସ୍ଥାନ ।
ମୋହିନୀ ମୋହର ନାମ ଅଯୋନି ଉତ୍ପତ୍ତି
ତୁମ୍ଭର କଳହ ଶୁଣି ପ୍ରବେଶିଲି ଏଥି ।
ଏପରି ଶୁଣି ତାହାଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ସମସ୍ତେ
ଦେବ ଦାନବଙ୍କ କଳି ଅମୃତ ନିମନ୍ତେ ।
ଶୁଭବେଳେ ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗେ ହୋଇଲା ମିଳନ
ମଧ୍ୟସ୍ଥ ହୋଇଣ କଳି କଲ ନିବାରଣ ।
ସୁଦା ବାଣ୍ଟିଦେଲେ କଳି ସମାଧାନ ହେବ
ସମସ୍ତେ ଆଜ୍ଞା ପାଳିବେ ତୁମ୍ଭେ ଯା କହିବ ।
ଏମନ୍ତ କହିଣ ସର୍ବେ କଲେ ତହିଁ ସତ୍ୟ
କପଟ ଭାବେ ମୋହିନୀ କହନ୍ତେ ଏମନ୍ତ ।
ଯଦ୍ୟପି ପାଳିବ ତୁମ୍ଭେ ମୋହର ବଚନ
ସୁଧାଭାଣ୍ଡ ଆଣିଦିଅ ମୋର ସନ୍ନିଧାନ ।
ତୁମ୍ଭେ ଦୁଇଦଳ ବସ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି ହୋଇ
ମୁଁ ନିଜେ ପରଶି ଦେବି ଏତେ ଆନ ନାହିଁ ।
ମାୟ ମୋହିନୀ କଥାରେ ସର୍ବେ ଭୁଲିଗଲେ
ସୁଧାଭାଣ୍ଡଟିକି ଆଣି ମୋର କରେ ଦେଲେ ।
ପିଢ଼ା ଆସନରେ ଯାଇ ବସିଲେ ଦିଧାଡ଼ି
ପରଷିଲେ ସେ ମୋହିନୀ ଭାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟୁ କାଢ଼ି ।
ବରୁଣ କୁବେର ଯମ ଅଗ୍ନି ହୁତାଶନ
ଅଗ୍ରେ ଦେବଙ୍କ ଧାଡ଼ିରେ କରିଲେ ବଣ୍ଟନ ।
ଅବଶେଷ ସବୁ ପାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମରାଶି
ଏ ସମୟେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵେ ଡାକଦ୍ୟନ୍ତି ରବି ଶଶୀ ।
ଦେଖ ଦେବ ରାହୁ ଦୈତ୍ୟ ସୁଧା କରେ ପାନ
ଦେଖି ଚକ୍ରେ ବେନି ଖଣ୍ଡ କଲେ ନାରାୟଣ ।
ତଥାପି ସେ ନ ମରିଲା ସୁଧାପାନ ହେତୁ
ମୁଖଖଣ୍ଡ ହେଲା ରାହୁ ଗଣ୍ଡି ହେଲା କେତୁ ।
ଛିନ୍ନମୁଣ୍ଡ ରାହୁ କରି ଶୂନ୍ୟେ ଆରୋହଣ
ପ୍ରାଣ ବିକଳେ ଛାଡ଼ିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଜ୍ଜନ ।
ତାହାର କବନ୍ଧ ଗୋଟି କମ୍ପଇ ଜଗତ
ସେହିକ୍ଷଣି ପୃଥିବୀରେ ହୋଇଲା ପତିତ ।
ସେହି ଦିନୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଙ୍ଗେ ରାହୁଦୈତ୍ୟ
ପ୍ରତିହିଂସା ପାଇଲେ ଯେ ଶତ୍ରୁତା ସତତ ।
ଆଜିଯାଏ ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରାସ କରେ
ଏହା ଦେଖି କୋପାନଳ ହୋଇଲେ ଅସୁରେ ।
ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଧରି କରେ ଭୀଷଣ ସମର
ମାୟା ମୋହିନୀକି ଘେନି ଆରିଆଡ଼ୁ ମାର ।
ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ବିକ୍ରମ ଦେଖି ଗଦାପାଣି
ମୋହିନୀ ରୂପକୁ ପ୍ରଭୁ ଛାଡ଼ି ସେହିକ୍ଷଣି ।
ସେହି ସମୁଦ୍ର ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭିଲେ
ଦେବତାଏ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଲେ ।
ଦେବାତଙ୍କୁ ମାର ବୋଲି ଦାନବେ କହନ୍ତି
ଦେବତାଙ୍କୁ ବୃଷ୍ଟି କଲେ ଗଦା ଚକ୍ର କାତି ।
ନାନା ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ଦିଗ ହୋଇଲା ଅନ୍ଧାର
ଅପ୍ରମିତ ରଣ କଲେ ତହିଁ ଦେବାସୁର ।
ଅମୃତ ପାନେ ବଳିଷ୍ଠ ସମସ୍ତ ଅମର
ମନ୍ଥନରେ ଦାନବଙ୍କ କ୍ଳାନ୍ତି କଳେବର ।
ଶରାଘାତେ ଦୈତ୍ୟେ କଲେ ରୁଧିର ବମନ
ନ ପାରିଣ ଛିନ୍ନଛତ୍ରେ କଲେ ପଳାୟନ ।
କେହି ବା ଲୁଚିଲା ଯାଇଁ ଭୟେ ସିନ୍ଧୁଜଳେ
କେହୁ ବା ଅରଣ୍ୟେ କେହୁ ଆକାଶ ପାତାଳେ ।
ସୁରଗଣେ ଜୟଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦରେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣମି ଗଲେ ଯେ ଯାହାର ପୁରେ ।
ତହୁଁ ହରି ଇନ୍ଦ୍ରେ ସୁଧା ମଣ୍ଡଳକ ଦେଲେ
ତାହା ଘେନି ଶଚୀପତି ସ୍ଵର୍ଗରେ ରହିଲେ ।
ଗୋଳକପୁରେ ରହିଲେ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ
ଦୀନ ହରି ଦାସେ ପ୍ରଭୁ କର ପରିତ୍ରାଣ ।
ଶିବ କାହିଁକି ଚନ୍ଦ୍ରଧାରଣ କଲେ
ପୁନରପି ପୁଚ୍ଛାକଲେ ହୈମବନ୍ତ ଝିଅ
ହେ ନାଥ ତବ ଶ୍ରୀପଦେ କରୁଛି ବିନୟ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ତ ସାମାନ୍ୟ ପୁଣ ନୁହନ୍ତି କଦାପି
ତାଙ୍କୁ ମସ୍ତକେ ଧାରଣ କରିଛ ଅଦ୍ୟାପି ।
କେ ହେତୁ ଆପଣ ତାକୁ ବହିଛ ଶିରରେ
ଏକଥା ବୁଝାଇ ନାଥ କୁହ ମୋ ଆଗରେ ।
ମୋତେ ଯେଉଁପରି ବାମ ଅଙ୍ଗରେ ବହିଛ
ସେପରି ଅର୍ଦ୍ଧ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଶିରରେ ବହିଛ ।
ଏକଥା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ମଣେ ଆହେ ପ୍ରାଣନାଥ
ବୁଝାଇ ସନ୍ତୋଷକର ଏ ମୋହର ଚିତ୍ତ ।
ଏପରି ପୁଚ୍ଛିଲେ ଯହୁଁ ଉମା ଭକ୍ତିଭରେ
କହିଲେ ମହେଶ ତାଙ୍କୁ ଅତି ହରଷରେ ।
ଶୁଣ ଗୋ ସୁନ୍ଦରି ଏହି ପିଷୟ ଗୁପତ
ଆଜି ତୋ ଆଗେ କହୁଛି କରିଣ ବ୍ୟକତ ।
ଦକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରଥମ କନ୍ୟା ତୁମ୍ଭ ନାମ ସତୀ
ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମୋତେ ପ୍ରଦାନ କଲେ ପ୍ରଜାପତି ।
ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ମିଶାଇ ତାଙ୍କ ଚଉସ୍ତରୀ କନ୍ୟା
ସକଳ ଅଟନ୍ତି ଜାଣ ରୂପ ଗୁଣେ ଧନ୍ୟା ।
ସକଳ ଦେବତା ଋଷି ତାଙ୍କର ଜୁଆଇଁ
ସକଳ ଜାମତା ମଧ୍ୟେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅଟେ ମୁହିଁ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ଏକ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭିଲେ
ସକଳ ଜ୍ଵାଇଁମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ।
ମୋର ଏ ଯୋଗୀ ସ୍ଵଭାବେ କରି ଅନାଦର
ନିମନ୍ତ୍ରଣେ ନ ବରିଲା ଆଗୋ ନାରୀବର ।
ଏ କାଳେ ନାରଦ ଆସି କହିଲେ ସତୀଙ୍କୁ
ନିମନ୍ତ୍ରି ନାହାନ୍ତି ତୁମ୍ଭ ପିତା କି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ।
ତୁମ୍ଭ ପିତାଙ୍କର ସର୍ବ ଜ୍ଵାଇଁ ଅଇଲେଣି
ଆସି ଅଛନ୍ତି ତୁମ୍ଭର ସକଳ ଭଉଣୀ ।
ଏପରି ଶୁଣିଲେ ଯହୁଁ ରାଗିଯାଇ ସତୀ
ପିତା ଘର ଯିବା ପାଇଁ କହିଲା ମୋ କତି ।
ମୁଁ ବୋଇଲି ପିତା ଯେବେ ନ ଲୋଡ଼ିଲା କାର୍ଯ୍ୟେ
ତୁମ୍ଭେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଗୋ ଯିବ କେଉଁ ଲାଜେ ।
ବରଣ ନ ପାଇ ଯେହୁ ଯାନ୍ତି ଯାହା ଘର
ଅନୁମାନ କରି ବାର୍ତ୍ତା କହନ୍ତି ଯେ ନର ।
ଆପଣା ଇଚ୍ଛାରେ ଯେହୁ ହୁଅନ୍ତି ମଧ୍ୟସ୍ଥ
ଧନ ଥାଉଁ ଯାର ବଳେ ଯାଚକରେ ଚିତ୍ତ ।
ମନ୍ତ୍ରୀକି ଦୂତ କରନ୍ତି ଯେବଣ ନୃପତି
ନୀଚଲୋକ ସଙ୍ଗତରେ ଯେ ବଢ଼ାଏ ପ୍ରୀତି ।
ଦରିଦ୍ର ହୋଇଣ ଯେହୁ ରହେ ବନ୍ଧୁ ପାଶେ
ସ୍ଵଦ୍ଵାର ଉପେକ୍ଷି ଯେହୁ ପରଦ୍ଵାରେ ରସେ ।
ଅସମ୍ମାନଠାରେ ଯେହୁ ରହେ ବାସକରି
ବାପଘରେ ଛାଡ଼ନ୍ତି ଯେ ନେଇ ୟୁବାନାରୀ ।
ଭୃତ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ସ୍ଵାମୀ କରେ ଯେବେ ଆଶ
ବଳଦ ନଥାଇ ଯେହୁ କରଇଟି ଚାଷ ।
ସଙ୍ଖାଳି ନ ଥାଇ କରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଯେ ଜନ
ବସ୍ତ୍ର ନ ଥାଇ ଯେ କରେ ଯାତ୍ରାକୁ ଗମନ ।
ଦିବସେ ଶୋଇଣ ଯେହୁ ବୁଲେ ନିଶାକାଳେ
ଘଡ଼ିଆଳ ନୋହୁ ଯେହୁ ଲାଗେ ସର୍ପ ମେଳେ ।
ମଇତ୍ର ଘରକୁ ଯେହୁ ଯାନ୍ତି ଋଣ କରି
ପରପଦାର୍ଥରେ ଯେହୁ ହୁଏ ଲଗାହାରୀ ।
ଜଳ ଅନଳେ ଦେଖାନ୍ତି ଯେହୁ ପରାକ୍ରମ
ପ୍ରଭୁ ବଚନକୁ ସେବା କରେ ମତେ ତମ ।
ନଟବୃତ୍ତି ଦେଖିକରି ହରନ୍ତି ଯେ ଦିନ
ଭଣ୍ଡାରୀର ଭୃତ୍ୟୁ ପାଣି ହୁଅନ୍ତି ଯେ ଜନ ।
ଶ୍ଵଶୁରର ଅନ୍ନ ଖାଇ ରହେ ଯେ ଜୁଆଇଁ
ଏତେ ଜନଙ୍କୁ ଅଧର୍ମୀ ବୋଲିକରି କହି ।
ତୁ କେମନ୍ତେ ଅବରଣେ ଯିବୁ ପିତାଘର
ଏଥୁ ବଳି ଲଜ୍ଜା ଆଉ କି ଅଛି ବିଚାର ।
ଶୁଣି ସତୀ କିଛିକ୍ଷଣ ବିସ୍ମୟ ହୋଇଲେ
ପୁନରପି ଯିବାପାଇଁ ମୋ ପାଶେ କହିଲେ ।
ତା ରାଗ ପ୍ରକୃତି ଜାଣି ଯେତେ ମନାକଲି
ନ ମାନି ବେଶ ଭୂଷଣେ ଗଲା ବେଗେ ଚାଲି ।
ପିତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ମନେ ମାନ ଧରି
ପିତାଙ୍କ ଗୃହେ ପ୍ରବେଶ ହେଲା ଯାଇକରି ।
ପିତା ଦେଖିକରି ତାଙ୍କୁ ଏମନ୍ତ ବୋଇଲା
ଏ କଳହୀ ଆସିକରି ସର୍ବ ନଷ୍ଟ କଲା ।
ଜାଣି ମୁଁ ଯୋଗି ଆଣୀକି ବରିଣ ନ ଥିଲି
ଯହୁଁ ସତୀକି କହିଲେ ସେ ଏମନ୍ତ ବୋଲି ।
ପିତାଙ୍କର ଏହିପରି କର୍କଶ ବାଣୀରେ
ଡେଇଁ ପଡ଼ିଲା ଯେ ସତୀ ଯେ ଯଜ୍ଞ କୁଣ୍ଡରେ ।
ସେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡେ ଭସ୍ମ ହେଲା ପୋଡ଼ି
ଏ ବାର୍ତ୍ତା ପାଇ ଦକ୍ଷର ମୁଣ୍ଡ ଦେଲି ମୋଡ଼ି ।
ସତୀକି ନ ପାଇ ମୋର ଶାନ୍ତି ନ ଜନ୍ମିଲା
କାହିଁରେ ମୋହର ଆଉ ମନ ନ ଲାଗିଲା ।
କୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟେ ସତୀ ହାଡ଼ ଗଳାରେ ପକାଇ
ଦିଗମ୍ବର ବେଶେ ବନେ ବୁଲିଲଇଁ ଯାଇଁ ।
ସବୁବେଳେ ସତି ରୂପ ନାଚିଲା ନୟନେ
ବାତୁଳ ପରାୟେ ଯାଇଁ ଭ୍ରମିଲି କାନନେ ।
ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ଗଳି ନଦୀତୀରେ
ତହୁଁ ପୁଣି ବସିଲି ମୁଁ ଯାଇ ଉଦ୍ୟାନରେ ।
ବୃକ୍ଷମୂଳେ ନଦୀକୂଳେ ପର୍ବତର ତଳେ
ମନ୍ଦର କନ୍ଦର ଜଳେ ସ୍ଥଳେ ଯେ ପାତାଳେ ।
ବୁଲି ବୁଲି ଜାଣ ପ୍ରିୟେ ମନ ହେଲା ସ୍ଥିର
ପୁନଶ୍ଚ ତପସ୍ୟା ମହିଁ କରିଲି କଠୋର ।
ଯେଉଁ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷମୂଳେ କଲି ମୁହିଁ ତପ
ସେ ସକଳେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ପାଇ ମୋର ତାପ ।
ପର୍ବତ କନ୍ଦର ପୋଡ଼ିଗଲା ଗୋ ସୁସ୍ତନି
ଲାଗିଗଲା ମହୀ ମଣ୍ଡଳରେ ତପ ବହ୍ନି ।
ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତେଜ ହୋଇଲା ନିଊନ
ଜରା ଦେହକୁ ଧାରଣ କରିଲେ ଶମନ ।
କି କହିବି ପ୍ରିୟସହୀ ଅଧିକ ମୁଁ ତୋତେ
ତିନିପୁରବାସୀ ଦେବ ଦାନବ ସହିତେ ।
ମୋ ତପସ୍ୟା ତେଜେ ହେଲେ ସମସ୍ତେ ବ୍ୟାକୁଳ
ନିଜେ ଦେବରାଜ ଘେନି ଦେବତା ସକଳ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭୁବନେ ସର୍ବେ ପ୍ରବେଶିଲେ ଯାଇ
ମନ୍ଦର ଭୂଧର ଶୃଙ୍ଗ ତଳେ ଅଛି ମୁହିଁ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆହେ ପିତାମହ
ଅଗ୍ନି ନିବାରଣ ହେବ କେଇଁପରି କହ ।
କାହୁଁ ଏ ଅନଳ ଜାତ ହୋଇଲା କିପରି
ନିଶ୍ଚୟ ଏଥିରେ ପୋଡ଼ିଯିବ ତିନିପୁରୀ ।
ଇନ୍ଦ୍ରର ଏ କତା ଶୁଣି କହିଲେ ବିଧାତା
ଆହେ ଦେବରାଜ ଶୁଣ କହୁଛି ସେ କଥା ।
ତ୍ରିଭୁବନ ଯାର ତେଜେ ହେଉଛି ଦହିର୍ଯ୍ୟ
ସେହି ଦେବ ମହାଦେବ ବିଶ୍ଵରୂପୀ ଆଜି ।
ତାହାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଜାଣ ମୋତେ ଅଗୋଚର
ତୁମ୍ଭ ହିତ ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ତାର ପ୍ରତିକାର ।
କରିବି ଏକ୍ଷଣି ମୁହିଁ ନ କର ଭାବନା
ଏହି କହି ସେମାନଙ୍କୁ କରିଲେ ସାନ୍ତ୍ଵନା ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ମରିବାରୁ ସତୀଙ୍କୁ ନ ପାଇ
ଘୋର ତେଜେ ପୋଡ଼ୁଛନ୍ତି ସପ୍ତଦ୍ଵୀପା ମହୀ ।
ଚାଲ ଆମ୍ଭେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବତାଙ୍କୁ ନେବା
ଯୋଗେଶ୍ଵର ପୁରୁଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସ୍ଥାପିବା ।
ଚନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଶାନ୍ତିକି ଲଭିବେ
ପତ୍ନୀର ବିଚ୍ଛେଦ ଦୁଃଖ ବାବ ପାସୋରିବେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଭା ତାଙ୍କର ସନ୍ତାପ ହରିବ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏ ବଚନ ଶୁଣିଣ ବାସବ ।
ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ମଣି ଆଣି ତାର ସାହାଯ୍ୟରେ
ସୁଧା ଘଟ ବିଷ ଘଟ ଧଇଲେ ହସ୍ତରେ ।
ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଘେନି ମୋର ପାଶେ ଗଲେ
ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବେ ମୋତେ ବିନୟେ କହିଲେ ।
ଆହେ ଦେବ ଦେବ ଶିବ ଏ ଅମୃତ ଘଟ
ଗ୍ରହଣ କଲେ ଆପଣ ହେବୁ ଆମ୍ଭେ ତୃପ୍ତ ।
ଏହା କହିଣ ଅର୍ପିତ କଲେ ମୋ ପାଶରେ
ଏ ଅମୃତ କୁଣ୍ଡୁ ଯେଉଁ ସୁଗନ୍ଧ ବାହାରେ ।
ତହିଁରେ ସେ ବନସ୍ଥଳୀ ହେଲା ସୁବାସିତ
ଚନ୍ଦନ କର୍ପୀର ପୁଷ୍ପ ନୋହିବ ତେମନ୍ତ ।
ତାର ସୁବାସିତ କଥା କି କହିବି ମୁହିଁ
ମୋର ଚିତ୍ତ ବିହ୍ଵଳିତ ହେଉଥିଲା ସହୀ ।
ସେ ଗନ୍ଧଆ ମୋଦେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲା ମୋର ମନ
ସେ ଅମୃତ ତୁମ୍ଭଙ୍କ ମୁଁ ଘେନିଲି ବହନ ।
ହସ୍ତରେ ଘେନିବା ମାତ୍ରେ ଆଗୋ ଗିରିସୁତେ
ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା ହେଲା ଅକସ୍ମାତେ ।
ସେ ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା କରି ଦରଶନ
ପୂର୍ବପରି କ୍ରମେ କ୍ରମେ ସ୍ଥିର ହେଲା ମନ ।
ସତୀର ବିରହ ଦୁଃଖ ହରଣ ହୋଇଲା
ଯେତେକ ସନ୍ତାପ ସବୁ ଦୂର ହୋଇଗଲା ।
ଦେଖି ଦେବତାଏ ମୋତେ କଲେ ବହୁ ସ୍ତୁତି
ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନାମ ମୋ ଦେଲେ ପ୍ରଜାପତି ।
ସେହି ଦିନୁ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଧରିଲି ଶିରରେ
ଏ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଲି ତୁମ୍ଭର ଆଗରେ ।
ଆଖ୍ୟାନ ଗୋଟି ପ୍ରିୟେ ଯେ ଲୟରେ ଶୁଣିବ
ତାର ରୋଗ ଦୁଃଖ ସବୁ ବିନାଶ ହୋଇବ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚରିତ ପ୍ରିୟେ ଅତି ମନୋରମ
ଶାନ୍ତି ସୁକମୟ ଦିଏ ରଶ୍ମି ଗୁଣ ସମ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଶଶାଚିହ୍ନ କିପରି ଧାରଣ କଲେ
ତା’ର ବିବରଣ
ଆବର କଥାଏ ନାଥ ପଚାରୁଛି ମୁହିଁ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଙ୍ଗେ କି ଚିହ୍ନି କାଳିଆ ଦିଶଇ ।
ଶଶାଟିଏ ବସିଛି କି ଦିଶଇ ତେମନ୍ତ
କେଉଁ କାରଣେ ୟା ଦିଶେ କହ ପ୍ରାଣନାଥ ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉର୍ଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଙ୍ଗେ ଏ କିସ ମଳିନ
କହିଣ ମୋହର ପ୍ରଭୁ ଶାନ୍ତିକର ମନ ।
ମହେଶ କହିଲେ ପ୍ରିୟେ ଗୁପ୍ତ ଏ ଚରିତ
ତୋର ଆଗେ ସେହି କଥା କରୁଛି ବ୍ୟକତ ।
ବୈଶାଖ ଶୁକଳ ପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ସେ ଦିନ
କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ସୌରି ବାର ବିଦ୍ୟମାନ ।
ସେଦିନ ଆଦିତ୍ୟ ଉଦେ ହେଲେ ତେଜ ଘେନି
ଗଗନେ ଘୋଟିଲା ଯେହ୍ନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବହନି ।
ଘୋର ଗ୍ରାଷମକୁ ଘେନି ବହଇ ପବନ
ଝାଡ଼ ମଧ୍ୟେ ଥାଇ ଆର୍ତ୍ତ ଜୀବ ଜନ୍ତୁଗଣ ।
ଶଶାଟିଏ ଆତୁରରେ ଜଳ ଅନୁସରି
ବନ ମଧ୍ୟୁ ଆସେ ଜଳ ଖୋଜି ଖୋଜି କରି ।
ତୃଷାର ଆତୁରେ ଶଶା ଲୋଡ଼ଅଛି ଜଳ
ଖରାକୁ ଡରି ରହଇ ଖୋଜି ଛାୟାତଳ ।
ଉଠଇ ବସଇ ତୃଷା କରେ ଜ୍ଞାନଶୂନ୍ୟ
ବିଚାରଇ କେଣିକି ମୁଁ କରିବି ଗମନ ।
ଚାଲନ୍ତେ ଖରା ତାପରେ ଗୋଡ଼ ଯାଏ ପୋଡ଼ି
ପୁଣି ଛାୟାତଳେ ପାଦ ଦିଅଇ ଛିଞ୍ଚାଡ଼ି ।
ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁ ଆସିବାକୁ ଭୟ କରି ମନ
ଶବଦକୁ ଲୟ କରି ଟେକିଥାଏ କାନ ।
ଭୂମି ତତଲାକୁ ଡରି ନ ପାରଇ ଯାଇ
କୋଡ଼ିଏ ଦଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲାକ ତହିଁ ।
ପ୍ରହରକଠାରୁ ଗଣ୍ଡ ଛାଇରେ ରହିଲା
ଏମନ୍ତ ଚଉଦ ଘଡ଼ି ସମୟ ବଞ୍ଚିଲା ।
ଆଦିତ୍ୟର ଖର ରଶ୍ମି ହୁଅନ୍ତେ ନିଊନ
ବୃକ୍ଷ ତଳୁ ସେ ଶଶାଟି କରିଲା ଗମନ ।
ତୃଷା ଆତୁରେ ବିକଳ ତାହାର ଶରୀର
ବନଗିରି ଛଉକତି ଲୋଡ଼ଇ ସେ ନୀର ।
ଘୋର ନିଦାଘ ସମୟ କାହିଁ ନାହିଁ ଜଳ
ନଦୀ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଆଦି ଶୁଖିଛି ସକଳ ।
ଏମନ୍ତ ନିରାଟ କାଳେ ଶଶା ଜୀବଗୋଟି
ତୃଷାର ଆରତେ ଜଳ ଖୋଜି ଖୋଜି ଫୁଟି ।
ଏ ସମୟେ ଦିବା ଶେ। ପ୍ରବେଶିଲା ରାତି
ଦିବା ପ୍ରାୟେ ଦେଖାଗଲା ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର କ୍ରାନ୍ତି ।
ବୁଲୁ ବୁଲୁ ଶଖା ଖରେ ଚାହିଁ ପୂର୍ବଦିଗେ
ଦେଖିଲା ପୂର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉଦେ ଶୂନ୍ୟମାର୍ଗେ ।
ନିର୍ମଳ ଜଳ ପରାୟେ ସୁଧାକର କାନ୍ତି
ଦିଗ ପୂରଣ ଦିଶିଲା ଗଙ୍ଗାଜଳ ଜ୍ୟୋତି ।
ଭୟ ଭୀତି ଶଶା ଆଉ ନ ଗଣଇ କାହିଁ
ଚାଲେ ବେଗ ବେଗ ହୋଇ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନାଇ ।
ଶଶା ଯାଆନ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଗମଇ ଗଗନେ
ନିକଟ ବୋଲିଣ ଶଶା ଆଶା କରି ମନେ ।
ବିଚାରି ଏହିକ୍ଷଣି ପାଇବି ମୁଁ ଜଳ
ପିଅନ୍ତେ ମୋହର ଆତ୍ମା ହୋଇବ ଶୀତଳ ।
ବେଳୁ ବେଳ ବଢ଼ାଇଲା ଶଶା ବେଶୀ ଆଶା
ଅଲସ ନ କରି ଧାଏଁ ଲାଗିବାରୁ ତୃଷା ।
ଏମନ୍ତ ରଜନୀ ଆସି ହେଲା ଦଣ୍ଡ ଆଠ
ଶଶା ଚାଲି ଚାଲି ଗଲା ବିଂଶକ୍ରୋଶ ବଟ ।
ପୁଣି କିଛିଦୂର ଶଶା ବୋଲିଣ ଧାଇଁଲା
ଚାରିକୋଶ ଯାଇ ପୁଣି ଟେକି ଅନାଇଲା ।
ଦେଖିଲା ମଥା ଉପରେ ବିଜେ ନିଶାମଣି
ନିରେଖି ଚାହିଁଲା ଶଶା ନୁହଇ ସେ ପାଣି ।
ସ୍ଵରୂପ ସେ ଜାଣିପାରି ଛାଡ଼ ସବୁ ଆଶ
ଗଗନକୁ ଚାହିଁ ତାର ଉଡ଼ିଲା ସାହସ ।
ପାଣି ନ ପାଇଣ ଶଶା ତାଟକା ହୋଇଲା
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଚାହିଁଣ ତାର ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଲା ।
ଯମଦୂତମାନେ ଆସି ତାକୁ ଘେନିଗଲେ
ଜନ୍ତୁପତି ନିକଟରେ ନେଇ ଶୁଆଇଲେ ।
ଚିତ୍ରଗୁପତ ଦେଖିଲେ ପାଞ୍ଜିକି ଫିଟାଇ
ସେ ଶଶା ଗୋଟିରେ କିଛି ପାପ ଦୋଷ ନାହିଁ ।
ଆଉ ସାତବର୍ଷ ଅଛି ଏହାର ଆୟୁଷ
ନ ବିଚାରି କିମ୍ପା କଲ ଏ ଜନ୍ତୁକୁ ନାଶ ।
ଜନ୍ତୁପତି ଦୂତ ହୋଇ ଅବିଚାର କଲେ
ଜୀବ ଜନ୍ତୁମାନେ ଆଉ ବର୍ତ୍ତିବେକି ଭଲେ ।
ଏ ଶଶାକୁ ଆଣି କଲ ରାଜାର ଅକୀର୍ତ୍ତି
ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ନ ପଚାରିଲ ଆରେ ଦୁଷ୍ଟମତି ।
ଦୂତ ବୋଇଲେ ଆମ୍ଭର ନାହିଁ ଏଥି ଦୋଷ
ଶୁଣନ୍ତୁ ଏ ଯେଉଁପରି ହୋଇଅଛି ନାଶ ।
କୁମୁଦ ପର୍ବତେ ଶଶା କରିଥିଲା ବସା
ଗ୍ରୀଷମ ଋତୁରେ ଏହି ପାଇ ବଡ଼ ତୃଷା ।
ଦ୍ଵିପ୍ରହରେ ଖରାବେଳେ ସେ ଶଶା ବାହାରି
ଗୋଡ଼ ପୋଡ଼ିଯାଏ ବୁଲେ ଜଳ ଅନୁସରି ।
ଯେତେବେଳେ ପୋଡ଼ିଯାଏ ବେଶି ପାଦତଳ
ବୃକ୍ଷଛାୟା ଆଶ୍ରା ନିଏ ହୋଇଣ ଆକୁଳ ।
ତୃଷା ଆତୁରରେ ଜଳ ଲୋଡ଼ି ନ ପାଇଲା
ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲା ପୂର୍ବେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଇଁବା ଦେଖିଲା ।
ଜଳପ୍ରାୟେ ମଣିକରି ଆଶା ବଢ଼ାଇଣ
ବହୁଦୂର ପଥ ସେହୁ କରିଲା ଗମନ ।
ବହୁଦୂର ଗଲା କିନ୍ତୁ ନ ପାଇଲା ନୀର
ନିରାଶ ହୋଇଣ ଏହୁ ଛାଡ଼ିଲା ଶରୀର ।
ଏହାର ପ୍ରାଣ ହତର ଚନ୍ଦ୍ର ହେଲା କେତୁ
ତେଣୁକରି ଲଭିଲା ଏ ଶଶା ଅପମୃତ୍ୟୁ ।
ଆପଣା ଇଚ୍ଛାରେ ଯେଣୁ ଛାଡ଼ିଲା ଶରୀର
ତେଣୁ ଏହାକୁ ଆଣିଲୁ ସଞ୍ଜିମନୀ ପୁର ।
ଚିତ୍ରଗୁପତ ବୋଇଲେ ନାହିଁ ତୁମ୍ଭ ଦୋଷ
ଏବେ ୟା ପ୍ରାଣ ନେଇ ତା ପିଣ୍ଡେ ଛାଡ଼ି ଆସ ।
ଏହାକୁ ଶୀତଳ ଜଳ ଦିଅ ତୁମ୍ଭେ ଆଣି
ସୁଖରେ ଜୀବନ ରହୁ ଶଶା ପିଣ୍ଡ ଘେନି ।
କାଳ ବିକାଳ କହିଲେ ଏହା ପିଣ୍ଡଗୋଟି
ଆମ୍ଭେ ଦେଖନ୍ତେ ଭକ୍ଷିଲେ ଜମ୍ବୁକ ଦୁଇଟି ।
ଅସ୍ଥି ଚର୍ମ ରକ୍ତମାଂସ କିଛି ନାହିଁ ତାର
ଛାଡ଼ିବୁ କାହିଁରେ ନେଇ ଆତ୍ମାକୁ ଏହାର ।
ଯମ ପାଶେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ କହନ୍ତି ବୁଝାଇ
ଏ ଶଶାର ସାତବର୍ଷ ଆୟୁ ଥିବ ରହି ।
ସାତବର୍ଷ ଆୟୁ ଥାଉଁ ଏ ଜୀବ ଅଇଲା
ଏ ଜୀବନ ହତ୍ୟାଭାଗୀ ଚନ୍ଦ୍ରମା ହୋଇଲା ।
ତୃଷାର ଆରତେ ଏହୁ ଲୋଡ଼ନ୍ତେଣ ଜଳ
ଗନରେ ଚନ୍ଦମାକୁ ଦେଖିଣ ଶୀତଳ ।
ନୀର ପ୍ରାୟେ ମଣି ପିଇବାକୁ କରି ଆଶ
ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଚାହିଁଗଲା ଚତୁର୍ବିଂଶ କୋଶ ।
ନିରାଶ ହୋଇଣ ପରେ ଛାଡ଼ିଲା ଶରୀର
ଜମ୍ଭୁକମାନେ ୟା ପିଣ୍ଡ କରିଲେ ଆହାର ।
ଏ ଶଶାଟି ମଲା ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ କରି ଆଶ
ଚନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ବହିବେ ଏହା ହତ୍ୟା ଦୋଷ ।
ଚିତ୍ରଗୁପତ ମୁଖରୁ ଏ ବଚନ ଶୁଣି
ଯମ ବୋଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ହେଲେ ଏ ହତ୍ୟାକାରେଣି ।
ଆରେ ଦୂତେ ଏ ଜୀବକୁ ଯାଅ ଘେନି ବେଗେ
ନେଇକରି ଥୁଅ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବତାର ଆଗେ ।
ବୋଲିବ ତୁମ୍ଭର ଯୋଗେ ଗଲା ଏହା ପ୍ରାଣ
ୟାକୁ ଅଙ୍ଗେ ବହ ତୁମ୍ଭେ କହିଛନ୍ତି ଯମ ।
ଶୁଣି ସେ କାଳ ବିକାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଶେ ଗଲେ
ଏ ଶଶା ତୁମ୍ଭର ହେତୁ ମରିଲା ବୋଇଲେ ।
ତୃଷାରେ ଆତୁର ହୋଇ ନ ପାଇଣ ଜଳ
ବହୁ ପଥଶ୍ରମୀ ହୋଇ ହୋଇଣ ଆକୁଳ ।
ଗଗନେ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଦେଖି ଜଳ ପ୍ରାୟ ମଣି
ଚଉବିଂଶ କୋଶ ପଥ ଗଲା ଜଳ ମଣି ।
କାଳେ ତୁମ୍ଭେ ହେଲ ମୃଗତୃଷ୍ଣା ଜଳ ପ୍ରାୟ
ତାଟକା ହୋଇଣ ଶଶା ହୁଡ଼ିଲା ତା କାୟ ।
ସାତ ବରଷକୁ ଅଛି ଏହାର ଆୟୁଷ
ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଆଶ୍ରାକରି ଏ ଶଶା ହେଲା ନାଶ ।
ହତ୍ୟାଦୋଷୀ ହେଲ ତୁମ୍ଭେ ଏହାର ଯୁକତେ
ଯମ ବୋଇଲେ ବହିବ ୟାକୁ ହୃଦଗତେ ।
ସାତ ବରଷ ତୁମ୍ଭର ଅଙ୍ଗେ ଏହୁ ଥିବ
ଆୟୁ ଶେଷହେଲେ ଅନ୍ୟ ଜନମ ଲଭିବ ।
ଏମନ୍ତ ଶୁଣି ସେ ଚନ୍ଦ୍ର କୋପେ ବୋଲେ ବାଣୀ
ମୋ ଆଗୋ ନ କହ ତୁମ୍ଭେ ଏ ଅବଧି ପୁଣି ।
ଜନ୍ତୁପତି ତୁମ୍ଭର କି ହାରିଲାଣି ଜ୍ଞାନ
ଆମ୍ଭ ପରେ ଲଗାଉଛି ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ପାପମାନ ।
ନ ରହ ମୋ ପାଶେ ବେଗେ ହୁଅ ଅନ୍ତର୍ହିତ
ଶୁଣିଣ ଭୟେ ଫେରିଲେ ସେହି ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ।
ସେ ଶଶା ପ୍ରାଣକୁ ଘେନି ଯମ ପାଶେ ହେଲେ
ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ କଥା ସବୁ ବିସ୍ତାରି କହିଲେ ।
ଯମ ଜନ୍ତୁଙ୍କୁ ଉପରେ ଅଟେ ଅଧିକାରୀ
ମଞ୍ଚପୁର ଲୋକମାନେ ଥିବେ ତାକୁ ଡରି ।
ଆମ୍ଭେ ଦେବତା ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ଡରାଇ ନ ପାରେ
ଶଶାଚିହ୍ନ ବହିବାକୁ କହୁଛି ଗର୍ବରେ ।
ଜୀବନରେ ଆଶା ଥିଲେ ମୋ ପାଶରୁ ଯାଅ
ମୋ ପାଶରେ ଥିଲେ ତୁମ୍ଭ ପ୍ରାଣର ସଂଶୟ ।
ଏହା ଶୁଣି ଭୟେ ପ୍ରଭୁ ପଳାଇ ଅଇଲୁ
ଯାହା କହିଥିଲେ ତାହା ପାଶେ ଜଣାଇଲୁ ।
ଶୁଣିକରି ଜନ୍ତୁପତି ମଇଁଷି ଆରୋହୀ
ଶଶା ପ୍ରାଣ ଘେନିଗଲା ଯହିଁଛନ୍ତି ବିହି ।
ତାଙ୍କ ପାଦେ ପଡ଼ି ସର୍ବ ବିଷୟ କହିଲା
ସେହି ଶଶା ପ୍ରାଣ ତାଙ୍କ ପାଶରେ କହିଲା ।
ପୁଣି ବୋଲେ ତୁମ୍ଭେ ସିନା ସୋତେ ଶାଢ଼ୀ ଦେଲ
ଜଗତର ପାପ ପୁଣ୍ୟ ବୁଝିବୁ ବୋଇଲ ।
ତୁମ୍ଭ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରମାଣେ ମୁଁ ବୁଝଇ ସକଳ
ଏତେ ଦିନଯାଏ ତ ନଥିଲା ଖଳବଳ ।
ଗତକାଲି ଏହି ଶଶା ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ତୃଷାତୁର
ଦ୍ଵିପ୍ରହରୁ ଜଳ ଲୋଡ଼ି ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ।
ହତଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବଦିଗେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖିକରି
ଜଳ ବୋଲି ଧାଇଁଲା ସେ ତୃଷାକୁ ନିବାରି ।
ଚତୁର୍ବିଂଶ କୋଶ ଗଲା ନ ପାଇଲା ନୀର
ପରିଶେଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଜାଣି ତେଜିଲା ଶରୀର ।
ସାତ ବରଷକୁ ତାର ରହିଛି ଆୟୁଷ
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଶ କରିଣ ହେଲା ସେ ବିନାଶ ।
ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବୁଝିଲି ସ୍ଵରୂପ
ଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କୁ ଲାଗିଲା ଏହି ହତ୍ୟା ପାପ ।
ସାତ ବରଷ ସେ ଯଦି ଅଙ୍ଗେ ବହିଥାନ୍ତା
ପୁନରପି ସେ ଶଶକ ଜନମ ଲଭନ୍ତା ।
ଏହିପରି ଦୂତଙ୍କୁ ମୁଁ କହି ବାରମ୍ବାର
ଚନ୍ଦ୍ର ପାଶକୁ ପେଶନ୍ତେ ଶୁଣି ନିଶାକର ।
ମୋର ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ ମଞ୍ଚ ଜନ୍ତୁବୀରେ
ଏ କ୍ଷମତା ଚଳାଇବ ନ କହି ମୋଠାରେ ।
ଆମ୍ଭେ ଦେବତା ଆମ୍ଭରେ ଦୋଷ ଆରୋପଇ
ପଳାଅ ମରିବ ଥିଲେ ମୋ ପାଶରେ ରହି ।
ସେମାନେ ପଳାଇ ଆସି ଭୟରେ କହିଲେ
ମୁଁ ଆସିଣ ଜଣାଇଲି ଆପଣଙ୍କ ତୁଲେ ।
ଆଉ ମୁହିଁ କେଉଁ କଥା ବୁଝିବି ଗୋସାଇଁ
ଦେବେ ଦୋଷକଲେ ଦୋଷୀ ନୋହିତେ ତ ସେହି ।
ଲୋକମାନେ ଆଉ କିମ୍ପା ପାପକୁ ଡରିବେ
ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଯିଏ ଯା କରି ପାରିବେ ।
ଆପଣ ଏ କଥା ଯେବେ ନ ବୁଝିବ ଆଜ
ଜନ୍ତୁପତି ପଣେ ମୋର ଆଉ ନାହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ ।
ଏହା କହି ମଉନ ହୁଅନ୍ତେ ଜନ୍ତୁପତି
ବିଧାତା କହିଲେ ଚିନ୍ତା ମନେ କରୁ ଭୀତି ।
ଧର୍ମାନୁସାରେ କରିଛୁ ତୁ ଯେଉଁ ବିଚାର
ଅବଶ୍ୟ ଭୋଗିବ ତାହା ଅଙ୍ଗେ ଶଶଧର ।
ଗର୍ବ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯଦି ଲଙ୍ଘିଲା ତୋ ବୋଲ
ଶଶା ଚିହ୍ନି ଗୋଟି ସେହୁ ବହୁ ଚିରକାଳ ।
ଆମ୍ଭର ଆଜ୍ଞାକୁ କେହୁ ପାରିବ କି ମେଣ୍ଟି
ଯାଅ ତୁ ବେଗ ହୋଇରେ ଶଶାଜୀବ ଗୋଟି ।
ଚନ୍ଦ୍ରମାର ହୃଦଗତେ ବସ ତୁହି ମାଡ଼ି
କାନ୍ଥରେ ପ୍ରତିମା ଥାଏ ଯେଉଁପରି ଝଡ଼ି ।
ସାତ ବରଷକୁ ସିନା ନାସ୍ତି କଲା ସେହି
ତେଣୁ ତାର ଅଙ୍ଗେ ବସ ଚିରଦିନ ପାଇଁ ।
ଯାବତ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଗନେ ଉଦୟ ହୋଇବ
ତାହାର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପଣ ଯେତେଦିନ ଥିବ ।
ତେତକାଳ ଯାଏ ତୋତେ ନ ପାରିବ ହୁଡ଼ି
ଶଶାଚିହ୍ନ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଙ୍ଗେ ରହିଛି ଗୋ ଜଡ଼ି ।
ଏ ଅତି ଗୁପତ କଥା ଜାଣ ପ୍ରିୟସହୀ
ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣେ ଏ କଥା ବିଦିତ ଅଛଇ ।
ତୋ ଯୋଗେ ଶୁଣି ତରିବେ ସଂସାରର ଜନ
ଦୀନ ହରି ଦାନ ପଦ୍ୟେ କରଇ ରଚନ ।
ସାଧୁଜନମାନେ ମୋର ନ ଧରିବ ଦୋଷ
ଲେଖିଲି କରୁଣା ଯେଣୁ କଲେ ପୀତବାସ ।
ପବନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ନାମକରଣ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଉମା ଶୁଣ ହେତୁକରି
ପବନ ଦେବତା ଜନ୍ମ ହେଲେ ଯେଉଁପରି ।
ଏହି ରୂପ ସାଗରକୁ କରିଲେ ମନ୍ଥନ
ତହିଁରେ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ହୋଇଲେ ନିଧନ ।
ଦିତିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ହୁଅନ୍ତେ ବିନାଶ
ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଶ ।
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ବେଢ଼ି
ସୁବୁଙ୍କୁ ମାରିଣ ମୋତେ କଲେ ଆଣ୍ଠୁକୁଡ଼ି ।
ଏ ହେତୁ ମୁଁ ଶତ୍ରୁହନ୍ତା ପୁତ୍ର କାମନାରେ
ତପସ୍ୟା କରିବି ଯାଇ ବିଚାରେ ମନେର ।
ତପସ୍ୟା କରିବି କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଯେ ମୋତେ
ଅତି ବଳବନ୍ତ ପୁତ୍ର ଦେବ ଦୟା ଚିତ୍ତେ ।
ଦିତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି କହିଲେ କଶ୍ୟପ
ଶୁଣ ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି କହୁଛି ସ୍ଵରୁପ ।
ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେବ ପ୍ରାର୍ଥନା ତୁମ୍ଭର
ଶୂଚିରେ ରହିପାରିଲେ ସହସ୍ର ବତ୍ସର ।
ତେବେ ଆମ୍ଭ ଅଉରସେ ଇନ୍ଦ୍ର ନାଶକାରୀ
ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ବିଜୟୀ ପୁତ୍ର ପାଇବ ସୁନ୍ଦରୀ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଦିତିଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ବୁଝାଇ
ତପେ ଗଲେ ତା ଦେହରେ ହସ୍ତକୁ ବୁଲାଇ ।
କଶ୍ୟପ ଠିକେ ବସିଲେ ଯାଇ ତପ ସ୍ଥାନେ
ଦିତି ଗଲେ କୁଶପ୍ଳବ ନାମେ ତପୋବନେ ।
ସେଠାରେ ବସି କଠୋର ତପ ଆରମ୍ଭିଲେ
ଇନ୍ଦ୍ର ସେଠାରେ ତାହାଙ୍କ ସେବାରେ ରହିଲେ ।
ଏହି ରୂପେ ବହିଗଲା ସହସ୍ର ବତ୍ସର
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣକୁ ବାକିଥିଲା ଦଶ ସମ୍ବତ୍ସର ।
କହିଲେ ଦିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଡାକି
ତପ ପୂରିବାକୁ ଅଛି ଦଶବର୍ଷ ବାକି ।
ଏହି ଦଶବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମ୍ଭ ଅମଙ୍ଗଳ
ଘଟାଇ ଥାଆନ୍ତି ଜାଣ ଆହେ ଆଖଣ୍ଡଳ ।
ଆମ୍ଭେ ତୁମ୍ଭ ନାଶ ପାଇଁ ବଳିଷ୍ଠ ନନ୍ଦନ
ତୁମ୍ଭ ପିତାଠାରୁ ଭିକ୍ଷା କରିଅଛୁ ଜାଣ ।
ଏହି ଦଶବର୍ଷ ଅନ୍ତେ ଯେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ
ତୁମ୍ଭେମାନେ ତା ହସ୍ତରେ ବର୍ତ୍ତି ନ ପାରିବ ।
ତୁମ୍ଭର ସେବାରେ ଆମ୍ଭେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଣ
କହୁଛ ତା ହସ୍ତେ ହେବ ତୁମ୍ଭେ ପରିତ୍ରାଣ ।
ଜନ୍ମ ହେଲେ ତାକୁ ତୁମ୍ଭ ପାଖରେ ରଖିବୁ
ତୁମ୍ଭ ସେବାରେ ତାହାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବୁ ।
ତାର ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ବିଜୟୀ ପ୍ରତାପରେ ତୁମ୍ଭେ
ମହାସୁଖୀ ହେବ ପୁତ୍ର କହୁଅଛୁ ଆମ୍ଭେ ।
ଏ ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ସବୁ ଦିତି କହୁ କହୁ
ଦିବସର ମଧ୍ୟଭାଗ ଆସି ହେଲା ଯହୁଁ ।
ମସ୍ତକ ରଖିବା ସ୍ଥାନେ ପାଦ ଦୁଇ ରଖି
ଦିତିଦେବୀ ଘୋର ନିଦ୍ରା ଗଲେ ହୋଇ ସୁଖୀ ।
ଏହି ଅଶୁଚି ଦେଖିଣ ଇନ୍ଦ୍ର ହାସ୍ୟ କଲେ
ହରଷେ ଦିତିଙ୍କ ଯୋନିବିଳ ମଧ୍ୟେ ଗଲେ ।
ଗର୍ଭରେ ପଶି ଗର୍ବର ଶିଶୁକୁ ଧରିଣ
ଶତପର୍ବ ବଜ୍ର ଦ୍ଵାରା କରିଲେ ଦହନ ।
କାଟିବା ବେଳରେ ଶିଶୁ ଅତି ଉଚ୍ଚସ୍ଵରେ
ରୋଦନ କରନ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ ତାହାରେ ।
କାଟିବା କହି କରିଲେ ଅଣଚାଶ ଖଣ୍ଡ
ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର ନୋହିଲା ସେ ଶିଶୁକାନ୍ଦ ତୁଣ୍ଡ ।
ସେ ରୋଦନ ଶୁଣି ଦିତି ଜାଗରିତ ହେଲେ
କାଟନା କାଟନା ବୋଲି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ମାତା ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ବାହାର ହୋଇଣ
କୃତାଞ୍ଜଳି ପୁଟେ ତାକୁ କହିଲେ ଏସନ ।
ମାତା ଆପଣ ଚରଣ ମସ୍ତକ ସ୍ଥାନରେ
ଚରଣ ସ୍ଥାନେ ମସ୍ତକ ଥୋଇ ଶୋଇବାରେ ।
ଏହି ଅଶୁଚି ଦେଖିଣ ତୁମ୍ଭ ଗର୍ଭେ ଗଳି
ବଳେ ମୋହର ଶତ୍ରୁକୁ ସାତଖଣ୍ଡ କଲି ।
କ୍ଷମାଗୁଣେ ଆପଣ ମୋ ସେହି ଅପରାଧ
କ୍ଷମା କରି ତେଜ ମାତ ମନରୁ ଏ କ୍ରୋଧ ।
ଏହା କହି ଦେବରାଜ ମଉନ ହୋଇଲେ
ଦିତିଦେବୀ ତାକୁ ଶାପ ଦେଇ ନ ପାରିଲେ ।
ଅଣଚାଶ ଖଣ୍ଡ ଗର୍ଭେ ହୁଅନ୍ତେ ଛେଦନ
ଜାଣି ଦିତି ଅତି ଦୁଃଖେ କରିଲେ ରୋଦନ ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷଙ୍କୁ ଅନାଇ କହିଲେ ବିନୟେ
ମୋ ଦୋଷେ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୁଏ ।
ଏଥିରେ ତୁମ୍ଭର ବାବୁ ଦୋଷ ନାହିଁ କିଛି
ମୋର ଅଭିଳାଷ ଯାହା ଶୁଣ କହୁଅଛି ।
ଏ ଚିହ୍ନ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରିୟ ସମ୍ପାଦନ କର
ମୋ ପିତ୍ର ହେବେ ସର୍ବଦା ଅଧୀନ ତୁମ୍ଭର ।
ସପତ ମେରୁ ଲୋକରେ ଅଧିପତି ହେବେ
ଗଗନ ମଣ୍ଡଳେ ଯାଇ ବିହାର କରିବେ ।
ଏମାନେ ଦିବ୍ୟରୂପକୁ କରିବେ ଧାରଣ
ମରୁତ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ ହେବେ ସପ୍ତଜଣ ।
ଆହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ ତୁମ୍ଭର ମଙ୍ଗଳ
ସକଳେ ତୁମ୍ଭ ଶାସନେ ରହିବେ ମୋ ବାଳ ।
ବ୍ରହ୍ମ ଲୋକରେ ଗୋଟିଏ କରିବି ବିହାର
ତୁମ୍ଭ ଲୋକରେ ରହିବ ଦ୍ଵିତୀୟ କୁମର ।
ତୃତୀୟ କୁମର ବାୟୁ ରହିବ ଆକାଶେ
ଆଉ ଚାରୋଟି ବୁଲିବେ ଯାଇ ଦଶଦିଶେ ।
ଆଉ ବୟାଳିଶ ବାୟୁ ଦିଗଦିଗାନ୍ତରେ
ସଂସାରେ ପୂରି ରହିବେ ବାହାର ଭିତରେ ।
ଏ ରୂପେ ଦିତି ବଚନ ଶୁଣି ପୁରନ୍ଦର
କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ତାକୁ କହିଲେ ଏ ଗୀର ।
ଯାହା ଭାଳିଛ ମାତ ସେ କଥା ସମୁଦାୟ
ମୁହିଁ କହୁଅଛି ତାହା ହୋଇବ ନିଶ୍ଚୟ ।
ଏ ରୂପେ କହିଣ ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵର୍ଗ ଲୋକ ଗଲେ
ଯଥା ସମୟରେ ଦିତି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ କଲେ ।
ଗୋଟିଏ କୁମର ହେଲା ଅଣଚାଶ ମୂର୍ତ୍ତି
ମରିବା ସକାଶେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଇଛି କରତି ।
ତୃତୀୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ ଏ ସୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟରେ
ତାହାଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ କିଏ ଆନ କରିପାରେ ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଅହନ୍ତାରେ ପାପ ଅର୍ଜିଲା ଏତକ
ବୃଥା ନୋହି ହୋଇଲା ସେ ଏକରୁ ଅନେକ ।
କଶ୍ୟପ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ହୋଇଲେ
ସେହି ପୁତ୍ରଗଣଙ୍କର ନାମମାନ ଦେଲେ ।
ଶ୍ଵସନ ସ୍ତ୍ରର୍ଶନ ବାୟୁ ଆଶୃଗ ଅନଳ
ବାତରିଶ୍ଵ ସତତ ଅନିଶ ଚପଲ ।
ସଦାଗଳି ପୁଗଦଶ୍ଵ ବାତ ଗନ୍ଧବହ
ଜଗତ୍ ପ୍ରାଣ ସନ୍ତତ ଦୂତ ଗନ୍ଧବାହ ।
ପ୍ରାଣ ଅପାନ ସମାନ ଉଦାନ ଯେ ବନ
ନଭସ୍ଵତ ଅନାର ଅଶ୍ରାନ୍ତ ପବମାନ ।
ଅତିଶୟ ଅବିଳମ୍ବ ପବନମାନ ନିତ
ରଂହସ ତରସ ରଘୁ କ୍ଷିପ୍ର ଅବିରତ ।
ମରୁତି ମରୁତ ରୟ ତ୍ଵରିତ ସମୀର
ସମୀରଗଣ ପ୍ରଭଞ୍ଜ ଶ୍ରୀଘ୍ରକ ପ୍ରଖର
ଅନବରତ ପ୍ରଚନ ପ୍ରତାପ ତାପିତ
ବେଗ ସତ୍ଵତ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ ଅଶୁଞ୍ଜାବାତ ।
(୧. ଶ୍ଵସନ ୨.ସ୍ତ୍ରର୍ଶନ ୩.ବାୟୁ ୪.ଆଶୃଗ ୫.ଅନଳ
୬.ବାତରିଶ୍ଵ ୭.ସତତ ୮.ଅନିଶ ୯.ଚପଲ ।
୧୦. ସଦାଗଳି ୧୧.ପୁଗଦଶ୍ଵ ୧୨.ବାତ ୧୩.ଗନ୍ଧବହ
୧୪.ଜଗତ୍ ପ୍ରାଣ ୧୫.ସନ୍ତତ ୧୬.ଦୂତ ୧୭.ଗନ୍ଧବାହ ।
୧୮.ପ୍ରାଣ ୧୯.ଅପାନ ୨୦.ସମାନ ୨୧.ଉଦାନ ଯେ ୨୨.ବନ
୨୩.ନଭସ୍ଵତ ୨୪.ଅନାର ୨୫.ଅଶ୍ରାନ୍ତ ୨୬.ପବ ।
୨୭.ଅତିଶୟ ୨୮.ଅବିଳମ୍ବ ୨୯.ପବନମାନ ୩୦.ନିତ
୩୧.ରଂହସ ୩୨.ତରସ ୩୩.ରଘୁ ୩୪.କ୍ଷିପ୍ର ୩୫.ଅବିରତ ।
୩୬.ମରୁତି ୩୭.ମରୁତ ୩୮.ରୟ ୩୯.ତ୍ଵରିତ ୪୦.ସମୀଚ
୪୧.ସମୀରଗଣ ୪୨.ପ୍ରଭଞ୍ଜ ୪୩.ଶ୍ରୀଘ୍ରକ ୪୪.ପ୍ରଖର
୪୫.ଅନବରତ ୪୬.ପ୍ରଚନ ୪୭.ପ୍ରତାପ ୪୮.ତାପିତ
୪୯.ବେଗ)
ଉନ୍ମଦ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ପୁଣି ନିର୍ମଳ ଉଲ୍ଲାସ
ନିରନ୍ତରେ ଅପ୍ରକାର ଆବର ବତାଶ ।
ଏହି ରୂପେ ଅଣାଚାଶ ନାମ ପବନର
ଶ୍ରଦ୍ଧା ନାମ ଏଥିମଧ୍ୟେ ରଖିଲି ପନ୍ଦର ।
ଶୋଷକ ତାମକ ମୃଦ୍ୟୁ ମଳୟ କଶ୍ୟପି
ଅତିବହ ଶୀତକର ପୁଣି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ।
ପବନ ଯେବଣ ଦିନ ହୋଇଲେ ଜନମ
ଜୀବଜନ୍ତୁଏ ହୋଇଲେ ଆନନ୍ଦିତ ମନ ।
ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟଟି ହେଲା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ
ପିତା ଆଜ୍ଞାରେ ପବନ ପୂରିଲେ ଜଗତ ।
ସେହୁ ବାୟୁ ସେବୁଙ୍କରି ଅଟନ୍ତ ଜୀବନ
ଧ୍ୟାନ ଧାରଣାରେ ବାୟୁ କରନ୍ତି ସେ ବନ ।
ପବନର ଖେଳ ବସୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ
ପବନ ନଥିଲେ କିଛି ନୁହନ୍ତା ସଂସାରେ ।
ଦୟାମୟ ଚିନ୍ତାମଣି କମଳା ବିଳାସ
ଚିନ୍ତିଣ କହଇ ଦୀନ ହୀନ ହରି ଦାସ ।
ପବନ ଗରୁଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ
ପବନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଶୁଣି ସେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ
ଅତି ଆନନ୍ଦେ କରିଲେ ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚମତି ।
ପୁଚ୍ଛାକଲେ ଯାହା ମୋତେ କହିଲେ ଆପଣ
ଅନ୍ଧାର ସଂସାର ମଧ୍ୟେ ଦେଲେ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନ ।
ସଂସାର ବିଷୟ ଅତି ଗହନ କାନନ
ବୁଝିଲେ ସଂସାରେ ସାର ପ୍ରକୃତି ପବନ ।
ତାହାଙ୍କର କି କି ଲୀଳା ଅଛି ସଂସାରରେ
ଜାଣିଥିଲେ କୃପାକରି କହ ମୋ ଆଗରେ ।
ମହେଶ କହିଲେ ପ୍ରିୟେ ବାୟୁଙ୍କ ଚରିତ
କହି ବସିଲେ ହୋଇବ ପୋଥି ଏକଶତ ।
ସଂକ୍ଷେପେ ସାର ବୁଝାଇ କହୁଅଛି ମୁହିଁ
ସ୍ଥିରଭାବେ ଏକମନେ ଶୁଣ ମନଦେଇ ।
ଗରୁଡ଼ ପବନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟେକ ବାର୍ତ୍ତା
ପଚାରିବାରୁ କହୁଛି ଏକ ଏକ କଥା ।
ଖଗ ସଙ୍ଗେ ବାୟୁ ଯୁଦ୍ଧ ଯେପରି କରିଲେ
ଆଦ୍ୟପ୍ରାନ୍ତ କରି ସବୁ କହୁଛି ତୋ ତୁଲେ ।
ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଉଦ୍ଯୋଗେ ଜନ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ
ଦେବ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦାନବ ମାନବ ଜନ୍ମିଲେ ।
ଖଗ ମୃଗ ତପୀ ଋଷି ବିପ୍ର ଯୋଗୀ କୁଳ
ଏ ରୂପେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଲା ଜଗତ ସକଳ ।
ପୁରୁଷାନୁକ୍ରମେ ଜୀବ ବଂଶାନୁ ବଢ଼ିଲା
ବାର ତିଥି ଦିନ ମାସ ସ୍ଵୟମ୍ବର ହେଲା ।
ଏହି ରୂପରେ ସଂସାରେ ହୁଅଇ ବର୍ଦ୍ଧିତ
ଗରୁଡ଼ ପବନ ଯୁଦ୍ଧ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ ।
ସନ୍ତାପନ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପରମ ସୁନ୍ଦର
ସୁପ୍ରତାପ ବିଭାଗ ଯେ ନାମ ଦୁହିଁଙ୍କର ।
ପିତା ମୃତ୍ୟୁକାଳେ ଧନ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ହାତେ ଥିଲା
ତହିଁରୁ ସାନକୁ ଭାଗ ଯହୁଁ ଯେ ନ ଦେଲା ।
ଧନ ଶୋକରେ କନିଷ୍ଠ ହୋଇଲା ଦୁଃଖିତ
ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁ କହିଲା ଭାଗ ଦିଅ ସୁମୁଚିତ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କହେ ପିତା ଭାଗ ନ କରିଲେ ଭିନ୍ନ
ତୁ କିମ୍ପା ମୋତେ ଜଞ୍ଜାଳ କରୁ ଅକାରଣ ।
ଧନ ନ ପାଇ କନିଷ୍ଠ ବିକଳ ହୋଇଲା
ବିଶିଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କ ପାଶେ ଯାଇ ପହୁଞ୍ଚିଲା ।
ତାହାଙ୍କୁ କହିଲା ସର୍ବ ବିଷୟ ବୁଝାଇ
ପିତାଧନ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଭାଇ ଭାଗ ଦେଉ ନାହିଁ ।
କେତେ ଅଂଶ ପାଇବି ମୁଁ କୁହନ୍ତୁ ଆପଣ
ସେହି ଦାବୀକରି ନେବି ଭାଇଠାରୁ ଧନ ।
ବଶିଷ୍ଠ ବୋଇଲେ ଅଛି ବେଦର ବିଚାର
ପଞ୍ଚ ଅଂଶରୁ ଦ୍ଵିଅଂଶ ଅଟଇ ତୁମ୍ଭର ।
କନିଷ୍ଠ କହିଲା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ପାଶେ ଯାଇ
ପିତା ଧନ ଦୁଇଅଂଶ ନ ଦେଉ କିମ୍ପାଇଁ ।
ମୁହିଁ ଯାଇଥିଲି ଭାଇ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଶ
ସେ କହିଲେ ପାଞ୍ଚଅଂଶୁ ନେବୁ ଦୁଇ ଅଂଶ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କହେ କନିଷ୍ଠରେ ତୁ କି କର୍ମ କଲୁ
ଗୃହଛିଦ୍ର ମୁନିଙ୍କର ଆଗରେ କହିଲୁ ।
ହୀନ ଲୋକ ଜ୍ଞାନେ ମୁନି ଦେଲେ ଏ ବିଚାର
ଧନ ଲାଗି ହେଲା ଚିତ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ତୋହର ।
ବାରମ୍ବାର ମନା କଲା ନ ଶୁଣିଲୁ କାନେ
ବୁଲରେ ପାପିଷ୍ଟ ଗଜ ହୋଇ ବନେ ବନେ ।
ଏ ରୂପେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନିଷ୍ଠ ଯହୁଁ ଦେଲା ଶାପ
କନିଷ୍ଠ କ୍ରୋଧେ କହିଲା ତୁ ହୁଅରେ କଚ୍ଛପ ।
ଦୁହିଁଙ୍କର ଶାପେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଦୁଇଜଣ
କନିଷ୍ଠ ହସ୍ତୀ ଦେହକୁ କରିଲା ଧାରଣ ।
ଦଶ ଯୋଜନ ତା ଦେହ ହୋଇଲା ବିସ୍ତାର
ଗର୍ଜ୍ଜନ କରି ପ୍ରବେଶ ହେଲା ବନଘୋର ।
କଚ୍ଛପ ଯାଇ ଜଳରେ କଲା ବାସସ୍ଥାନ
ଏତୁଅନ୍ତେ କଥା ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ମନ ।
ଯେଉଁ ଜଳ ମଧ୍ୟେ ଯାଇ କୁର୍ମ ରହିଥିଲା
ଦଇବେ ତୃଷାରେ ହସ୍ତୀ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା ।
ସରୋବରେ ପସି ଜଳ କରୁଅଛି ପାନ
ଗଜ ଦେଖି କଚ୍ଛପର ହୋଇଲା ସ୍ମରଣ ।
ପୂର୍ବକଥା ମନେକରି କଚ୍ଛପ ସତ୍ଵରେ
ଧାଇଁଯାଇଁ ଗଜମୁଣ୍ଡ ଧରିଣ ଓଟାରେ ।
କଚ୍ଛପ ଜଳକୁ ଗଜ ବନକୁ ଟାଣଇ
ଏହି ରୂପେ ଟଣାଟଣି ହେଲେ ଦୁଇଭାଇ ।
କେ କାହାକୁ ନ ଛାଡ଼ଇ ଦୁହେଁ ବଳବନ୍ତ
ଟଣାଟଣି ହୋଇଲେକ ବରଷେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
କାତର ହୋଇଣ ଗଜ ଉଚ୍ଚେ ଡାକଦେଲା
ପଶୁଜନ୍ମୁ ତ୍ରାହିକର ଆହେ ଚାକାଡୋଳା ।
ରକ୍ଷାକର ଏ ବିପଦୁଁ ଆହେ ଭାବଗ୍ରାହୀ
ଏ ପାପୀ କୂରୁମ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ନ ଦିଅଇ ।
ତୁମ୍ଭେ ଅନାଥର ନାଥ ଆରତନାଶନ
ବାରେ କର୍ଣ୍ଣ ଡେରି ଶୁଣ ମୋର ନିବେଦନ ।
ପିତାଙ୍କର ସର୍ବଧନ ଚଣ୍ଡଳା ରଖିଲା
ମାଗନ୍ତେ ତୁ ଗଜ ହୁଅ ଏହି ଶାପ ଦେଲା ।
ନ ଜାଣି ଜଳ ପିଇବା ପାଇଁ ମୁଁ ଅଇଲି
ପୁନଶ୍ଚ ଲୋଭୀ କୂର୍ମର ହାବୁଡ଼େ ପଡ଼ିଲି ।
ହେ ପ୍ରଭୁ କରୁଣାମୟ ଜଗତ ଠାକୁର
ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବା କେଉଁ କଥା ଅଛି ଅଗୋଚର ।
ଏଣୁ ତୁମ୍ଭ ପଦ୍ମପାଦେ ଜଣାଉଛି ଏହା
ମାଇଲେ ମାର ବା ରଖ ତୁମ୍ଭ ଇଚ୍ଛା ଯାହା ।
ଏହି ସମୟେ ଗରୁଡ଼ ହୋଇଲା ଜନମ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀଷଣ ମୂର୍ତ୍ତି ଅତି ତେଜୀୟାନ ।
ଜନମ ହୋଇ ମାତାକୁ ମାଗିଲେ ଆହାର
ମାତା କହିଲେ ତୁ ଯା ସମୁଦ୍ରର ତୀର ।
ତହିଁଛନ୍ତି ସେ ରାକ୍ଷସେ ତାହାକୁ ଖାଇବୁ
ତଦପରେ ଯହିଁ ଇଚ୍ଛା ତହିଁକି ତୁ ଯିବୁ ।
ମାତା ବଚନେ ଗରୁଡ଼ ସେ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା
ସମୁଦ୍ର ତୀର ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଖାଇଲା ।
ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଖାଇଣ ବାହୁଡ଼ି ଅଇଲା
ତାର ପିତା କଶ୍ୟପକୁ ବାଚରେ ଭେଟିଲା ।
ପାଦେ ପଡ଼ି ଉଭାହେଲା ଯୋଡ଼ିଣ ଚରକୁ
କଲ୍ୟାଣ କରି କଶ୍ୟପ ପଚାରିଲେ ତାକୁ ।
ବୋଇଲେକ ବତ୍ସ ତୋର ବହୁତ କୁଶଳ
ଗରୁଡ଼ କହିଲା ତୁମ୍ଭ କୃପାରୁ ମଙ୍ଗଳ ।
କିଛି କହିବି ହେ ତାତ କରନ୍ତୁ ଶ୍ରବଣ
ମାତାଙ୍କ ବାକ୍ୟେ ଖାଇଲି ନିଶାଚରଗଣ ।
ତହିଁରେ ମୋହର କ୍ଷୁଧା ନୋହିଲା ନିବୃତ୍ତ
ଉଦର ଜଳୁଚି ଦିଅ ଖାଇବାକୁ ତାତ ।
କଶ୍ୟପ କହିଲେ ତହୁଁ ଶୁଖ ଖଗେଶ୍ଵର
ମହାଗଭୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଛି ସରୋବର ।
ଗଜ କୂର୍ମ ଦୁହେଁ ତହିଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଛନ୍ତି
ତାହାଙ୍କୁ ଖାଇଲେ ତୋର କ୍ଷୁଧା ହେବ ଶାନ୍ତି ।
କଶ୍ୟପଠାରୁ ଏପରି ଶୁଣି ଖଗପତି
ସେଠାକୁ ଯାଇ ଆକାଶେ ଉଠିଲା ଝଟତି ।
କେଉଁଠାରେ ସରୋବର ଅଛି ଚାହୁଁଥିଲା
ଦଇବେ ଗଜର ଆର୍ତ୍ତବାଣୀ ସେ ଶୁଣିଲା ।
ତଳକୁ ଚାହିଁବା ମାତ୍ରେ ଦେଖିଲା ନେତ୍ରରେ
ଗଜ କୂର୍ମ ଟଣାଟଣି ହୁଅନ୍ତି ଜଳରେ ।
ଝାମ୍ପ ଦେଇ ଗଜ ପୃଷ୍ଠ ଧରିଣ ଉଠାନ୍ତେ
ତାହା ସଙ୍ଗେ ଉଠିଗଲା କଚ୍ଛପ ସହିତେ ।
ଦୁହିଁଙ୍କି ନଖରେ ଧରି ଆକାଶେ ଉଡ଼ିଲା
କାହିଁ ବସିଣ ଖାଇବି ମନରେ ଭାବିଲା ।
ଦେଖିଲା ସିନ୍ଧୁର ତୀରେ ବଟେକ ଅଛଇ
ତାହାର ଯେତେକ ଉଚ୍ଚ କଳନା ନୁହଇ ।
ତାର ଚାରଡାଳ ମୋଟ ପର୍ବତ ସମାନ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡାଳ ବିସ୍ତାର ଶତେକ ଯୋଜନ ।
ଗଜ କଚ୍ଛପକୁ ନେଇ ଡାଳରେ ବସନ୍ତେ
ଭାରା ନ ସହି ସେ ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିଲା ତୁରିତେ ।
ମୁନିଏ ମରିବେ ଡାଳ ପଡ଼ିଲେ ଭୂମିରେ
ଏହା ଭାବି ଡାଳ ପକ୍ଷୀ ଧରିଲା ଥଣ୍ଟରେ ।
ବୁଲି ବୁଲି ଦେଖିଲା ସେ ଚଣ୍ଡାଳଙ୍କ ସାହି
ସେ ଡାଳ ଫିଙ୍ଗନ୍ତେ ମଲେ ସର୍ବେ ଚାପ ପାଇ ।
ବହୁ ପାପେ ହୋଇଥିଲେ ଚଣ୍ଡାଳ ଜନମ
ଗରୁଡ଼ ଯୋଗେ ସେ ପାପୁ ହୋଇଲେ ମୋଚନ ।
ଗଜ କଚ୍ଛପକୁ ଧରି ଗଲା ବ୍ରହ୍ମା ପାଶ
ବୋଲେ କହ କାହିଁ ବସି କରିବି ମୁଁ ଗ୍ରାସ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେ ସହିବ କିଏ ଏଡ଼େ ଭାର
ଏହାକୁ ନେଇ ତୁ ଯାଅ ସୁମେରୁ ଶିଖର ।
ସେହିଠାରେ ବସି ୟାକୁ କର କୁ ଭକ୍ଷଣ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନେ ପକ୍ଷୀ ଚଳିଲା ବହନ ।
ସୁମେରୁ ଶିଖରେ ବସି ଖାଉଛି ଗଜକୁ
ଏମନ୍ତ ବେଳେ ପବନ ଦେଖିଲେ ତାହାକୁ ।
ବୋଇଲେ ପାପୀ ଏଠାକୁ ଅଇଲୁ କିମ୍ପାଇଁ
ଦେବତାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ତୁ କି ଜାଣୁ ନାହିଁ ।
ପଳା ପଳା ଏ ସ୍ଥାନରେ ଆଉ ତୁ ନ ବସ
ଅନ୍ୟସ୍ଥାନେ ବସି ଏହା ସୁଖେ କର ଗ୍ରାସ ।
ପବନ ଦେବଙ୍କ ଡାକ ନ ଶୁଣେ ଗରୁଡ଼
ନିଃଶଙ୍କେ ଚୋବାଉଥାଏ ହାଡ଼ କଡ଼ ମଡ଼ ।
ଏହା ଦେଖି ପବନଙ୍କ ମନେ ହେଲା କ୍ରୋଧ
ବୋଇଲେ ନିର୍ଲ୍ଲଜ ପକ୍ଷୀ ତୁ ଏଡ଼େ ନିର୍ବୋଧ ।
ମନା କରୁଛି ଏଠାରୁ ନ ଯାଉ କିମ୍ପାଇଁ
କିଏ ରଖିବ ଆଜି ତୋ ଶିର ଛେଦିବଇଁ ।
ଯା ଯାରେ ପାପୀ ଚଣ୍ଡାଳ ମାଂସସୀ ଏଠାରୁ
ତୋର ବାପର ଖରିଦା ନୁହଇ ଏ ମେରୁ ।
ଗରୁଡ଼ ବୋଇଲା ତୁମ୍ଭେ କିମ୍ପା ଗାଳିଦିଅ
ଉପଯୁକ୍ତ ଶାସ୍ତି ଦେବି ତୁନି ହୋଇ ରହ ।
ଗରୁଡ଼ ବାକ୍ୟ କହିଲେ ପବନ ରାଗରେ
ତୋ ସହିତ ଫିଙ୍ଗି ଦେବି ଗିରି ସିନ୍ଧୁନୀରେ ।
ଗରୁଡ଼ କହେ ପବନ ବଡ଼ାଇ ନ କର
ସୁମେରୁକୁ ଫୋପାଡ଼ିବୁ ଏଡ଼େ ବଳ ତୋର ।
ଗରୁଡ଼ ବାକ୍ୟେ ପବନ କ୍ରୋଧରେ ଚଳିଲା
ଗିରିସହ ତାକୁ ଫିଙ୍ଗି ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛିଲା ।
ପ୍ରଳୟ ବତାସ ପରି ବହିଲେ ବେଗରେ
ସତେକ ଗିରି ଉପାଡ଼ି ଫିଙ୍ଗିଲେ ଜଳରେ ।
ଏହା ଦେଖିଣ ଗରୁଡ଼ ଅତି କ୍ରୂଧ ହେଲେ
ସହସ୍ର ଯୋଜନ ନିଜ ଡେଣା ବଢ଼ାଇଲେ ।
ତାହାର ପକ୍ଷୀ ଅଟେ ବଜ୍ରର ସମାନ
ତହିଁରେ ଘୋଡ଼ାଇ ଦେଲା ଗିରିକି ବହନ ।
ପବନରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଶିଳାମାନ ଉଡ଼ି
ଗରୁଡ଼ ପରରେ ବାଜି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି ଝଡ଼ି ।
ଏହି ରୂପେ ସାତଦିନ ରାତ୍ର ସେ ବହିଲେ
ଅଟ୍ଟାଳିମାନ ଭାଙ୍ଗନ୍ତେ ପ୍ରଜା ନାଶଗଲେ ।
ଦେଉଳ ମଣ୍ଡପ ଭାଙ୍ଗି ହୋଇଗଲା ଚୂର୍ଣ୍ଣ
ସିନ୍ଧୁଜଳେ ନାଶଗଲା ବହୁତର ଗ୍ରାମ ।
ପ୍ରଳୟ କାଳେ ଯେସନେ ହୁଏ ସୃଷ୍ଠି ନାଶ
ଏପରି ଉତ୍ପାତ ଦେଖି ସକଳ ତ୍ରିଦଶ ।
ଅତି ଭୟେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନିକଟକୁ ଗଲେ
ଅଭୁତେ ପ୍ରଳୟ କିମ୍ପା ହୁଏ ପଚାରିଲେ ।
ଦେବତାମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପ୍ରଜାପତି
ତାଙ୍କୁ ଘେନିଗଲେ ଯହୁଁ ପବନ ଅଛନ୍ତି ।
ପବନକୁ ଚାହିଁ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ ଏସନ
କି ହେତୁ ପ୍ରଳୟ କର କହ ସେ କାରଣ ।
ସର୍ଜନ ମୁଁ କଲି ସୃଷ୍ଟି ଅତିଶୟ କ୍ଳେଶେ
ସେ ସୃଷ୍ଟିକି ନାଶକର କେଉଁ ଅଭିଳୀଷେ ।
ଶୁଣି ନ ଶୁଣିଲା ହୋଇ କହିଲେ ପବନ
ଯେସନେ ପ୍ରଳୟ ହେବ କରିବି ତା ଜାଣ ।
ପବନଙ୍କଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଣି ଏ ଉତ୍ତର
ବିରସେ ଗରୁଡ଼ ପାଶେ ଗଲେକ ସତ୍ଵର ।
ବୋଇଲେକ ଶୁଣ ଆହେ ପକ୍ଷୀରାଜ ତାକ୍ଷ୍ୟ
ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କଲି ନ ଭାଙ୍ଗ ତୁମ୍ଭେ ତାକୁ ରଖ ।
କେଉଁ ଦିଗୁ ହେଉ ପଛେ ପକ୍ଷୀ ଟେକି ଦିଅ
ମୋ ବଚନ ରକ୍ଷାକର ବିନତାର ପୁଅ ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଗରୁଡ଼ ହସିଲା
ତୁମ୍ଭ ବାକ୍ୟ ମୁହିଁ ପକ୍ଷ ଟେକିବି ବୋଇଲା ।
ତହୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଇଲେକ ଆହ୍ଲାଦିତ ହୋଇ
ଯାହାର ଯେପରି ବଳ ତାହା ମୁଁ ଜାଣଇ ।
ଶତ ଯୁଗ କଦାଚିତ ବାୟୁ ତୁମ୍ଭ ସମ
ହୋଇ ନ ପାରଇ ଜାଣ ହେ ପକ୍ଷୀରାଜନ ।
ଗରୁଡ଼ କହିଲା ଶୁଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭାରତୀ
ପ୍ରଭୁ ମୁହିଁ ଅଟଇ ତ ହୀନ ପକ୍ଷୀ ଜାତି ।
ମୋତେ ଏଡ଼େ ପରଶଂସା କରୁଛ କିମ୍ପାଇ
ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମୁହିଁ ଭାଙ୍ଗି ନ ପାରଇ ।
ଏମନ୍ତ କହିଣ ପାଖେ ଡ଼େଣା ଟେକି ଦେଲା
ଡେଣା ଟେକନ୍ତେ ସେ ଗିରି ଟଳମଳ ହେଲା ।
ଏହି ସମୟେ ପବନ ଝୁଙ୍କାଏ ମାଇଲେ
ମନ୍ଦର ଗିରିରୁ ଶୃଙ୍ଗ ଖଣ୍ଡେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ।
ତାହାକୁ ଉଠାଇ ନେଇ ଫିଙ୍ଗିଲେ ସିନ୍ଧୁରେ
ବିଧାତା ତା ନାମ ଲଙ୍କା ରଖିଲେ ସଂସାରେ ।
ଅସୀମ ବଳ ବିକ୍ରମ ପବନଙ୍କ ଅଟେ
ଶୁଣିଣ ସନ୍ଦେହ ନାଶ ତୋର କର୍ଣ୍ଣପୁଟେ ।
ଶୁଣିକରି ଉମାଦେବୀ ହୋଇଲେ ସନ୍ତୋଷ
ଭାଷା ପ୍ରବନ୍ଧେ ଲେଖଇ ଦୀନ ହରି ଦାସ ।
ତାରା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଣଙ୍କ ଓ ବୁଧଙ୍କ ଜନ୍ମ
ଶଙ୍କର ବୋଇଲେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ହେତୁକରି
ସକଳ ବିଷୟ ତୋତେ କହୁଛି ବିସ୍ତାରି ।
କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ହେଲେ ବହୁତ ନନ୍ଦନ
କିନ୍ନର ଅସୁର ସୁର ନର ଯକ୍ଷଗଣ ।
ଭୂତପ୍ରେତ ପିଶାଚ ଯେ ନାଗଗଣମାନ
ସ୍ଥାବର ଜଙ୍ଗମ କୀଟ ପତଙ୍ଗାଦି ବର୍ଣ୍ଣ ।
ସାଧକ ସେ ସିଦ୍ଧଲୋକ କଳ୍ପୀ ଜଳଚର
କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ତହୁଁ ହେଲେ ଅବତାର ।
ମୋହର ଗୋଚର ତାଙ୍କୁ ଦେଲା ତପଚାରୀ
ବୋଇଳା ଏହାଙ୍କୁ ଦିଅ ଏକ ଏକ ପୁରୀ ।
ଏମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ
ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞାକର ଯେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲାଇବ ।
କଶ୍ୟପ ବଚନ ଶୁଣି ଆଗୋ ପାଣସହି
ଚଉଦ କୋଟି ଭୁବନ ଗଡ଼ାଇଲି ମୁହିଁ ।
ସେ ଭୁବନ ନାମ ତୋତେ କହେ ଏକ ଏକ
ପ୍ରତମରେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦ୍ଵିଜେ ପଦ୍ମଲୋକ ।
ତୃତୀୟରେ ଭୀତଗଣ ଚତୁର୍ଥେ ପିଶାଚ
ପଞ୍ଚମରେ କୂର୍ମଲୋକ ହୋଇଲା ପ୍ରକାଶ ।
ଷଷ୍ଠରେ ମଣ୍ଡୁଳ ସପତମରେ ଉରଗ
ଅଷ୍ଟମରେ ନରଲୋକ ନବମେ ଦେବାଙ୍ଗ ।
ଅଷ୍ଟମରେ ନରଲୋକ ଏକାଦଶେ ଧର୍ମଲୋକ
ଦ୍ଵାଦଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକ ତେରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ।
ତହିଁର ଉପରେ ଜାଣ ନିରଞ୍ଜନ ମହୀ
ଏହିରୂପେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦେଲି ମୁହିଁ ।
ଚାରିବର୍ଗ ମୂଳେ ଚଉରାଶି ବର୍ଗଲୋକ
ଛତିଶ ଆବୃତ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରେ ବର୍ତ୍ତନ୍ତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ।
ଚଉଦ ଭୁବନେ ସମସରି ସର୍ବଜନେ
ବସିଲେ ଉତ୍ତମ ବୃନ୍ଦାରକେ ସ୍ଵର୍ଗ ସ୍ଥାନେ ।
ଯେବଣ ଭିଆଣ ହୋଇ ଅଛଇ ସମସ୍ତ
ତୋହର ଆଗରେ ପ୍ରିୟେ କହିଲି ନିୟତ ।
କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଲେ ଜଗତ
ଯେ ଯାହାର ଅନୁରୀପ ରହିଲେ ସମସ୍ତ ।
କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୁମର ମଘବା
ସର୍ବଗୁଣେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅତି ଶୋଭା ।
ଇନ୍ଦ୍ରପଣରେ ଯାହାକୁ ସ୍ଵର୍ଗେ କଲେ ରାଜା
ଚଉଦ ଭୁବନେ ଲୋକେ କରିବେ ତା ପୂଜା ।
ସକଳ ଦେବତା ତାର ବୋଲେ ରହିଥିବ
ତାର ଆଶ୍ରୟେ କରିବେ ସକଳ ଯେ ଦେବେ ।
ସକଳ ଭୁବନେ ସେହୁ ପାଳିବେ ସୁଧର୍ମେ
ବୁଝିଲେ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାପ ପୁଣ୍ୟ ଯମ ଧର୍ମେ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ବରୁଣ ଯେ କୁବେର ନୈଋତ
ଅନଳ ଦେବ ସହିତେ ଆବର ମରୁତ ।
ଶୁଭ ଅଶୁଭ ମଣିବେ ଦସଦିଗପାଳ
ଚାରିମେଘ ବରଷିଣ ପାରିବେ ଶୟଳ ।
ହରିଙ୍କି ଲାଗିଲା ପ୍ରିୟେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଚିନ୍ତା
ଦୁର୍ଗମ ଭାର ନାଶନେ ମୋହର କ୍ଷମତା ।
ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଯେହୁ ବିଷ୍ଣୁର କୁମର
ବିଧାତା ପଣରେ ସେହୁ ସାଧିବେ ସଂସାର ।
ତାହାର ତହୁଁ ସେ ଜାତ ହେଲେ ଋଷିଗଣ
ତାହାର ହାର ଲଭିବ ଜଗତ କାରଣ ।
ଏହିରୂପେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୁବନେ ହୋଇଛି
ଯେ ଯାହା ଭୁବନେ ସେ ତା ଭୁବନେ ରହିଛି ।
ଦୁଇଲକ୍ଷ ଯୋଜନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭୁବନ
ଲକ୍ଷ ଯୋଜନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଟେ ବାସସ୍ଥାନ ।
ଏ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭୁବନଟି ଅଟେ ରମଣୀୟ
ସବୁବେଳେ ଜଳୁଥାଏ ଦର୍ପଣ ପରାୟ ।
ନାହିଁ ଜରାମୃତ୍ୟୁ ତହିଁ ନାହିଁ ରୋଗ ଶୋକ
ଅତି ପବିତ୍ର ଭୁବନ ନାହିଁ ତୃଷା ଭୋକ ।
କ୍ଷୀରୋଦସିନ୍ଧୁରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ହୋଇଣ ଉଦୟ
ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ହୋଇଲା ତାହାଙ୍କ ଆଳୟ ।
ଦ୍ଵିତୀୟା ଦିନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଆଲୋକିତରେ କରନ୍ତି ଆଲୋକ ଜଗତ ।
ଦ୍ଵିତୀୟା ଦିନରୁ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ରମେ ବଢ଼ି ବଢ଼ି
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଦିନକୁ ସେ ସବୁ ଯାନ୍ତି ଛିଡ଼ି ।
ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଣ ଚନ୍ଦ୍ର ରହିଲେକ ଶେଷ
ସେ ସମୟେ ବିଚାରନ୍ତି ମନେ ରଜନୀଶ ।
ଆକାଶେ ରହିଲେ ମୋତେ ସକଳ ଦେଖିବେ
କି ରୂପରେ ଆମାବାସ୍ୟା ତିଥି ଜଣାଯିବେ ।
ଏହି ପରକାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଚାରିଣ ମନେ
ଯାଉଛି ରହିବି ଲୁଚି ଗୁରୁଙ୍କ ଭୁବନେ ।
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କି କହିଣ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିବି
ଆମାବାସ୍ୟା ପ୍ରତିପଦା ଅନ୍ତେ ଉଦେ ହେବି ।
ଏତେ ମନେ ପାଞ୍ଚି ଚନ୍ଦ୍ର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅନ୍ତେ
ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ଯାଇ ଗୁରୁଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ ।
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କି ଭେଟିଣ ବିନୟ ହୋଇଲେ
ମୋତେ ରଖ ଅମାବାସ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତେ ବୋଇଲେ ।
ଆଜ୍ଞା ହେଲେ ମାସକରେ ଦିନେ ଆସୁଥିବି
ଅମାବାସ୍ୟା ପ୍ରତିପଦା ଅନ୍ତେ ଉଦେ ହେବି ।
ଏ ମଧ୍ୟେ ଆପଣ ମୋତେ ପଢ଼ାଇଲେ ପାଠ
ଏହି ଆଜ୍ଞା କର ମୋତେ ଅଙ୍ଗିରାର ଚାଟ ।
ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି ବୋଲେ ସୁଖଏ ଆସି ରହ
କାହାକୁ ହିଁ ଜଣାନୋହୁ ମୋର ଘରେ ଥାଅ ।
ସବୁକାଳେ ଏ ବଚନ ମୋହର ଯେ ରହୁ
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ନ ଦେଖନ୍ତୁ କେହୁ ।
ଏମନ୍ତ ବୋଲିଣ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ ଯେଣୁ ଗୁରୁ
ରହିଲେ ସୁଖରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଚିନ୍ତେ ସେଠାରୁ ।
ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି ସର୍ବଜ୍ଞାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ
ଭକ୍ତିଭରେ ନିଶାକର ଆରମ୍ଭିଲେ ପାଠ ।
ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ରମଣୀ ନାମ ଅଟେ ତାରା
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ସେହି ଅଟେ ନାରୀହୀରା ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ବିଦ୍ୟା ଆରମ୍ଭିଲେ ବସି
କଳା କବାଟିରେ ତାର ଚାହେଁ ପୁରୁ ଆସି ।
ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ପାଶେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆସିଲେଣି
ତେବେବେଳୁ ଦେଖି ତାରା ତାଙ୍କୁ ରସିଲାଣି ।
ସୁକୁମାର ସଉନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ତନୁ ଦେଖି
ବିରହିତା ହୋଇ ବାମା ବସିଛି ନିରେଖି ।
ଭାଳଇ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକାକୀ ହେବ ଯେତେବେଳେ
ନିଶ୍ଚେ ଧରି ବସିବଇଁ ୟାକୁ ଘେନି କୋଳେ ।
ଏ ଉତ୍ତାରେ ବୃହସ୍ପତି ଚନ୍ଦ୍ରେ ଆଜ୍ଞାଦେଲେ
ସ୍ମାହାନ ମଣୋହି ଏବେ ସାର ଯା ବୋଇଲେ ।
ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଠେ ଛାଡ଼ି ପାଠ
ଏକାକୀ ହୁଅନ୍ତେ ବାଳି ଓଗାଳିଲା ବାଟ ।
ପୁଣି ବେନିକର ଯୋଡ଼ି ଦୂରେ ଉଭା ହେଲା
ହାସ ପରିହାସ କରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ କହିଲା ।
କାମେ ଦ୍ରବିଭୂତ ହୋଇ କହେ ବଳେ କଥା
ଯେସନେ ପତି ପାଶରେ କହଇ ବନିତା ।
ସେହିରୂପେ ବିନୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଶେ ସତୀ
ବୋଇଲେ ମୋ ପୁରେ ଯିବା ଆସ ନିଶାପତି ।
କି ଯୋଗେ ଦେଖିଲି ମୁହିଁ ତୁମ୍ଭ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖ
ଏ କାମ ବିଷମ ଦୁଃଖ ଆଜ ମୋତେ ରଖ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଇଲା ଆସିଛି ଲୁଚିବାକୁ ମୁହିଁ
ଅମାସ୍ୟା ନିଶାରେ ମୋତେ ନ ଦେଖିବେ କେହି ।
ପ୍ରଘଟ ଏ କଥା ତୁମ୍ଭେ ଏବେ କରିବ କି
ଜାଣି ପାରିଲେ ଆଉ ମୁଁ ଲୁଚି ପାରିବ କି ।
ତାରା ବୋଇଲେ ହେ ଚନ୍ଦ୍ର କାହାକୁ ଲୁଚିଲୁ
ଗୁରୁଙ୍କୁ ତ ପ୍ରଥମରେ ଆସି ଦେଖାଦେଲୁ ।
ବସିଲୁ ତୁ ଚାଟ ପିଲା ସଙ୍ଗେ ନାମ ଲେଖି
ଏ ସମୟେ ସଂସାରେ ତୁ ଜଣା ନୋହିଲୁକି ।
ଗୁରୁ ଆଦି ଚାଟ ପିଲା ଦେଖିଲେତ ତୋତେ
ଏ ରୂପେ ଲୁଚିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ କି ଜଗତେ ।
ଲୁଚିଲୁ ତୁ ଯେବେ ଦିନେ ଦେଖି ନ ଦେଖନ୍ତେ
ତେବେ ଅମାବାସ୍ୟାଦିନ ରହିଲୁ ଗୁପତେ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଇଲେ ଏମନ୍ତ ସ୍ଥାନ ହେଲେ କହ
ଦିନେ ମାତ୍ର ଲୁଚିବାକୁ ଏତେକ ସମୟ ।
ଗୁରୁ ପତ୍ନୀ ବୋଇଲେ ହେ ଶୁଣ ଶଶଧର
ଏମନ୍ତ ସ୍ଥାନେ ରଖିବି ହେବ ଅଗୋଚର ।
ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଇଲେ ଏମନ୍ତ ସ୍ଥାନ ଯେବେ ଅଛି
ସବୁ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପାରିବି କି ଲୁଚି ।
ତାରା ବୋଇଲେ ମୋହର ଚନ୍ଦ୍ର ତାପ ତଳେ
ଲୁଚାଇ ରଖିବି ଜାଣ ଯତ୍ନେ ମୋରି କୋଳେ ।
ଉଆଁସ ଦିନ ରଖିବି ମୁହିଁ କଲି ସତ୍ୟ
ତୁମ୍ଭେ ଆମ୍ଭେ ରହିବାଟି ମିଶି ଦିବାରାତ୍ର ।
ଏତେ କହି ତାରା ଗଲେ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଘେନି
ଏକାନ୍ତ ମନ୍ଦିରେ ଯାଇ ମିଳିଲେ ସେ ବେନି ।
ଶୁଣ ଆଗୋ ପ୍ରିୟେ ଏବେ ସ୍ତିରୀଙ୍କର ମାୟା
ଏ ରୂପେ କଲେ କାର ନ ଟଳିବଟି କାୟା ।
ଗୁରୁପତ୍ନୀ ବୋଲି ଚନ୍ଦ୍ର କରୁଥିଲେ ଲାଜ
ବଳେ ତାରା ଧରିବାରୁ ଟେକେ ମନସିଜ ।
ସହଜେ ଅନଳ ପାଖେ ରଖିଦେଲେ ଜଉ
ତରଳି ନ ପଡ଼ଇ କି କେ ଏହା ଯେ କହୁ ।
ଲବଣ ଭାଣ୍ଡକୁ ରଖିଦେଲେ ଅଗ୍ନି ପାଶେ
କଠିନ ହୋଇକି ସେହି ରହିବ ନିମିଷେ ।
ଯୁବାକୁ ଯୁବତୀ ବଳେ ଯାଚିଦେଲେ ଦେହୀ
ଯେବେ ସେ ମାନୀ ହୋଇଲେ ପାରିବକି ରହି ।
ପ୍ରକୃତ ବଚନ ପ୍ରିୟେ ମନଦେଇ ଶୁଣ
ବଳେ ସ୍ତିରୀଜାତି ହୋଇ କରଇ ରମଣ ।
ମାତା ସରି ହେଲେ ଦୋଷ ନ ଲେଖିବ ତହିଁ
ଦେବ ସାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣରେ ଏହା ଅଛି କହି ।
ସହଜେ ନିଗମସ୍ଥାନ ଚନ୍ଦ୍ର ତ ପାଇଲା
ଗୁଗୁପତ୍ନୀ ବୋଲି ଆଉ ମନେ ନ ଭାଳିଲା ।
ସୁଖେ ଲୁଚି କରି ବସି କଲା ସେ ପୀରତି
ଏକେତ ଯୁବା ବୟସ ଦୁହେଁ ଏକ ମତି ।
ଅମୀୟ ସ୍ନେହ ବଢ଼ିଲା ଯେଣୁ ପରଦାରା
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପ୍ରଣୟରେ ବଶହେଲେ ତାରା ।
କ୍ରୀଡ଼ା କରୁ ଦୁହେଁ ଏକ ଆତ୍ମାପ୍ରାୟହେଲେ
କ୍ଷୀରନୀର ପରାୟେ ସେ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଲେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରର ଔରସେ ତାରା ଗର୍ଭବତୀ ହେଲା
ପାଠପଢ଼ି ତହିଁ ଆରଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଲା ।
ବୃହସ୍ପତି ବୋଇଲେ ତୁ କାଲି କାହିଁ ଥିଲୁ
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଅନ୍ତେ ପତିପଦେ ଦେଖାଦେଲୁ ।
ଆଜଦିନ ଭୋଗ ଗଲେ କାଲି ଉଦେ ହେବୁ
ଏ ରୂପେ ଆସିଣ ତୁହି କି ପାଠ ପଢ଼ିବୁ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଇଲେ ମୁଁ ପାଠପଢ଼ି ଆସୁଥିଲି
ତବ ପତ୍ନୀ ଡାକିବାରୁ ଲେଉଟିଣ ଗଲି ।
ଅନ୍ନପାକ କଲାବେଳେ ପୁଚ୍ଛିଲେ ସେ ବସି
ବୋଇଲେକ କାହିଁପାଇଁ ଆସିଥିଲେ ଶଶୀ ।
ମୁଁ ବୋଇଲି ଆସିଥିଲି ଏଥେ ଲୁଚିବାକୁ
ତାହା ଶୁଣି କହିଲେ ହସିଣ ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ।
ବୋଇଲେ ହେ ଚନ୍ଦ୍ର ତୁହି ଲୁଚୁ କେତେବେଳେ
ସବୁଙ୍କୁ ତ ଦେଖାଦେଉ ବସି ଚାଟଶାଳେ ।
ଏଥେ ଲୁଚିବାକୁ ଯେବେ ଅଇଲୁଟି ତୁହି
ଅଗମ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ ନ ଦେଖନ୍ତୁ କେହି ।
ମୁଁ ବୋଇଲି ଅଗମ୍ୟ ଗୋ କେଉଁଠାରେ ଅଛି
ସେ ବୋଇଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାପ ମଧ୍ୟେ ରହ ଲୁଚି ।
ଏମନ୍ତ ବୋଲନ୍ତେ ସେହି ଗୁପତେ ରହିଲି
ଚନ୍ଦ୍ରାତପ ମଧ୍ୟେ ରହି ରୂପ ଲୁଚାଇଲି ।
ସୁଖେ କଟାଇ ଅଇଲି ଅମାବାସ୍ୟା ନିଶି
ପ୍ରତିପଦ ଦିନଯାକ ପଢ଼ିବଇଁ ବସି ।
ଦ୍ଵିତୀୟା ହୋଇଲେ ପୁଣି ଯାଇ ଉଦେ ହେବି
ତୁମ୍ଭ ମନକୁ ଆଗୋ କି ଏମନ୍ତ କରିବି ।
ବୃହସ୍ପତି ବୋଇଲେ ୟା ମନକୁ ପାଇଲା
ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଚନ୍ଦ୍ରାତପରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଲା ।
ସେ ସ୍ଥାନେ ଅଗମ୍ୟ ଅଟେ କେବା ତହିଁ ଯିବ
ଚନ୍ଦ୍ରାତପ ଖୋଲିକରି ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଦେଖିବ ।
ଭଳିହେଲା ଅମାବାସ୍ୟା କଟାଇଣ ତହିଁ
ପ୍ରତିପଦାରେ ଆସିବୁ ପଢ଼ିବାର ପାଇଁ ।
ଏମନ୍ତ କହିଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଭୁଲାଇଣ ଦେଲା
ମିଛ ସତ ଦୁଇ କହି ନିର୍ଭୟେ ରହିଲା ।
ପ୍ରତିପଦା ଯାକ ରହି ପାଠପଢ଼େ ବସି
ଉଦୟ ହୁଅଇ ପୁଣି ଦ୍ଵିତୀୟାରେ ଆସି ।
ଏହିପରି ମାସକରେ ଥରେ ହୁଏ ଯୋଗ
ଅମାବାସ୍ୟାରେ ତାରାକୁ ଚନ୍ଦ୍ର କରେ ଭୋଗ ।
ତଦନ୍ତରେ ଜାଣ ପ୍ରିୟେ କେତେ ଦିନ ଗଲା
ଦଶମାସ ଅନ୍ତେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନମିଲା ।
ଗର୍ଭେ ପଡ଼ିଥିଲା ବିନ୍ଧୁ ଯେବଣ ତିଥିରେ
ବାଳକ ହୋଇଣ ଜାତ ସେ ତିଥିବେଳାରେ ।
ଅମାବାସ୍ୟା ଛାଡ଼ି ପ୍ରତିପଦା ଲାଗିବାକୁ
ନିଶାପତି ଖସିଯାଇଁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବାକୁ ।
ଘଟିଲା ଏ ଚାରିକଥା ଏକ ବେଳକରେ
ଦଇବ ଘଟଣା କେହୁ ଆନ କରିପାରେ ।
ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଣ ତାର ବହୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାକଲେ
ତନୁ ସଂସ୍କାର କରିଣ ଚନ୍ଦ୍ର ନେଇ ଦେଲେ ।
ପୁତ୍ରକୁ ଧରିଣ ଇନ୍ଦୁ ହସି ଗଦଗଦ
ବୋଇଲେ ଏହାର ନାମ କଲି ମୁହିଁ ବୁଧ ।
ନବଗ୍ରହ ତୁଲେ ଏହୁ ଜଣେ ଲେଖା ହେଉ
ପୁତ୍ରକୁ ପାଳନ କର ଆମ୍ଭେ ଏବେ ଯାଉଁ ।
ଏତେ କହି ଚଳିଗଲେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁରୁ ପାଶେ
ପୁସ୍ତକ ଧରିଣ ପରେ ପାଠ ପଢ଼ି ବସେ ।
ଏଥିଉତ୍ତାରୁ ଚହଳ ଶୁଭେ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ
ଠାବେ ଠାବେ କୁହାକୁହି ହେଲେ ସର୍ବଜନ ।
ଭିତରପୁରୁ ଆସିଣ ବୃହସ୍ପତି ଆଗେ
ଦାସୀ କହେ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଅନୁରାଗେ ।
ଏହା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରେ
ଚଦ୍ରକୁ ସଙ୍ଗରେ ଘେନି ମିଳିଲେ ମନ୍ଦିରେ ।
ଅନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳରେ ଯାଇଁ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତେ
ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଣ ଗୁରୁ ବିଚାରନ୍ତି ଚିତ୍ତେ ।
ଆମ୍ଭ ମୂର୍ତ୍ତି ପରାୟେ ତ ଦିଶୁନାହିଁ ବଳା
ଜାତକ ବୁଝିଲେ ଅଙ୍କ କରି ମିଶାମିଳା ।
ଜାରଜ ତନୟ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ ସେ ଚାଟ
ଜନ ନିନ୍ଦାକୁ ଡରିଣ ନକଲେ ପ୍ରଘଟ ।
ଭାରିଯାକୁ ବୋଇଲେ ତୁ ହେଲୁ ମନ୍ଦବାଟି
ଚନ୍ଦ୍ରଠାରେ ପ୍ରୀତକଲୁ ହୋଇଲୁ ତୁ ନଷ୍ଟୀ ।
ଆମ୍ଭ ପରା ସ୍ଵାମୀଙ୍କି ତୁ କଲୁ ପରିତେଜ୍ୟା
କୁଳ ନ ବିଚାରି କେହ୍ନେ ଛାଡ଼ିଲୁ ତୁ ଲଜ୍ଜା ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ତିରୀ ହୋଇ ପର ପୁରୁଷ ରସିଲୁ
ଶିଷ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ ଘେନିଣ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ମାତିଲୁ ।
ବିଟାଳ କରିଲୁ ଏଡ଼େ ଗର୍ବ ବହି ଦେହ
ସବୁ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ତୁ ଲୋକେ ନିନ୍ଦା ପାଅ ।
ତହିଁ ଉତ୍ତାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ବୋଇଲେରେ ଦୁଷ୍ଟ
ଗୁରୁ ପତ୍ନୀକୁ ହରିଲୁ ତୁ ଏଡ଼େ ପାପିଷ୍ଟ ।
ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ତୋହର ଟିକେ ନ ହେଲାରେ ଭୟ
ବ୍ରୀଡ଼ା ତେଜି କ୍ରୀଡ଼ା କଲୁ ଗୁରୁ ପତ୍ନୀ ସହ ।
ସହଜେ ତ ପଞ୍ଚସ୍ତିରୀ ଛୁଇଁ ନ ଯୋଗାଇ
ତାହାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ ପରାଣେ ଯେ କହି ।
ଗୁରୁପତ୍ନୀ ରାଜପତ୍ନୀ ବ୍ରହ୍ମପତ୍ନୀ ତିନି
ପତିବ୍ରତା ସ୍ତ୍ରୀ ବିଧବା ବ୍ରହ୍ମଣୀକି ଘେନି ।
ଏହି ପାଞ୍ଚ ପୃଥିବୀରେ ମାତ ସମ ସରି
ଏହାକୁ ଲଙ୍ଘଇ ଯେହୁ ପାପକୁ ନ ଡରି ।
ସେ ମୂର୍ଖରେ ମୁକ୍ତି ଆଉ ଅଛି କି ସଂସାରେ
ଗୁରୁଙ୍କ ବିଶ୍ଵାସ ଥାଇ କେତେ ଶିଷ୍ୟଠାରେ ।
ଛାଡ଼ନ୍ତି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ମଣି ମନୁ ଶଙ୍କା
ତାର ପାଶେ ଗୃହଯାକ ସମର୍ପନ୍ତି ଏକା ।
ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁମାନେ ଯେବେ ଘେନନ୍ତା ଅନ୍ତର
ଶିଷ୍ୟ କଦାପି ଭବୁ ନ ହୁଅନ୍ତା ଉଦ୍ଧାର ।
ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର କେବେ ନୁହେଁ ଭେଦାଭେଦ
ଏଥୁ ଅନ ଘେନିଲେ ନ ମିଳେ ମୋହପଦ ।
ଏଣୁକରି ଚନ୍ଦ୍ର ତୁରେ ହୁଅ ମହାମୂର୍ଖ
ତୋର ଦେହେ ଆଜିଠାରୁ ଉପୁଜୁ କଳଙ୍କ ।
ଶରୀର ଫୁଟି ତୋହର ଦିଶୁ ସଂସାରକୁ
ଏ ବାକ୍ୟ ଆମ୍ଭର ରହୁ ଯେ କାଳ କାଳକୁ ।
ଆବର ଅଇଲୁ ତୁହି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଅନ୍ତେ
ପାଠ ପଢ଼ିଣ ଆସିଲୁ ଆମ୍ଭର ଅଗ୍ରତେ ।
ଲଭିଲୁ ତହିଁର ଫଳ ଯାହା ଦେଲୁ ପୁଣି
ତୁହି ପୁଣି ମୂର୍ଖ ହେଲୁ ତହିଁର କାରେଣୀ ।
ଏଣୁ ଏହି ତିନି ଦିନେ ଯେ ପଢ଼ିବ ବିଦ୍ୟା
ତାହାକୁ ଏ ପାପ ବାଧା ଲାଗିବ ସର୍ବଦା ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ପଢ଼ିଲେ ଶିଷ୍ୟ ହେବ ଦୋଷ
ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପଢ଼ିଲେ ଗୁରୁ ଯିବ ନାଶ ।
ପ୍ରତିପଦାରେ ପଢ଼ିଲେ ପାଠ ନାଶଯାଇ
ତୋର ନେଇ ଏବେ ସେହି ତିଥି ଚିହ୍ନିଲଇଁ ।
ସବୁ ଯୁଗେ ଏହି ଦୋଷ ରହୁ ତିନିତିଥି
ଏତେ କହି ସେ ସ୍ଥାନରୁ ଗଲେ ବୃହସ୍ପତି ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଶାପ ପାଇ ପ୍ରତିପଦା ଅନ୍ତେ ଗଲେ
ଦ୍ଵିତୀୟାରେ ଗଗନରେ ଯାଇ ଉଦେ ହେଲେ ।
ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ବୁଧ ହେଲେ ଜାତ
ବୁଧଙ୍କଠାରୁ ହୋଇଲେ ସୋମବଂଶ ଖ୍ୟାତ ।
ତଦପରେ ଯାହା ହେଲା କରିବି ପ୍ରକାଶ
ଦୀନ ହରି ଦାସେ ଦିଅ କୃପା ପୀତବାସ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିବାହ, ଦକ୍ଷଙ୍କର ସତେଇଶ
କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ ଓ ଶୋଭା ବର୍ଣ୍ଣନ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଶୁଣ ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିବାହ କଥା କହୁଛି ବୁଝାଇ ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଷାଠିଏ କୁମାରୀ
ଧର୍ମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦଶ ଦେଲେ ବିଭାକରି ।
କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତେରଗୋଟି କନ୍ୟା କଲେ ଦାନ
ଏ ରୂପେ ତେଇଶି କନ୍ୟା କରିଲେ ପ୍ରଦାନ ।
ଭୃଗୁ ଅଙ୍ଗରା ଆବର ଅସୁରଙ୍କୁ ଏ ତିନି
ଏହାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ ଛଅଟି ନନ୍ଦିନୀ ।
ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ଆଉ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେକ ଚାରୋଟି
ଆବର କନ୍ୟା ରହିଲେ ସତେଇଶ ଗୋଟି ।
ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ ପ୍ରିୟବତୀ
ସେମାନେ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ନଭେ ବିରାଜନ୍ତି ।
ଅଶ୍ଵିନୀ ଦ୍ଵିଜା କୃତ୍ତିକା ଅଶ୍ଳେଶା ରୋହିଣୀ
ଆର୍ଦ୍ରା ମୃଗଶିରା ପୁଷ୍ୟା ପୂର୍ବାଫାଲଗୁନୀ ।
ଉତ୍ତରାଫଲଗୁନୀ ମଘା ଅନୁରାଧା ହସ୍ତା
ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା ଶ୍ରବଣା ଶତଭିଷା ଚିତ୍ରା ।
ପୂର୍ବଭାଦ୍ରପଦା ମୂଳା ପୂର୍ବଷାଢ଼ା ସ୍ଵାତୀ
ଧନିଷ୍ଠା ବିଶାଖା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଆବର ରେବତୀ ।
ଉତ୍ତର ଯେ ଭାଦ୍ରପଦ ସତେଇଶ ଜେମା
ଅଶ୍ଵିନୀଙ୍କ ଗର୍ଭୁ ଜାତ କଲେ ଦକ୍ଷବ୍ରହ୍ମା ।
ଦୁହିତାମାନଙ୍କୁ ଘେନି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ମେରୁ ଗିରିତଳେ କରି ଥାଆନ୍ତି ବସତି ।
ସେ କନ୍ୟା ମାନଙ୍କ ରୂପ କି କହିବି ମୁହିଁ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପାଶେ ଥାନ୍ତି ରହି ।
ଚାରୁ ସୁଲକ୍ଷଣୀ ସର୍ବକନ୍ୟା ନବଯୁବା
ସେମାନଙ୍କ ରୂପକୁ କି ପଟାନ୍ତର ଦେବା ।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳାନିଧିର ଯେସନେକ କାନ୍ତି
ତେସନ ପରାୟେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଜ୍ୟୋତି ।
ଅଲଙ୍କାରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସର୍ବଗୁଣେ
ସେ କନ୍ୟାକୁ ଅନ୍ୟ ତୁଲେ ନାହିଁ ବିଚକ୍ଷଣେ ।
ସକଳେ ଚନ୍ଦ୍ରବଦନୀ ନାସା ତିଳଫୁଲ
ଚାଚେରୀ କବରୀ ଭାର ନୀଳ ମେଘତୁଲ ।
କପାଳେ ଅଳକାପନ୍ତି ସୁଘଟନ ଶୋହେ
ନୟନ ଚକୋର ଚନ୍ଦ୍ର ଆସି କିବା ରହେ ।
ଭାଟଣା ତାଙ୍କର କର୍ଣଣ ପାଟଳୀ ଉପମ
ସୁରଙ୍ଗ ଅଧର ସୋଭୀ ବଧୂଲିର ସମ ।
ହୀରାର ଝଲି ଦର୍ଶନ କୁନ୍ଦ କଢ଼ି ଜାଣି
ସୁରଙ୍ଗ ଅତି କୋମଳ ଦିଶେ ଠାଣି ମାଣି ।
ସୁସଞ୍ଚ ଶଙ୍ଖ ସମାନ ଅଟେ କଣ୍ଠତଟ
ବିସ୍ତୃତ ତ୍ରିବଳୀ ଅତି ସୁରଞ୍ଜିତ ପେଟ ।
ସୁରଭୀର ନାଭି କ୍ରୋଟ ସିଂହମଝା କଟୀ
ବଲିନ ତ ଭୁଜ ବେନି ରମ୍ଭାପତ୍ର ପିଠି ।
ସୁଗଠନ ଜାନୁ ବେନି ସର୍ବେ ସମସରି
ଏହି ରୂପେ ସତେଇଶ ଦକ୍ଷଙ୍କ କୁମାରୀ ।
ସେମାନଙ୍କ ଯୁବାକାଳେ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତେ
ଦେଖି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ବିଚାରନ୍ତି ଚିତ୍ତେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ମହେଶ୍ଵର ବାସବ କୁବେର
କଶ୍ୟପ ଧର୍ମ ଆଦିଙ୍କ ସେ ଦକ୍ଷ ଶ୍ଵଶୁର ।
ସମସ୍ତଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେଇ କରିଲେ ଜୁଆଇଁ
ଆଉ ଏ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ କାହାକୁ ଦେବଇଁ ।
ମନେ ପଡ଼ିଗଲା ଚନ୍ଦ୍ର ରଜନୀର ପତି
ତାଙ୍କୁ ସମର୍ପିବି ମୋର ଏ ସର୍ବ ଦୁହିତି ।
ଏତେ ଭାଳି ଚନ୍ଦ୍ର ପାଶେ କହି ପଠାଇଲା
ଆବର ଜ୍ଵାଇଁ ମାନଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲା ।
ଏଣେ ଦକ୍ଷ ବିଶ୍ଵକର୍ମା ପାଶକୁ ଡକାଇ
ସଭାଗୃହ ମଣ୍ଡିବାକୁ ତାକୁ ଦେଲା କହି ।
ମେରୁଗିରି ନିକଟରେ ସଭାଗୃହ କଲେ
ନିଜେ ବିଶ୍ଵକର୍ମା ଯେଉଁ ପୁରକୁ ମଣ୍ଡିଲେ ।
ସେ ଗୃହକୁ କିଏ ଦେବ କେଉଁ ପଟାନ୍ତର
ସହସ୍ର କ୍ରୋଶ ଅଟଇ ସେ ଗୃହ ବିସ୍ତାର ।
ଆଡ଼ ଦୀର୍ଘରେ ଅଟଇ ସେ ଗୃହ ସମାନ
ପ୍ରଥମେ କଲେ ସେଠାରେ ଭୂମିକି ପତନ ।
ତଦପରେ ଶ୍ରେଣୀ ବନ୍ଧେ ତମ୍ବା ଖମ୍ବା ପୋତି
ତାହାର ଉପରେ ରୂପାଶେଣୀମାନ ପାତି ।
ତା ଉପରେ ରୂପା ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ବତାକୁ ବିଛାଇ
ଯତ୍ନେ ଗଣ୍ଠିମାନ ଦେଲେ ଦୃଢ଼ତାର ପାଇଁ ।
ତା ତଳେ ନାଲିଆ ମଖମଲର ଚାନ୍ଦୁଆ
ତଳକୁ ଦିଶିଥିଲା ସେ ଅତି ବାହାରିଆ ।
ହୀରା ନୀଳା ମୋତି ମାଳ ଚାନ୍ଦୁଆ ଝାଳର
ଚାରିଆଡ଼େ ଲାଗି ଦିଶେ ଅତି ମନୋହର ।
ହୀରା ନୀଳା ମାଣିକ୍ୟରେ ଦିଶେ ଦାଉ ଦାଉ
ଅମରାବତୀ ପୁରହୁଁ ଶୋଭାପାଏ ସେହୁ ।
ତଳେ କଳା ଧଳା ଶିଳା ଟାଇଲି ପଡ଼ିଲା
ତା ଉପରେ ମଖମଳ ବିଛଣା ହୋଇଲା ।
ସେ ବିସ୍ତାର ସଭାଗୃହ ଦ୍ଵାର ଆଠଗୋଟି
ସେ ଦ୍ଵାରେ ମଣ୍ଡିଲେ ଖଣ୍ଡ ନାନା ଚିତ୍ରପଟି ।
ଏହାପରେ ବିବାବିଧି ଆୟୋଜନ ମାନ
ସଜାଡ଼ି ରଖିଲେ ସବୁ କରି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ବିବାହ ଦିବସ ଜାଣି ଅମର ନିକର
ପରିବେଶ କରାଇଲେ ଯାଇଁ ନିଶାଚର ।
ନାନା ରତନ ଭୂଷଣ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଣ୍ଡାଇ
ବସାଇଲେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ନେଇ ।
ଦୁନ୍ଦୁଭି ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ ଗହଣେ ଚଳିଲେ
ଅଷ୍ଟ ଅପସରୀମାନେ ଆଗେ ନୃତ୍ୟ କଲେ ।
ବରଯାତ୍ରୀ ହେଲେ ସର୍ବ ବୃନ୍ଦାରକଗଣ
ଦକ୍ଷ ଜ୍ଵାଇଁମାନେ କଲେ ପଛରେ ଗମନ ।
ଦକ୍ଷଭୁବନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ହୋଇଲେ ପ୍ରବେଶ
ଜ୍ଵାଇଁକି କରିଣ ନେଲେ ଉତ୍ତମ ଆବସ ।
ଏ ସମୟେ ଜ୍ଵାଇଁମାନେ କଲେ ଆଗମନ
ଐରାବତ ବାହନରେ ଆସେ ମଘବାନ ।
ବଳଦ ବାହନେ ବିଜେ ଦେବ ଶୂଳଧାରୀ
ଗରୁଡ଼ ବାହନେ ବିଜେ କମଳା ବିହାରୀ ।
ଏହି ରୂପେ ଦେବ ଯକ୍ଷ ନାଗ ଭୂତଗଣ
ଗନ୍ଧର୍ବ କିନ୍ନର ସିଦ୍ଧ ସାଧକ ଚାରଣ ।
ସକଳେ ଦକ୍ଷ ଭୁବନେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ
ସମ୍ମାନ ପାଇ ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ବସିଲେ ।
ଏଥୁଅନ୍ତେ ବିଭାଘର କାଳ ଉପସ୍ଥିତ
ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମା ସେହିଠାରେ ହେଲେ ପୁରୋହିତ ।
ନିଜ ଭୁବନେ ଚନ ଦେବିକା ସୁନ୍ଦର
ଉପରେ ଚାନ୍ଦୁଆ ତଳେ ଚୁତ ପତ୍ରହାର ।
ବେଦୀର ଚାରିକୋଶରେ ପୋତା ରମ୍ଭାତରୁ
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବେଦିକା ଗୋଟି ଦିଶଇ ସୁଚାରୁ ।
ରମଣୀମାନେ କନ୍ୟାକୁ ସୁବେଶ କରିଲେ
କେଶ ବାନ୍ଧିଦେଲେ ଭାଲେ ସିନ୍ଦୂର ମଣ୍ଡିଲେ ।
ନାନା ରତ୍ନ ଅଳଙ୍କାର ଅଙ୍ଗେ ଦେଲେ ଛାଇ
ଅମ୍ଳାନ ବସନମାନ କନ୍ୟାକୁ ପିନ୍ଧାଇ ।
ଓଢ଼ଣୀ ଦୋସରି ପୁଣି ଉପରେ ବେଢ଼ାଇ
ବେଦୀକି କନ୍ୟାକୁ ନେଲେ ହୁଳହୁଳି ଦେଇ ।
କନ୍ୟାକୁ ଘେନି ବସିଲେ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି
ପୁତ୍ର ପକ୍ଷରେ ବସିଲେ ଜଳପତି ଅତ୍ରି ।
ବ୍ରହ୍ମା ସର୍ବ ଋଷି ମିଳି ବିଭା କଲେ ଶେଷ
ଏଥୁଅନ୍ତେ ବରଯାତ୍ରୀ ବୋଜିରେ ପ୍ରବେଶ ।
ଦକ୍ଷ ଭୋଜି କରିଥିଲେ ନାନା ପରକାର
ଖାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଅମର ନିକର ।
ଜ୍ଵାଇଁକୁ ଦେବାଙ୍ଗ ବାସ ଦକ୍ଷ ପିନ୍ଧାଇଲେ
ବିଭା ଶେଶେ ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ଯଉତୁକ ଦେଲେ ।
ତଦପରେ ବରକନ୍ୟା କରିଲେ ମେଲାଣି
ସମାରୋହରେ ଚଳିଲେ ଯହୁଁ ଚିନ୍ତାମଣି ।
ସତାଇଶ କନ୍ୟା ଦିବ୍ୟ ହାନ୍ଦୋଳରେ ବସି
ଶଶୀ ପଶ୍ଚାନ୍ତେ ଚଳିଲେ ସର୍ବ ଶଶୀହାସି ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ଯାଇଣ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ
ଅପୂର୍ବ ଭୁବନେ ମଧ୍ୟେ ବିଜୟ କରିଲେ ।
ବରଯାତ୍ରୀମାନେ କରି ଆନନ୍ଦେ ବୋଜନ
ଯେ ଯାହା ପୁରକୁ ସର୍ବେ କରିଲେ ଗମନ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ସତାଇଶ ନାରୀ ଗ୍ରହଣ କରିଣ
ସେମାନଙ୍କ ସହିତରେ କଟାଅନ୍ତି ଦିନ ।
ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ସୁନ୍ଦରୀ ରୋହିଣୀ
ତା ପ୍ରେମରେ ସଦା ବଶ ହେଲେ ନିଶାମଣି ।
ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଦେଖି ନେତ୍ରେ ଦୁଃଖ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ବିହିଲେ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ।
ସେ ଶାପରୁ କ୍ଷୟରୋଗେ ସୋମ କ୍ଷୀଣହେଲେ
ପୁଣି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଚନ୍ଦ୍ର କରାଇଲେ ।
ଦକ୍ଷଙ୍କର ଶାପ କେଭେ ଖଣ୍ଡନ ନୋହିବ
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଙ୍ଗେ କଥା ପକାଇବ ।
କୃଷ୍ଣ ଶୁକଳ ପକ୍ଷରେ ଜାଣ ସେହି କଳା
କ୍ରମେ ଅଦ୍ୟାବଧି ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ବୃଦ୍ଧି ହେଲା ।
ଏହି ପରକାରେ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ବୃଦ୍ଧି ତତ୍ତ୍ଵ
ଦୁଇ ପରକାରେ ମୁହିଁ କରିଲି ବ୍ୟକତ ।
ପୁଣି ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମୟେ ଏମନ୍ତ ରହିଲେ
ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଋତୁକାଳେ ସ୍ନାନେ ଯାଉଥିଲେ ।
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ସେହି ତାରା ନାମ ତାର
ବଳେ ଗୃହେ ରଖି ସୋମ କରନ୍ତି ଶୃଙ୍ଗାର ।
ଏ ବିଷୟ ବୃହସ୍ପତି ଜାଣି ଦୁଃଖେ ଅତି
ଘରଣୀକି ମାଗିବାକୁ ଗଲେ ତାର କତି ।
ଅନେକ ପ୍ରକାରେ କହି ମାଗିଲେ ତାହାକୁ
କୌଣସିମତେ ନ ମାନି ନ ଦେଲା ତାରାକୁ ।
ଅମାନ୍ୟ କରି ଅନେକ ଅମାନନା କଲା
ନିର୍ଭୟ ମନରେ ପୁରେ ତାହାକୁ ରଖିଲା ।
ତତଃପର ଗୁରୁଦେବ ଚଳିଗଲେ ଖରେ
ସମସ୍ତ କହିଲେ ଫେଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଗରେ ।
ସୋମ ମୋହର ଘରଣୀ ତାରାକୁ ହରିଲା
ବହୁ ବିନୟେ ମାଗିଲି ଫେରାଇ ନ ଦେଲା ।
ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ବାହାରିଲେ ସଙ୍ଗେ ଦେବଦଳ
ଚଳନ୍ତେ ସିନ୍ଧୁ ଗର୍ଜନେ ଶୁଭେ ମୁଖଗୋଳ ।
ଦେବଙ୍କ ଆସିବା ଜାଣି ଗଲା ସୋମ ବାଦେ
ମିଳିଲା ଭରସା କରି ଅସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟେ ।
ଅସୁର ବଳମାନଙ୍କୁ କହି ସଙ୍ଗକରି
ଶୁଣି ସେମାନେ ଧାଇଁଲେ ସୋମ ପକ୍ଷ ଧରି ।
ବାସବଙ୍କ ସହିତରେ ସର୍ବ ଦେବଗଣ
ଏହି ରୂପେ ଦେବାସୁର ମଧ୍ୟେ ହେଲା ରଣ ।
ଉଭୟଙ୍କ ପ୍ରକୋପରେ ବଢ଼ିଲା ସଂଗ୍ରାମ
ବୋଲନ୍ତି ତାରକାମୟ ଏହୁ ଯୁଦ୍ଧ ନାମ ।
ତାରାର ନିମନ୍ତେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା ଯେଣୁ
ତାରକାମୟ ଯୁଦ୍ଧ ଏ ବୋଲାଇଲା ତେଣୁ ।
ଏହି ରୂପେ ଦୁଇଦଳ ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ
ଦାନବଗଣ ଦେବତାଗଣଙ୍କର ମେଳେ ।
ଦେବଦାନବ ଉଭୟଙ୍କର ଘୋର ରଣେ
ଜାଣି ସେଠାରେ ମିଳିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ତତକ୍ଷଣେ ।
ଉଭୟଙ୍କୁ କହି ରଣ କରିଲେ ସ୍ଥକିତ
ସୋମର ଅଗ୍ରତେ ଯାଇ ମିଳିଲେ ତ୍ଵରିତ ।
ଅନେକ ଭର୍ତ୍ସନା କରି ତାହାକୁ କହିଲେ
ତାରା ଆସି ବୃହସ୍ପତି ନିକଟରେ ହେଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ଦିଅନ୍ତେ ସେ ତାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅନାଇ
ତା ଲକ୍ଷଣ ଦେଖି କଲେ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଖ ଚାହିଁ ।
ଭୋ ତାତ ତାର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖନ୍ତୁ ଅଗ୍ରତେ
ଏ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖ ଗର୍ଭ ଧରିଛି ଗୁପତେ ।
କି ପ୍ରକାରେ ଛୁଇଁବି ମୁଁ ଏହାର ଶରୀର
ଏ ନାରୀର ତାତ ଆଉ ନାହିଁ କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର ।
କାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଗର୍ବେ ଅଛି ସ୍ଥିତ
ଏଥିର ତଦନ୍ତୁ ମୁହିଁ ଜାଣିବି କେମନ୍ତ ।
ତାହାର ଗର୍ଭକୁ ଗୁରୁ ଚାହିଁକରି କୋପେ
ବୃହସ୍ପତି କହୁଛନ୍ତି ତହିଁ ମନସ୍ତାପେ ।
ଆଉ ଏ ନାରୀକି ମୁହିଁ ଛୁଇଁବି କେମନ୍ତେ
କୋପାନଳେ ଭସ୍ମ ଆଜି କରିବଇଁ ତୋତେ ।
ସ୍ଵାମୀର ମୁଖରୁ ଶୁଣି ଏମନ୍ତ ଉତ୍ତର
ଭୟମନା ହୋଇ କମ୍ପେ ନାରୀର ଶରୀର ।
ସେହି ଭୟରେ ତାରାର ଗର୍ବ ପ୍ରସବିଲା
ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଜଗତ ମୋହିଲା ।
ଗର୍ଭୁ ଖସିଣ କାନ୍ଦଇ ପଡ଼ି ଭୂମିଗତେ
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଣ ତହିଁ ଦେଖନ୍ତି ସମସ୍ତେ ।
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦର ଦେଖି ତାହାର ବଦନ
ସେ ପୁତ୍ର ପ୍ରତି ରହିଲା ବୃହସ୍ପତି ମନ ।
ଏ ତାର ଗର୍ଭଜ ଗୋଟି ମନ୍ଦନ ମୋହର
ସୋମ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ସେ ବାଳ କୁମର ।
ବୋଇଲା ଏ ନିଶ୍ଚେ ଜାଣ ମୋହର ତନୟ
ଦେଖ ସୁନ୍ଦର ଦିଶଇ ମୋହର ପରାୟ ।
ଗୁରୁ ବୋଲେ ମୋର ପୁତ୍ର ସୋମ ବୋଲେ ମୋର
ଏ ରୂପେ ଅନର୍ଥ ହେଲା ଦୁଇଜଣଙ୍କର ।
ବ୍ରହ୍ମା ସହିତେ ସକଳ ମୁନିଗଣ ତୁଲେ
ଏ କାହା ଗର୍ଭ ତାରାକୁ ବିଶ୍ଵାସେ ପୁଚ୍ଛିଲେ ।
ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଅଧୋମୁଖ ହୋଇ
ଉତ୍ତର ନ ଦେଲା ତାରା ରହେ ଲଜ୍ଜା ପାଇ ।
କୁମର ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ମାତା ମୁଖ ଚାହିଁ
ବୋଲେ ମୁଁ କାହାର ପୁତ୍ର ଦିଅ ସତ କହି ।
ନୋହିଲେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁହିଁ ଶାପ ଦେବି ତୋତେ
ଗୋପନ ନ କର ବଡ଼ ଲଜ୍ଜା ହୁଏ ମୋତେ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ସେହି ପୁତ୍ରବାକ୍ୟ ଶୁଣି
ତାରାକୁ ପାଶକୁ ରାଇ ଦେବ କୁଶପାଣି ।
ବୋଲନ୍ତି କୋଳେ ବସାଇ କୋମଳ ବଚନ
ଆଗୋ ତାରା ଭୟ ଦୂରକର ତୋର ମନ ।
ଆବର ମନ ମଧ୍ୟରୁ ଲଜ୍ଜା ଦୂରକର
ସତ କରି କହ ଏହୁ କାହାର କୁମର ।
ତାହା ଶୁଣି ତାରା ବୋଲେ ଅଟେ ମୁଖ ହୋଇ
ସୋମଙ୍କ ଆଡ଼ରୁ ଏହି ଗର୍ଭଟି ଅଟଇ ।
ଶୁଣିକରି ତତକ୍ଷଣେ ସୋମ କୋଳକଲେ
ବିଚାରିଣ ତାର ନାମ ବିହି ଏହା ଦେଲେ ।
ବୋଧିଲା ଏ ରୂପଗୁଣ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରୁ ଯେଣୁ
ଏହାର ନାମ ରଖିଲେ ବୁଧ ବୋଲି ତେଣୁ ।
ଏ ରୂପେ ବୁଧ ଜନମ ହୋଇଛନ୍ତି ପୁଣ
ଯେ ରୂପେ ବୁଝି ପାରିବେ ଆହେ ବିଜ୍ଞଜନ ।
ସରାଗେ କହିଲେ ଫେଡ଼ି ପ୍ରିୟାକୁ ଈଶାନ
ଦୀନ ହରି ଦାସ ଚିତ୍ତ ରହୁ ନିଶିଦିନ ।
ସୋମବଂଶ ଚରିତ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ
ସେହି ସୋମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କହିଲି ଚରିତ ।
ତାହାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ ବୁଧ ମହାମତି
ଇଳା ନାମେ ତାଙ୍କ ନାରୀ ଅପୂର୍ବ ଯୁବତୀ ।
ପୁରରବାଙ୍କୁ ସେ ତପୋବନେ କଲା ଜାତ
ଏବେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ସୋମବଂଶାନୁଚରିତ ।
ସୁରଭୁବନେ ଦିନେକ ଉର୍ବଶୀ ତରୁଣୀ
ଗନ୍ଧର୍ବ ଗାୟକ ମିତ୍ରା ବରୁଣକୁ ଜିଣି ।
ମିତ୍ର ବରୁଣ ତାହାକୁ ରାଗେ ଶାପଦେଲା
ସ୍ଵର୍ଗେ ନ ରହି ମର୍ତ୍ତ୍ୟରେ ଜନମ ହୋଇଲା ।
ତକ୍ଷଣେ ଉର୍ବଶୀ ମଧ୍ୟେ ପୁରେ ହେଲା ଜନ୍ମ
ସ୍ଵାମୀ ନ ଲଭିଲା ସେହୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସମ ।
ଏ ରୂପେ ଗିରି କନ୍ଦର କରଇ ଭ୍ରମଣ
ଶୁଣିଲା ପୁରରବାଙ୍କ ଯହୁଁ ରୂପଗୁଣ ।
ଆସି ଦେଖିଲା କନ୍ଦର୍ପ ପ୍ରାୟେ ରୂପରାଶି
ନିଜ ତେଜରେ ଗଞ୍ଜଇ ସେହୁ ରବିଶଶୀ ।
ତାଙ୍କ ନିକଟେ ଉର୍ବଶୀ ମିଳିଲା ଏକାନ୍ତେ
ଉତଫୁଲ ନେତ୍ରେ ଦେଖଇ ହରଷିତ ଚିତ୍ତେ ।
ପୁରରବା ସେ ଉର୍ବଶୀ ମୁଖଚନ୍ଦ୍ର ଚାହିଁ
ରୂପରେ ମୋହିତ କହେ କାମବଶ ହୋଇ ।
ଆସ ସୁନ୍ଦରୀ ମୋହର ନିକଟକୁ ଆସ
ଭଲେତ ମିଳିଛ ତୁମ୍ଭେ ଆସି ମୋର ପାଶ ।
ତୁମ୍ଭର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟେ ବଶ ହେଲି ଗାମାବର
ମୋହର ସଙ୍ଗତେ ସୁଖେ ତୁ ବିହାର କର ।
ରାଜା ବାକ୍ୟରେ ଉର୍ବଶୀ ବୋଲେ ହେ ରାଜନ
ଅନଙ୍ଗ ବାଣେ ପୀଡ଼ିତ ଯେ ମୋହର ମନ ।
ଯେବେ ତୁମ୍ଭେ ମୋର ସଙ୍ଗେ ସତ୍ୟ କରିପାର
ତେବେ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବରିବି କରି ମୁହିଁ ବର ।
ଆବର ଏ ମେଷ ଛୁଆ ଦୁଇ ସହୋବର
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଅଟନ୍ତି ଏ ଦୁହେଁ ମୋହର ।
ଏ ଦୁଇ ମେଷ ପୁତ୍ରକୁ ଯତ୍ନେ ପ୍ରତିପାଳ
ଘାତ ଆହାର ନିମନ୍ତେ ଅଟେ ମୋ କବଳ ।
ତୁମ୍ଭର ଉଲଗ୍ନ ଭାଗ କେବେ ନ ଦେଖିବି
ଏହା ସତ୍ୟ କଲେ ତୁମ୍ଭ ସଙ୍ଗରେ ରମିବି ।
ଉର୍ବଶୀ ମୁଖରୁ ଏହିପରି ବାଣୀ ଶୁଣି
ତାର ବଶ୍ୟ ହୋଇ ସତ୍ୟକାଲା ନୃପମଣି ।
ତଦପରେ ଉର୍ବଶୀକି ବିଶ୍ଵାସ କରିଣ
ଗିରି କନ୍ଦରେ ନିରତେ କରଇ ଭ୍ରମଣ ।
ରଥ ଆରୋହଣ କରି ନାନା ଦିଗ ଭ୍ରମେ
ଉର୍ବଶୀ ତୁଲେ ରମଲ ହରଷିତ ମନେ ।
ଜଳ ବିହାର କରଇ ବୁଲି ନାନା ଦେଶେ
ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ମନେ କୁମଦ ପଦ ଗନ୍ଧ ବାସେ ।
କେଉଁଦିନ ଉର୍ବଶୀର ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗ ହେଲା
ରାତ୍ର ଦିବସ ସେ ଦିନୁ ରାଜା ନ ଜାଣିଲା ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ତୁମ୍ଭେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟସହୀ
ଉର୍ବଶୀକୁ ନ ଦେଖିଣ ସ୍ଵର୍ଗେ ଶଚୀସାଇଁ ।
ଗନ୍ଧର୍ବଗଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ ବୋଲେ ପୁରନ୍ଦର
ଦେଖି ନ ପାରେ ଉର୍ବଶୀ କାହିଁ ଗଲା ମୋର ।
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାକ୍ୟେ ଗନ୍ଧର୍ବେ ବେନିକର ଯୋଡ଼ି
କହିଲେ ସୁରପତିଙ୍କ ପାଦତଳେ ପଡ଼ି ।
ମିତ୍ରା ବରୁଣ ଶାପରେ ଉର୍ବଶୀ ମର୍ତ୍ତ୍ୟରେ
ରହିଅଛି ପୁରରବା ରାଜାଙ୍କ ପାଶରେ ।
ଗନ୍ଧର୍ବ ବଚନେ ଇନ୍ଦ୍ର ବୋଇଲେ ଏସନ
ମର୍ତ୍ତ୍ୟପୁର ଉର୍ବଶୀକି ଆଣ ଯା ବହନ ।
ସ୍ଵର୍ଗ ଭୁବନ ନ ଶୋହେ ତାହାଙ୍କ ବିହୁନେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିଲେ ନ ଶୋହେ ଦିବସ ଯେସନେ ।
ତକ୍ଷଣେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଜ୍ଞା ଘେନି ଶିରେ
ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ଯାଇ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଭୁବନରେ ।
ଦିବସ ଶେଷ ହୁଅନ୍ତେ ରାତ୍ର ଅନ୍ଧକାରେ
ମିଳିଲେ ସେ ପୁରରବା ନୃପଙ୍କର ଘରେ ।
ଦେବତାଏ ମିଳି ସର୍ବେ ମାୟା ଭିଆଇଲେ
ଉର୍ବଶୀର ପ୍ରିୟ ମେଷ ଚୋରାଇ ଘେନିଲେ ।
ସେ ଯୁଗଳ ମେଷ ଶୂନ୍ୟେ ଗଲେ ଯେତେବେଳେ
ଉଚ୍ଚ ସ୍ଵରରେ ଶୁଣାଇ ରୋଦିଲେ ବିକଳେ ।
ସେ କାନ୍ଦେ ଶୁଣି ଉର୍ବଶୀ ନିଦ ଭାଙ୍ଗିଗଲା
ଉଚ୍ଚେ କାନ୍ଦେ ମୋର ମେଷ କିଏ ଘେନିଗଲା ।
ଦେଖ ଏ ରାଜା କିପରି ରମଣୀ ପରାୟେ
ଅଚେତନେ ଶୋଇଅଛି ଶୋକ ନିଦ୍ରା ମୋହେ ।
ହୀନବୀର୍ଯ୍ୟ ନପୁଂସକ ଯେଉଁପରି ହୋଇ
ସେ ରୂପେ ଶୋଇଛି ଏହା ଦେଖିଲତ ନାହିଁ ।
ଏହି ରୂପେ ଧିକାରିଣ ରୋଦନ କରନ୍ତେ
ରାଜା ନିଦ୍ରା ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଉଠିଲା ତ୍ଵରିତେ ।
ଉର୍ବଶୀର କଟୁବାକ୍ୟ ରୋଦନକୁ ଶୁଣି
ଅଳପ ତେଜି ଉଠିଲା ରାଗେ ନୃପମଣି ।
ବ୍ୟଥିତ ହୋଇଲା ହୃଦ ଉର୍ବଶୀ ବଚନେ
ଉଠିଲା ପ୍ରକୋପ ଉଠେ କୁଞ୍ଜର ଯେସନେ ।
ଦକ୍ଷିଣ କରେ ଖଡ଼ଗ ଦୃଢ଼ ମୁଷ୍ଟି କରି
ଉଲଗ୍ନ ଭାବରେ ଧାଏଁ ସେହି ଦଣ୍ଡଧାରୀ ।
ଅନ୍ଧାର ରାତି ଥିବାରୁ ପଥ ନ ଦିଶଇ
ଗର୍ଜ୍ଜନ ଛାଡ଼ନ୍ତେ ଉଚ୍ଚେ ରେରେକାର କହି ।
ରାଜାର ଉଠିବା ପୁଣି ଶୁଣି ତାଙ୍କ ରଡ଼ି
ତହୁଁ ସେ ଗନ୍ଧର୍ବେ ଦୁଇ ମେଷ ଦେଲେ ଛାଡ଼ି ।
ସେ ମେଷ ଦୁଇକି ରାଜା ଧରି ବାମହସ୍ତେ
ମିଳିଲା ଅତି ବେଗରେ ଉର୍ବଶୀ ଅଗ୍ରତେ ।
ଏହି ସମୟେ ଗନ୍ଧର୍ବେ ଶୂନ୍ୟମାର୍ଗେ ଥିଲେ
କୌଶଳ କରି ବିଜୁଳଇ ତେଜ ପ୍ରକାଶିଲେ ।
ସେ କାଳେ ରାଜ କଟିରେ ପିନ୍ଧାବାସ ନାହିଁ
ଉଲଗ୍ନ ଦେଖି ଉର୍ବଶୀ ମନେ ରୋଷବହି ।
ଆପଣା ମେଷ ଦୁଇକି ଧରି ବେନିହସ୍ତେ
ସେକ୍ଷଣି ଉର୍ବଶୀ ତହୁଁ ଗଲା ଶୂନ୍ୟ ପଥେ ।
ରାଜା ଅନ୍ଧାରେ ନ ଦେଖି ବୋଲଇ ବଚନ
ନିଅ ତୋ ମେଷ ନ ଜାଣି କରୁଛୁ ରୋଦନ ।
ଏମନ୍ତ କହି ଶୟନ ସ୍ଥାନରେ ମିଳିଲା
ଉର୍ବଶୀକି ପଲଙ୍କର ପରେ ନ ଦେଖିଲା ।
ଦୀପ ଲଗାଇ ନୃପତି ଖୋଜେ ତତକ୍ଷଣେ
ଦେଖଇ ଉର୍ବଶୀ ତହିଁ ନାହିଁ ଗଲା କେଣେ ।
ନ ଦେଖିଣ ସେ ବାମାକୁ ମୋହଗତେ ପଡ଼ି
କାନ୍ଦଇ ବିକଳେ ରାଜା ହୃଦେ କରତାଡ଼ି ।
ଉନ୍ମତ୍ତ ପରାୟେ ନରପତି ମହୀ ଭ୍ରମେ
ଗିରିକନ୍ଦର କାନନ ପୁଣି ଦୁର୍ଗ ଗ୍ରାମେ ।
ଏହି ରୂପରେ ଭ୍ରମିଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳେ
ଯାଇକରି ପ୍ରବେଶିଲା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସ୍ଥଳେ ।
ସେ ଉର୍ବଶୀ ସେ ସମୟେ ସଖୀ ସଙ୍ଗମେଳେ
କ୍ରୀଡ଼ା ବିନୋଦ କରଇ ସରସ୍ଵତୀ କୂଳେ ।
ନରପତିଙ୍କର ମୁଖ ଚାହିଁ ଅଧୋମୁଖୀ
ମାନସ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇ ଅତିଶୟ ଦୁଃଖୀ ।
ପୁରରବା ସେ ଉର୍ବଶୀ ବଦନକୁ ଚାହିଁ
ଯେତେ ପ୍ରକାର କହିଲା ସ୍ନେହଭର ହୋଇ ।
ରାଜାକୁ ନିକଟେ ଦେଖି ତେଣୁ କ୍ରୋଧଭରେ
କିଛି ନ କହି ଉର୍ବଶୀ ଗଲା କିଛିଦୂରେ ।
ତାହାର ପଛେ ଗୋଡ଼ାଏ ରାଜା କାମବଶେ
ବିନୟ କରି ପୁନଶ୍ଚ କହଇ ବିଶ୍ଵାସେ ।
ଆରେ ପ୍ରାଣସଖୀ ମୋର କ୍ଷଣେ ରହ ରହ
ଭଙ୍ଗ କରି ନ ଯାଅ ତୁ ଏ ମୋହର ସ୍ନେହ ।
ତୁ କିମ୍ପାଇଁ ସଖୀ ମୋତେ ମନୁ ତେଜ୍ୟାକରୁ
ଭାବ ଅଭାବ ବିଷୟ ମନେ ନ ବିଚାରୁ ।
ମୋତେ ଛାଡ଼ିକରି ସଖୀ ନ ଯା କୋପମନେ
ମୁଁ ପରା ସର୍ବଦା ଅଛି ତୋହର ବଚନେ ।
ତୁ ଯେବେରେ ପ୍ରିୟବତୀ ଛାଡ଼ିଯିବୁ ମୋତେ
ଜୀବନ ଛାଡ଼ିବ ମୋର ତୋହର ସାକ୍ଷାତେ ।
ତୋର ବିହୀନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋହର ଶରୀର
ଏକ୍ଷଣି ବକ୍ଷିବେ ସିନା ଶୃଗାଳ କୁକୁର ।
ଭର୍ବଶୀ ବୋଲେ ଭୋ ରାଜା ଶୁଣମୋ ଉତ୍ତର
ନ ଜାଣ ସଂସାରେ ତୁମ୍ଭେ ସ୍ତିରୀଙ୍କ ବିଚାର ।
ସ୍ଵଭାବରେ ଜାଣ ଅଟେ ଯେବା ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀ
ତାହାଙ୍କର ସହିତରେ ବିଶ୍ଵାସ ନ କରି ।
ବ୍ୟାଘ୍ର ଭାଲୁ ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁ ସହିତରେ ନର
ଯେଉଁ ପରକାରେ ଅଟେ ବିଶ୍ଵାସ ବେଭାର ।
ତେସନ ପରାୟ ସ୍ତିରୀ ଦେହେ ଯେତେ ଗୁଣ
ହେ ନରେଶ ତାହା ତୁମ୍ଭେ ଏକମନେ ଶୁଣ ।
ନିର୍ଦ୍ଦୟ ହୃଦୟ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ
ସାହସ ଯଦି କରିଣ ବଳେ ଚାରିଗୁଣ ।
ଅଳପ କ୍ରୋଧ ହୋଇଲେ ଜୀବନ ଦିଅନ୍ତି
ପତି ପିତୃଙ୍କ ମନର ମଧ୍ୟେ ନ ଗଣନ୍ତି ।
ମୃତ୍ୟୁ ଅଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ବଞ୍ଚୁଥାନ୍ତି ନିତ୍ୟେ
ବଞ୍ଚନ୍ତି ସର୍ବଦା ସେହୁ କାମଭୋଗ ଚିତ୍ତେ ।
ସ୍ଵଭାବରେ ନିତ୍ୟ ନିତ୍ୟ କଳ୍ପୁଥାଏ କାମୀ
ଇଚ୍ଛୁଥାନ୍ତି ମନେ ମନେ ନବ ନବ ସ୍ଵୀମୀ ।
ସ୍ତିରୀମାନଙ୍କର ଅଟେ ସ୍ଵଭାବ ଏମନ୍ତ
କିମ୍ପାଇ ତୁ ଆଶାକରୁ ବଳାଇଣ ଚିତ୍ତ ।
ଏବେ ତୁହି ନିଜପୁରେ ଫେରିକରି ଯାଅ
ଅବଶ୍ୟ ପାଳିବି ମୁହିଁ କାଳେ ତୋର ସ୍ନେହ ।
ଅବଶ୍ୟ ଆସିବି ପୁଣି ସମ୍ବତ୍ସର ଅନ୍ତେ
ପୁନଶ୍ଚ ରମିବି ମୁହିଁ ତୋହର ସଙ୍ଗତେ ।
ଋତୁ ସ୍ନାହାନେ ମିଳିବି ଆସି ଏକଦିନେ
ରମିବି ସୁଖରେ ଜାଣ ତୋର ସନ୍ନିଧାନେ ।
ଅବଶ୍ୟ ତୁମ୍ଭ ଔରସୁ ଜନ୍ମିବ ସନ୍ତତି
ଏଥୁକି ଏବେ ଉପାୟ ଚିନ୍ତ ନରପତି ।
ଗନ୍ଧର୍ବଗଣଙ୍କୁ ରାଜା ତୁମ୍ଭେ ପୂଜାକର
ସେମାନେ ଦେବେ ତୁମ୍ଭଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟରେ ବର ।
ସେହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନେ ତୁ ମୋତେ
ପାଳିବୁ ହେ ନରପତି ବରଷକ ଅନ୍ତେ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଉର୍ବଶୀ ବଚନକୁ ଶୁଣି
ଅତିଶୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ନୃପମଣି ।
ଗନ୍ଧର୍ବଗଣଙ୍କୁ ରାଜ ଯତନେ ପୂଜିଲା
ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ବଳିଭୋଜା ଯୋଗାଇଲା ।
ସ୍ତୁତି ବଚନରେ କହେ ବେନି କରଯୋଡ଼ି
ସେମାନଙ୍କର ଚରଣେ ଶତେ ବାର ପଡ଼ି ।
ରାଜାର ଭକ୍ତି ଏ ରୂପେ ଦେଖିକରି ବନେ
ଅତି ଆନନ୍ଦେ ଗନ୍ଧର୍ବେ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନେ ।
ଏକ ମୃତ୍ତିକା ଭାଣ୍ଡରେ ଅନଳକୁ ଥୋଇ
ରାଜାଙ୍କର ସମୀପରେ ତାହା ଦେଲେ ନେଇ ।
ବୋଇଲେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ ଏଣେ ଯଜ୍ଞକର
ଉର୍ବଶୀ ଆସିଲେ ନିଶ୍ଚେ ଜାଣେ ତୋର ପୁର ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ରାଜାକୁ ଅଗ୍ନିଭାଣ୍ଡ ଦେଲେ
ବିଦାୟ ହୋଇ ଗନ୍ଧର୍ବେ ଉର୍ବଶୀର ତୁଲେ ।
ସେହିକ୍ଷଣି ଦେଖୁ ଦେଖୁ ଗଲେ ଶୂନ୍ୟମାର୍ଗେ
ସେହି ଅନଳକୁ ରାଜା ଘେନି ବନଭାଗେ ।
ବୁଲି ବୁଲି ପ୍ରବେଶିଲେ କାକ ବୃକ୍ଷମୂଳେ
ଥୋଇଲେ ସେ ଅଗ୍ନିଭାଣ୍ଡ ନିଶି ଅର୍ଦ୍ଧକାଳେ ।
ସେ ଅଗ୍ନି ଭାଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷତଳେ ଥୋଇ
ନରପତି ବସି ତାକୁ ସର୍ବଦା ଚିନ୍ତଇ ।
ଉର୍ବଶୀର ବଚନକୁ ହୃଦମଧ୍ୟେ ଥୋଇ
ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ମନ ଧରି ନ ପାରଇ ।
ଏହି ପରକାରେ ସତ୍ୟଯୁଗ ବହିଗଲା
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଯାହା ହେଲା ।
ତ୍ରେତୟା ଯୁଗ ଆସିଣ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତେ
ଯେଉଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତ୍ରିବେଦ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ଚିତ୍ତେ ।
ଅନଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟେ ରାଜା ଦିନେ ତହିଁ ଗଲା
ବନେ ରଖିଥିବା ସ୍ଥାନେ ଅଗ୍ନି ନ ଦେଖିଲା ।
ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷର ମୂଳରେ ଅଗ୍ନି ନ ଶୋଇଥିଲା
ସେହି ପାଦପ ଗୋଟିଏ ଅଶତ୍ଥ ହୋଇଲା ।
ସେ ଅଶ୍ଵତ୍ଥ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟେ ଉଠେ ଶମୀବୃକ୍ଷ
ପରୁରବା ସ୍ଵଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖଇ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ।
ସେହି ବୃକ୍ଷ ବନ୍ଧନକୁ ଗଲା ରାଜା ଘେନି
ତାହାକୁ କରାଇଲେ ଯେ ଯଜ୍ଞର ଅରଣି ।
ସେହି ଅରଣିର ଦ୍ଵାର ମନ୍ଥନ ଯେ କରି
ନିଗମ ନିଗମ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରି ।
ଉର୍ବଶୀ ସୁନ୍ଦରୀକି ସେ ଧ୍ୟାନ କରି ମନେ
ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି ଯହୁଁ ଦେଲେ ନେଇ ହୁତାଶନେ ।
ଯଜ୍ଞପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରର ଆହ୍ଵାନେ
ନିଜେ ହରି ପ୍ରବେଶିଲେ ଯାଇ ସୁପ୍ରସନ୍ନେ ।
ଆନନ୍ତରେ ସେ ଉର୍ବଶୀ ଯଜ୍ଞ କଲେ ଆସି
ପୁରରବା ନରପତି ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶି ।
ପୁରରବା ନରପତି ଉର୍ବଶୀର ସଙ୍ଗେ
କୁମର ଜନମାଇଲେ ବଞ୍ଚି ରତି ରଙ୍ଗେ ।
ଅଗ୍ନି ବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାୟ ଷଡ଼ ପୁତ୍ର ହେଲେ ଜାତ
ସେ ରାଜା ସୁଖେ ଭୋଗିଲେ ତ୍ରେତା ପରିଯନ୍ତ ।
ପୁରରବାଙ୍କ ଉର୍ବଶୀ ଗର୍ଭୁ ଷଡ଼ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ
ଏଥିଉତ୍ତାରୁ ଶୁଣ ତୁ ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି
ସେ ମୋମବଂଶ ଚରିତ କହୁଛି ବୁଝାଇ ।
ଉର୍ବଶୀ ଉଦର ମଧ୍ୟେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତେଜେ
ଜନ୍ମ ହୋଇଲେ କୁମର ପୁରରବା ବୀର୍ଯ୍ୟେ ।
ସୁନ୍ଦର ପଣେ ତାହାଙ୍କୁ ନାହିଁ ଅନୁପମ
ଯେ ଷଡ଼ ନନ୍ଦନଙ୍କର ଶୁଣ ଏବେ ନାମ ।
ଆୟ ଶ୍ରୁତାୟୁ ସତ୍ୟ ଏ ସହୋଦର ନେଇ
ରୟ ବିଜୟ ଜୟ ଯେ ଷଡ଼ଗୋଟି ଭାଇ ।
ଶ୍ରୂତାୟୁର ସୁତ ନାମ ଅଟେ ବସୁମାନ
ଶ୍ରୁତାୟଙ୍ଗ ନାମେ ହେଲା ସତ୍ୟର ନନ୍ଦନ ।
ରୟର ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ହେଲା ନାମ ଭୀମ
କାଞ୍ଚନ ନାମେ ହୋଇଲ ଭୀମର ନନ୍ଦନ ।
ଜୟ ପୁତ୍ର ଯେ ତା ନାମ ଅଟଇ ଅସିତ
ବିଜୟ ପୁତ୍ର ହୋଇଲା ତାର ନାମ ଖ୍ୟାତ ।
ହୋତ୍ରକ ନାମ ଅଟଇ କାଞ୍ଚନ ଅପତ୍ୟ
ଜନ୍ମୁ ବୋଲିକରି ହେଲେ ତାଙ୍କ ତହୁଁ ଜାତ ।
ହୋତ୍ରଙ୍କର ଜନ୍ମ ନାମେ ଯେବଣ ତନୟେ
ଗଣ୍ଡୁଷକେ ପିଇଥିଲେ ଗଙ୍ଗାବାରି ସିଏ ।
ଜନ୍ମୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଯେହୁ ପୁର ତାଙ୍କ ନାମ
ବଳାକା ନାମରେ ହେଲେ ତାହାଙ୍କ ନନ୍ଦନ ।
ବଳାକା ପୁତ୍ରଗୋଟିକ କୃଶ ଯେ ବୋଲାଇ
ତାର ତହୁଁ ଚାରିଗୋଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୋଇ ।
କୁଶାମ୍ଭୁ, ବୋଲିକରି ଯେ ଅଟଇ ପ୍ରଥମ
ତନୟ ନାମ ଅଟଇ ଦ୍ଵିତୀୟ ସନ୍ତାନ ।
ତୃତୀୟ କୁମର ଗୋଟି ବସୁ ନାମେ ଖ୍ୟାତ
କୁଶନାଭ ବୋଲିକରି ଚତୁର୍ଥ ଯେ ସୁତ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୁଶାମ୍ଭୁର ସୁତ ହେଲା ଗୋଧି ନାମେ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ପଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ବଗୁଣେ ।
ତାହାଙ୍କର ନକ୍ୟା ନାମ ଅଟେ ସତ୍ୟବତୀ
ତାହାର ବିଷୟ ତୁହି ଶୁଣ ପ୍ରିୟବତୀ ।
ରୁଚିକ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଋଷି
ସେହି କନ୍ୟାକୁ ମାଗିଲେ ତାର ପାଶେ ଆସି ।
ଦେଖିଣ ନେତ୍ରେ ତାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧତା ଶରୀର
ସେ କନ୍ୟା ପାଇଁକି ତାକୁ ନ କରିଲେ ବର ।
ପୁଣି ବୋଇଲେ ରୁଚିକ ମୁଖକୁ ଅନାଇ
ଏ କନ୍ୟାଗୋଟି ଲଭିବୁ ଯେବେ ଇଚ୍ଛୁ ତୁହି ।
କରିବି ନିଶ୍ଚୟ ତୋତେ ମୋର କନ୍ୟା ବର
ତୁ ଏବେ ବିଶ୍ୱାସ କରି ମୋର ବୋଲ କର ।
ସହସ୍ରେକ ଅଶ୍ଵ ମୋତେ ଆଣିକରି ଦିଅ
ଦିଶୁଥିବ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପରାୟେ ତା ଦେହ ।
କିନ୍ତୁ ବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବି ତାଙ୍କ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ
ତେବେ ମୁଁ କହୁଛି ଜାଣ ଦେବି କନ୍ୟାରତ୍ନ ।
ଏହି ପରାୟ କହନ୍ତେ ଗାଧିଙ୍କ ବଚନେ
ଋଚିକ ସେକ୍ଷଣି ଗଲେ ବରୁଣ ଭୁବନେ ।
ଗାଧିଙ୍କର ସନମତ ଭାବ ଜଣାଇଲା
ସେହିକ୍ଷଣି ଜଳପତି ସସ୍ରେ ଅଶ୍ଵ ଦେଲା ।
ସେ ଅଶ୍ଵମାନଙ୍କୁ ଦେଲା ଆଣି ମୁନିବଳା
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ ହୋଇଣ ରହିଲା ।
ଋଚିକ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଘେନି ପୁତ୍ରର ନିମନ୍ତେ
ବିଚାର କରିଣ ସେହୁ ମାତାର ସହିତେ ।
ପୁତ୍ର କାମନା କରିଣ ପତି ପତ୍ନୀ ବେନି
ଚରୁକୁ ସାଧ କରି ଆଣି ମାହାମୁନି ।
ସେ ଚରୁକୁ ଯତନରେ ଦେଲେ ପତ୍ନୀ ହସ୍ତେ
ଏ ସମୟେ ସେ ଋଚିକ ଗଲେ ସ୍ନାନ ଅର୍ଥେ ।
ଯେବଣ ଋଚି ଅଟନ୍ତି ଋଷି ମହାତମା
ଏକମନେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ସେ ଋଚି ମହିମା ।
ଗୋଟିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶୁଣ ବିପ୍ର ଅଟେ ଏକ
ସେ ଚରୁ କିପରି ହେଲା ବିପରୀତ ଦେଖ ।
ମାତା ବୋଲେ ସତ୍ୟବତୀ ମଧୁ ମୁଖ ଚାହିଁ
ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଭ୍ରାନ୍ତି ଭାବ ବହି ।
ତୋହର ଚରୁ ମୋହର ହସ୍ତେ ଆଣି ଦିଅ
ଯେବେ କି ମନମଧ୍ୟରେ କରୁ ମୋତେ ସ୍ନେହ ।
ଏମନ୍ତ ବଚନ ମାତା ମୁଖରୁ ସେ ଶୁଣି
ତକ୍ଷଣେ ସମର୍ପି ଦେଲା ରାଜାର ଦୁଲଣୀ ।
ଆପଣାର ଚରୁ ଯାହା ଦେଲା ମାତା ହସ୍ତେ
ପ୍ରିୟ ଭାବମତେ ତାହା ନିଷ୍କପଟ ଚିତ୍ତେ ।
ଏ ରୂପେ ଚରୁ ଭକ୍ଷିଲେ ସେହି ବେନି ନାରୀ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ କଥା ଶୁଣ ଗୋ ସୁନ୍ଦରୀ ।
ଋଚିକ ସ୍ନାନ ସାରିଣ ଫେରିଣ ଅଇଲେ
ଏକାନ୍ତେ ଗୃହେ ରଜନୀକାଳେ ବିଜେ କଲେ ।
ନିମନ ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ସତ୍ୟବତୀ ସଙ୍ଗେ
ଦେଖନ୍ତି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତେଜ ବିରାଜେ ତା ଅଙ୍ଗେ ।
ସେ ତେଜର ନିକଟରେ ବସି ନ ପାରଇ
ଏମନ୍ତେ ଦେଖି ବୋଲଇ ପତ୍ନୀ ମୁଖ ଚାହିଁ ।
ଏମନ୍ତ ଅନ୍ୟାୟ କର୍ମ କାହିଁପାଇଁ କଲୁ
ତୋହର ଚରୁକୁ ତୁହି ମାତା ହସ୍ତେ ଦେଲୁ ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତେଜରେ ଜନ୍ମ ହୋଇବ ତ ସୁତ
ତାହାର ତେଜରେ ଜାଣ କମ୍ପିବ ଜଗତ ।
ଭ୍ରାତା ଯେ ହୋଇବ ସେହୁ ମହାମୁନି
ସନ୍ତୋଷରେ ଶମଦମ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଘେନି ।
ଏମନ୍ତ ଶୁଣି ମନରେ ସତ୍ୟବତୀ ଭାଳେ
ଭକ୍ତିଭରେ ପଡ଼ିଲା ସେ ସ୍ଵାମୀ ପାଦତଳେ ।
କହଇ ବିନୟ କରି ଶିରେ ଦେଇ ହସ୍ତ
କରୁଣା କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ନ ହେଉ ମୋ ସୁତ ।
ଶୁଣି ମହାତ୍ମା ଋଚିକ ପତ୍ନୀର ବଚନେ
ଭବିଷ୍ୟ କଥାକୁ ସେହି ସୁମରିଲେ ମନେ ।
ଜାଣିପାରି ବୋଇଲେ ସେ କୁମର ତୋହର
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ସେହୁ ହେଉ ଧୁରନ୍ଧର ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ କହୁ ଋଚିକ ବଚନେ
ଜନମ ହୋଇଲା ଏକ ପୁତ୍ର ଧୂମ୍ର ବର୍ଣ୍ଣେ ।
ତାହାର ରୂପ ଦେଖଇ ଯମଦଗ୍ନି ସମ
ତେଜରେ ଅଙ୍ଗ ଦିଶଇ ଅଗ୍ନି ଅନୁପମ ।
ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରସବ କରି ସତ୍ୟବତୀ
ଭଜନ କଲା ଇଚ୍ଛାରେ ନଦୀଙ୍କର ଗତି ।
ନଦୀ ରୂପରେ ବହିଣ ସେହୁ ଚଳିଗଲା
ବୋଇଲେକ କଉଶିକ ନାମେ ପୁଣ୍ୟଜଳା ।
ହୋଇଲା ପୁଣି ରେଣୁକା ରେଣୁର ଦୁହିତା
ପୁଣି ପବିତ୍ର ହୃଦୟା ଅତି ଶୁଦ୍ଧଚେତା ।
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ ସେହୁ ଅତି ସୁକୁମାରୀ
ସେ କନ୍ୟା ବିଭା ହୋଇଲା ଯମଦଗ୍ନି ବରି ।
ତାହାର ଗର୍ଭରେ ସେହୁ ଭୃଗୁପତି ବୀର୍ଯ୍ୟେ
ଜନମ ହୋଇଲା ଏକ ପୁତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ତେଜେ ।
ବସୁମାତାଦି ଭ୍ରାତୃଙ୍କ ତୁଲେ ପର୍ଶୁରାମ
ଉପୁଜିଲେ ବର୍ଣ୍ଣିବ କେ ତାଙ୍କର ବିକ୍ରମ ।
ବସୁଦେବଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣଅଂଶରୁ ସେ ଏକ
ହଇହୟ ବଂଶର ସେ ହୋଇଲେ ଅନେକ ।
ପରଶୁ ଗୋଟିଏ ସେହୁ ଦକ୍ଷ କରେ ଧରି
ଭ୍ରମଣ କଲେ ସେ ମହାକୋପେ ବସୁନ୍ଧରୀ ।
ତିନି ସପ୍ତବାରେ ରାଗେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କଲା
ଖୋଜି ଖୋଜି ଧରଣୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିହୀନ କଲା ।
ସେ ପରଶୁରାମଙ୍କର ଚରଣେ ଶରଣ
ଦୀନ ହରି ଦାସ ଚିତ୍ତ ରହୁ ଅନୁକ୍ଷଣ ।
ପର୍ଶୁରାମ ଅବତାରେ ସହସ୍ରାର୍ଜ୍ଜୁନାଦି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଧ
ଏଥୁଅନ୍ତେ ପୁଚ୍ଛାକଲେ ଦେବୀ ଶାକମ୍ବରୀ
ଅନୁଗ୍ରହ କରି ମୋତେ କହ ଶୂଳଧାରୀ ।
ହୈହୟବଂଶେ ଅନ୍ତକ କିମ୍ପା ପର୍ଶୁ ହେଲେ
ଶୁଣି ସନ୍ତୋଷ ହୋଇବି ସେ କଥା କହିଲେ ।
ସେ ହଇହୟ ବଂଶର କେ ଏଡ଼େ ନୃଶଂସ
କେଉଁ କାରଣରେ କଲା ବିଷ୍ଣୁଠାରେ ଦୋଷ ।
ସେ ହେତୁ ଆକ୍ରୋଶ ସିନା କରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି
ନିକ୍ଷତ୍ର କରିଲେ ରାଗେ ଭ୍ରମି ବସୁନ୍ଧରୀ ।
ପ୍ରିୟା ବଚନେ କହନ୍ତି ଦେବ ପଶୁପତି
ଶୁଣ ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି ସ୍ଥିର କରି ମତି ।
ସହସ୍ର ବାହି ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ନାମେ ବୀର ଅଂଶେ
ଜନମ ହୋଇଣ ଥିଲା ହୈହୟର ବଂଶେ ।
ଉପରେ ମହା ଗରିଷ୍ଟ ସହସ୍ରେକ ଭୁଜ
ଆଣିମାଦି ଅଷ୍ଟନିଧି ତାର ଅଇଶ୍ଵର୍ଯ୍ୟ ।
ମତ୍ତଗର୍ବରେ ଭ୍ରମଇ ଏ ତିନି ଭୁବନେ
ଭ୍ରମନ୍ତି ପ୍ରଚଣ୍ଡେଭେବେ ଯେସନେ ପବନେ ।
ଏକ ଦିନକରେ ସେହୁ ସ୍ତିରୀଗଣ ସଙ୍ଗେ
ଦିଗ ବିଜୟ କରିଣ ଗଲା ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ।
ବହୁ କାମିନୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗ ଭୋଳେ
କ୍ରୀଡ଼ା କାରଣେ ପଶିଲା ରେବାନଦୀ ଜଳେ ।
ଜଳର ଗତି ନିରୋଧ କଲା କ୍ରୀଡ଼ାକାଳେ
ନଦୀକି ବନ୍ଧନ କଲା ତାର ବାହୁବଳେ ।
ଭୁଜର ଉପରେ ନେଇ ଭୁଜକୁ ଥୋଇଲା
ଏ ରୂପେ କର ବନ୍ଧରେ ଜଳ ବନ୍ଦି କଲା ।
ଏ ରୂପେ କର ବଢ଼ିଲା ନଦୀ ପ୍ରତି ସ୍ରୋତେ
ଦେଖିଣ କାମିନୀମାନେ ହରିଷିତ ଚିତ୍ତେ ।
ତହିଁ ଥିବା ପରବତ ଆଦି ଘୋରବନ
ସ୍ଥାନ ଗଭୀର ହୋଇଲା ସଭା ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ପ୍ରଳୟ ହୋଇଲା ପ୍ରାୟେ ଆସି ଜଳ ପୁରେ
ଇଚ୍ଛାଏ କାମିନୀଗଣ ଘେନି କ୍ରୀଡ଼ାକରେ ।
ଏମନ୍ତ କାଳେ ବିଶ୍ରବାସୁତ ଦଶାନନ
ଦିଗ ବିଜୟେ ଆସଇ କରି ସେ ଭ୍ରମଣ ।
ପ୍ରବେଶି ସେ ମାହିଷ୍ମତୀ ପୁରର ସମୀପେ
ରଖିବା ପାଇଁ ଶିବିର ତହିଁ ନେଇ ସ୍ଥାପେ ।
ଜଳେ ପ୍ଳାବିତ ଶିବିର ଦେଖି ଦଶଶିର
ମନର ମଧ୍ୟରେ ହେଲା କୋପ ଭୟଙ୍କର ।
ତଦପରେ ଅର୍ଜ୍ଜୁନର ପାଶରେ ମିଳିଲା
ଅନେକ ନିନ୍ଦିତ ବାକ୍ୟ ତାହାକୁ କହିଲା ।
ତାହାର ବାକ୍ୟେ କୁପିତ ହୋଇଣ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ
ରାବଣେଶ୍ଵରକୁ କଲା ବହୁତ ଭର୍ତ୍ସନ ।
ହେୟ ଜ୍ଞାନରେ ମର୍କଟ ତୁଲ୍ୟ ବନ୍ଦିକରି
ତତ୍ପରେ ବନ୍ଧନାଗାରେ ନେଇ ତାକୁ ଭରି ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଅନେକ ଦିନ ସେ ରଖିଲା
ପୌଲସ୍ତିଙ୍କ ବଚନରେ ପୁଣି ଛାଡ଼ିଦେଲା ।
ପୁନରପି ସେ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ଏକ ଦିନକରେ
ଘୋରବନକୁ ଚାଳିଲା ମୃଗୟା ହେତୁରେ ।
ସଙ୍ଗେ ଯାଇଥିଲେ ତାର ଅଶ୍ଵବଳ ଯେତେ
ରବି କିରଣେ ତୃଷିତ ହେଲେଣି ସମସ୍ତେ ।
ଏମନ୍ତ ଭାବେ ବୁଲନ୍ତି ଗିରି ଘୋରବନେ
ମିଳିଲେ ଯାଇଣ ଯମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଭୁବନେ ।
ସସ୍ରାର୍ଜ୍ଜୁନ ଆଗମନ ଜାଣି ମୁନିଜନେ
ଆଦିରେ ବସାଇ ତାଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନେ ।
ପୁନରପି ପୂଜାକଲେ ନାନା ଉପଚାରେ
ସନ୍ତୋଷ କଲେ କଳ୍ପିତ ଯଜ୍ଞଧେନୁ କ୍ଷୀରେ ।
ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ତା ସୈନ୍ୟ ସର୍ବେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ
ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ତା କ୍ଷୀର ସୁଧା ତୃଷା କଲା ଦୂରେ ।
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗୁଣମାନ ଦେଖି ନୃପମଣି
ସଙ୍କୋଚରେ ରହିକରି ମନେ ମନେ ଗୁଣି ।
ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ରାଇଣ ରାଜା ଆଜ୍ଞା ଦେଲା
ଏ ଧେନୁକୁ ଘେନି ତୁମ୍ଭେ ଚଳରେ ବୋଇଲା ।
ସେ ଯମଦଗ୍ନି ମୁନିଙ୍କୁ ଅନାଦର କରି
ତତକ୍ଷଣେ ସେହୁଠାରୁ ଗଲା ଦଣ୍ଡଧାରୀ ।
ସେ ଧେନୁ ବତ୍ସା ଦୁହିଁକୁ ରଜ୍ଜୁଦ୍ଵାରା ବାନ୍ଧି
ନେଇକରି ଚଳନ୍ତେ ସେ ଧେନୁ ଦୁଃଖେ କାନ୍ଦି ।
ଧେନୁ ବତ୍ସା ସୈନ୍ୟମହ ରାଜା ଚଳେ ଗ୍ରାମ
ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତେଣେ ଥିଲେ ପର୍ଶୁରାମ ।
ତିନ ଭାଇଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହିଥିଲେ ବନେ
ଅଚିନ୍ତା ଭାବରେ ସେହି ପୁଲକିତ ମନେ ।
ପିତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞାହୁତି ଭଗ୍ନ ହେବା ଶୁଣି
ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ ହେଲେ ପର୍ଶୁପାଣି ।
ବତ୍ସାର ସହତେ ପୁଣି ଧେନୁ ଗୋଟି ନେଲା
ପିତାଙ୍କୁ ମୋହର ସେହି ଅନାଦର କଲା ।
ଅର୍ଜ୍ଜୁନକୁ ଅନାଦର କରିଣ ମନରେ
ପର୍ଶୁରାମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପର୍ଶୁ ଧରିଣ ହସ୍ତରେ ।
ସ୍ଵପୁରକୁ ବାହୁଡ଼ିଲେ ଆପଣ ଶରୀରେ
କନ୍ଧେ ତୂଣୀର ବାନ୍ଧିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ।
ମହାରାଗ ମନେ ଧରି କରିଲେ ଗମନ
କୁଞ୍ଜରକୁ ଦେଖି ସିଂହ ଧାମଇ ଯେସନ ।
ସେହିପରି ଗୋଡ଼ାଇଲେ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ପଛରେ
ସସ୍ରଭୁଜ ଦେଖିଲା ସେ ରହି ଖଣ୍ଡେ ଦୂରେ ।
ଦକ୍ଷିଣ କରେ ପରଶୁ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଛନ୍ତି
ହିରଣ୍ୟ ଚର୍ମ ଶରୀରେ ଯତ୍ନେ ବାନ୍ଧିଛନ୍ତି ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ବିରାଜଇ
କପିଳଜଟାଙ୍କ ଶିରେ ତେସନ ଶୋଭଇ ।
ଏମନ୍ତ ପରାୟେ ଦେଖି ପର୍ଶୁରାମ ତେଜ
ଘରକୁ ନ ଯାଇ ପଥେ ରହେ ନୃପରାଜ ।
ନିଜ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯେ ଚାହିଁ ଆଜ୍ଞାଦେଲା
ମାରରେ ବୋଲି ସେ ନିଜେ ନାରାଚ ବିନ୍ଧିଲା ।
ଅଶ୍ଵ କୁଞ୍ଜର ଆରୋହୀ ସେନା ଥିଲେ ଯେତ
ଚାରିଆଡ଼ ଘେନି ଅସ୍ତ୍ର ବିନ୍ଧିଲେ ସମସ୍ତେ ।
ଗଦା ଖଡ଼ଗ ଭୂଷଣ୍ଡ କୁନ୍ତ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି
କୋପେ ଚାରିଆଡ଼ୁ ସର୍ବେ କରୁଛନ୍ତି ବୃଷ୍ଟି ।
ସକଳେ ଯୁଝୁ ଅଛନ୍ତି ଅତି କୋପମନେ
ମୁଖରାବ ଶୁଭେ ଯଥା ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନେ ।
ପରଶୁରାମ ପରଶୁ କୁଠାର ପ୍ରହାରି
ଅର୍ଦ୍ଧନିମିଷ ମାତ୍ରକେ ସବୁଙ୍କୁ ସଂହାରି ।
ଅର୍ଜ୍ଜୁନର ସୈନ୍ୟ ଯେତେ ଭୁଜ କନ୍ଧ ଛିଡ଼ି
ସକଳେ ପଡ଼ିଲେ ତହୁଁ ଭୂମିପରେ ମାଡ଼ି ।
କ୍ଷଣକେ ରୁଧିର ନଦୀ ତହିଁ ବହଗଲା
ଗଣ୍ଡି ମୁଣ୍ଡ ମାଳ ମାଳ କାହିଁରେ ଭାସିଲା ।
ଏ ରୂପରେ ସପ୍ତଦଶ କ୍ଷୌଣିସୈନ୍ୟ ନାଶ
ସସ୍ରଭୁଜ ରହିଅଛି ମାତ୍ର ଅବଶେଷ ।
ସେ ସୈନ୍ୟ ନିଧନ ଦେଖି ସହସ୍ର ଅର୍ଜ୍ଜୁନ
ପାଞ୍ଚଶତ ଅସ୍ତ୍ର ତହିଁ ଯୋଖିଣ ବହନ ।
ପାଞ୍ଚଶତ ଧନୁକରେ ଧାଇଲା ତକ୍ଷଣ
ପର୍ଶୁରାମ ପରେ ଶର କଲା ବରଷଣ ।
ପ୍ରବଳ ବାତେ ଗଛୁରୁ ପତ୍ର ଯେହ୍ନେ ଝଡ଼େ
ତେସନ ପ୍ରକାରେ ଅସ୍ତ୍ର ପର୍ଶୁପରେ ପଡ଼େ ।
ଏସନ ପ୍ରକାରେ ତାର ଦେଖି ବୀରଗତି
ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଗେ ଧାଇଁଲେ ରାଗେ ଭୃଗୁପତି ।
ସେ ସହସ୍ର ଅର୍ଜ୍ଜୁନର ସହସ୍ରେକ ଭୁଜ
ଛେଦନ କରିଲେ ହେଲେ ଧକ୍ଷ ଭୃଗୁରାଜ ।
ପୁଣି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କୁଠାରରେ ତାର ମୁଣ୍ଡ ହାଣି
ଭାରା ଉଦ୍ଧାର କରିଲେ ଉଶ୍ଵାସି ଧରିଣୀ ।
ପିତା ମରଣ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖି
ଭୟେ ଭାଜି ପଳାଇଲେ ସମର ଉପେକ୍ଷି ।
ତଦପରେ ପର୍ଶୁରାମ ହିଂସା ତେଜି ମନୁ
ହରଷରେ ବାହିରିଲେ ଘେନି କାମଧେନୁ ।
ଯଜ୍ଞପଥେ ମିଳିଲେ ଯେ ପିତାଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ
କାମଧେନୁ ଦେଇ ପଦେ ପଡ଼ିଲେ ତୁରିତେ ।
ତଦପରେ ତିନିଭାଇ ସହ ଯୁଦ୍ଧଗତି
ବିସ୍ତୃତ କରି କହିଲେ ସେହି ଭୃଗୁପତି ।
ପର୍ଶୁ ସକଳ କହନ୍ତେ ପିତାଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ
ଶୁଣିକରି ଯମଦଗ୍ନି କହିଲେ ଏମନ୍ତେ ।
ଶୁଣ ପୁତ୍ର ହିଂସା ବଶେ କଲୁ ଯାହା ତୁହି
ଘୋର ପାପ ଅରଜିଲୁ ବଧି ନରସାଇଁ ।
ସକଳ ଦେବ ବସନ୍ତି ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରେ
ସ୍ଵଭାବରେ ଆମ୍ଭେ ଅଟୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତିରେ ।
ଶୁଭାଶୁଭ ହିତାହିତ ବିଚାର ନ କଲୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁଳରେ ମାତ୍ର କଳଙ୍କ ରଖିଲୁ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅଟେ କ୍ଷମା ଆଚରଣ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନ ଶୋଭଇ ଏସନ କରମ ।
ଦେଖ ବତ୍ସ ବ୍ରହ୍ମା ଅଟେ ଦେବଙ୍କର ଗୁରୁ
କ୍ଷମାରେ ପରିପୂରିତ ଯେଉଁପରି ମେରୁ ।
ସେହି ହେତୁରୁ ବସନ୍ତି ସଦା ସତ୍ୟଲୋକେ
ଅଶେଷ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଜନ୍ତି ରହିକରି ଏକ ।
ଯାହାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଜାଣ କ୍ଷମା ରହେ
ବିଷ୍ଣୁ ବସତି କରନ୍ତି ତାହାଙ୍କ ଦେହେ ।
ଏଣୁ କହିଲୁ ନୃପଙ୍କୁ ଯେହୁ ବଧ କରେ
ଦୂରିତମାନଙ୍କରୁ ସେ କଦାପି ନ ତରେ ।
ଏହେତୁରୁ କହୁଛି ମୁଁ ତୀର୍ଥ ସେବାକର
ତୋହର ଏ ଶରୀରରୁ ପାପ ଯାଉ ଦୂର ।
ହୃଦୟେ ଚିନ୍ତା କରିବୁ ଦେବ ନାରାୟଣ
ୟା ନ କଲେ ତୋର ପୁତ୍ର ନାହିଁ ପରିତ୍ରାଣ ।
ଏ ରୂପେ ପୁତ୍ରକୁ ବୋଧି କହିଲେ ସେ ମୁନି
ଦୀନ ହରି ଦାସ ନିତ୍ୟ କରଇ ଦଇନି ।
ଯମଦଗ୍ନିଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ସପ୍ତଋଷିଙ୍କ ମେଳେ ବାସ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଉମା ବେନି କରଯୋଡ଼ି
ପୁଚ୍ଛାକଲେ ପିତାଙ୍କର ଚରଣରେ ପଡ଼ି ।
ଏହାପରେ ପର୍ଶୁରାମ ଯେଉଁ କଥା କଲେ
ସେ କଥା ବୁଝାଇ ନାଥ କୁହ ମୋର ତୁଲେ ।
ପ୍ରୟା ବଚନେ କହିଲେ ଦେବ ତ୍ରିପୁରାରି
ଭୃଗୁଙ୍କ ବିଷୟ ତୁହି ଶୁଣ ହେତୁ କରି ।
ପିତା ବାକ୍ୟ ଶିରେ ଘେନି ପଶିଲେ ବନରେ
ସ୍ନାନ କରିଲେ ଭ୍ରମିଣ ଅନେକ ତୀର୍ଥରେ ।
ପୁଶି ପାଦେ ବକ୍ତିଭରେ କଲେ ନମସ୍କାର
କଲ୍ୟାଣ କରିଲେ ମୁନି ପୁତ୍ରକୁ ତାହାର ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଅନ୍ୟବାଣୀ
ଭୃଗୁ ଜନନୀ ରେଣୁକା ଗଲା ଜଳ ଆଣି ।
ଗଙ୍ଗାର ନିକଟେ ଯାଇ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ
ଚିତ୍ରସେନ ଗନ୍ଧର୍ବକୁ ସେ ଜଳେ ଦେଖିଲେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କୁମର ସେ ଅଟେ ଚିତ୍ରସେନ
ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରେ ସଙ୍ଗେ ଘେନି ନାରୀଗଣ ।
ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ତୁଲେ ସେ ଗଙ୍ଗା ସଲିଳେ
କ୍ରୀଡ଼ା ବିନୋଦେ ମାତିଛି ଅତି କୁତୂହଳେ ।
ରେଣୁକା ଜଳ ଆଣିବା ମନରୁ ଉପେକ୍ଷି
ଏକଦଣ୍ଡ ରହିଗଲେ ସେ ବିନୋଦ ଦେଖି ।
ହୋମର ବେଳକୁ ସେହି ମନେ ନ ସୁମରି
ଗନ୍ଧର୍ବ କ୍ରୀଡ଼ା ବନୋଦେ ଅତି ସ୍ନେହ କରି ।
ପୁନରପି କିଛିକ୍ଷଣେ ବାମା ଜ୍ଞାନ ପାଇ
ସ୍ଵାମୀ ନିକଟେ ମିଳିଲା ଜଳ କୁମ୍ଭ ନେଇ ।
ବିଳମ୍ବ ହେତୁ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ମନେ ଶଙ୍କା ବଳେ
ଜଳ ଘେନିଣ ଆସି ସେ ମନ୍ଦିରେ ମିଳିଲେ ।
ଜଳ କଳସୀ କାଖରୁ କାଢ଼ି ଯଜ୍ଞ ଘରେ
ଥୋଇଲା ନେଇଣ ସେହି ସ୍ଵାମୀ ସମ୍ମୁଖରେ ।
ତଦପରେ କରଞ୍ଜଳି କରି ବେନିକର
ଯଜ୍ଞ ମନ୍ଦିରେ ରେଣୁକା ରହେ ହୋଇ ସ୍ଥିର ।
ବିଳମ୍ବ ହେତୁ ରେଶୁକା ମୁଖ ଚାହିଁ ମୁନି
ପ୍ରଚଣ୍ଡ କୋପ ହୋଇଣ ସେହି ଯମଦଗ୍ନି ।
ଜାଣିପାରିଲେ ରେଣୁକା ଗନ୍ଧର୍ବର ମେଳେ
ମନକୁ କଳ୍ପଇ ଅଛି ଦେଖି ଗଙ୍ଗା ଜଳେ ।
ପର୍ଶୁଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ତିନି ସହୋଦର ଭାଇ
ବୋଇଲେ ରେଣୁକା ଶିର କାଟ ବେଗେ ନେଇ ।
ନୀର ଆଣିବାକୁ ଯାଇ ଗନ୍ଧର୍ବକୁ ଦେଖି
ମନ କରିଲା ତା ସଙ୍ଗେ ଏ ନିର୍ଲଜ ମୁଖୀ ।
ସ୍ଵାଭାବରେ ଜାଣିଲେ ଏ ଅଟେ ଦୁଷ୍ଟନାରୀ
ଚାହିଁ ନ ଯୋଗାଏ ଜାଣ ବଦନ ଏହାରି ।
ସେ ତିନି କୁମାର ମାତାଠାରେ ସେହ୍ନକଲେ
ପିତାଜ୍ଞା ଲଙ୍ଘିଲେ ମାତା ଶିର ନ ଛେଦିଲେ ।
ଅତି କୋପଭରେ ମୁନି ପର୍ଶୁରାମେ ଚାହିଁ
ବୋଲେ ମୋ କଥା ଭାଙ୍ଗିଲେ ତୋର ତିନିଭାଇ ।
ମାତାସହ ସେ ତିନିଙ୍କ କାଟ ତୁହି ଶିର
ମୋହର ଏ ଆଜ୍ଞା ବାବୁ ଅନ୍ୟଥା ନ କର ।
ସେ ପର୍ଶୁରାମ ପିତାଙ୍କ ସ୍ଵାଭାବାଦି ଗୁଣ
ଜାଣନ୍ତି ତପସମାଧି ଦକ୍ଷତା ନିପୁଣ ।
ପିତାଜ୍ଞା ଶିରେ ଧରିଣ ଶାଣିତ କୁଠାରେ
ମାତାଦି ତିନିଭାଇଙ୍କୁ କାଟିଲେ ସତ୍ଵରେ ।
ପର୍ଶୁରାମ କର୍ମ ଦେଖି ପିତା ତୋଷ ହେଲେ
ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନେ ତାର ମୁଖକୁ ଚାହିଁଲେ ।
ବୋଇଲେ ଯେ ବର ବାବୁ ମାଗିପାରୁ ତୁହି
ନିଶ୍ଚୟ କହୁଛି ତାହା ତୋତେ ମୁଁ ଦେବଇଁ ।
ପିତା ସୁପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ଦେଖି ପାଦେ ପଡ଼ି
ପର୍ଶୁରାମ ବୋଇଲେକ ବେନିକର ଯୋଡ଼ି ।
ଭୋ ତାତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ବର ଦେବ ଯେବେ
ବିନୟ କରି ଶ୍ରୀପଦେ ମାଗୁଛି ମୁଁ ତେବେ ।
ମାତାଦି ତିନି ସୋଦର ଲଭନ୍ତୁ ଜୀବନ
ଏତେ ମାତ୍ର ଶ୍ରୀପଦରେ ମୋର ନିବେଦନ ।
ଅସ୍ତୁ କରିଲେ ପୁତ୍ରର ବାକ୍ୟେ ତପୋଧନ
ମାତା ଆଦି ତିନିଭାଇ ଲଭିଲେ ପରାଣ ।
ନିଦ୍ରିତ ଜନ ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠିଲେ ଯେପରି
ଶରୀରୁ ସମ୍ଭାଳି ସର୍ବେ ଉଠିଲେ ସେପରି ।
ପିତାଙ୍କର ତପବଳ କ୍ଷମତାଦି ଜାଣି
ମାତା ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ହାଣିଣ ଜୀଆଇଲେ ପୁଣି ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ରାମ ଘୋର କର୍ମ କଲେ
ପୁନରପି ଉପାୟରେ ସ୍ଵଧର୍ମ ରଖିଲେ ।
ସେହି ପର୍ଶୁରାମଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ସଙ୍ଗ ତୁଲେ
ମରଣର ସମ୍ମୁଖରୁ ପୁନଶ୍ଚ ରଖିଲେ ।
ଭାଇମାନଙ୍କୁ ସେ ପର୍ଶୁରାମ ଘେନି ଦିନେ
ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ଯାଇଁ ମହାଘୋର ବନେ ।
ତପ ଆରମ୍ଭି ବସିଲେ ଲୟେ ଯୋଗଧ୍ୟାନେ
ଏକତ ଚିତ୍ତେ ପବିତ୍ର ନିଶ୍ଚଳ ଆସନେ ।
ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନେ ବସନ୍ତେ ପଶୁପକ୍ଷୀ କୁଳେ
ଜଳଚର କୀଟଗଣ ବିହରନ୍ତି ଜଳେ ।
ଭୟ ଚିତ୍ତରେ ଶବଦ କେହି ନ କରନ୍ତି
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ମତି ।
ସସ୍ରାର୍ଜ୍ଜୁନର କୁମରେ ପିତା ମୃତ୍ୟୁ ଦେଖି
ଭାଜି ପଳାଇଲେ ସର୍ବେ ସମର ଉପେକ୍ଷି ।
ପିତାରିପୁ ସାଧିବାକୁ ମିଳି ସର୍ବ ଭ୍ରାତ
ସଙ୍ଗତରେ ଘେନିକରି ସଇନ ବହୁତ ।
ଛିଦ୍ର ଅନ୍ଵେଷଣ କରି ରଜନୀ ସମୟେ
ଆସି ପ୍ରବେଶିଲେ ଯମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଆଳୟେ ।
ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ସେହୁ ସ୍ମରି ଘୋରତମ
ଘେରାଉ କରି ରୁନ୍ଧିଲେ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ।
ସେ ସମୟେ ଯମଦଗ୍ନି ଥିଲେ ଯଜ୍ଞଶାଳେ
ମଙ୍ଗଳମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦେ ପୂଜାକରେ ।
ବଇରୀମାନେ ତାହାଙ୍କୁ ବଧିବାର ରୋଷେ
ବନ୍ଧନ କଲେ ତାହାଙ୍କୁ ଧରି ଦୃଢ଼ ପାଶେ ।
ରେଣୁକା ସୁନ୍ଦରୀ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ ବୋଲେ
ବିନୟ ଭାବରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ।
ରେଣୁକା ବଚନକୁ ସେ ତିଳେହେଁ ନ ଶୁଣି
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ଼୍ଗେ ମୁନିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଦେଲେ ଜାଣି ।
ଧନ ସମ୍ପଦ ମୁନିଙ୍କ ସର୍ବ ଯୂରକରି
ତତକ୍ଷଣେ ପ୍ରବେଶିଲେ ଯାଇ ନିଜ ପୁରୀ ।
ପତି ନିଧନେ ରେଣୁକା ଦୁଃଖ ଶୋକଭରେ
ଅତି ବିକଳେ ରୋଦନ କଲେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ।
ଶିର ହୃଦୟରେ ବାମ କରକୁ କଚାଡ଼ି
କାନ୍ଦଇ ଧରଣୀ ପରେ କ୍ରୋଧେ ମୁଣ୍ଡ କୋଡ଼ି ।
ଉଚ୍ଚେ ଡାକିଲା ସେ କାହିଁ ଅଛି ପର୍ଶୁରାମ
ହେ ବାପ ବହନ ହୋଇ ଆସ ତୁ ଆଶ୍ରମ ।
ସଙ୍ଗରେ ଘେନି କରିଣ ତୋର ତିନି ଭାଇ
ଦୁଃଖିନୀରେ ଡାକ ଶୁଣି ବେଗେ ଆସ ଧାଇଁ ।
ଏରୂପେ ମାତାଙ୍କ କାନ୍ଦ ପବନର ବଳେ
ଘୋର ଅରଣ୍ୟେ ଶୁଭିଲା ରାମ କର୍ଣ୍ଣମୂଳେ ।
ମାତା ଡାକରେ ସମାଧି ତେଜି ବୀରମଣି
ଭାଇଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଆଶ୍ରମେ ମିଳିଲେ ସେକ୍ଷଣି ।
ଭୁବନେ ମିଳି ଦେଖିଲେ ନିଜ ପତା ହତ
ଦେଖି ଚାରିଭାଇ ହେଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ।
ପିତାଙ୍କ ଗୁଣ ସମରି ଅତି ଉଚ୍ଚସ୍ଵରେ
କାନ୍ଦିଲେ କ୍ଷଣକ ଅତି ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୃଦରେ ।
ହେ ତାତ ସାଧୁ ଧାର୍ମିକ ସୁଞ୍ଜାନୀ ପଣ୍ଡିତ
ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ଅରକ୍ଷ କରି ହେଲା ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତ ।
ଶୋକ ସମ୍ବରଣ କରି ସେ କୁଠାର ବର
ଦେଖିଲେ ପିତାଙ୍କ ଗଣ୍ଡି ନାହିଁ ତହିଁ ଶିର ।
ତିନି ଭାଇଙ୍କୁ ତତ୍ପରେ ଦେଲେ ଏ ଆଦେଶ
ପିତୃ ଯଜ୍ଞ କରଣାର୍ଥେ ତୁମ୍ଭେମାନେ ବସ ।
ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଏରୂପେ କହି ପର୍ଶୁଧର
କୁଠାର ହସ୍ତରେ କଲେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅପାର ।
ସଂକଳ୍ପ କରିଲେ ପୁଣ ଜଳ କରେ ଘେନି
ନିକ୍ଷତ୍ରୀ କରିବି ଏକା ଭ୍ରମିଣ ମେଦିନୀ ।
କ୍ଷତ୍ରୀୟ ଅନ୍ତ କରଣେ ପର୍ଶୁଧରି କରେ
ବାହାର ହୋଇଲେ ପୁରୁ ଅତି କ୍ରୋଧବରେ ।
ମାହିଷ୍ମତୀ ପୁରେ ଯାଇଁ ହୋଇଲେ ପ୍ରବେଶ
ଶୂନ୍ୟରଥେ ରହିକରି ଦେଖନ୍ତି ତ୍ରିଦଶ ।
ଅର୍ଜ୍ଜୁନର ବଂଶ ସଙ୍ଗେ ମହାଯୁଦ୍ଧ କରି
ଗୋଟିଏ କେ ନ ବର୍ତ୍ତିଲା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରି ।
ପର୍ବତ ପ୍ରମାଣେ ସର୍ବ ମୁଣ୍ଡ କଲେ ରୁଣ୍ଡ
ଆପଣା ଗ୍ରାମେ ସ୍ଥାପିଲେ ସେ ରାମ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ।
ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମରଣ ରୁଧିରେ
ନଦୀ କି ବଢ଼ି ବହଇ ଅତି ଭୟଙ୍କରେ ।
ତହିଁରେ କଲେ ପିତୃଙ୍କ ପରପଣ ବିଧି
ସେ ନଦୀକି ପୁନରପି ସେତୁବନ୍ଧ ବାନ୍ଧି ।
ସ୍ଥାପି ନକ୍ଷତ୍ର ସେ ଦିଶେ ପୁଣି ମହାରୋଷେ
ଧାଇଁଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ କରଣେ ନିଃଶେଷେ ।
ତିନି ସପ୍ତବାର ସେହୁ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମି
ମହା କ୍ରୋଧଭରେ ସେହୁ ହେଲେ ପଥଶ୍ରମି ।
ଖୋଜି ଖୋଜି କ୍ଷତ୍ରିୟକୁ ବଳେ ଧରି ଆଣି
କୁଠାର ଧାରେ ତାହାଙ୍କ ମସ୍ତକକୁ ହାଣି ।
ରୁଧିରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନବକୁଣ୍ଡ କଲେ
ପିତାଙ୍କୁ ସେହି ତର୍ପଣେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ ।
ଏରୂପେ ସେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମହାଯଜ୍ଞ କରି
ବ୍ରହ୍ମାଣମାନଙ୍କୁ ସେହି ଚାରିବେଦୁ ବରି ।
ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ ବିପ୍ରହସ୍ତେ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଏକଚିତ୍ତେ ।
ଶ୍ରୀହସ୍ତରେ ଘେନିକରି ସେହି ଜଳକୁଶ
ପୂର୍ବେ ତାହାଙ୍କୁ ସେ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ଦେଲେ ଦାନଦଶ ।
ଦକ୍ଷିଣା ପୁନଶ୍ଚ ସେହୁ ବ୍ରହ୍ମା ହସ୍ତେ ଦେଲେ
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ସେ ଯେ ଅଧ୍ଵର୍ଯ୍ୟ ବରିଲେ ।
ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ରାମ ଦେଲେ ତାର ହସ୍ତେ
ଏରୂପେ ପ୍ରଦାନ ସେହୁ କରିଲେ ପ୍ରଶସ୍ତେ ।
ବେଦର ଚାରି ଚାରି ସେ କୋଣକୁ ଦକ୍ଷିଣା
ଦେଲେ ବ୍ରହ୍ମାଣମାନଙ୍କୁ କରିଣ କରୁଣା ।
ଦକ୍ଷିଣା ଆଦି କରି ସେ କ୍ଷେତ୍ର ସମେତରେ
କଶ୍ୟପ ହସ୍ତରେ ରାମ ଦେଲେ ହରଷରେ ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେ ଆର୍ଯ୍ୟବର୍ତ୍ତ ସାର ପୁଣ୍ୟ ଭୂମି
ଉପଦେଷ୍ଟାକୁ ସନ୍ତୋଷେ ସମର୍ପିଲେ ସ୍ଵାମୀ ।
ସଭାପତିଙ୍କି ଆବର କରିଲେକ ତୋଷ
ଅପର ଯେ ଥିଲେ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ ଅବଶେଷ ।
ଅପର ପଶିଶ ସେହୁ ସରସ୍ଵତୀ କୂଳେ
ଯଜ୍ଞର ଅର୍ଥେ ପରଶୁରାମ ସ୍ନାନ କଲେ ।
ସେ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ ନାରୀ ଜଳ ମଧ୍ୟେ ପଶି
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ରବି କିରଣ ପରି ତେଜ ଦିଶି ।
ସେହି ଯଜ୍ଞ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ ଫେଳେ ଯମଦଗ୍ନି
ଜ୍ଞାନ ସୁରକ୍ଷଣ ସଂଜ୍ଞା ଯଶ ଦୀପ୍ତ ଘେନି ।
ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲଭିଲେ ସେ ଧାମ
ଏ କର୍ମ କରି ସ୍ଥାପିଲେ ତାଙ୍କୁ ପର୍ଶୁରାମ ।
ସେ ପଦ୍ମ ଲୋଚନ ରାମ ଭୃଗୁଙ୍କ ନନ୍ଦନ
ହବିଷ୍ୟ ମନ ଅନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମ ବିସ୍ତାରିଣ ।
ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସି ମହନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ବତେ ମିଳିଲେ
ନର ଦେହ ହରି ଭୃଗୁବଂଶରେ ଜନ୍ମିଲେ ।
ଦୁଷ୍ଟ କ୍ଷତ୍ରିୟଗଣକୁ ସମୂଳେ ନିବାରି
ହେଳରେ ବସୁନ୍ଧରୀର ଭାରାକୁ ଉଦ୍ଧାରି ।
ସୋମବଂଶେମଧ୍ୟେ ଗାଧିବଂଶେ ହୋଇ ଜନ୍ମ
ସଂସାର ମଧ୍ୟେ ଏରୂପେ କଲେ ଘୋର କର୍ମ ।
କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିକ୍ରମ କର୍ମମାନ ଏ ଶୟଳେ
ପୁନରପି ତେଜ୍ୟାକଲେ ତପସ୍ୟାର କାଳେ ।
ବ୍ରହ୍ମା ବଚନରେ ପୁନରପି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ
ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତେ ତପ ଆରାଧି ରହିଲେ ।
ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କର ଶତ ଶତ ପୁତ୍ର
ଜନମ ହୋଇଲେ ସେହୁ ଧରି ଶତ ଗୋତ୍ର ।
ସେହି ଗୋତ୍ରରେ ମଧଅୟରେ ମଧୁଛନ୍ଦି ଆଦି
ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଲେ ସର୍ବେ ବେଦବାଦୀ ।
ପୁନଃଶେଫକୁ ସେ ପୁତ୍ର କରିଣ ଏକାନ୍ତେ
ବିଚାର କରିଲେ ବସି ଭାର୍ଗବ ସଙ୍ଗତେ ।
ପୁନରପି ନିଜ ପୁତ୍ରେ ଡକାଇଣ ଧୀରେ
ନିଗମ ବୁଝାଇ ତାକୁ କହିଲେ ବେଭାରେ ।
ଏହାକୁ ପୁତ୍ର ସମାନେ ମନେ କଳ୍ପକର
ଗୋ ମଧ୍ୟରେ ନନ୍ଦନ ଯେ ଅଟେ ଏ ତୋହର ।
ହରି ଚନ୍ଦନ ରାଜାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ହେବା କାଳେ
ପିତା ବିକ୍ରୟ କରିଣ ଧରେ ତାକୁ ବଳେ ।
ରୋହିତ ବଦଳେ ତାକୁ ପଶୁ ଅର୍ଥେ ହେଲା
ଏହାର ମାଂସରେ ସେହି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲା ।
ସେ ଶୁନଃଶେଫର ପ୍ରତି ଦେବେ ତୋଷହୋଇ
ତକ୍ଷଣେ ତାହାକୁ ସର୍ବେ ମରଣୁ ଜୀଆଇ ।
ଗାଧିଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟେ ଥାଇ
ସେ ପୁତ୍ରର ନାମ ଦେବରାଜ ଥିଲେ ଦେଇ ।
ସପ୍ତ ଗୋତ୍ର କଳ୍ପଋଷି ଗୋଟି ପ୍ରବେଶିଲେ
ମନ୍ଵନ୍ତେ ଗୋତ୍ର ସ୍ଥାପିବେ ପୁଣି ରବିତଳେ ।
ଭୃଗୁ ବଂଶରେ ଏରୂପେ ହୋଇକରି ଜନ୍ମ
ସେ ରହି ସଂସାର ମଧ୍ୟେ କଲେ ସେତେ କର୍ମ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣରେ ଶୁଣି ସେପରି ଚରିତ
ବୋଲେ ଶିରୀ ହରି ଦାସ ଭବୁ ହେବାମୁକ୍ତ ।
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ବିବରଣ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ହୈମବତୀ ଯୋଡ଼ି କର
ପତିଙ୍କର ଶ୍ରୀଚରଣେ କରି ନମସ୍କାର ।
ପୁଚ୍ଛାକଲେ କହ ନାଥ ଏହାପରେ କିସ
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ କଥା କହି କରାଅ ସନ୍ତୋଷ ।
ମହେଶ କହନ୍ତି ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ମନ ଦେଇ
ଶୁଣିବା ପାଇଁକି ଯେଣୁ ତୁହି ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟୀ ।
ତୋ ଆଗେ ନ କହିଲେ ମୁଁ କାଆଗେ କହିବି
ଏକମନେ ଶୁଣ ଆରେ ପରାଣ ବାନ୍ଧବୀ ।
ଆୟୁ ନାମରେ ଯେ ଥିଲା ପୁରରବା ସୁତ
ବୁଝାଇ କହୁଛି ମୁହିଁ ତାହାଙ୍କ ଚରିତ ।
ନହୁଷ ନାମରେ ହେଲେ ତାହାଙ୍କ ତନୟେ
ଆବର ଯେ କ୍ଷତ୍ର ବୁଦ୍ଧ ନାମେ ଏକ ହୋଏ ।
ଏହାପରେ ରାଜୀଗର୍ଭ ପୁତ ହେଲେ ଜାତ
ଅନେକାକୁ ମିଶାଇଣ ରହି ପାଞ୍ଚ ସୁତ ।
କ୍ଷତ୍ରବୁଦ୍ଧର ବଂଶ ମୁଁ କହେ ଆଗେ ଶୁଣ
ସୁହୋତ୍ର ନାମରେ ହେଲା ଏହାଙ୍କ ନନ୍ଦନ ।
ତାହାଙ୍କଠାରୁ ଜନମ ହେଲା ବେନିସୁତ
କଶ୍ୟ ପ୍ରଥମ କୁମର କୁଶ ଗୃତ୍ସମତ ।
ଗୃତ୍ସମତର ସନ୍ତୋନ ଶୁନକ ତା ନାମ
ଶୁନକ ପୁତ୍ର ଶୌନକ ବଡ଼ ମତିମାନ ।
ଜନମ ଗ୍ରହଣ କଲେ ପିତୃ ତେଜ ଘେନି
ବେଦରେ ମହାପାରଗ ହେଲେ ମହାମୁନି ।
କଣ୍ୟର କାଶୀ ନାମରେ ହେଲେ ସୁତ
ରାଷ୍ଟ୍ର ନାମରେ ତାହାର ପୁତ୍ରେ ହେଲା ଜାତ ।
ତାହାର ପୁତ୍ରେକ ହେଲା ଧନ୍ଵନ୍ତରୀ ନାମ
ଦୀର୍ଘତ ନାମ ତାହାର ଜନନୀର ନାମ ।
ସେହି ଧନ୍ଵନ୍ତରୀ ଆୟୁର୍ବେଦ ଭିଆଇଲା
ଯେଉଁ ଔଷଧ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବ୍ୟାଧି ନାଶକଲା ।
ସେ ମହାପୁରୁଷ ଯଜ୍ଞଭାଗୀ ବିଷ୍ଣୁ ଅଂଶେ
ତାହାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ସର୍ବପାପ ନାଶେ ।
ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେଲେ ନାମ କେହି ନାମ
ଭୀମରଥ ନାମେ ହେଲେ ତାହାଙ୍କ ନନ୍ଦନ ।
ତାହାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟେ ଜାତ ହେଲେ ଦିବୋଦାସ
ଦ୍ୟୁମାନ ନାମେ ତାଙ୍କର ବଂଶେ ଅବତଂସ ।
ପୁଣି ତାହାଙ୍କର ନାମେ ଅଟେ ପ୍ରତଘନ
ଆବର ପୁତ୍ରର ଅଟେ ଶତ୍ରୁଜିତ ନାମ ।
ବତ୍ସରୁତୁଧ୍ଵଜ ବୋଲି ନାମେ ତାର ଖ୍ୟାତ
କୁବଳାୟାଶ୍ଵ ନାମରେ ହେଲା ପ୍ରଚାରିତ ।
ଅଳର୍କ ଆଦି କରଣ ହେଲେ ବହୁ ଜନ୍ମ
ଅଳର୍କ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଟେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ।
ସାନନ୍ଦରେ ସେହିମାନେ ଷଷ୍ଠ ସସ୍ର ବର୍ଷ
ଭୋଗ କରିଲେ ଅକ୍ଳେଶେ ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ ।
ଏହି ଅବନୀ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇକରି ରାଜା
ଧର୍ମ ଭାବରେ ପାଳିବେ ନଗ୍ର ଜନ ପ୍ରଜା ।
ସନ୍ତତି ନାମରେ ହେଲେ ଅଳର୍କର ପୁତ୍ର
ସୁନିଥ ତାର ଅଂଶର ପୁନଶ୍ଚ ସଂଭୂତ ।
ତାହାର ପୁତ୍ରର ନାମ ଅଟେ ନିକେତନ
ଧର୍ମକେତୁ ନାମେ ହେଲା ତାହାର ନନ୍ଦନ ।
ସତ୍ୟକେତୁ ବୋଲିକରି ତାହାଙ୍କର ସୁତ
ଧୂଷ୍ଟକେତୁ ନାମେ ହେଲା ତାହାର ଅପତ୍ୟ ।
ସୁକୁମାର ନାମେ ଏକ ତାହାର ତନୁଜ
ଅନେକ ଦିନ ପାଳନ କଲା ସେହୁ ରାଜ୍ୟ ।
ତାହାର ତହୁଁ ଜନମ ହେଲା ବୀତିହୋତ୍ର
ଭାଗ ନାମରେ କୁମର ବୀତିହୋତ୍ର ସୁତ ।
ତାହାର କୁମର ନାମ ହେଲା ଭାର୍ଗଭୂମି
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ତାଙ୍କର କାହାଣୀ ।
ଏମାନେ ହୋଇଲେ ଜାଣ କାଶୀବଂଶେ ରାଜା
ଧର୍ମ ପଣରେ ପାଳିଲେ ନଗ୍ର ଜନ ପ୍ରଜା ।
ରାଭର କୁମର ନାମ ବୋଲଇ ରଭସ
ଗମ୍ଭୀର ବୋଲି କରିଣ ଜନ୍ମେ ତାର ବଂଶ ।
ଗମ୍ଭୀର ପୁତ୍ର ନାମଟି ଅଟଇ ଅତ୍ରିୟ
ବ୍ରହ୍ମପଦ ନାମେ ହେଲା ତାହାର ତନୟ ।
ଏବେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ତୁହି ଅନେନାର ବଂଶ
ଶୁଣିକରି ତୋର ପଞ୍ଚମନ କର ତୋଷ ।
ଶୁଦ୍ଧ ନାମରେ ହୋଇଲା ଅନେନାର ସୁତ
ତାହାର ତହୁଁ ହୋଇଲା ଶୁଚି ନାମେ ଜାତ ।
ସେ ଶୁଚିର ବେନି ପୁତ୍ର ହୋଇଲେକ ଜନ୍ମ
ଧର୍ମା ସାରଥି ଅଟଇ ପ୍ରଥମ ନନ୍ଦନ ।
ଚିତ୍ର ନାମରେ ହୋଇଛି ଦ୍ଵିତୀୟ ତନୁଜ
ତାହାର ତହୁଁ ଜନମ ହେଲା ଶାନ୍ତି ରଜ ।
ଯେଉଁ ଗୋତ୍ରରେ ସମ୍ଭବ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ସୁତେ
ଜନ୍ମଲାଭ କରିଛନ୍ତି ଏ ବିଶ୍ଵ ଜଗତେ ।
ଏବେ ରଜୀଭର ପୁତ୍ର ଜାତ ହେଲେ ଯେତେ
ଏକମନେ ଶୁଚି ପ୍ରିୟେ କହେ ତୋ ଅଗ୍ରତେ ।
ତାହାଠାରୁ କୁମରେ ଯେ ହେଲେ ପାଞ୍ଚଶତ
ସେହିମାନଙ୍କ ପ୍ରବଳ ତେଜ ଅପ୍ରମିତ ।
ସେହି କାଳରେ ଅସୁର ଆସି ଅନ୍ତରାଳେ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ ଆଶାରେ ଉବାରିଲେ ବଳେ ।
ତାଙ୍କ ଉପଦ୍ରବେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବେ ଆସି
ରହି ରାଜା ନିକଟରେ କହିଲେ ବିଶ୍ଵାସି ।
ଭୋ ନରପତି ତୁମ୍ଭର ଯେଉଁ ପୁତ୍ରଗଣେ
ଜିଣିପାରିଲେ ବିକ୍ରମ ଅସୁରଙ୍କୁ ରଣେ ।
ମୋତେ ଏ କଥା କହିଣ ଛନ୍ତି ବୃହସ୍ପତି
ଅନ୍ୟଥା ମୋହର ପ୍ରତି ନାହିଁ ଅନ୍ୟ ଗତି ।
ଏରୂପେ ରାଜାଙ୍କ ପାଶେ କହି ଦେବଯୂଥ
ସଙ୍ଗେ ତହୁଁ ଘେନିଗଲେ ପାଞ୍ଚଶତ ସୁତ ।
ସେମାନେ ସ୍ଵର୍ଗ ଆବୋରି ବହୁ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ
ଅନେକ ଅସୁରଙ୍କୁ ସେ ବିନାଶ କରିଲେ ।
ଅସୁରଙ୍କୁ ଜୟ କରି ଇନ୍ଦ୍ରେ ଦେଲେ ରାଜ୍ୟ
ଦେଖିଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ସେ ଅମର ରାଜ ।
ପୁନରପି ସ୍ଵର୍ଗ ରାଜ୍ୟ ସେ ରାଜାଙ୍କ ହାତେ
ଅରପଣ କରିଥିଲେ କେ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଶ୍ଵାସେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସହିତରେ ରଜିଙ୍କର ସୁତେ
ସ୍ଵର୍ଗ ଭୁବନେ ରହିଣ ଥିଲେ ଦିନ କେତେ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ କେତେଦିନ ଅନ୍ତେ
ସେ ରଜିରାଜ ପଞ୍ଚତ୍ଵେ ଗଲେ ସ୍ଵର୍ଗ ପଥେ ।
ତଦଅନ୍ତରେ ସେ ଥିଲେ ତାହାର ତନୁଜ
ଅମରପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନ ଦେଲେ ସେ ରାଜ୍ୟ ।
ସ୍ଵର୍ଗପୁର ବଳାତ୍କରେ କଲେ ଅଧିକାର
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମନ ମଧ୍ୟ କଲେ ଅନାଦର ।
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ବିଚାରି ପୁଣି ଦେବ ଗୁରୁ ତୁଲେ
ତାଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଏକ ଯଜ୍ଞ କଲେ ।
ଯେ ଯଜ୍ଞ କରୁ ଅନଳେ ହେଲେ ଭସ୍ମୀଭୂତ
ଯେତେକ ଥିଲେ ସେଠାରେ ରଜିରାଜ ସୁତ ।
ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଲେ ପୁନଶ୍ଚ ତାଙ୍କ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନେ
ଏରୂପେ ରଜିରାଜଙ୍କ ବଂଶ ବିବରଣ ।
କୁଶ ନାମରେ ଯେ ଥିଲେ କ୍ଷତ୍ରି ବୁଦ୍ଧ ନାତି
ପ୍ରତି ନାମରେ ଅଟଇ ତାହାର ସପ୍ତତି ।
ତାହାର ସନ୍ତାନ ନାମ ଅଟଇ ସଞ୍ଜୟ
ତାହାର ଯହୁଁ ଜନମ ହୋଇଲେ ଯେ ଜୟ ।
ହର୍ଯ୍ୟବଳ ନାମେ ହେଲେ ତାର ଏକ ସୁତ
ତାହା ତହୁଁ ସହଦେବ ହୋଇଲା ସଂଭୂତ ।
ସେ ସହଦବର ପୁତ୍ର ନାମ ଗୋଟି ହୀନ
ହୀନର ପୁତ୍ରର ନାମ ଅଟେ ଜୟସେନ ।
ସଂକୃତ ନାମ ଅଟଇ ତାହାର ତନୟ
ତାହାର କୁମର ନାମ ଅଟେ ପୁଣି ଜୟ ।
ସେ କୁମର କ୍ଷତ୍ରୀ ଧର୍ମ କର୍ମେ ସଦାରତ
ମହାରଧା ନାମରେ ସେ ଜଗତ ବିଖ୍ୟାତ ।
ଏ ସକଳେ ଅଟନ୍ତି ଯେ କ୍ଷତ୍ରି ବୁଦ୍ଧି ବଂଶ
ଚନ୍ଦ୍ର ବଂଶେ ବିସ୍ତାରିତ ଏହିପରି ଅଂଶ ।
ବଂଶାନୁଚରିତ ଶୁଣି ଲଭ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନ
ଦୀନ ହରି ଦାସ ଶିଷ୍ୟ କରଇ ରଚନ ।
ନହୁଷ ବଂଶ ବିବରଣ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଉମା ପଡ଼ି ପତି ପାଦେ
ପୁନରପି ପୁଚ୍ଛାକଲେ ପ୍ରେମ ଗଦଗଦେ ।
କୁହ ନାଥ ଏହାପରେ ତାହାଙ୍କ ଚରିତ
ଶୁଣିବାକୁ ମନ ମୋର ହୁଏ ଆନନ୍ଦିତ ।
ପ୍ରିୟର ବଚନ ଶୁଣି ଦେବ ଶୂଳପାଣି
ବୋଇଲେରେ ପ୍ରିୟସଖୀ ଶୁଣ ତାଙ୍କ ବାଣୀ ।
ନହୁଷଙ୍କର ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ହେଲେ ଷଡ଼ପୁତ୍ରେ ।
ସେ ଷଡ଼ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ କହେ ତୋ ଅଗ୍ରତେ
ଯତି ଯଯାତି ପୁନଶ୍ଚ ହୋଇଲେ ଶଯ୍ୟାତି
ଆୟତ ବିୟତ ପାର୍ଥ ଆବର ଯେ କୃତି ।
ଦେହୀମାନଙ୍କର ଅଟେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଯେସନ
ଜନମ ହୋଇଲେ ତଥା ନହୁଷ ନନ୍ଦନ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ୟତିକି ଯେ ରାଜପଣ ଦେଲା
ସେ ରାଜଭୋଗକୁ ମନେ ଲବେ ନ ଇଚ୍ଛିଲା ।
ବୋଇଲା ସେ ଭାଳି ମନେ ଦୁଃଖମୟ ଏହି
ଏଣେ ମୋହର ମଜ୍ଜିବା ଲବେ କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଆତ୍ମା କିଛି ନ ଜଣାଇ ରହି ରାଜସୁଖେ
ନିରନ୍ତରେ ରହିଥାଏ ମାନସରେ ଦୁଃଖେ ।
ପିତା ତେଣେ ଲଭିକରି ସ୍ଵର୍ଗେ ଅଧିକାର
ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଗଣରେ ବୁହାଇଲେ ଭାର ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ଭୋଗ କାରଣେ ଯାଇଥିଲେ ପଥେ
ଋଷିମାନଙ୍କର କୋପେ ଉଦେ ହେଲା ଚିତ୍ତେ ।
ବହି ନ ପାରିଲେ ସେହି ତାହାଙ୍କର ଭାର
ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ତାକୁ ହୁଅ ଅଜଗର ।
ଋଷିମାନଙ୍କର ଶାପେ ଅଜଗର ହୋଇ
ନିର୍ଜ୍ଜନ ଗହନ ବନେ ପଡ଼ିକରି ସେହି ।
ଦୁଃଖ ଆକୁଳ ଭାବରେ ବହୁକରି ଶୋକ
ଋଷିମାନଙ୍କୁ ବୋଇଲେ ମୋତେ ତାରି ରଖ ।
ତାହାଙ୍କର ବିକଳରେ ପୁଣି ଋଷିଗଣ
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତେ ବୋଇଲେ ହେ ରାଜନ ଶୁଣ ।
ତ୍ରେତୟା ଯୁଗ ଭୋଗର କାଳେ ଅବଶେଷେ
ଧର୍ମ ନନ୍ଦନ ଜନମ ହେବେ କୁରୁବଂଶେ ।
ଭୀମସେନକୁ ଖୋଜିଣ ଆସିବେ ବନସ୍ତେ
ସେହି କାଳରେ ଭେଟିବେ ତୁମ୍ଭର ସଙ୍ଗତେ ।
ସେ ଭୀମସେନକୁ ବାନ୍ଧିଥିବୁ ତୁ ଗୁଡ଼ାଇ
ସେ କାଳେ ଧର୍ମ ମିଳିବେ ତୋର ପାଶେଯାଇ ।
ସେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଧର୍ମ ବଚନେ ତୋହର
ଏ ଅଜଗର ରୂପରୁ ହୋଇବୁ ନିସ୍ତାର ।
ଏହି ପରକାରେ କହି ତହୁଁ ମୁନି ଗଲେ
ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠି କାଳଏ ପୁଣି ନହୁଷ ଭେଟିଲେ ।
ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କହି ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ
ସର୍ପ ଯୋନିରୁ ତାରିଲେ ବିହିତ କାଳରେ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କୃପାରୁ ନିସ୍ତାର ଲଭିଲେ
ଫେରିଆସି ଆପଣାର ମନ୍ଦିରେ ମିଳିଲେ ।
ସେହି କଥାକୁ ନିରତେ ଯତି ସ୍ମରି ମନେ
ବସିବା ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ନାହିଁ ନୃପାସନେ ।
ଯଯାତି ବୋଲି ସେ ପୁତ୍ର ଭ୍ରାତୃଗଣ ତୁଳେ
ନୃପତି ହୋଇ ବସିଲା ପିତାଙ୍କର ବୋଲେ ।
ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ମଣ୍ଡଳେ ହୋଇ କରି ରାଜା
ଧର୍ମ ପଣରେ ପାଳିଲା ପୁତ୍ରବତ୍ ପ୍ରଜା ।
ଶୁକ୍ରଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୁହିତା ନାମ ଦେବଯାନୀ
ଆବର ଶର୍ମିଷ୍ଠା ବୃଷପର୍ବାର ଦୁଲଣୀ ।
ଏ ଦୁହିଁଙ୍କ ଆଣି ଯଯାତିଙ୍କି ବରପଣେ
ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଦେଖି ଶୁଭକ୍ଷଣେ ।
ଏମନ୍ତ ଶୁଣିଣ ଉମା ପୁଚ୍ଛିଲେ ନାଥଙ୍କୁ
ଭୃଗୁବଂଶେ ତାତ ଶୁକ୍ର କିପରି କନ୍ୟାକୁ ।
କ୍ଷତ୍ରିୟ ସଙ୍ଗେ ବିବାହ କଲେ ଦେବମତେ
ଏହା ଶୁଣିଣ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମେ ମୋର ଚିତ୍ତେ ।
ମହେଶ କହିଲେ ପ୍ରିୟେ ଏଥିର କାରଣ
ବୁଝାଇ କହୁଛି ତୁହି ମନଦେଇ ଶୁଣ ।
ଦିନେକ ବୃଷପର୍ବାର ଶର୍ମିଷ୍ଠା କୁମାରୀ
ଏକ ସସ୍ର ସଖୀ ସହ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରି ।
ସ୍ଵଭାବରେ ହୋଇଅଛି ନିଦାଘର କାଳେ
ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦୁହିତା ଅଛି ତାଙ୍କ ମେଳେ ।
କୃତ୍ରିମ ବନ ମଧ୍ୟରେ ସକଳେ ମିଳିଲେ
ପୁଷ୍ପିତଦ୍ରୁମ ରାଜଇ ସୁଶୀତଳ ଜଳେ ।
ପଦ୍ମବନରେ ବିକାଶ ପୁଷ୍ପସାର ଗନ୍ଧେ
ଭ୍ରମରଗଣ ଭ୍ରମନ୍ତି ପାନ ମକରନ୍ଦେ ।
ପୁଷ୍ପଙ୍କର ଗନ୍ଧବାୟୁ ଚାରିଆଡ଼େ ସ୍ପୁରେ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୀତଳ ସେହୁ ଲାଗଇ ଶରୀରେ ।
ସେ ଶୀତଳ ଜଳେ ପଶିଛନ୍ତି ବେନି କନ୍ୟା
ସ୍ଵଭାବରେ ଅଟନ୍ତି ସେ କମଳଲୋଚନା ।
ପୂର୍ବରୁ ବସ୍ତ୍ର ପାଲଟି ରଖି ହ୍ରଦ କୂଳେ
କ୍ରୀଡ଼ା କୌତୁକ କରନ୍ତି ପଶି ସେହି ଜଳେ ।
ଗଡ଼ା ପଡ଼ା ଧରା ଧରି କ୍ରୀଡ଼ା ନାନା ରଙ୍ଗେ
ଜଳ ଫୋପଡ଼ାଫୋପଡ଼ି କେ କରେ କା ଅଙ୍ଗେ ।
ଏମନ୍ତ ସମୟେ ପ୍ରିୟେ ତୁମ୍ଭେ ଆମ୍ଭେ ଦୁଇ
ଦିନେ ଆମ୍ଭ ଯାଇଥିଲୁ ବୃଷଭ ଆରୋହୀ ।
ଆମ୍ଭଙ୍କୁ ସେ ଦେଖି ବେଗେ ଜଳରୁ ଉଠିଲେ
ଯେ ଯାହାର ବସ୍ତ୍ର ନେଇ ବହନ ପିନ୍ଧିଲେ ।
ସଭ୍ରମରେ ବୃଷପର୍ବା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଦୁଲଣୀ
ଦେବୀଯାନୀର ବନସ ପିନ୍ଧିଲା ସେ ଆଣି ।
ତାହା ଦେଖି ଦେବୀଯାନୀ କମ୍ପାଇଣ ଶିର
ଶର୍ମିଷ୍ଠାକୁ ଚାହିଁକରି କହିଲା ଏ ଗୀର ।
ଦାସୀ ମାତ୍ର ହୋଇ ତୋର ଏଡ଼େକ ସାହସ
କେଉଁ ବିଚାରେ ପିନ୍ଧିଲୁ ମୋର ପିନ୍ଧାବାସ ।
ଅବଜ୍ଞା କରି ପିନ୍ଧିଲୁ ତୁ ମୋର ବସନ
ଯଜ୍ଞର ହବି ଭୁଞ୍ଜଇ ଯେଉଁପରି ଶ୍ଵାନ ।
ଦେବତାମାନେ କଠୋର ତପସ୍ୟାର ବଳେ
ସ୍ଵୟଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଦନ ମଧ୍ୟୁ ଭୂମି ସ୍ଥଳେ ।
ବ୍ରହ୍ମଣକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ କରି ଜାତ କଲେ
ସକଳେ ତରି ଯାଆନ୍ତି ଯାହାଙ୍କର ବଳେ ।
ଯଜ୍ଞେ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଅଗ୍ରରେ ଯେହୁ ହବିର୍ଭାଗ
ଗୋବିନ୍ଦ ଯାର ବଚନେ ସଦା ଅନୁରାଗ ।
ଭୃଗୁଙ୍କ ବଂଶରେ ପୁଣି ମୋର ଅଟେ ଜାତ
ଆମ୍ଭର ଶିଷ୍ୟ ପୁନଶ୍ଚ ଅଟେ ତୋର ତାତ ।
ମୋହର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲୁ ତୁହି ଗର୍ଭ ମନେ
ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ନିକଟେ ବେଦବାକ୍ୟ ଯେହ୍ନେ ।
ଏପରି କହିଲା ଯହୁଁ ଦେବଯାନୀ କଥା
ଶୁଣି ସେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମନେ ଲଭି ବଡ଼ ବ୍ୟାଥା ।
ସେ ମଧ୍ୟ କହିଲା ତାକୁ ପୁରୁଷ ବଚନେ
ପଶୁରାଜାକୁ କହଇ ଶୃଗାଳ ଯେସନେ ।
ଆପଣାର ଚରିତକୁ ମନରେ ନ ଜାଣି
ମୋତେ ଧିକ୍କାରି କହିଲୁ କେତକଟୁ ବାଣୀ ।
ସ୍ଵଭାବରେ ତୁହି ଆଲୋ ଭିକ୍ଷୁକ ବୋଲାଉ
ମୋତେ ଧିକ୍କାରୁଛ ତୁହି ଲଜ୍ଜାକି ନପାଉ ।
ନରପତିର ଦୁହିତା ଅଟଇ ଲୋ ମୁହିଁ
ବଢ଼ି ବଢ଼ି ମୋର ଆଗେ କହୁ ଗର୍ବ ବହି ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ବହୁ କୋପରେ କହିଲା
ପୁନଶ୍ଚ ସଖୀମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଣ ଭାଷିଲା ।
ମାର ମାର ଏହାକୁ ଲୋ କହି ତା ବସନ
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ନେଇଣ କୂପେ କରିଲା ପତନ ।
ପୁନରପି ତାର ହସ୍ତଧରି କ୍ରୋଧଭରେ
ପକାଇଲା ଟାଣିକରି କୂପର ମଧ୍ୟରେ ।
ସଖୀସହ ଚଳିଗଲା ଆପଣା ମନ୍ଦିର
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ କଥା ଶୁଣ ପ୍ରିୟାବର ।
ଯଯାତି ନୃପଈଶ୍ଵର ମୃଗୟା ନିମନ୍ତେ
ଯାଇଥିଲେ ବୁଲନ୍ତି ସେ ନିର୍ଜ୍ଜନ ବନସ୍ତେ ।
ତୃଷାତୁରେ ଜଳ ପାଇଁ କଲେ ଅନ୍ଵେଷଣ
ସେହି କୂପଟି ଭେଟିଲେ ଯାଇ ତତକ୍ଷଣ ।
କୂପ ମଧ୍ୟକୁ ଝୁଙ୍କିଣ ଚାହିଁ ନୃପମଣି
ତାହାର ମଧ୍ୟେ ଦେଖିଲେ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦୁଲଣୀ ।
ଉଲଗ୍ନ ଭାବରେ ରହି ବସ୍ତ୍ର ଖୋଜେ ଜଳେ
ତାହାର ଏ ଗତି ଦେଖି ରାଜା ଅବହେଳେ ।
ଆପଣାର ଉତ୍ତରୀୟ ବସ୍ତ୍ର ତାକୁ ଦେଲା
କୂପ ଜଳରୁ କନ୍ୟାକୁ ଉଦ୍ଧରି ଇଚ୍ଛିଲା ।
କନ୍ୟା ହସ୍ତେ ହସ୍ତେ ଦେଇ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵକୁ ଉଠାଇ
ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ ରାଜା ଅତି ଦୟା ବହି ।
ସେ କନ୍ୟା ନରପିଙ୍କ ମୁଖକୁ ଅନାଇ
ଶୋକଭରେ କହିଲା ସେ ଗଦ ଗଦ ହୋଇ ।
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୋମବଂଶ ନୃପମଣି
ତୁମ୍ଭେ କୂପରୁ ଟେକିଲ ଧରି ମୋର ପାଣି ।
ତୁମ୍ଭେତ ସହଜେ ଅଟ ପର ପୁରଞ୍ଜୟ
ଏଥିକି ଶୁଣନ୍ତୁ କହେ ନିଗମ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ।
ଯେବଣ କୁମାରୀ କାର ହସ୍ତେ ହସ୍ତ ଧରି
ନିଶ୍ଚୟ ବୁଝନ୍ତୁ ସେହି ହୁଏ ତାର ନାରୀ ।
ହସ୍ତ ଯେବେ ଦେଇଅଛ ତୁମ୍ଭେ ମୋର ହସ୍ତେ
ପୁନଶ୍ଚ ମୋ ସ୍ଵାମୀ ପୁଣି ଅଛି କେ ଜଗତେ ।
ଏ ଯେଉଁ ସମ୍ବନ୍ଧ ହେଲା ଯଥା କନ୍ୟାବର
ନିଶ୍ଚୟ ସଞ୍ଚିତ କଲେ ଏକଥା ଈଶ୍ଵର ।
ମୁଁ କନ୍ୟା ସହଜେ ପଡ଼ିଥିଲି କୂପଜଳେ
ତୁମ୍ଭେ ହସ୍ତ ଧରି ମୋତେ ଉଦ୍ଧରିଲ ବଳେ ।
କୂଳରେ ସ୍ଥପିଲେ ମୋତେ ଦୟାଭାବ ବହି
ତୁମ୍ଭର ତହୁଁ ଅନ୍ୟ କେ ମୋର ବର ନାହିଁ ।
ଶାସ୍ତ୍ରମତେ ବିଚାରନ୍ତେ ଏ ନହେ ଉଚିତ
ବ୍ରାହ୍ମଣକେ ନ ବରିବେ ଏହା ଜାଣିଲେତ ।
ପୁନରପି କହେ କର ବୃହସ୍ପତି କଳା
ପୂର୍ବେ ପୁଣି ସେହୁ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇଥିଲା ।
ସେ ଶାପ ତାହାର ପୁଣି ନୋହିଲା ଅନ୍ତର
ସେହି କାରଣୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲା ମୋର ବର ।
ଦଇବ ପୁରୁଷଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ଏ କଥା
କିଏ ସେ ପୁନଶ୍ଚ କରି ପାରିବ ଅନ୍ୟଥା ।
ତାହାର ଏହି ପ୍ରକାରେ କଥା ରାଜା ଘେନି
ସମ୍ମତ କରି ମନରେ ହୋଇଲେକ ତୁନି ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଯଯାତି ନିଜପୁରେ ଗଲା
ସେ କନ୍ୟା ଯିବା ସମୟେ ମନେ ବିଚାରିଲା ।
ଏକଥା କହିବି ଯାଇ ପିତା ଆଗେ ମୁହିଁ
ଯେମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ୟାଙ୍କୁ ବର ଲଭିବଇଁ ।
ଏମନ୍ତ ଭାଳି ରୋଦନ କରି ମନଦୁଃଖେ
ଯାଇଣ କହିଲା ସେହି ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ମୋହରଠାରେ ଯେତେ କର୍ମ କଲା
ଯେମନ୍ତ ରୂପେ ନେଇଣ କୂପେ ପକାଇଲା ।
ଯଯାତି ରାଜା ଉଦ୍ଧାର କରିଲା ଯେମନ୍ତ
କୂପରୁ ତୋଳିଲା ମୋତେ ନେଇ ହସ୍ତ ହସ୍ତେ ।
ଏକଥା ବୁଝନ୍ତୁ ତାତ କେମନ୍ତେ ବିଧାନେ
ଏପରି କହିଲା ସବୁ ପିତା ସନ୍ନିଧାନେ ।
ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟା ମୁଖୁ ଏ ସକଳ ଶୁଣି
ଭବିଷ୍ୟ କଥାକୁ ସେହି ମନ ମଧ୍ୟେ ଗୁଣି ।
ତତ୍ପରେ ବୋଇଲେ ଦୁଃଖେ ମୁଣ୍ଡେଦେଇ ହସ୍ତ
ଧିକ ଧିକ ଏ ମୋହର ହେବା ପୁରୋହିତ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ସେହୁ ମନେ କୋପ କରି
ଆପଣାର ଦୁହିତାର କର କରେ ଧରି ।
ବୃଷପର୍ବାର ମନ୍ଦିରେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ
କୋପ ପରିହରି ପୁଣି କରୁଣା ବହିଲେ ।
କାହିଁକିନା ଅସୁରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ
ବଳକୌଶଳେ କରିବେ ଜୟ ଦେବରାଜ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ପୁଣି ଭାଳି ମନ ମଧ୍ୟେ
ପ୍ରଣାମ ଏହି ପରାୟେ କଲେ ପଥମଧ୍ୟେ ।
ସେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଅଟେ କ୍ଷଣମାତ୍ର
ବିଦିତମାର୍ଗକୁ ଛାଡ଼ି ହୋଇଲେ ଯଞ୍ଚିତ ।
ତହୁଁ ବୃଷପର୍ବା ଶିଷ୍ୟେ ସମସ୍ତ କହିଲେ
ମୋହର କନ୍ୟାର ବାଞ୍ଚ୍ଥା ପୂର୍ଣ୍ଣକର ଭଲେ ।
ଶୁଣି ବୃଷପର୍ବା କନ୍ୟା ଛାଡ଼ି ନ ପାରଇ
ରାଜାଙ୍କୁ ଯେତେ ପ୍ରକାରେ ଶୁକ୍ର କହିଲଇଁ ।
ରାଜା ରହିଲେ ଯେଉଁଠୁ ହୋଇକରି ତୁନି
ଦାସୀ ଭାବେ ଦିଅ କନ୍ୟା କହେ ଦେବଯାନୀ ।
ସେ ରାଜା ଶାପକୁ ଡରି କନ୍ୟା କଲା ଦତ୍ତ
ସେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ତୁଲେ ଦାସୀ ସଖିଙ୍କ ସହିତ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଅସୁର ନୃପତିର କଳା
ଏ ପ୍ରକାରେ ଦେବଯାନୀ ଦାସୀ ବୋଲାଇଲା ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସୁନ୍ଦରୀ ତହୁଁ ଦାସୀପଣ ବହି
ଦେବଯାନୀ ନିକଟରେ ପାଶ ବନ୍ଧେ ରହି ।
ଏମନ୍ତ ଦେଖି ତତ୍କ୍ଷଣେ ଭୃଗୁ ହାସ୍ୟମୁଖ
କ୍ଷଣାର୍ଦ୍ଧ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କୋପ ଅତିରେକ ।
ପୁନଶ୍ଚ ବୋଇଲେ ବୃଷପର୍ବା ମୁଖ ଚାହିଁ
ଏ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ବୁଝି କରି ତୁହି ।
ଯେମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ମୋର କନ୍ୟା ହୋଏ ଶାନ୍ତି
ସେଥିକି ବିଚାର ତୁହି କରିଥା ନୃପତି ।
ଏ ପ୍ରକାରେ ଭୃଗୁଙ୍କର ବାଣୀମାନ ଶୁଣି
ସେ ଅସୁରରାଜ ବୃଷପର୍ବା ନରମଣି ।
ଦେବଯାନୀ ନିକଟରେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲା
ବିନୟ କରିଣ ତାର ଅଗ୍ରତେ କହିଲା ।
ନିଜ କନ୍ୟାର ପ୍ରକାଶ କଲା ଦୋଷମାନ
ସେଥିପାଇଁ ପୁନଶ୍ଚ ସେ କଲା ନିବେଦନ ।
ବୃଷପର୍ବା ରାଜାଙ୍କର ସ୍ତୁତି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କହିଲା ତାକୁ ଦେବଯାନୀ ।
ନିଜର ମନରେ ଥିଲା ଯାହା ଅଭିଳାଷ
ନରପତିଙ୍କ ଅଗ୍ରତେ କଲାକ ପ୍ରକାଶ ।
ପିତା ମୋହର ଯାହାକୁ ସ୍ଵଚ୍ଛେ ମୋତେ ଦତ୍ତ
କରିବାକୁ ଭାବିଛନ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧି ମତ ।
ମୁଁ ସେହି ପତିଙ୍କ ହେବି ଜାଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ
ତୁମ୍ଭର କନ୍ୟା ହୋଇବ ମୋର ପରିବାରୀ ।
ଦେବଯାନୀର ମୁଖରୁ ଏସନକ ଶୁଣି
ଅସୁର ରାଜା ମାନିଣ ମନେ ହେଲା ତୁନି ।
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଦୈତ୍ୟ ଗୁରୁ ମନେ
ଶାନ୍ତ ନ ହୋଇ କରନ୍ତି ଚିନ୍ତା ଅନୁକ୍ଷଣେ ।
ଯଯାତି ନର ଈଶ୍ଵର କୂପୂଁ ଉଦ୍ଧାରିଲା
ମୋ କନ୍ୟା ଦେବଯାନୀର ହସ୍ତେ ହସ୍ତ ଦେଲା ।
ମୁଁ ଏବେ କିପରି ବେଦବାକ୍ୟ ଅନୁମତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମୁହିଁ ବରିବି କେମନ୍ତେ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ବିଚାର କଲେ ମନେ ମନେ
ସନ୍ତୋଷ ହୋଇଣ ଚିତ୍ତେ ଗୁଣି ଶୁଭଦିନେ ।
ଅସୁର ସୁତା ଶିର୍ମିଷ୍ଠା ଦେବଯାନୀ ତୁଲେ
ଯଯାତିଙ୍କି ବରି ଦୁଇକନ୍ୟା ବିଭାଦେଲେ ।
ବିଭାସାରି ଯଯାତିଙ୍କ ମୁଖ ଶୁକ୍ର ଚାହିଁ
କହିଲେ ମୋହର କଥାଶୁଣ ନରସାଇଁ ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସୁନ୍ଦରୀ ସହିତରେ ସହବାସ
କରିଲେ ଲଭିବ ତୁମ୍ଭେ ଜାଣ ଅତି କ୍ଳେଶ ।
ଏଥୁଅନ୍ତରେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସହ ଦେବଯାନୀ
ସଙ୍ଗତରେ ଏକଶତ ପରିବାରୀ ଘେନୀ ।
ବିଧିମତେ ଖଟିଲେ ସେ ସ୍ଵାମୀ ପାଦଯାନୀ
ଯଯାତି ନରପତିଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଭାବଭୋଳେ ।
ଅସୁର କନ୍ୟା ଶର୍ମିଷ୍ଠା ରୂପଗୁଣ ଦେହେ
ସର୍ବଦା ଯଯାତି ଦେଖି ତାକୁ କାମ ମୋହେ ।
ଦେବଯାନୀର କ୍ରମଶଃ ପୁତ୍ର ହେବା ଦେଖି
ସେ ସର୍ବଦା ଚାରୁହାସୀ ସଦା ମନେ ଦୁଃଖୀ ।
ଏକଦିନେ ରାଜା ପାଶେ ଏକାନ୍ତେ ମିଳିଲା
ନିଜ ପୁତ୍ର ଅର୍ଥେ ବହୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଲା ।
ତାହାର ବାକ୍ୟେ ନୃପତି ହୋଇଲା ମୋହିତ
ଦଇବ ବଶରେ ତାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ହେଲା ହତ ।
ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବଚନ ମନୁ ବିସ୍ମରିଲା
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସୁନ୍ଦରୀ ତୁଲେ ସହବାସ କଲା ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଋତୁ ସମୟେ ହେଉ ସଙ୍ଗମେଳ
ତାହାର ଗର୍ଭୁ ପ୍ରସବ ହେଲା ତିନିବାଳ ।
ଯଦୁ ତୁର୍ବସୁ ନାମରେ ଦୁଇଗୋଟି ପୁତ୍ର
ଦେବଯାନୀର ଗର୍ଭରୁ ହେଲେ ସମ୍ଭୂତ ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠା ଗର୍ଭରୁ ହେଲେ ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ତିନି
ସାକ୍ଷାତରେ ନୃପତିଙ୍କ ଅଂଶ ସେହି ଘେନି ।
ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ରଟି ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଅନ୍ୟନାମେ ବେନି
ପୁରୁକୁ ଘେନି ଏରୂପେ ଜାତ ହେଲେ ତନି ।
ଏହା ଦେଖି ଦେବଯାନୀ ଅତି କୋପଭରେ
ଘରକୁ ଯାଇ କହିଲା ପିତାଙ୍କ ଆଗରେ ।
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖେ ପିତାଙ୍କ ପାଦତଳେ ପଡ଼ି
କାନ୍ଦଇ ସେ ଦେବଯାନୀ ଶିରେ କରଯୋଡ଼ି ।
ଶର୍ମିଷ୍ଠାର ସହିତରେ ନରପତି ନିତ୍ୟେ
ରାତ୍ର ଦିବସ ବଞ୍ଚିଲେ ତାହାର ସଙ୍ଗତେ ।
ତାହାର ନିକଟରେ ସେ ବଶ ପ୍ରାୟ ରହେ
କୋପ ନୟନେ ସର୍ବଦା ମୋର ପ୍ରତି ଚାହେଁ ।
ସେ ଶର୍ମିଷ୍ଠା ସୁନ୍ଦରୀର ପ୍ରେମବନ୍ଧ ଆଶେ
କେବେହେଁ ଦିନେ ନମିଲେ ମୋହର ଆବାସେ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ କହନ୍ତେ ଦୁହିତା ବଚନେ
ଶୁଣିଲାକ୍ଷଣି ବସିଲା କୋପ ଶୁକ୍ର ମନେ ।
ସେହିକ୍ଷଣି ମିଳିଲା ସେ ରାଜାର ସମୀପେ
ଗରୁଡ଼ ଆଗେ ପଡ଼ିଲା ଯେଉଁପରି ସର୍ପେ ।
ବୋଇଲେକ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କୋପଭର ହୋଇ
ମୋ କଥା ଲଙ୍ଘି ଅଧର୍ମ ଅରଜିଲୁ ତୁହି ।
ମୋହର ଶାପେ ତୁ ଏବେ ଜରାରୂପ ବହି
ଶୟନ ଗୃହେ ସର୍ବଦା ରହିଥାଅ ଶୋଇ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ତାକୁ ଶାପଦ୍ୟନ୍ତେ ମୁନି
ତକ୍ଷଣେ ବସିଲେ ସେହୁ ବୃଦ୍ଧ ଦେହ ଘେନି ।
ଉଠି ବସିବାକୁ ତାର କ୍ଷମତା ନୋହିଲା
ରାତ୍ର ଦିବସ ଗୃହରେ ଶୟନ କରିଲା ।
ତାହାର ଔରସେ ବେନି କନ୍ୟାଗର୍ଭୁ ଜାତ
ହୋଇଅଛନ୍ତି ଜାଣ ତ ପାଞ୍ଚଗୋଟି ସୁତ ।
ସେ ପାଞ୍ଚପୁତ୍ର ବଢ଼ନ୍ତି କ୍ରମେ ଦିନେ ଦିନେ
ପ୍ରଚଣ୍ତ ତେଜ ପଞ୍ଜରେ ତପନ ଯେସନେ ।
ଦିନେ ସେ ଯଯାତି କାନ୍ଦି ଜୀବନ ବିକଳେ
ପଡ଼ି ଜଣାଇଲେ ସେହୁ ଭୃଗୁ ପାଦତଳେ ।
ତାହାର ବିକଳ ଦେଖି ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମନ
ନିଷ୍ଠୁର ଥିଲେ ହେଁ ବଦଳିଲା ତତକ୍ଷଣ ।
ସ୍ୱଭାବେ ଯଯାତି ଅଟେ ଦୁହିତାର ପତି
ତାହାର ବିନୟ ଶୁଣି ଉପାୟ ସେ ଚିନ୍ତି ।
ବୋଇଲେ ଯଯାତି ରାଜା ମୁଖକୁ ଅନାଇ
ମୋହର ଶାପ କଦାପି ଆନ ହେବ ନାହିଁ ।
ଯଦି ତୋହର ପୁତ୍ରକୁ ଜରା ରୂପ ଦେଇ
ସଂସାରରେ ଭୋଗକାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରୁ ତୁହି ।
ଏମନ୍ତ ଶୁଣି ଯଯାତି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଡକାଇ
ବୋଇଲେ ସେହିମାନଙ୍କୁ ପାଶରେ ବସାଇ ।
ହେ ପୁତ୍ରଗଣ ମୋହର ଦେଖୁଛତ ରୂପ
ତବ ଅଜା ଭୃଗୁ ମୋତେ ଦେଲେ ଅଭିଶାପ ।
ବୃଦ୍ଧ ଅବସ୍ଥା ହୋଇଲେ ମୋର ଯୁବାକାଳେ
ତପନ ଯେଉଁ ପ୍ରକାରେ ହ୍ଵନ୍ତି ସାୟଂକାଳେ ।
ଦେଖି ଏ ଅପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ମାନବ ଶରୀର
କେବଳ ଅଟଇ ଜାଣ ଭୋଗର ମନ୍ଦିର ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗ ଲାଳସା ଜୀବ ସଦା ରହେ
ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ବିରାଜମାନ କରେ ଦେହେ ।
ଦେବତାମାନେ ବାଞ୍ଚ୍ଥନ୍ତି ଏ ପୁଣ୍ୟ ଶରୀର
ଲୋଭ କରିଣ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇଲା ମୋହର ।
ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ରର ପ୍ରଥମେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁକୁ ବୋଇଲେ
ତୁ ପୁତ୍ର ମୋହର ବୋଲି ପାଳିବୁ କି ଭଲେ ।
ମୋର ଏ ଜରା ଶରୀର ତୁହି ପୁତ୍ର ନିଅ
ତୋର ଏ ଯୁବା ବୟସ କିଛିଦିନ ଦିଅ ।
ଭୋଗ ମାର୍ଗରେ ବଞ୍ଚିଣ ମୁହିଁ ଦିନା କେତେ
ପୁନଶ୍ଚ ତୋର ବୟସ ଯାଚି ଦେବି ତୋତେ ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ କହୁ ପିତାର ବଚନେ
ଉତ୍ତର କରିଲା ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଅତି କ୍ରୋଧମନେ ।
ଲଭିଛି ଯାହା ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ ଶରୀର ମୋହର
କେତେ ସୁକୃତରୁ ସେ ମୋ ଭୋଗର ମନ୍ଦିର ।
ଯଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ବିଜୟ ସାକ୍ଷାତେ ୟା ମଧ୍ୟେ
ସକଳ ବିଷୟମାନ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଆନନ୍ଦେ ।
ଦେବତାମାନ ନ ପାନ୍ତି ଯାହା ଲାଭ କରି
ମୁଁ ତାହା ଲାଭ କରିଣ ଛାଡ଼ିବ କିପରି ।
ଏହିପ୍ରକାରେ କହନ୍ତେ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ମୁଖୁ ଶୁଣି
ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋପେ କହିଲେ ତାଙ୍କୁ ନୃପମଣି ।
ମୋହର ବଚନକୁ ତୁ ଅବଜ୍ଞା କରିଲୁ
ରାଜଭୋଗକୁ ମନରେ ସଙ୍କଳପ କଲୁ ।
ତା ମୁର୍ଦ୍ଧନୀ ପାଟିଯିବ ନିଶ୍ଚେ ସେ ମରିବ
ତୋହର ବଂଶ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ସେ ହୋଇବ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯଯାତି ତାକୁ ଶାପ ଦେଲା
ପୁନଶ୍ଚ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପାଶକୁ ରାଇଲା ।
ଜଣେ ଜଣେ କରି ସେହୁ ସୁବୁଙ୍କୁ ପୁଚ୍ଛଇ
ତୁର୍ବସୁ ଆବର ଯଦୁ ତିନିଗୋଟି ଭାଇ ।
ଏମାନେ ପିତା ବଚନେ କିଛି ନ କହିଲେ
ମଉନ ଭାବରେ ବସି ତୁନି ସେ ହୋଇଲେ ।
ପୁରୁ ନାମରେ ଯେ ପୁତ୍ର ଥିଲା ସବା ସାନ
ପିତାଙ୍କ ଆଗେ ହୋଇଲା ସେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।
ଶିରେ ବେନି କରଯୋଡ଼ି ପାଦତଳେ ପଡ଼ି
କହିଲା ପିତାଙ୍କ ଆଗେ ମନଭାବ ଫେଡ଼ି ।
ହେ ତାତ ସଦୟ ଭାବେ ମୋତେ ଆଜ୍ଞାଦିଅ
ତବ ଜରାବସ୍ଥା ଦେଇ ମୋ ବୟସ ନିଅ ।
ମୋର ରୂପ ନେଇକରି ବଞ୍ଚ କିଛି ଦିନ
ଶୁଣିକରି ସେ ଯଯାତି ହରଷିତ ମନ ।
ତଦପରେ ପୁତ୍ରକୁ ସେ ଜରାରୂପ ଦେଇ
ରାଜା ହୋଇଣ ବସିଲା ଲଭି ଦିବ୍ୟ ଦେହୀ ।
ପୁନରପି ଭୋଗ ସେହୁ କଲା ନାନା ମତେ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସେ ଲାଳସା ନିମିତ୍ତେ ।
ଏ ସପ୍ତଦୀପ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇକରି ରାଜା
ଧର୍ମାନୁସାରେ ପାଳନ କଲା ଜନ ପ୍ରଜା ।
ପୁନଶ୍ଚ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ଦେବଯାନୀ ସଙ୍ଗେ
ସୁଖ ଭୋଗ ଅଭିଳାଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା ରଙ୍ଗେ ।
ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଦାନମାନ କଲେ ସେ ଯଜ୍ଞରେ
ଭକତି ରଖିଣ ବିପ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ପାଦଗତେ ।
ଯେଉଁ ନାରାୟଣଙ୍କର ନୋହେ ଏ ଜଗତ
ଆକାଶ ଅମ୍ଵର ମଧ୍ୟେ ଜଳଧାରା ମତ ।
ସେହି ଦୟାମୟ ହରି ପାଦପଦ୍ମ ଚିନ୍ତି
ବିଷୟ ଭୋଗ ସାଧୁଏ କଦା ନ କରନ୍ତି ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଭୋଗକୁ ନ ପାରିଲେ ଜିଣି
ବିଷୟ ଭୋଗମାନଙ୍କୁ ସଦା ମନେ ଗୁଣି ।
ଏ ରୂପେ ଯଯାତି ସୁଖେ ହରିଲେ ଦିବସ
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଚିନ୍ତି କହେ ହରି ଦାସ ।
ଦେବଯାନୀ ସହ ଯଯାତି ରାଜା
ପୂର୍ବଛାଗର ଇତିହାସ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦେବା
ଏଥିଅନନ୍ତରେ ପୁଣି ପୁଚ୍ଛିଲେ ଗଉରୀ
ଏହାପରେ କଥା ନାଥ କହ କୃପା କରି ।
ଭୂତନାଥ ପ୍ରିୟା ଭାବେ ହୋଇ ସୁପ୍ରସନ୍ନ
ବୋଇଲେରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଙ୍ଗୀ ଶୁଣ ଦେଇମନ ।
ଯଯାତି ନାନା ସମ୍ଭୋଗେ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ ଦିନ
ଦିନେ ପ୍ରକାଶିଲା ତାର ମନେ ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନ ।
ଭୃଗୁକନ୍ୟା ଦେବଯାନୀ ନିକଟରେ ଥାଇ
ବୋଇଲ ସସ୍ନେହେ ତାର ମୁଖକୁ ଅନାଇ ।
ଶୁଣ ଗୋ ସୁନ୍ଦରୀ ମୁହିଁ ତୋହର ଅଧୀନ
ବିଷୟାରସେ ତୋଠାରେ ସଦା ମୋର ମନ ।
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି ପ୍ରିୟେ କାମ ଅଧିକାରେ
ଭାସ୍କର ଦେବ ବିଜୟ ଯଥା ଅନ୍ଧକାରେ ।
ଶୁଣ ଆଗେ ଦେବଯାନୀ ମୋର ଏକ କଥା
ବହୁ ଦିବସର ଏହି ଇତିହାସ ବାର୍ତ୍ତା ।
ଗୋଟିଏ ଛାଗଳ ଛାଗୀ ସଙ୍ଗତେ ବିହରି
ଦିନ ହରୁଥାଏ ସେହି ସୁଖ ଭୋଗ କରି ।
ଏହିରୂପେ କେତେଦିନ ହୋଇଗଲା ଗତ
ଦୈବେ ଛାଗୀ ଗୋଟି ହେଲା କୂପରେ ପତିତ ।
ଛାଗୀଟି କୂପେ ପତିତ ହୋଇବାର ଦେଖି
କର୍ମକୁ ନିନ୍ଦିଣ ଛାଗ ମନେ ଦେଲା ଦୁଃଖୀ ।
କିପରି ଉଦ୍ଧାର ହେବ ଉପାୟ ଚିନ୍ତିଲା
ସେ କୂପ ନିକଟେ ଯାଇଁ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲା ।
ନୃପର ପାର୍ଶ୍ଵେ ମୃତ୍ତିକା ଖୋଳିଲା ଶୃଙ୍ଗରେ
ନିଗମ ପଥ ଗମନ କରି ହେଲା ତୀରେ ।
ସେ ଛାଗୀ ସେହି ପଥରେ କୂପରୁ ତରିଲା
ଛାଗର ସଙ୍ଗତେ ଆସି ଅଭିଳାଷ କଲା ।
ଅଦ୍ୟାପି କୌଣସି ମତେ ନ ଲଭିଲା ତୃପ୍ତି
ଅନଳ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁପରି ଘୃତାହୁତି ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଛାଗୀ ସକଳ କାମପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶେ
ସ୍ଵଇଚ୍ଛାରେ ମିଳିଲେକ ସେ ଛାଗର ପାଶେ ।
ସେ ଛାଗ ସ୍ଥୂଳ ଶରୀର ଗୋଟି ଶ୍ମଶ୍ରୁ ମୁଖ
ରେତ ସେଚନ ବିଷୟେ ସେତୁ ଅତି ଦକ୍ଷ ।
ଏରୂପେ ବଳିଷ୍ଠ ତାକୁ ଦେଖି ସର୍ବ ଛାଗୀ
ପାଶେ ମିଳନ୍ତି ତା ପ୍ରତି ହୋଇ ଅନୁରାଗୀ ।
ସେ ଏକ ପୁରୁଷ ମାତ୍ର ହୋଇ କରି ଛାଗ
ଅନେକ ଛାଗୀଙ୍କ ପ୍ରତି କରେ ଅନୁରାଗ ।
ଏରୂପେ ହୋଇଣ ସେହୁ କାମେ ମୋହଗ୍ରସ୍ତ
ଛାଗୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ସଦା ହେଲା ରତ ।
ପୂର୍ବେ ସେ ଛାଗୀ କୂପର ମଧ୍ୟେ ପଡ଼ିଥିଲା
ସେ ବଞ୍ଚିତେ ଦେଖିକରି ନିଜ ଅବହେଳା ।
ସେ କାମୀଛାଗକୁ କରି ମନ ମଧ୍ୟୁ ତ୍ୟାଗ
ତାହାର ପ୍ରତି ବହିଣ ମନରେ ବିରାଗ ।
ତାହାର ନିକଟୂ ଛାଗୀର ବେଗେ ଗଲା ଚଳି
ତାହାକୁ ନ ଦେଖି ନେତ୍ରେ ଛାଡ଼ିଲା ବୋବାଳି ।
ଚାରିଆଡ଼େ ଧାଇଁ ଧାଇଁ କେତେ ଧନ୍ଦି ହେଲା
କେଉଁଠାରେ ସେ ଛାଗୀର ଭେଟ ନପାଇଲା ।
ସେ ଛାଗୀ ଯାହାର ସେହୁ ଅଛି ସ୍ଵାମୀଘରେ
ଯାଇଣ ଭେଟିଣ ଛାଗୀ ଦେଖିଲା ସେଠାରେ ।
କାମମତ୍ତେ ସେ ଛାଗର ଲମ୍ଵିଣ ବୃଷଣ
ଅସଭ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣେ କରିଲେ ଛେଦନ ।
ସେ କଥା ଦୂଷଣ ହେଲା ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନୀ ଜନେ
ବିଚାର କରି କାମରେ ଭୋଗ ସ୍ମରି ମନେ ।
ପୁନରପି ତା ବୃଷଣ ନେଇ କରି ଗଲେ
ତା ସହିତେ ସଂଯୋଜିତ ମନ୍ତ୍ରେ ବଶ କଲେ ।
ଏମନ୍ତ ପୂର୍ବ କଥାଏ କହିଲି ତୋ ଆଗେ
ପୁନଶ୍ଚ ଛାଗ ମାତିଲା ଛାଗୀର ସଂଭୋଗେ ।
ସେ ଛାଗ ଛାଗୀ ସହିତେ ବଞ୍ଚି ବହୁଦିନେ
କଦାପି ବଞ୍ଚିତ ତାର ନୋହିଲାକ ମନ ।
ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଲାଳସେ ତାର ନବ ନବ ମତି
ସନ୍ତୋଷ ନ ଲଭେ ସେହୁ କ୍ଷଣ କାଳ ପ୍ରତି ।
ସେହି ଛାଗ ସଦୃଶରେ ଜାଣ ତୋର ସଙ୍ଗେ
ସର୍ବଦା ବୁଡ଼ି ରହିଛି ମୁହୁଁ ପ୍ରେମରଙ୍ଗେ ।
ତୋହର ମାୟାରେ ମୁହିଁ ହୋଇଣ ମୋହିତ
କେତେବେଳେ ନ ଜାଣିଲି ମୋର ଯେବା ହିତ ।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପ ପୃଥିବୀରେ ନରପତି ହୋଇ
ଅଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ରହି ବଞ୍ଚାଇଲି ଦେହୀ ।
ଭୂମିର ମଧ୍ୟରୁ ଯେତେ ଧାନ୍ୟ ଫଳୁଥାନ୍ତି
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯବ ସହିତେ ପୁଣି ପଶୁ ଜାତି ।
ଯେବଣ ପ୍ରାଣୀ ହୁଅଇ କାମଦେବ ବଶ
ଏମାନେ ପୁଣ୍ୟ କରମ କରିବେ ବା କିସ ।
କାମୀ ପୁରୁଷ ଅଟନ୍ତି ଯେବଣହିଁ ଜନ
ତାଙ୍କର ମନ ନୁହଇ କେଭେ ସଂଯମନ ।
ନିତ୍ୟ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି ସେହୁ କାମଭୋଗେ
ଅନଳ ଯେଉଁ ପ୍ରକାରେ ଘୃତର ସଂଯୋଗେ ।
ସକଳ ଭୃତ୍ୟଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ଛାଡ଼ି ଦେଇ
ଯେ ଆତ୍ମା ଭାବକୁ ଇଚ୍ଛି ସୁଖରେ ବଢ଼ଇ ।
ନିଜକୁ ଦେଖେ ମୁକୁର ପରି ସର୍ବ ଦେହେ
ଆବର ସକଳ ଦିଗ ତାର ଶୂନ୍ୟମୟେ ।
ଏସନ ପ୍ରାୟେ ଦୁର୍ମତି ଜନଙ୍କର ଗତି
ତୃଷାକୁ ଦଣ୍ଡେ ନିମିଷକେ ଛାଡ଼ି ନ ପାରନ୍ତି ।
ଯିଏ କି କରି ପାରଇ ସର୍ବ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭକ୍ଷ
ତୃଷା ଗୋଟିକ କାରଣେ ନୋହିପାରେ ଦକ୍ଷ ।
ଭଗିନୀ କନ୍ୟା ବାନ୍ଧବ ବନ୍ଧୁ ସୁଖମେଳେ
କେବେହେଁ ସେ କେତେବେଳେ ନଥିବ ନିଶ୍ଚଳେ ।
ମନ ଗୋଟିକ ଅଟଇ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଙ୍କ ଗ୍ରାମ
ବଳରେ କେ ପୁଣି ତାକୁ ନାହିଁ ସରିସମ ।
ପଣ୍ଡିତ ଜନଙ୍କ ମାନସକୁ ହରେ
ଏଥୁ କହଇ କେ ଅବା ନାରୀ ସଙ୍ଗତରେ ।
ଦେଖ ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି ସହସ୍ର ବରଷେ
ନିରନ୍ତରେ ରମିଲି ମୁଁ ଯାଇ କାମବଶେ ।
ନିରବଧି ରହିଲି ମୁଁ ବିଷୟ ବ୍ୟସନେ
ମନ ଗୋଟିକ ହରିଲା ମୋର ପ୍ରତିଦିନେ ।
ଏବେ ବିଚାରି ହରିଲି ମୁଁ ବିଷୟ ବ୍ୟସନେ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ ଗୋଟି ମନମଧ୍ୟେ ଧରି ।
ବିମୋହିତ ହୋଇକରି ମୁହିଁ ଏକସ୍ଥଳେ
ରହିବି ସିନା ପଛକୁ ପଶୁଗଣ ମେଳେ ।
ଦୃଷ୍ଟି ଆବର ଶ୍ରୁତିକି ମିଥ୍ୟା ମନେ କରି
ପୁନରପି ଧ୍ୟାନ ମମ୍ଭବକୁ ପରିହରି ।
ଯେବଣ ସଂସ୍କୃତ ଅଟେ ଆତ୍ମାର ବିନାଶ
ଏହାକୁ ଅନବରତ ଆତ୍ମା କରେ ଆଶା ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ରାଜା ପ୍ରିୟ ଆଗେ କହି
ପୁରୁ ପୁତ୍ରକୁ ଡକାଇ ପାଶରେ ବସାଇ ।
ତାହାର ଯୁବା ବୟସ ତାକୁ ସମର୍ପିଲା
ଆପଣା ବୃଦ୍ଧ ଶରୀର ଆପେ ଆବୋରିଲା ।
ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭାର ଦେଇଣ ରାଜ୍ୟେ କଲା ରାଜା
ବୋଇଲା ଭଲେ ପାଳିବୁ ତୁହି ଜନପ୍ରଜା ।
ତୁର୍ବସୁ ପୁତ୍ରକୁ ସେହି ପଶ୍ଚିମକୁ ଦେଲା
ଅନୁନାମେ ଯେ କୁମର ଉତ୍ତରେ ସ୍ଥାପିଲା ।
ଦ୍ରୁହ୍ୟୁକୁ ପୂର୍ବଦିଗରେ ବସାଇଲେ ନେଇ
ଯଦୁ ପୁତ୍ରକୁ ଦକ୍ଷିଣଦିଗେ ଭାଗ ଦେଇ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ବଣ୍ଟନ କରି ପୁତ୍ରଗଣେ
ବିଦାୟ ନେଇ ତକ୍ଷଣେ ପଶିଲା ଅରଣ୍ୟେ ।
ଆତ୍ମାର ମଧ୍ୟରେ ପଶି ଆତ୍ମାଧ୍ୟାନ କରି
ରହିଲେ ସେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ମନ ଧରି ।
କେତେକ ଦିନେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମେ ସେ ପଶିଲା
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ଚକ୍ରରୁ ସେ ମଧ୍ୟ ତରିଲା ।
ଜଗନ୍ନାଥ ଭାବାମୃତ ପାନ କରି ମନ
ନିରବଧି ନାମ ଗାଇ ହେବାକୁ ମୋଚନ ।
ହେ ବୁଧଜନେ କେବଳ ନାମ ଅଟେ ତରୀ
ଭବ ସମୁଦ୍ର ତରିବ ଥିଲେ ଆଶ୍ରେକରି ।
ମନମଧ୍ୟେ ଆଶ୍ରାକରି ଅଛି ହରି ଦାସ
ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବେ ସତେକି କମଳା ବିଳାସ ।
କରନ୍ତୁ ବା ନ କରନ୍ତୁ ନ ଛାଡ଼ିବି ମହିଁ
ପ୍ରାଣ ମୋର ଯାଉ କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ନାମ ଗାଇ ।
ଭରତ ରାଜା ଚରିତ
ହେମବନ୍ତର ତନୟା ବେନି କରଯୋଡ଼ି
ପତିଙ୍କର ଶ୍ରୀଚରଣ କମଳରେ ପଡ଼ି ।
ପୁଚ୍ଛାକଲେ କହ ନାଥ ଏହାପରେ କିସ
ଶୁଣିଲେ ମୋହର ମନ ହୋଇବ ସନ୍ତୋଷ ।
ପ୍ରିୟାର ଏ ଶ୍ରୋତାଭାବ ଶୁଣି ଭୂତନାଥ
ବୋଇଲେ ଏ ଅନ୍ତେ ଯାହା ଶୁଣି ଦେଇ ଚିତ୍ତେ ।
ପୁରୁ ବଂଶର କାହାଣୀ ତୋ ଆଗେ କହିବା
ତୋହର ମନରୁ ସଖୀ ସନ୍ଦେହ ଫେଡ଼ିବା ।
ସେହି ବଂଶେ ରାଜଋଷି ଜନ୍ମିଥିଲେ ଯେତେ
ସଂକ୍ଷେପ ଭାବେ ବୁଝାଇ କହୁଅଛି ତୋତେ ।
ଏକପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଥିଲେ ଜନ୍ମେଜୟ ନାମ
ସେ ପୁରୁ ବଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଅଟେ ପୁଣ୍ୟଧାମ ।
ତାହାର ଗୋଟିଏ ପୁତ୍ର ହୋଇଲା ଜନମ
ସେହି କୁମରର ନାମ ଅଟେ ପ୍ରଚିନ୍ନାନ ।
ପ୍ରବୀର ହୋଇଲା ପ୍ରିୟେ ତାହାର କୁମର
ମନୁଷା ନାମରେ ଏକ ତାର ବଂଶଧର ।
ତାହାର ତନୟ ଏକ ନାମ ଚାରୁପଦା
ସ୍ଵଦ୍ୟୁ ତାହାର ଯେ ପୁତ୍ର ଅଟେ ମହାଯୋଦ୍ଧା ।
ତାହାର ନନ୍ଦନ ନାମ ଅଟେ ମହାଗବ
ସଞ୍ଜତି ତାହାର ତହୁଁ ହୋଇଲା ସମ୍ଭବ ।
ଅହଂଜାତି ନାମେ ହେଲା ତାହାର ସନ୍ତତି
ତାହାର ତହୁଁ ରୌଦାଶ୍ଵ ହେଲା ଉତପତ୍ତି ।
ରେଦାଶ୍ଵ ଔରସୁ ପୁଣି ହୋଇଲେ ଉଦୟ
ଅତିଅନ୍ତ ରୂପବନ୍ତ ଦଶଟି ତନୟ ।
ଘୃତାଗ୍ନି ଅପସରା ସ୍ଵର୍ଗେ ବିଦ୍ୟାଧରୀ ଗର୍ଭେ
ପୁତ୍ରମାନେ ଅବତାର ହେଲେ ବହୁଭାବେ ।
କିସ ଅବା ସେମାନଙ୍କୁ କରିବା ଉପାମ
ଏବେ ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି ଶୁଣ ତାଙ୍କ ନାମ ।
ଚୁତେୟ କଷେୟୁ ବଡ଼ ମଧ୍ୟମ ଏ ବେନି
ସଣ୍ଡଳେୟ କୃତେୟୁ ଯେ ଏମାନଙ୍କୁ ଘେନି ।
ଜଳେୟ ସନ୍ନତେ ଏହୁ ବେନିଗୋଟି ଭାଇ
ଧର୍ମେୟୁ ସତେୟୁ ଘେନି ହେଲେ ଆଠ ଏହି ।
ବ୍ରତେୟୁ ବନେୟ ତୁଲେ ହେଲେ ଭ୍ରାତା ଦଶ
ଏରୂପେ ଅପ୍ସରାଗଣ ଖ୍ୟାତ ପୁରୁବଂଶ ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଂଶେ ଏହିମାନେ ଜାତ ହୋଇ
ନିଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ରହି ପାଳିଲେକ ମହୀ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରୂତୟୁର ହେଲା ସୁ ତରନ୍ତିନାବ
ରନ୍ତିନାବାଠାରୁ ତିନି କୁମର ସମ୍ଭବ ।
ସେ ତିନି ପୁତ୍ର ସୁମତି ଧ୍ରୁବା ପ୍ରତିରଥ
କଣ୍ଵନାମରେ ଅପ୍ରତି ରଥଙ୍କର ସୁତ ।
ତାହାର ତନୟ ନାମ ଅଟେ ମେଧାତିଧି
ପ୍ରସ୍ୟାନ ନାମରେ ସଖୀ ତାହାର ସନ୍ତତି ।
କଣ୍ଵଙ୍କ ବଂଶରୁ ଏହିମାନେ ଜାତ ହୋଇ
ସଂସାର ମଧ୍ୟରେ ଏହୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲାଇ ।
ରନ୍ତିନାବଙ୍କର ଅଟେ ସେହୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସୁତ
ସୁମତି ନାମ ତାଙ୍କର ଜଗତ ବିଖ୍ୟାତ ।
ରେଭି ନାମରେ ହୋଇଲା ସୁମତିର ସୁତ
ଦୂଷ୍ମନ୍ତ ଏହା ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ହୋଇଲା ସଂଭୂତ ।
ଏହା ସୁନ୍ଦର ପଣକୁ ନାହିଁ ଅନ୍ୟ ସୀମା
ଶୁଣ ଏବେ ପ୍ରିୟସହୀ ଏହାଙ୍କ ମହିମା ।
ଏହି ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନରେଶ ଏକ ଦିନକରେ
ମୃଗୟା କାରଣେ ପଶି ବୁଲନ୍ତି ବନରେ ।
କଣ୍ଵଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମେ ଯାଇଣ ମିଳିଲେ
ଅପୂର୍ବ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ।
ନାନାରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଅଙ୍ଗ ଝଟକଇ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସଦୃଶ ତାର ତନୁ ବିରାଜଇ ।
ସେ କନ୍ୟାରୂପ ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ଦେଖି କାମବଶେ
ସମ୍ଭୋଗ ସୁଖ ତା ସଙ୍ଗେ କରିବାକୁ ଆଶେ ।
ତା ରୂପ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କିବା ଦେବୀ ମାୟାମାୟୀ
ଦେଖି ତା ମନ ଆୟତ୍ତେ ରହି ନ ପାରଇ ।
ଅଳପ ଜନ ଘେନିଣ ଆପଣାର ସଙ୍ଗେ
ନିଜେ ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ମିଳିଲେ ଯାଇ ତାର ଆଗେ ।
ଆନନ୍ଦ ଲଭିଣ ରାଜା ତାର ଦରଶନେ
ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଣ ବୋଇଲେ ପରିଗ୍ରହମାନେ ।
ମୃଦୁହାସ୍ୟ ବଦନରେ ମିଳି ତାର ପାଶେ
ମଧୁର ବାକ୍ୟ କହିଣ ତାର ମନ ତୋଷେ ।
ପୁନରପି ପଚାରିଲେ ଆଗୋ ଚନ୍ଦ୍ରାନନ
କହି ପାରିବକି ତୁମେ କାହାର ନନ୍ଦିନୀ ।
ଏ ଘୋର ନିର୍ଜନ ବନେ କାହିଁକି ରହୁଛୁ
ମନମଧ୍ୟରେ କାହାକୁ ବର ବା ଇଚ୍ଛିଛୁ ।
ତୋର ଏ ଅପୂର୍ବ ରୂପ କେବା ଅଛି ସମ
କହ କହ ଚାରୁହାସୀ କିବା ତୋର ନାମ ।
ଅନୁମାନରେ ତୁ ହେତୁ ଜାରଜ ନନ୍ଦିନୂ
ଜାଣି ପାରୁଅଛି ତୋର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଘେନି ।
ବିଖ୍ୟାତ ପୁରୁ ବଂଶରେ ଅଟେ ମୋର ଜାତ
ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟେ କଦାପି ନବଳେ ମୋ ଚିତ୍ତ ।
ରାଜାର ବଚନ ଶୁଣି ଶକୁନ୍ତଳା କହେ
ମୋହର କଥା ଶୁଣିବା ହେଉ ମହାଶୟେ ।
ବିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଋଷିଙ୍କ ଅଟେ ମୁଁ ନନ୍ଦିନୀ
ମେନକା ଅପ୍ସରା ଆଟେ ମୋହର ଜନନୀ ।
ମୋତେ ପ୍ରସବି ଜନନୀ ତେଜି ଗଲା ବନ
ପକ୍ଷୀମାନେ ରଖିଛନ୍ତି ମୋହର ଜୀବନ ।
ପକ୍ଷୀଏ ପାଳିଅଛନ୍ତି ମୋତେ ସ୍ନେହବହି
ଏ ଘୋର ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟେ ଭକ୍ଷଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ।
ମୁହିଁ ଯେ ଅଟଇ ଜାଣ ଶକୁନ୍ତର ବାଳା
ତେଣୁକରି ମୋର ନାମ ଅଟେ ଶକୁନ୍ତଳା ।
ମୋହର ଯେତେକ କଥା ଜନ୍ମ କର୍ମମାନ
ସକଳ ଜାଣି ଅଛନ୍ତି ମହାମୁନି କଣ୍ଵ ।
ତୁମ୍ଭେ ଯଦ୍ୟପି ହୋଇବ ମୋହର ବିଶ୍ଵାସ
ପ୍ରନ୍ନ ଚିତ୍ତେ ଆସିଣ ମୋର ପାଶେ ବସ ।
ମୋହର ପୂଜା ଘେନନ୍ତୁ ଦେଉଅଛି ମୁହିଁ
ନିବାର ମୋହର କଷ୍ଟ ଭକ୍ଷ ଭୋଜ୍ୟ ଦେଇ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ କହନ୍ତେ ମୃଦୁ ମଞ୍ଜୁବାଣୀ
ଆନନ୍ଦ ମନେ ତା କଥା ଶୁଣି ନରମଣି ।
ବୋଇଲେ ତେବେ ତୁ ଜାତ କୁଶିକର ବଂଶେ
ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୋହର ଇଚ୍ଛାମନ ତୋଷେ ।
ଯଦି ସୁନ୍ଦରୀ ବରଣ କରିଅଛୁ ମୋତେ
ଏ ମୋର ସତ୍ୟବଚନ ଯେବା ବେଦମତେ ।
ଏହା ପ୍ରକାରେ ରାଜନ ସତ୍ୟ ତାକୁ କରି
ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ମତେ ସେ କନ୍ୟାକୁ ବରି ।
ସ୍ଵଭାବରେ ସର୍ବଦର୍ଶୀ ପଣ୍ଡିତ ରାଜନ
ଭଲରୂପେ ଜଣା ତାଙ୍କୁ ସକଳ ବିଧାନ ।
ଗନ୍ଧର୍ବ ମତେ ବିବାହ ହୋଇ ତାର ସଙ୍ଗେ
ସେ ରାତ୍ରେ ବଞ୍ଚିଲେ ରାଜା ତହିଁ ନାନାରଙ୍ଗେ ।
ସେ ରାତ୍ରେ ଅମୋହ ବୀର୍ଯ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସ୍ଵଭାବେ
ରହିଲା ଅଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଶକୁନ୍ତଳା ଗର୍ଭେ ।
ପ୍ରଭାତ ହୁଅନ୍ତେ ରାଜା ଗଲେ କାର ପୁର
ଏହା ପରେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ଜନ୍ମିଲା କୁମର ।
ସେହି ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ କଣ୍ଵଋଷି ଥିଲେ
ବିଧାନେ ସେ କୁମାରର ଜାତକର୍ମ କଲେ ।
ସାମାନ୍ୟ ସେ ଶିଶୁଗୋଟି ଅଟେ ରାଜା ବାଳା
ସ୍ଵଭାବେ ବଶରେ ତାର ତେଜ ଅନର୍ଗଳା ।
ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟେ ସିଂହାକୁ ବାମଭୁଜେ ଧରି
ଖେଳଇ କ୍ରୀଡ଼ା କୌତୁକ ପ୍ରାୟେ ତାକୁ କରି ।
ରଜ୍ଜୁରେ ବାନ୍ଧି ସିଂହାକୁ ଧରି କେବେ ଖେଳେ
ତାହା ପ୍ରତି ଭୟ ତାର ଚିତ୍ତେ ନାହିଁ ତିଳେ ।
ପୁତ୍ରର ଏହି ପ୍ରକାରେ ଦେଖି ବାଳଲୀଳା
ବିଚକ୍ଷଣ ତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜ ଅନର୍ଗଳା ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବଂଶଧର ସେ ପୁତ୍ରକୁ ମଣି
ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଲକ ମନେ ଋଷିଙ୍କ ନନ୍ଦିନୀ ।
ସେ କୁମର ହସ୍ତ ହସ୍ତେ ଧରି ଅତିବେଗେ
ମିଳିଲା ସୁନ୍ଦରୀ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କର ଆଗେ ।
ନରପତି ନିଜ ପରି ତା ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି
ବିସ୍ମୟ ହୋଇ ତକ୍ଷଣେ ବୁଜେ ବେନି ଆଖି ।
ଦାରା ପୁତ୍ର ଦୁହିଁଙ୍କୁ ସେ ଚିହ୍ନି ନ ପାରିଲା
ଅରଣ୍ୟେ ମିଳନ ଯୋଗ ମନୁ ଉପେକ୍ଷିଲା ।
ତା ବିସ୍ମୟ ହେବା ଜାଣି ହେଲା ଦୈବବାଣୀ
ରାଜା ସହିତ ସକଳ ଲୋକମାନେ ଶୁଣି ।
ଆତ୍ମାର ସ୍ଵରୀପେ ଏହି କୁମରଟି ଜାତ
ମିଥ୍ୟା ନ ମଣ ଏ ନିଶ୍ଚେ ତୋର ଦାରାସୁତ ।
ଯେଉଁ କୁମର ଗୋଟିକ ଜାତ ନିଜଠାରୁ
ସେ ନିଶ୍ଚେ ଉଦ୍ଧାର କରି ପାରଇ ନର୍କରୁ ।
ତୁମ୍ଭେ ଅରଣ୍ୟେ କରିଛ ତାର ଗର୍ଭାଧାନ
ଏହା ହେତୁ କର ରାଜା ନୁହେଁ କଦାଚନ ।
ଆକାଶ ବାଣୀ ଏରୂପେ ଶୁଣି ଶ୍ରବଣରେ
ତଦପରେ ବିଶ୍ଵାସ ସେ କରିଲେ ମନରେ ।
ଆଶ୍ଵାସନା କଲେ ସ୍ନେହେ ଘେନି ପୁତ୍ର ନାରୀ
ଆପଣା ଗୃହେ ସ୍ଥାପିଲେ ସେ ନର କେଶରୀ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଦୁଷ୍ମନ୍ତର ଅନ୍ତେ
ସେହି ପୁଣି ନୃପମଣି ହୋଇଲେ ଜଗତେ ।
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷେ ସେ ଜାତ ହୋଇଅଛି ବିଷ୍ଣୁଅଂଶେ
ସର୍ବାଙ୍ଗଯାକରେ ତାର ବିଷ୍ଣୁ ତେଜ ଦିଶେ ।
ଦକ୍ଷିଣ କରେ ତା ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ବିକାଶଇ
କମଳ ଚିହ୍ନ ତାହାର ପାଦେ ପ୍ରକାଶଇ ।
ତାହାର ପାଶେ ଆସିଣ ମିଳି ଋଷି ଯୂଥ
ଅଭିଷେକ କରାଇଣ କରିଲେ ନିଯୁକ୍ତ ।
ପିତୃ ରାଜ୍ୟରେ ଭରତ ଅଭିଷେକ ହେଲା
ଧର୍ମ ଭାବେ ରହି କରି ପୃଥିବୀ ପାଳିଲା ।
ପୁନରପି ଭରଦ୍ଵାଜ ଋଷିଙ୍କର ବୋଲେ
ସେ ନୃପତି ଅଶ୍ଵମେଧ ଯାଗ ଆରମ୍ଭିଲେ ।
ଏରୂପେ ପଞ୍ଚ ପାଦଶ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ଵମେଧେ
କ୍ରମେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ଗଙ୍ଗାତଟେ ସାଧେ ।
ଯଜ୍ଞରେ ବରଣ କରି ବାହୁ ଦ୍ଵିଜଗଣ
ସନ୍ତୋଷ ରୂପେ ଅନେକ ଦେଲା ଧନ ଦାନ ।
ପୁନରପି କାଳେ ରାଜା ଯମୁନାର ତୀରେ
ଅଷ୍ଟ ସପ୍ତତି ଯଜ୍ଞ ଯେ କରିଲେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ।
ଅନଳ ଦେବଙ୍କୁ ସେହୁ ବିଧିରେ ତୋଷିଲା
ବ୍ରହ୍ମାଣମାନଙ୍କୁ ବହୁ ଧେନୁ ଦାନ ଦେଲା ।
ଏହିରୂପେ କରୁ କରୁ ନୃପ ଏକାବେଳେ
ଏକଶ ତେତିଶ ଯଜ୍ଞ କରି ଶେଷକଲେ ।
ତେର ସସ୍ର ଚଉରାଣି ଗୋରୁ କଲେ ଦାନ
ଅଶ୍ଵ ଓଟ ହସ୍ତୀ ଯାନ ବସନ ରତନ ।
ଅଗଣିତ ଦାନ କଲା ଦୁଷ୍ମନ୍ତର ସୁତ
ତାହାର ରାଜ୍ୟେ ନଥିଲେ କେହି ଅରକ୍ଷିତ ।
ଏ ମହୀ ମଧ୍ୟେ ଭାରତ କର୍ମ କଲା ଯେତ
ଏ କଥା କରି ନୋହିବ ଭୂତ ଭବିଷ୍ୟତେ ।
ସମୟ ପଡ଼ନ୍ତେ ପୁଣି ଦିଗବିଜେ କଲା
ସ୍ଵହସ୍ତେ ଅନେକ ଶତ୍ରୁ ନିଧନ କରିଲା ।
କିରାତ ଆଦି କରିଣ ହୀନ ଯେ ଯବନ
ପଉଣ୍ଡ୍ରକ ସହିତରେ ଯେତେ ରାଜାଗଣ ।
ଶବ ଖଗାଦି ମେଳେଚ୍ଛ ତହିଁଥିଲେ ଯେତ
ସବୁଙ୍କୁ ଛେଦନ କଲେ କରିଲା ଜଗତେ ।
ପୂର୍ବକାଳେ ଯେ ବଳିଷ୍ଠ ଦାନବ ସକଳେ
ଦେବତା ଗଣଙ୍କୁ ଯେହୁ ଜିଣିଥିଲେ ବଳେ ।
ଦେବ ଅଙ୍ଗନାମାନଙ୍କୁ ବଳେ ଧରି ନେଇ
ପାତାଳ ଭୁବନ ମଧ୍ୟେ ଲୁଚିଥିଲେ ଯାଇଁ ।
ଭରତ ଦିଗ୍ବିଜେ କାଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ମାରି
ତାଙ୍କ ପାଶରୁ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାରି ।
ଭରତ ରାଜା ରାଜତ୍ଵ କରିବାର କାଳେ
ରହିଥିଲା ଏ ପୃଥିବୀ ସ୍ଵର୍ଗ ଏକତୁଲେ ।
ପ୍ରଜା ପୁଞ୍ଜଙ୍କର ଯାହା ଅଭିଳାଷମାନ
ସମସ୍ତ ସୁଚାରୁ ରୂପେ କଲା ସମ୍ପାଦନ ।
ତ୍ରିଅଷ୍ଟ ତ୍ରିସସ୍ର ବର୍ଷ ଲଭିଣ ଆୟୁଷ
ଏ ରୂପେ କେତେ ବରଷ ପାଳିଥିଲେ ଦେଶ ।
ଶକ୍ତିର ଲୋକ ପାଳନ ସମାନରେ ଶିରୀ
ସକଳ ଦିଗ ମାର୍ଗରେ ରହିଥିଲା ପୁରି ।
ରାଜ୍ୟ ପାଳଇ ଏମନ୍ତେ କେତେ କାଳ ଅନ୍ତେ
ସୁଭାଗ୍ୟ ଉଦେ ବୈରାଗୀ ଜନ୍ମିଲା ତା ଚିତ୍ତେ ।
ବିଭବ ରାଜ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ସୈନ୍ୟ ଆତ୍ମା ପ୍ରାଣ
ଏ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥକୁ କଲା ଆତ୍ମାଜ୍ଞାନ ।
ବିଷୟ ତୃଷ୍ଣାକୁ ସେହୁ ମନୁ କଲା ତ୍ୟାଗ
ସକଳ ବିଷୟେ ତାର ଜନ୍ମିଲା ବୈରାଗ୍ୟ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ମନଦେଇ
ଭରତ ରାଜା ଚରିତ ପବିତ୍ର ଅଟଇ ।
ତାହାର ପତ୍ନୀ ଅଟନ୍ତି ତିନିଗୋଟି ଜାଣ
ରୂପ ଲାବଣ୍ୟ ଆବର ଅଟେ ଶୁଣ ଧର୍ମ ।
ସେ ତନି ରମଣୀଙ୍କର ମଧ୍ୟେ ଏକଜଣ
ପ୍ରସବ କରିବାକାଳେ ଗୋଟିଏ ନନ୍ଦନ ।
ଅପରୂପ ସେ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ନୃପମଣି
ପତ୍ନୀକି ଚାହିଁ କହିଲା କେତେ କଟୁବାଣୀ ।
ମୋହର ଅନୁରୂପେ ଏ ନୋହିଛିତ ସୁତ
ଏ ନୋହେ ମୋହର ଅଂଶ କହିଁଲଇଁ ସତ୍ୟ ।
ଅନ୍ୟ ଆବର ଯେ ଦୁଇ ରାଣୀ ରହିଥିଲେ
ସେ ମଧ୍ୟ କାଳେ ପ୍ରସବ ଦୁଇପୁତ୍ର କଲେ ।
ସେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେତ୍ରେ ଦେଖି ଦଣ୍ଡଧାରୀ
ପୂର୍ବପରି କହିଲା ସେ ତାଙ୍କୁ କଟୁ କରି ।
ଏରୂପେ ଲୋପ ପାଇବ ଆପଣାର ବଂଶ
ଦେଖିଣ ଭରତ ରାଜା ଦୁଃଖିତ ବିଶେଷ ।
ଆପଣାର ଅନୁରୂପେ ଜାତହେବ ସୁତ
କେଉଁ ଉପାୟରେ ହେବ ଭାବିଣ ଏକାନ୍ତ ।
ସ୍ଥିର କରିଲେ ମାନସ ହେଳା ନ କରିବା
ମାରୁତ ସୋମ ଯାଗକୁ ଏବେ ଆରମ୍ଭିବା ।
ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତେ ମରୁତଗଣ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ
ଭରତ ନରପତିକି ପୁତ୍ର ଦାନ କଲେ ।
ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା ତା ନାମ ଭରଦ୍ଵାଜ
ପୂର୍ବେ ସେ ଉତଥ୍ୟଙ୍କର ଅଟନ୍ତି କ୍ଷତ୍ରଜ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ
ସେଠାବରୁ ଯାହା ଯାହା ହୋଇଲା ଚରିତ ।
ଭାଇଙ୍କର ପତ୍ନୀକି ଯେ ହରେ ବୃହସ୍ପତି
ସ୍ଵଭାବରେ ହୋଇଥିଲା ସେହୁ ଗର୍ଭବତୀ ।
ସେ ବୃହସ୍ପତି ଏକାନ୍ତ କାଳେ କାମ ଭୋଳେ
ସେ ଗର୍ଭବତୀର ସଙ୍ଗେ ମୈଥୁନ ଇଚ୍ଛିଲେ ।
ମୈଥୁନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେହୁ ହୁଅନ୍ତେ ପ୍ରବୃତ୍ତ
ଅଜ୍ଞାନ ଭାବରେ କାମ ମଦେ ହୋଇ ମତ୍ତ ।
ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ତାହାର ଯେଉଁ ଶିଶୁ ଥିଲା
ତାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟକୁ ସେହି ପାଦେ ନିରୋଧିଲା ।
ତେଣୁ ବୃହସ୍ପତି ଅତି ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇଲେ
ଗର୍ଭର ଶିଶୁକୁ ସେହୁ ରାଗେ ଶାପ ଦେଲେ ।
ମୋହର ବୀର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁହି ଯେଣୁ କଲୁ ରୋଧ
ସେ ହେତୁ ତୁ ଜନ୍ମ ହୁଅ ହୋଇ ଜନ୍ମ ଅନ୍ଧ ।
ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁର ପାପ ରୋଧେ ରେତ
ତାହାର ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ନ ପାଇଲା ପଥ ।
ଯୋନି ମଧ୍ୟରେ ବାହ୍ୟକୁ ବାହାର ହୋଇଲା
ପୁଣି ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ।
ଭୂମିରେ ପଡ଼ନ୍ତେ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲା ଜାତ
ତାହା ଦେଖିଣ ମମତା ହୋଇଲା ଚକିତ ।
ଏ ବିଷୟ ଭାରତରେ ହୋଇଛି ବର୍ଣ୍ଣତ
ଶୁଣିଲେ ବଂଶ ତରିବେ ପରମ ପବିତ୍ର ।
ଶୁଣିଲେ ତରିବେ ଜନ ଭବ ତରଙ୍ଗିଣୀ
ଦୀନ ହରି ଦାସ ସଦା ଚିନ୍ତେ ଚକ୍ରପାଣି ।
ସୋମବଂଶ କନ୍ୟା ଅହଲ୍ୟାର
ବଂଶ ଚରିତ
ପାର୍ବତୀ ପୁଚ୍ଛିଲେ ପୁମି କୁହ ପ୍ରାଣନାଥ
ଭରତ ବଂଶ ଚରିତ ସର୍ବ ଆଦ୍ୟ ଅନ୍ତ ।
ପ୍ରିୟା ବଚନେ କହିଲେ ଦେବ ଶୂଳପାଣି
କହୁଛି ଶୁଣ ଭରତ ବଂଶର କାହାଣୀ ।
ଭରତ ବଂଶ ବରତ ପୁତ୍ର ମନୁ ହେଲା
ବୃହତ୍କ୍ଷେତ୍ରୀ ତାହାଠାରୁ ଜନମ ହୋଇଲା ।
ବୃହତ୍କ୍ଷେତ୍ରଙ୍କର ହେଲା ସେହୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠସୁତ
ଜୟ ନାମରେ ତା ପଛେ ହୋଇଲାକ ଜାତ ।
ତୃତୀୟରେ ଜାତ ହେଲା ମାହାବୀର୍ଯ୍ୟ ନାମ
ଚତୁର୍ଥରେ ନର ନାମେ ପୁତ୍ର ହେଲା ଜନ୍ମ ।
ପଞ୍ଚମ ପୁତ୍ର ଯେ ହେଲା ଗର୍ଗ ନାମ ଖ୍ୟାତ
ଏହି ଭାବରେ ଏ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ହେଲେ ଜାତ ।
ନର ନାମେ ଯେ କୁମର ତା ପୁତ୍ର ସନ୍ତତି
ତାହାରଠାରୁ ଜନମ ଦୁଇଟି ସନ୍ତତି ।
ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଗୋଟିକ ଗୁରୁ ନାମେ ଖ୍ୟାତ
ରନ୍ତିଦେବ ବୋଲିକରି ଦ୍ଵିତୀୟ ସେ ସୁତ ।
ଯାହାର ଯଶ କୀରତି ଇହ ପର ଲୋକେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥାନ୍ତି ମୁଖେ ।
ଧର୍ମ ଭାବରେ ଅର୍ଜ୍ଜନ କରେ ଧନ ଯେତେ
ନ ଭୂଞ୍ଜିଣ ସ୍ଵହସ୍ତେ ତା ଦାନକରେ ନିତ୍ୟ ।
ନିରନ୍ତର ହୋଇଥାଏ ଅକିଞ୍ଚନ ପ୍ରାୟ
ଆପଣା କୁଟୁମ୍ବ ପ୍ରତି ନ କରଇ ସ୍ନେହ ।
ଏମନ୍ତେ ଯେତକ ଧନ ତା ଗୃହରେ ଥିଲା
ଅତିଥିଙ୍କ ହସ୍ତେ ତାହା ସବୁ ଦାନକଲା ।
ତେଣୁକରି ହୋଇଲା ସେ ଜାଣ ନିସ୍କଞ୍ଚନ
ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ରହି ବଞ୍ଚିଥାଏ ଦିନ ।
କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ହୋଇ କରିଣ ବଞ୍ଚିଥାଏ ନିତ୍ୟେ
ଆପଣା କୁଟୁମ୍ବଗଣମାନଙ୍କ ସହିତେ ।
ଅନ୍ନ ଅଭାବରେ ତାର ତନୁ ହୁଏ କ୍ଷୀଣ
ତଦ୍ରୂପ ତାର କୁଟୁମ୍ବ ହେଲେ ଅବସନ୍ନ ।
ଏ ରୂପେ ଅଠଚାଳିଶ ଦିନ ବିତିଗଲା
ଜଳ ମାତ୍ରକ ସ୍ପରଶ ସେହୁ ନ କରିଲା ।
କ୍ଷୁଧା ହେତୁରୁ କମ୍ପିତ ହୁଏ କଳେବର
ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା ପରାୟେ ହେଲା ତା ଶରୀର ।
ଏପରି ଅଠଚାଳିଶ ଦିବସରେ ଅନ୍ତେ
ଦେବଙ୍କ ମାୟାରେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ ଅକସ୍ମାତେ ।
ଘୃତ ସାୟକ ପିଷ୍ଟକ ଅନ୍ନରସ ପାଣି
ପ୍ରଭାତେ ମିଳନ୍ତେ ତାହା ସଞ୍ଚେ ନୃପମଣି ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ମନ ଦେଇ
ସେ ଦିନ ତାହାର ହାରେ ମିଳିଲେକ ଯାଇ ।
ବିପ୍ର ଅତିଥି ଆସିଣ ତାର ଦ୍ଵାରେ ମିଳେ
ତାହାର ଅତିଥି ପୂଜା କରିବାରେ ବେଳେ ।
ଅତିଥି ଦେଖି ହରିଙ୍କ ପ୍ରାୟ ତାକୁ ମଣି
ଯାହା ରହିଥିଲା ତାର ପାଶେ ଅନ୍ନପାଣି ।
ଅନନ୍ଦ ମନରେ ଭିକ୍ଷା ଆଣି ତାକୁ ଦେଲା
ତଦଅନ୍ତରେ ଶୂଦ୍ରେକ ଆସିଣ ମିଳିଲା ।
ଯେ ଅବା ଥିଲା ତାହାର ଅବଶେଷ ଅନ୍ନ
ଦ୍ଵିଜର କୁଟୁମ୍ବମାନେ କରନ୍ତେ ଭୋଜନ ।
ଶୂଦ୍ର ଅତିଥିକି ମନେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରାୟେ ମଣି
ଯାହା ରଖିଥିଲା ତହୁଁ ଭିକ୍ଷାଦେଲା ଆଣି ।
ସେ ପୁଣି ଭୋଜନ କରି ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତେ
ମିଳେ ଏକାଳେ ଶବର ଶ୍ଵାନର ସହିତେ ।
ମିଳିଲା ତାହାର ଗୃହେ ରାତ୍ରି କାଳେ ଆସି
ବୋଇଲା ବିନୟୀ ହୋଇ ତାର ଦ୍ଵାରେ ବସି ।
ଭୋ ନର ଶେଖରମଣି ଭିକ୍ଷା ଦିଅ ମୋତେ
ବହୁ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତୀ ଭୁଞ୍ଜିବୁ ଶ୍ଵାନର ସହିତେ ।
ଯେବା ବଞ୍ଚିଣ କୁଟୁମ୍ବ ନିରନ୍ତରେ ଥିଲା
ସ୍ଵଚ୍ଛ ମନରେ ତକ୍ଷଣେ ତାର ହସ୍ତେ ଦେଲା ।
ଶ୍ଵାନ ସହିତରେ ଶବର ଅନ୍ନପାଣି ଖାଇ
ସନ୍ତୋଷ ଭାବରେ ସେହୁ ଗଲେ ବିଦାହୋଇ ।
ତଦନ୍ତେ ମିଳିଲା ଆସି ଏକଇ ପୁରୁଷ
ଶୁଣ ଗୋ ପାର୍ବତୀ ସେହି ରାଜାଙ୍କର ପାଶ ।
ବୋଇଲା ନରପତିଙ୍କ ମୁଖକୁ ଅନାଇ
ହେ ନରପୁଙ୍ଗବ ମୋତେ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ ତୁହି ।
କ୍ଷୁଧା ଆତୁରରେ ସେହି ଅତିଥି କାତର
ନୃପତି ଦେଖନ୍ତି ତାର କମ୍ପଇ ଶରୀର ।
ଏମନ୍ତ ଦେଖି ତାଠାରେ ଅତି ଦୟାବହି
ଅମୃତମୟ ବଚନ ତାହା ପ୍ରତି କହି ।
ବୋଲଇ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଠାରେ ସଦା ମୁହିଁ
ଏକାନ୍ତ ଭବେ ଏମନ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନା କରଇ ।
ଅଣିମା ଆଦି କରିଣ ଅଷ୍ଟ ନିଧି ଯେତେ
ଏହିମାନଙ୍କ ମୁକ୍ତି ମୁଁ ନ ଇଚ୍ଛଇ ଚିତ୍ତେ ।
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖିତ
ହୋଇ ମୋର ଜୀବନଟି ବଞ୍ଚୁ ଯେ ନିରତ ।
ଆହେ ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରଭୁ ମୋତେ ଦୟାକର
ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରକାର କରେ ଲୋକ ଉପକାର ।
ଏମନ୍ତ ସ୍ତୁତି ବାକ୍ୟରେ ବହୁତ ଜଣାଇ
ଏ ଚିନ୍ତାରେ ସବୁବେଳେ ଥାନ୍ତି ନରସାଇଁ ।
ଅନ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଧା ତୃଷାରେ ହୋଇକରି ଶାନ୍ତ
ମଥା ଘୁରିଯାଏ ତାର ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ ।
ତଥାପି ସେ ମନମଧ୍ୟେ ଦୁଃଖ ନ ବିଚାରି
ଶୋକ ବିଷାଦ ଇତ୍ୟାଦି ହୃଦୁଁ ପରିହରି ।
ସେ ଅତିଥି ପୁରୁଷର ଜୀବନ ଧାରଣେ
ତାର ସନ୍ତୋଷ ଉପାୟ ଚିନ୍ତିଲାକ ମନେ ।
ଯେ ଅବଶିଷ୍ଠ ତାହାର ଥିଲା ଜଳ ଅନ୍ନ
ସେ ଅତିଥି ପୁରୁଷକୁ କଲା ସମର୍ପଣ ।
ନିଜେ ସେ ବେଳକୁ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାୟେ ହୋଇଲାଣି
ତଥାପି ଅତିଥି ପୂଜା ନ ତେଜଇ ପୁଣି ।
ଏମନ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଦେଖି ତାର ଧୈର୍ଯ୍ୟପଣ
ଶଚୀରମଣ ବାସବ ଆଦି ଦେବଗଣ ।
ତାହାର ନିକଟେ ଯାଇ ସକଳେ ମିଳିଲେ
ଆପଣା ଆପଣା ମାୟା ଅନ୍ତର୍ହିତ କଲେ ।
ସନ୍ତୋଷଭାବେ ତାହାର ମୁଖକୁ ଅନାଇ
ବୋଇଲେ ଦେବତାମାନେ ଶୁଣ ନରସାଇଁ ।
ଆଜିଦିନ ବ୍ରାହ୍ମଣାଦି ବେଶଧାରୀ ଯେତେ
ମାୟାବଳରେ ତୋ ପୁରେ ଦେଖାଇଲୁ ତୋତେ ।
ଆମ୍ଭେ ଦେବତା ତୋହର ଧୈର୍ଯ୍ୟପଣ ଦେଖି
ଅତିଶୟ ମନମଧ୍ୟେ ହୋଇଅଛୁ ସୁଖୀ ।
ଏମନ୍ତ ଦେବଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣକରି ରାଜା
ପ୍ରଣାମ କରି ତାହାଙ୍କୁ କଲା ଦିବ୍ୟପୂଜା ।
ପୂଜା ଭକ୍ତି କରି ତାଙ୍କୁ କିଛି ନ ମାଗିଲା
ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଲୟେ ଚିତ୍ତ ଦେଲା ।
ଏଥୁଅନ୍ତେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ଚିତ୍ତ କରି ସ୍ଥିର
ସେ ଚିନ୍ତି ଦେବ ଭରତ ବଂଶ ନରେଶ୍ଵର ।
କାଳେ ବସୁଦେବଙ୍କର କମଳ ଚରଣେ
ଆପଣା ଚିତ୍ତ ନିବେଶ କଲା ଅନୁକ୍ଷଣେ ।
ସକଳ ବିଷୟମାନ କରିଲାକ ତ୍ୟାଗ
ଚିତ୍ତର ମଧ୍ୟରେ ଜାତ ହୋଇଲା ବୈରାଗ୍ୟ ।
ସଂସାରର ମାୟା ବାଧା ତାକୁ ନ ଦିଶିଲା
ଯେଣୁ ସେ ଈଶ୍ଵରଠାରେ ଚିତ୍ତ ନିବେଶିଲା ।
ମନ୍ଦିରେ ତାହାର ଥିଲେ ଅଳ୍ପ ପରିଜନ
ସକଳ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁ ପାଦେ ମଗ୍ନ ।
ପରମ ଯୋଗ ସାଧିଣ ଫଳ ସେ ଲଭିଲେ
ଅନ୍ତମକାଳେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମେ ଲୀନ ହେଲେ ।
ଗର୍ଗଙ୍କର ଔରସରୁ ମୁନି ହେଲା ଖ୍ୟାତ
ଗର୍ଗ ନାମରେ ଶନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲା ଖ୍ୟାତ ।
କ୍ଷତ୍ରିୟରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇ କାଳେ ଦ୍ଵିଜ ହେଲେ
ତପ ଆରାଧନା ଫଳେ ଏ ପଦ ଲଭିଲେ ।
ମହାବୀର୍ଯ୍ୟର ଔରସୁ ପୁତ୍ରେ ହେଲା ଜାତ
ଦୂରିତ କ୍ଷୟ ନାମରେ ସେ ପୁତ୍ର ବିଖ୍ୟାତ ।
ଦୂରିତ କ୍ଷୟର କାଳଏ ହେଲେ ପୁତ୍ର ତିନି
ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ନାମଟି ଅଟେ ତ୍ରର୍ଯ୍ୟାରୁଣୀ ।
କବି ଯେ ମଧ୍ୟମ ପୁତ୍ର ପୁଷ୍କର କନିଷ୍ଠ
ଏହିରୂପେ ତିନିପୁତ୍ର ଅତି ଶାନ୍ତଶିଷ୍ଟ ।
କାଳେ ଯେ ତିନୋଟି ପୁତ୍ର ତପସ୍ୟାର ବଳେ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପ ଭାବକୁ ପୁଣି ସେ ଲଭିଲେ ।
ବୃହତ କ୍ଷତ୍ରୀ ଔରସୁ ଯେ ହେଲା ନନ୍ଦନ
ହସ୍ତୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଗୋ ପ୍ରିୟେ ଜାଣ ।
ତାହାର ସମୟେ ଏକ ପୁର ନିର୍ମାଣିଲା
ସେହି ପୁରଟର ନାମ ହସ୍ତିନା ରଖିଲା ।
ସେ ହସ୍ତୀର ଜନ୍ମହେଲା ତିନିଗୋଟି ସୁତ
ଅଜମୀଡ଼ ଦ୍ଵୀମଡ଼ ଏ ନାମ ତାଙ୍କ ଖ୍ୟାତ ।
ଅପର ପୁତ୍ରଟି ପରୁମୀଢ଼ ବୋଲିକରି
ତିନିଗୋଟି ପୁତ୍ରଙ୍କର ନାମ ଏହିପରି ।
ପ୍ରିୟ ମେଧାବୀ ନାମକ ଯେଉଁ ଦ୍ଵିଜଗଣ
ଅଜମୀଢ଼ ବଂଶେ ସେହିମାନେ ଉତପନ୍ନ ।
ପୁନଶ୍ଚ ଅଜମୀଢ଼ର ଅନ୍ୟ କେତେ ସୁତ
ବୃହରିକ୍ଷୁ ନାମରେ ସେ ହୋଇଲା ବିଖ୍ୟାତ ।
ବୃହଦ୍ଧନୁ ନାମେ ହେଲେ ତାହାର ତନୟ
ତାହାର ନନ୍ଦନ ନାମ ଅଟେ ବୃହତ୍କାୟ ।
ଜୟଦ୍ରଥ ତର ତହୁଁ ଜନମ ଲବିଲା
ବିଶାବ ନାମରେ ହେଲା ତାର ଏକ ବଳା ।
ବିଶାବ ପୁତ୍ରର ନାମ ଅଟେ ସେନଜିତ
ତାର ଔରସୁ ଜନମ ହେଲେ ଚାରିସୁତ ।
ରୁଚିରାଶ୍ଵର ନାମକ ପ୍ରଥମ ତା ତନୁ
ଦ୍ଵୀତୟ ନନ୍ଦନଟିର ନାମ ବୃହଦ୍ ହନୁ ।
ତୃତୀୟ କୁମରଟିର କାଶ୍ୟନମ ଖ୍ୟାତ
ବତ୍ସ ନାମରେ କୁମର ଅଟଇ ଚତୁର୍ଥ ।
ରୁଚିରାଶ୍ଵର ପୁତ୍ରର ନାମ ଅଟେ ପାର
ପୃତଶ୍ୱର ସେତ ହେଲେ ତାଙ୍କର କୁମର ।
ପାରର କୁମର ହେଲା ନୀପ ନାମେ ଖ୍ୟାତ
ଆବର ଗୋଟିଏ ପୁଣି ଥିଲା ତାର ଭ୍ରାତ ।
ସେ ନୀପ ନାମେ ଜଗତ ହୋଇଲା ବିଖ୍ୟାତ ।
ତାର ଔରସୁ ଜନମ ହେଲେ ଶତପୁତ୍ର ।
ପୁନରପି ଶୁକକନ୍ୟା କୃତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ
ଲାଭକଲେ ଏକପୁତ୍ର ଆତ୍ମା ପରକାରେ ।
ଯାହାଙ୍କର ନାମ ଗୋଟି ଅଟେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତ
ଅନବରତରେ ସେହି ଯୋଗ ଜ୍ଞାନେ ରତ ।
ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ତାଙ୍କର ଅଟେ ସ୍ଵରସତୀ
ବିଶ୍ଵକ୍ସେନ ତାଙ୍କର ଯେ ହୋଇଲେ ସନ୍ତତି ।
ସେ ବିଶ୍ଵକ୍ସେନ ଯେ ଦୃଢ଼େ ଯୋଗଧ୍ୟାନ କଲା
ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କୁ ବହୁତ ନାମେ ଆରାଧିଲା ।
ଯୋଗ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ତତ୍ତ୍ଵାଦି ତନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ରମାନ
ଅନେକ ଭାବରେ ସେହୁ କଲା ପ୍ରଣୟନ ।
ଉଦକସେନ ନାମରେ ତାହାର ନନ୍ଦନ
ଉଲ୍ଲାଟ ନାମେ ତାହାର ତହୁଁ ଉତପନ୍ନ ।
ବୃହଦିଷୁର ବଂଶର ମଧ୍ୟେ ହେଲେ ଏତେ
ଆବର କହୁଛି ପ୍ରିୟେ ତୋହର ଅଗ୍ରତେ ।
ଦ୍ଵିମୀଢ଼ ବଂଶ ଚରିତ କରିବା ପ୍ରକାଶ
କଳିକେ ପାରିବ ସଖୀ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବଂଶ ।
ଦ୍ଵିମୀଢ଼ର ପୁତ୍ର ଏକ ହେଲା ଯବାନୀର
କୃତିମାନ ହୋଇଲା ଯେ ତାହାର କୁମର ।
ସତ୍ୟ ଧୃତିକ ଯେ କୃତିମାନ ଜନମାଇ
ଦୃଢ଼ନେମି ନାମେ ହେଲେ ତାହାର ତନୟୀ ।
ସୁପର୍ଶ୍ଵ ନାମରେ ଅଟେ ତାହାର ସନ୍ତତି
ତାହାର କୁମର ନାମ ଅଟଇ ସୁମତି ।
ସନତ ନାମେ ତାହାର ହେଲା ଏକ ସୁତ
କୃତୀ ନାମେ ତାହାର ଔରସୁ ସଂଭୂତ ।
ହିରଣ୍ୟନାଭ ନାମକ ତହୁଁ ଜ୍ଞାନ ଦୀକ୍ଷା
ପାଇକରି ବସିଣ ଯେ ଯୋଗ କଲା ଶିକ୍ଷା ।
ଯେ ପ୍ରଚ୍ୟସାମ ସଂହିତ ସାର ମର୍ମମାନ
କୃତୀତା ସରଳ ଭାବେ କଲେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ।
ସେହି ସଂହିତାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଷଡ଼ଭାଗ କଲା
ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରଶିଷ୍ୟ ସେ ବାକ୍ୟ ମର୍ମ ଶିକ୍ଷାଦେଲା ।
ପ୍ରାୟଧ ନାମରେ ହେଲା କୃତିର ନନ୍ଦନ
କ୍ଷମା ନାମରେ ତା ତହୁଁ ହେଲା ଉତପତ୍ନ ।
ସୁବୀର ନାମରେ ହେଲା କ୍ଷମାର ତନୟ
ତାହାର କୁମର ନାମ ଅଟେ ରିପୁଞ୍ଜୟ ।
ବହୁରଥ ନାମେ ହେଲା ତାହାଙ୍କର ସୁତ
ଦ୍ଵିମୀଢ଼ ବଂଶରେ ହେଲେ ଏହିମାନେ ଖ୍ୟାତ ।
ପରୁମୀଢ଼ ତାହା ଭାଇ ଅଟେ ନିଃସନ୍ତାନ
ଅଜମୀଢ଼ ବଂଶର ମୁଁ କହେ ସଖୀ ଶୁଣ ।
ନଳିନୀ ପତ୍ନୀର ଗର୍ଭେ ଔରସୁ ତାହାର
ନୀଳ ନାମରେ ତାହାର ହୋଇଲା କୁମର ।
ନୀଳ କୁମର ନାମଟି ଶାନ୍ତି ବୋଲାଇଲା
ତାହାର ତହୁଁ ସୁଶାନ୍ତ ନାବେ ଉପୁଜିଲା ।
ପୂରଜ ନାମରେ ହେଲା ତାର ଏକ ସୁତ
ତାହାର କୁମର ଅଜ ନାମରେ ବିଖ୍ୟାତ ।
ଭର୍ମ୍ୟଶ ନାମରେ ପ୍ରିୟେ ତାହାର ନନ୍ଦନ
ତାହାଠାରୁ ପାଞ୍ଚଗୋଟି ହୋଇଲେ ସନ୍ତାନ ।
ମୁଦ୍ଗର ଯବନୀର ଏ ନାମେ ପୁତ୍ର ବେନି
ବୃହଦ ବିଶ୍ଵ କମ୍ପିଲା ଏ ଦୁହିଁଙ୍କି ଘେନି ।
ଆବର ସଞ୍ଜୟ ନାମେ ତାହାଙ୍କର ସୁତ
ଏହି ରୂପରେ ବିଖ୍ୟାତ ତାର ପାଞ୍ଚପୁତ୍ର ।
ଉର୍ମାଶ୍ୱ ଏକ ଦିବସେ ଭାବିଲାକ ବସି
ଆପଣା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଗୁଣ ପରଶଂସି ।
ମନ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚଇ ବିଷୟ ରକ୍ଷଣେ
ସମର୍ଥ ହୋଇଲେଣି ତ ଏବେ ପୁତ୍ରମାନେ ।
ତେଣୁ ସେ ପାଞ୍ଚାଳ ସଂଜ୍ଞା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଲା
ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରଶଂସା କରିଲା ।
ମୁଦ୍ଗଲ ନାମରେ ପୁତ୍ର ତହୁଁ ହେଲା ଖ୍ୟାତ
ମୁଦ୍ଗଲ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଅଟଇ ଯେ ଗୋତ୍ର ।
ମୁଦ୍ଗଲ ଔରସରୁ ହୋଇଲେ ସମ୍ଭୂତ
ଯମଜ ଜାତ ଗୋଟିଏ କନ୍ୟା ଏକ ସୁତ ।
ମୁଦ୍ଗଲର ସେହି ଯମଜ ପୁତ୍ର କନ୍ୟା ଦେଖି
ଅତିଶୟ ଆନନ୍ଦିତ ମନେ ହେଲେ ସୁଖୀ ।
କୁମର ନାମ ଗୋଟିକ ଦିବୋଦାସ ହେଲା
କନ୍ୟାର ନାମ ଗୋଟିକ ଅହଲ୍ୟା ରଖିଲା ।
ଗୌତମ ଋଷି ହୋଇଲେ ସେ କନ୍ୟାର ପତି
ସଦାନନ୍ଦ ନାମେ ହେଲା ତାହାର ସନ୍ତତି ।
ସୁତଧୃତି ନାମେ ହେଲା ତାର ଏକ ସୁତ
ଯେ ଅଟନ୍ତି ଧନୁର୍ବେଦେ ଅତି ସୁପଣ୍ଡିତ ।
ତାହାର ତହୁଁ କୁମର ହେଲା ଶରହାନ
ରୂପେ ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନାହିଁ ସରିସମ ।
ଉର୍ବଶୀ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାନସର ତୋଷେ
ତାହାର ଶୋଭା ମାଧୁରୀ ବଶେ କାମରସେ ।
ଧରି ନ ପାରିଲା ସେହୁ ତାର ରେତ ଦମ୍ଭେ
ତକ୍ଷଣେ ଉଛୁଳି ଯାଇ ପଡ଼େ ଶର ଖମ୍ବେ ।
ତହିଁରୁ ପୁତ୍ର ଦୁହିତା ଦୁଇଗୋଟି ଜାତ
ଆଶ୍ରୟହୀନେ ହୋଇଲେ ବନେ ଅରକ୍ଷିତ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ପାହିଲା ରଜନୀ
ଶାନ୍ତକୁ ବୀର ହସ୍ତରେ ଧନୁଶର ଘେନି ।
ଦିନେକ ମୃଗୟା ଅର୍ଥେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା
ସେ କନ୍ୟା ପୁତ୍ର ଦୁହିଙ୍କି ସେଠାରେ ଦେଖିଲା ।
ଏରୂପେ ଦେଖି ସନ୍ଦେଶ ମନେ ବିଚାରଇ
ଏଥକୁ କାହିଁ ଅଇଲା ପୁତ୍ରକନ୍ୟା ଦୁଇ ।
କିପରି ଜାଣିବା ଏହୁ କାହା କନ୍ୟା ସୁତେ
କିମ୍ପାଇ ଏ ବନେ ଛନ୍ତି ହୋଇ ଅରକ୍ଷିତେ ।
ଏହିପର ବିଚାରିଣ ମନେ କୃପାକରି
ସେ କନ୍ୟା କୁମର ଦୁଇ କାଖେ କୋଳେଧରି ।
ଆପଣାର ମନ୍ଦିରରେ ମିଳିଲା ରାଜନ
ସେ କନ୍ୟା କୁମରଙ୍କର ଦେଲା ପୁଣି ନାମ ।
କୃପାବଶରେସୁତର ଦେଲା କୃପା ନାମ
ରୂପରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଅତି ମନୋହର ।
କନ୍ୟାଗୋଟି କର ନାମ କୃପୀ ସେ ରଖିଲା
ଦ୍ରୋଣ ଗୁରୁ ଅଟନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କୁ ବିଭାଦେଲା ।
ଏରୂପେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଂଶେ ବଂଶାନୁଚରିତ
ଶୁଣିକରି ପ୍ରିୟସହୀ ହୁଅ ତୋଷ ଚିତ୍ତ ।
ସେହି ବଂଶେ କନ୍ୟା ଅଂଶେ ଅହଲ୍ୟା ସୁନ୍ଦରୀ
ତାଙ୍କର ଅଂଶରେ ଏତେ ଛନ୍ତି ଅବତରି ।
ଅଗମ୍ୟ ଚରିତମାନ ଶୁଣି ହୈମବତୀ
ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ମନେ ଅତିଶୟ ସତୀ ।
ହେ ଜନେ ଏ ବଂଶେ ଶୁଣି ହରିଙ୍କ ଚରିତ
ଛନ୍ଦ ମାୟା କୁଟୀଳତା ମନୁ କର ତ୍ୟକ୍ତ ।
ହରେ ରାମ କୃଷ୍ଣ ନାମେ ରଖିଣ ବିଶ୍ଵାସ
ସତ୍ୟପଥେ ଚଳ ଲେଖଇ ଯେ ହରି ଦାସ ।
ସୋମବଂଶ ଦିବୋବାସଙ୍କ ବଂଶାଳୀ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ଉମା କୃତ୍ୟକୃତ୍ୟ ହୋଇ
ବୋଇଲେ ଶିବଙ୍କୁ ପୁଣି କହ ପ୍ରାଣସାଇଁ ।
ଏହାପରେ କେଉଁକଥା କହିବ ହେ ନାଥ
ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ମନ ଚାତକର ମତ ।
ମହେଶ କହିଲେ ପ୍ରିୟେ ଏକମନେ ଶୁଣ
ମୁଦ୍ଗଲ କନ୍ୟାର ବଂଶ କରିଲ ଶ୍ରବଣ ।
ଅହଲ୍ୟାର ବାଇ ସେହି ଦିବୋଦାସ ଥିଲା
ତାହାର ଔରସୁ ଜାତ ଚ୍ୟବନ ହୋଇଲା ।
ସୁବାସ ନାମରେ ହେଲା ଚ୍ୟବନର ପୁତ୍ର
ସୁବାସର ସହଦେବ ନାମ ହେଲା ସୁତ ।
ସୋମକ ନାମରେ ଏକ ସହଦେବ ବଳା
ତାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଜାତ ଶତପୁତ୍ର ହେଲା ।
ସେ ଶତପୁତ୍ର ନାମରେ ଜନ୍ତୁ ଅଟେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ
ତୃଷିଦ ନାମରେ ଭ୍ରାତ ତାହାର କନିଷ୍ଠ ।
ଦ୍ରୁପଦ ରାଜା ଅଟନ୍ତି ତୃଷିତ ନନ୍ଦନ
ସର୍ବ ସମ୍ପଦ ସମ୍ପନ୍ନ ଅଟେ ଗୁଣଧାମ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମନ ଶିଖଣ୍ଡ ତାର ହେଲେ ସୁତ
ଦ୍ରୌପଦୀ କନ୍ୟା ନାମରେ ହେଲା ଏକ ଜାତ ।
ଯଜ୍ଞ ଅନଳୁ ଏମାନେ ହୋଇଲା ଏକ ଜାତ
ଏରୂପେ ଏହାଙ୍କ କଥା ହୋଇଲା ବିଖ୍ୟାତ ।
ଦ୍ରୁପଦ ନନ୍ଦନ ଦୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମନର ରେତୁ
ଜନ୍ମହେଲା ଏକ ପୁତ୍ର ନାମ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ।
ଉର୍ମ୍ୟାଶ ବଂଶରେ ହେଲା ଏତେକ ସମ୍ଭୂତ
ପାଞ୍ଚାଳ ନାମରେ ହେଲେ ଏମାନେ ବିଖ୍ୟାତ ।
ଅଜମୀଡ଼ର ଔରସୁ ହୋଇଥିଲା ଜାତ
ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲା ତାର ବୀର୍ଯ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟକନ୍ୟା ଅନୁପମ ତପତର ଗର୍ଭେ
କ୍ଷିତପତି ରୂପେ କୁରୁପତି ଜନ୍ମ ଲଭେ ।
ସେହି କୁମର ଯେ ରାଜା ହେଲା କୁରୁବଂଶେ
ଏକଥା ଗୋଟିକ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣିଛ ଭବିଷ୍ୟେ ।
ସେ କୁରୁ ରାଜାଙ୍କ ପୁଣି ଚାରିପୁତ୍ର ହୋଇ
ପରୀକ୍ଷ ଗୋଟିକ ନାମ ସୁଧେନୁ ଏ ଦୁଇ ।
ଜହ୍ନୁ ନିଶଦ ଏରୂପେ ହେଲେ ଚାରିସୁତ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ ।
ସୁହୋତ୍ର ନାମରେ ହେଲା ସୁଧେନୁ ନନ୍ଦନ
ଚ୍ୟବନ ନାମେ ପୁନଶ୍ଚ ତାରତହୁଁ ଜନ୍ମ ।
ସେ ଚ୍ୟବନ କୁମରର ନାମ କୃତ୍ୟଅଂଶୁ
ତା ତହୁଁ ଜନ୍ମ ଉପରେ ଚାର ନାମେ ବସୁ ।
ସେ ବସୁ ତନୟ ନାମ ଅଟେ ବ୍ରହ୍ମପଥ
ଦ୍ଵିତୀୟ କୁଶାମ୍ବ ପୁତ୍ର ବୃହଦ୍ରଥ ଭ୍ରାତ ।
ମତ୍ସ୍ୟ ନାମରେ ତୃତୀୟ କୁମରର ନାମ
ପ୍ରତ୍ୟଗ୍ର ଚତୁର୍ଥ ପୁତ୍ର ଆଗୋ ପ୍ରିୟେ ଜାଣ ।
ଚେଦିପ ଆଦି କରିଣ ବହୁତ ଯେ ଭ୍ରାତ
ଉପରିଚର ବସୁଙ୍କ ଏହିମାନେ ସୁତ ।
ଚେଦି ପ୍ରଭୃତି ତାଙ୍କର ଅଟନ୍ତି ତନୟ
ସେ ପୁଣି ଚେଦି ଦେଶରେ ଅଟେ ନରରାୟ ।
କୁଶାଗ୍ର ନାମରେ ପୁଣି ବୃହଦ୍ରଥ ସୁତ
ରୁଷଭ ନାମରେ ଏକ ତାର ତହୁଁ ଜାତ ।
ସେ ରୁଷଭର ସନ୍ତାନ ଅଟେ ସତ୍ୟହିତ
ପୁଷ୍ପାବାନ ନାମ ଜାଣ ତାର ଏକସୁତ ।
ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କର ଥିଲା ଅନ୍ୟ ଏକ ନାରୀ
ଅଦ୍ଭୁତେ ଦିଖଣ୍ଡ ଶିଶୁ ଗର୍ଭୁ ଜାତକରି ।
ଦେଖଇ ତାର ଜୀବନ ନାହିଁ ପୁଣି ଦେହେ
ରୂପ ଦେଖି କେ ଛାଡ଼ିବ ସ୍ନେହ ଛାଡ଼ିନୋହେ ।
ନିଶି ଗୋଟିକ ପଲ୍ୟଙ୍କ କୋଳେ ତାଙ୍କୁ ବହି
ପୁନଶ୍ଚ ଶ୍ମଶାନେ ତାକୁ ପକାଇଲେ ନେଇ ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ
ଜରା ନାମରେ ରାକ୍ଷସୀ ତହୁଁ ଉପଗତ ।
କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ରାତ୍ରେ ଦେଶ ବନେ
ବିଚରଣ କରଇ ସେ ଦୁର୍ଗମ ଶ୍ମଶାନେ ।
ସ୍ଵଭାବ ତାହାର ସଦା ନର ମାଂସେ ତୋଷ
ଅକସ୍ମାତେ ସେ ଶ୍ମଶାନେ ହୋଇଲା ପ୍ରବେଶ ।
ସେ ବେନିଖଣ୍ଡ ଶିଶୁକୁ ଏକତ୍ରରେ ଧରି
ଗୋଟା ସୁଦ୍ଧା ଗିଳିବାକୁ ବଦନ ବିସ୍ତାରି ।
ଦେଖି ସେ ବାଳକଟିର ତନୁ ବେନିଖଣ୍ଡ
ତେଜରେ ତା ଅଙ୍ଗ ଦିଶେ କିବା ମାରକଣ୍ଡ ।
ପୁଣି ସେ ବେନି ଫାଳକୁ ଯୋଡ଼ି ଏକ କଲା
ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରେ ସେହି ସୁତକୁ ଜୀବନ୍ୟାସ ଦେଲା ।
ସେହିକ୍ଷଣି ପ୍ରାଣ ଲଭି ଜୀବ ଯୋଗୀ ରାବେ
ସେ ବେନି ଖଣ୍ଡ ଜଡ଼ିଣ ଗଲେ ଏକଭାବେ ।
ତକ୍ଷଣେ ସେହି କୁମର ମୃତ୍ୟୁରୁ ବଞ୍ଚିଲା
ନିଜର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣେ ଜଗତ ମୋହିଲା ।
ପୁଣି ସେ ରାକ୍ଷସୀ ତାର ବଦନକୁ ଚାହିଁ
ବୋଲଇ ତାହାର ମୁଣ୍ଡେ ହସ୍ତକୁ ଛୁଆଇଁ ।
ବରଦେଲି ଅଜୟ ତୁ ହୁଅ ନରଲୋକେ
ଅନେକ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିଣିବୁ ତୁ ଏକେ ।
ଯେବଣ ଜନ କରିଣ ତୋତେ ବେନିପାଳ
ବଳେ ବୁଲାଇ କ୍ଷେପିବ ଭୂମି ଅନ୍ତରାଳ ।
ଖଣ୍ଡେ ଫିଙ୍ଗିବ ଘୂରିବ ଯାଇ ଅନ୍ତରାଳ
ଖଣ୍ଡେ ଦହନ ହୋଇବ ଭଡ଼ବା ଅନଳେ ।
ଏରୂପେ କଲେ ପୂରିବ ତେବେ କାଳ ତୋର
ଆଜିଠାରୁ ହୁଅ ତୁହି ଅଜର ଅମର ।
ଶୁଣ ଗୋ ସୁନ୍ଦରୀ ତୁହି ଅସୁରୀ ସଂଧାନେ
ସେ ପୁତ୍ରକୁ ରଖିଲା ସେ ଜରାସନ୍ଧ ନାମେ ।
ସେ ବାହୁବଳେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗକଲା
ରାଜସ୍ଵୟ ଯଜ୍ଞ କାଳେ ଭୀମ ହସ୍ତେ ମଲା ।
ତାହାର କୁମର ଏକ ହେଲା ସହଦେବ
ତାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ହେଲା ସୋମପି ସମ୍ଭବ ।
ଶ୍ରୁତଶ୍ରବା ନାମେ ଏକ ହୁଏ ତାର ବଳା
ଗୁରୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରୀକ୍ଷ ନିଃସନ୍ତାନ ହେଲା ।
ତାହାର ଭାଇ ଜହ୍ନୁଙ୍କ ତନୟ ସୁରଥ
ତାହାର କୁମର ନାମ ଅଟେ ବହୁରଥ ।
ତାହାର କୁମର ନାମ ଅଟେ ସର୍ବଭୋମ
ତାହାବୀର୍ଯ୍ୟୁ ଉତପତ୍ତି ହେଲା ଜୟସେନ ।
ରାଧିକା ନାମରେ ଏକ ଜୟସେନ ସୁତ
ତାହାର ତହୁଁ ହୋଇଲା ଅୟୁତାୟୁ ଜାକ ।
ଅୟୁତାୟୁର ଔରସୁ ହୋଇଲା ଜନମ
ନାମ ତାହାର ବିଖ୍ୟାତ ଅଟେ ଆକ୍ରୋଧନ ।
ତାହାର ତହୁଁ ଜନମ ହେଲା ଦେବାତିଥି
ଋଷ ନାମରେ ତା ତହୁଣ ହୁଏ ଉତ୍ତପତ୍ତି ।
ଦିଲୀପ ନାମରେ ହେଲା ତାହାର ଅପତ୍ୟ
ତାହାର ତହୁଁ ପ୍ରତୀପ ହୋଇଲା ସମ୍ଭୂତ ।
ପ୍ରତୀପର ଅଂଶେ ଜାତ ହେଲା ପୁତ୍ର ତିନି
ସ୍ଵୟଂ ପ୍ରତୀପଙ୍କର ସେ ନିଜରୂପ ଘେନି ।
ତାଙ୍କର ନାମ ଦେବାପି ଶାନ୍ତନୁ ବାହ୍ଳିକ
ସ୍ଵଭାବେ ଅଟନ୍ତି ସେହୁ ସୁଜ୍ଞାନୀ ବିବେକ ।
ଦେବାପି ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୁମର ଜାତି ସ୍ମରି କରି
ରାଜ୍ୟେ କଦାପି ନୋହିଲା ସେହୁ ଅଧିକାରୀ ।
ଯତନ ଭାବରେ ସେ ଯେ ଯୋଗ ଅଇ୍ୟାସଣେ
ନିଶ୍ଚଳା ସମାଧି ସ୍ଥାପି ରହିଲା ସେ ବନେ ।
ପିତୃର ରାଜ୍ୟକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲା
ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇଁ ନିଶ୍ଚଳେ ରହିଲା ।
ପୁନରପି ଲେଉଟିଣ କଳିଯୁଗ ଶେଷେ
ଆସିକରି ରାଜା ହେବ ବସି ସୋମବଂଶେ ।
ତାହାରି ଭାଇ ଶାନ୍ତନୁ ରାଜ୍ୟେ ହୋଇ ରାଜା
ଧର୍ମ ଭାବରେ ପାଳିଲା ରାଜ୍ୟେ ଜନପ୍ରଜା ।
ଏହି ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୂର୍ବଜନ୍ମେ ଥିଲା ନାମ
ମହାଭୀଷ୍ମ ବୋଲିକରି ଆଗୋ ପ୍ରିୟେ ଜାଣ ।
ପୂର୍ବର ମହିମା ତାର ଶୁଣ ମନଦେଇ
ସେ ମହାଭୀଷ୍ମ ଯାହାକୁ ହସ୍ତରେ ଛୁଅଇଁ ।
ସେ ଯଦ୍ୟପି ହୋଇଥିବ ଜାରାବସ୍ଥା ଜାଣ
ତାର ଛୁଅଁନ୍ତେ ତକ୍ଷଣେ ଲଭିବ ଯୌବନ ।
ଶାନ୍ତି ବାବକୁ ଲଭଇ ଯେହୁ ଅତିସୁଖେ
ନ ପଡ଼ଇ ସେହି ପ୍ରାଣୀ କେଭେ ବ୍ୟାଧିମୁଖେ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ପାଳିଲା ତାର ରାଜ୍ୟକାଳେ
ମେଘ ଉଦିତ ନୋହିଲେ ପୁଣି ଅନ୍ତରାଳେ ।
ଏହି ରୂପରେ ବିତିଲା ଦ୍ଵାଦଶ ବରଷ
ବୃଷ୍ଟି ବିହୀନେ ଶସ୍ୟ ନଫଳେ ତାର ଦେଶ ।
କେଉଁ ହେତୁରୁ ବୃଷ୍ଟି ନ କରେ ବଳାହକ
କ୍ଷୁଧାରେ କଷ୍ଟ ପାଇଲେ ସର୍ବ ପ୍ରଜାଲୋକ ।
ତତଃପର ସେ ଶାନ୍ତନୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାହିଁ
ବିନୟ ଭାବେ କହିଲେ ଶିରେ କର ଦେଇ ।
ଦେଖ ଭୋ ବିପ୍ର ଦୁଃଖିତ ମୋର ନଗ୍ର ଲୋକ
ଜଳ ନ ବରଷେ କାହିଁପାଇଁ ବଳାହକ ।
କି ଅବା ମୋହର କେଉଁ କଳମଷ ଅଛି
ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଜଳ ବର୍ଷା ନ କରୁଛି ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ ତାହାର ବଚନକୁ ଶୁଣି
ବିପ୍ରେ ନିଗମ ପଥରେ ତାହା ପରିମାଣି ।
ତତ୍ପରେ ବୋଇଲେ ଫେଡ଼ି ପରିବେତ୍ତା ଦୋଷେ
ସେ ପାକଶାସନ ନ ବରଷେ ତୋର ଦେଶେ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇକୁ ବିଧାନେ ବିବାହ ନ କରେ
ଏପରି ସ୍ଥଳେ କନିଷ୍ଠେ ଯେବେ କନ୍ୟା ବରେ ।
ସେ ପରିବେନି ଦୋଷର ଯୋଗୁଁ ତାର ଦେଖେ
କଦାପି ସେ ଶଚୀପତି ଜଳ ନ ବରଷେ ।
ବିଚାରିଲେ ତୁମ୍ଭେ ଭ୍ରାତା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟଭାଗ
ସେ ଥାଉଁ ଥାଉଁ କରୁଛ ଚୁମ୍ଭେ ନିଜେ ଭୋଗ ।
ଏହି ପ୍ରକାରେ କହନ୍ତେ ବିପ୍ର ମୁଖୁ ଶୁଣି
କରପତ୍ର ଯୋଡ଼ି ଭୟେ ବୋଳେ ନୃପମଣି ।
ବୁଝିଲି ଏଥର ରାଜ୍ୟେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଦେଇ
ନିଶ୍ଚୟ ତପ ସାଧିବି ଅରଣ୍ୟରେ ଯାଇ ।
ମହା ସୁଖରେ ବଞ୍ଚନ୍ତୁ ନଗ୍ରଜନ ପ୍ରଜା
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଆମ୍ବର ଦେବାପି ରାଜ୍ୟେ ହେଉ ରାଜା ।
ଏମନ୍ତ ବିଚାରି ସଙ୍ଗେ ଘେନି ବିପ୍ରଗଣ
ଦେବାପିଙ୍କୁ ଡାକିଆଣି ରାଜ୍ୟ ସମର୍ପଣ ।
ତତଃପରେ ସେ ଶାନ୍ତନୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତପାଦେ
ଭୂମିଷ୍ଠେ ପଡ଼ି କହଇ ଶୋକ ଗଦଗଦେ ।
ହେ ବ୍ରାତ ରାଜ୍ୟରେ ବସି ଏବେ ଦ୍ଵନ୍ତୁ ରାଜା
ବରଷୁ ଜଳ ଜୀବନ୍ତୁ ସୁଖେ ଜନ ପ୍ରଜା ।
ଏରୂପେ କହୁଁ ଦେବାପି ତାର ବାକ୍ୟ ଶୁଣି
ବୁଝାଇ କହିଲେ ସେହି ଧର୍ମ ପରିମାଣି ।
ଏ ଦେଶରୁ ବାହାରିକି ଯାଇଅଛି ମୁହିଁ
ସତ୍ୟ କହୁଛଇ ରାଜ୍ୟେ ମୋର ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ ।
ଏହା କହନ୍ତେ ଏ ମଧ୍ୟେ ରାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀଗଣ
କୌଶଳ କଲେ କପଟ ବିଧି ଆଚରଣ ।
ଆପଣାର ଯେ ବିଶ୍ଵାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଇଲେ
ରାଜାଙ୍କ ଆଗେ ବିସ୍ତାରି କୁମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ ।
ସାବଧାନରେ ବୋଇଲେ ଶୁଣ ବିପ୍ରଗଣ
ଉପାୟ ଭାବି ଦେବାପି କାର୍ଯ୍ୟ କର ବିଘ୍ନ ।
ଶୁଣିକରି ଏ ବଚନ ବିପ୍ର ବେଗେ ଗଲେ
ସେ ଦେବାପି ନିକଟରେ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ ।
ଯେତେକ ଅଛି ପାଷାଣ୍ଡମତ ପୃଷ୍ଠ ଦୋଷ
ବିସ୍ତାର କରି ସେ ମାର୍ଗେ ଦେଲେ ଉପଦେଶ ।
ଏମନ୍ତ ଶୁଣି ତେଣୁ ତା ବୁଦ୍ଧି ହେଲା ନଷ୍ଟ
ସେ ବେଦମାର୍ଗେ ବଚନୁ ହେଲେ ଜ୍ଞାନଭ୍ରଷ୍ଟ ।
ବେଦ ବଚନକୁ ସେହୁ ଯେଣୁ ନିନ୍ଦାକଲା
ସେ ଅପରାଧ ଫଳରେ ପତିତ ହୋଇଲା ।
ରାଜ୍ୟକୁ ତେଣୁ ନୋହିଲା ଆଉ ଅଧିକାରୀ
ପୁନରପି ସେ ଶାନ୍ତନୁ ହେଲେ ଦଣ୍ଡଧାରୀ ।
ଏ ଉପାୟ କରୁଁ ତାର ଦୋଷ ନ ରହିଲା
ଯେ ହେତୁ ଦେବାପି ମୁଖେ ବେଦ ନିନ୍ଦାକଲା ।
ତକ୍ଷଣେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଲା ନିଗମ ବଚନେ
ଅଦ୍ଭୁଦେ ଜୀମୂତେ ଆସି ଘୋଟିଲା ଗଗନେ ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଗଭୀର ଘୋର ନାଦ କରି
ତକ୍ଷଣେ ପୃଥିବୀ ପରେ ବରଷିଲେ ବାରି ।
ରାଜ୍ୟରୁ ବର୍ତ୍ତୀ ଦେବାପି ମନେ ଜ୍ଞାନ ଭରି
ରହିଲେ କଳାପ ଗ୍ରାମେ ବାସ ଏକ କରି ।
ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ଵ ସଂସାର କାଳର କବଳେ
ଏ ସୋମବଂଶେ ବିନାଶ ହୋଇବାର ବେଳେ ।
କଳିର ଆୟୁଷ ମାତ୍ର ଥିବ ଅବଶେଷ
ସେହି ସମୟେ ଦେବାପି ହେବ ନରଈଶ ।
ରାଜଗାଦି ଭୋଗ କରି ସେହୁ ଦିନାକେତେ
ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ପାଳିବେ ଧାମକରି ଚିତ୍ତେ ।
ସେ ପୁଣି ସ୍ଥାପନ କରି ମର୍ତ୍ତ୍ୟେ ସୋମବଂଶେ
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯେ ଅବା ଥିବ ଅବଶେଷେ ।
ଶାନ୍ତୁନୁ ଭ୍ରାତ ବାହ୍ନିକ ବୀର୍ଯ୍ୟ ସୋମଦତ୍ତ
ଭୁରି ଭୂରିଶ୍ରବା ହେଲେ ତାହାଙ୍କର ସୁତ ।
ଆବର ଶଲ୍ୟକୁ ଘେନି ହେଲେ ପୁତ୍ର ତିନି
ସୋମଦତ୍ତଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଏହୁମାନେ ଜନ୍ମି ।
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟୁ ଗଙ୍ଗା ସୁତ ଭୀଷ୍ମ ନାମ
ସେ ସାଧୁ ଚରିତ ସର୍ବଗୁଣ ଗୁଣାଧାମ ।
ସେ ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳୀ ସର୍ବ ବୀର ଶିରୋମଣି
ପର୍ଶୁରାମ ପରା କ୍ଷତ୍ରୀ ସେହୁ ଯୁଦ୍ଧେ ଜିଣି ।
ପୁନଶ୍ଚ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ଦାସୀ କନ୍ୟା ଗର୍ଭେ
ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ନାମେ ପୁତ୍ର ଜାତହେଲେ ପୂର୍ବେ ।
ତାପରେ ଚିତିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ହେଲା ଉତପନ୍ନ
ତାହାଙ୍କର କଥା ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ମନ ।
ଗନ୍ଧର୍ବଗଣ ସହିତେ ଆରମ୍ଭିଣ ଯୁଦ୍ଧ
ପରାସ୍ତ ହୋଇ ସେ ରଣେ ମଲା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦା ।
ସେହି ବଂଶେ ଜାତ ପରାଶର ଔରସରେ
ଦାସ କନ୍ୟା ଗର୍ଭଧାରୀ ସୁଯୋଗ କାଳରେ ।
ସେ ପୁଣି ବ୍ୟାସ ମୁନିଙ୍କି ଗର୍ଭୁ ଜନ୍ମକରି
ସଭ୍ରମ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ କୋଳେ ବାଳୀ ଧରି ।
ସେ ସାକ୍ଷାତରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଂଶ ମହାମୁନି
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜନ୍ମି ଅଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ତେଜ ଘେନି ।
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ସେହି ହେଲା ଉତପନ୍ନ
ତେଣୁ ତାହାଙ୍କର ନାମ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ଵୈପୟନ ।
କପିଳ ଆଦି କରିଣ ଯେତେ ଋଷିଗଣେ
ବିଦ୍ୟା ଅଭ୍ୟାସ ତାହାକୁ କଲେ ଜଣେ ଜଣେ ।
ସେ ଅଭ୍ୟାସରୁ ହୋଇଲେ ସର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମବେତ୍ତା
ସକଳ ବିଦ୍ୟା ମାର୍ଗରେ ଗୁଣେ ବଳବନ୍ତା ।
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ କାଶୀ ରାଜାଘରେ
ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲେ କନ୍ୟା ସ୍ଵୟମ୍ବରେ ।
ଅତି ସାହସେ ଦୁର୍ଗମ ଶର ବିନ୍ଧି ବଳେ
ସଭାରେ ସ୍ଥିତ ଅନେକ ନୃପତିଙ୍କ ମେଳେ ।
ସେ ରାଜାମାନେ ଯୁଝନ୍ତି ଯୁଦ୍ଧେ ତାଙ୍କୁ ଜିଣି
ବାହୁବଳରେ ଆଣିଲା ସକଳ ଦୁଲଣୀ ।
ଅମ୍ବିକା ଅମ୍ବାଳିକା ସେ କନ୍ୟା ନାମ ଦୁଇ
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟକୁ ତାଙ୍କୁ ବିଭାକଲେ ନେଇ ।
ଯୌବନେ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟାରେ ହୋଇକରି ରତ
ସେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ଯ୍ୟ ସଦା ହେଲା କାମେ ମତ୍ତ ।
ସେହି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ
ଅଳପ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ନାଶଗଲା ସେହି ।
ତାର ନିଧନେ ସନ୍ତାନହୀନ କୁଳ ଦେଖି
ସମସ୍ତେ ମନ ମଧ୍ୟରେ ହେଲେ ଅତିଦୁଃଖୀ ।
ସର୍ବ ସମ୍ମତ ମାତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ମାନି
ତାହାଙ୍କର ସୋଦର ଯେ ସେହି ବ୍ୟାସମୁନି ।
ବିଚିତ୍ର ବୀର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କଲେ ଗର୍ଭାଧାନ
ସେ ଦୁଇ ଗର୍ଭରୁ ହେଲେ ଦୁଇଟି ନନ୍ଦନ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୁମରର ନାମ ଅଟେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର
ପଣ୍ଡୁ ନାମରେ ଜନମ ତାହାର କନିଷ୍ଠ ।
ଆବର ଦାସୀ ଅମ୍ବୁଷା ଉଦରେ ଅନ୍ତର
ପୁଅଟିଏ ଜାତହେଲା ତା ନାମ ବିଦୁର ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତହୁଁ ଶତପୁତ୍ର
ଦୁର୍ବାସା ବରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଗର୍ଭୁ ହେଲେ ଜାତ ।
କନ୍ୟାଟିଏ ଜନମିଲା ରୂପେ ଅନୁପମ
ଦୁଃଶୀଳା ବୋଲି କରିଣ ଦେଲେ ତାର ନାମ ।
ଶତଭ୍ରାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୂପ ଗୁଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବୋଲିକରି ସେ ଯେ ଅଟେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଭ୍ରାତା ପଣ୍ଡୁ ଋଷି ଶାପେଗ୍ରସ୍ତ
ମୈଥୁନ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ସେହୁ ରହିଲେ ବଞ୍ଚିତ ।
ତା ପତ୍ନୀ କୋନ୍ତ ଦୁଲଣୀ କୁନ୍ତୀ ଗର୍ଭୁଜାତ
ଯୁଧିଷ୍ଠି ଭୀମ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ତିନି ପୁତ୍ର ଖ୍ୟାତ ।
ଧର୍ମ ନନ୍ଦକୁ ଯୁଧିଷ୍ଠି ବାୟୁପୁତ୍ର ଭୀମ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର ଯେହୁ ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ତା ନାମ ।
ତିନି ବାଳକ ଜନ୍ମିଲେ ଅତି ଗୁଣବନ୍ତ
ତାହାଙ୍କର ସଖା ପୁଣି ହୋଇଲା ଅନନ୍ତ ।
ମାଦ୍ରୀର ଉଦର ମଧ୍ୟୁ ଦୁଇପୁତ୍ର ଜାତ
ନକୁଳ ସହଦେବ ଏ ନାମ ତାଙ୍କ ଖ୍ୟାତ ।
ସ୍ଵର୍ଗର ବୈଦ୍ୟ ଅଶ୍ଵିନୀ କୁମାରଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟେ
ଜନ୍ମ ହୋଇଲେ ସେ ଦୁଇପୁତ୍ର ମହାତେଜେ ।
ଏ ରୂପେ ହୋଇଲେ ସେହୁ ପାଞ୍ଚଗୋଟି ପୁତ୍ର
ଏମାନଙ୍କ କୋଳେ ହେଲା ପାଞ୍ଚଗୋଟି ସୁତ ।
ଦ୍ରୁପଦ ସୁତା ଦ୍ରୌପଦୀ ଗର୍ଭୁ ହେଲେ ଜନ୍ମ
ଶୁଣ କହୁଛି ଗୋ ପ୍ରିୟେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ।
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁତ୍ର ନାମେ ପ୍ରତିବନ୍ଧେ
ସେହି କୁମରକୁ ନ ଲାଗଇ ବ୍ୟାଧିବନ୍ଧ ।
ପବନ ପୁତ୍ର ଭୀମର ପୁତ୍ର ଶ୍ରୁତସେନ
ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତି ନାମେ ହେଲା ପାର୍ଥର ନନ୍ଦନ ।
ନକୁଳ ପୁତ୍ରର ନାମ ଅଟେ ଶତାନୀକ
ସୁଜ୍ଞାନୀ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଣ୍ଡିତ ବିବେକ ।
ସହଦେବର ଔରସୁ ଯେହୁ ହେଲା ଜାତ
ଶତକର୍ମା ନାମ ତାର ଅଟଇ ବିଖ୍ୟାତ ।
ପୁନରପି ପୌବୀର ର ଗର୍ଭେ ଧର୍ମସୁତ
ଦେବଳ ନାମରେ ଏକ ପୁତ୍ର କଲେ ଜାତ ।
ହିଡ଼ିମ୍ବି ରାକ୍ଷସୀ ଗର୍ଭୁ ଭୀମସେନ ବୀର୍ଯ୍ୟେ
ଜନ୍ମିଲା ଘଟୋତ୍କଚ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତା ତେଜେ ।
ପୁନଶ୍ଚ ସେହି ଭୀମର ଔରସରୁ ଜାତ
କାଳୀୟ କନ୍ୟା ନାଗୁଣୀ ଗର୍ଭୁ ସର୍ବଗତ ।
ସହଦେବର ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ କୁମର ସମ୍ଭୂତ
ବିଜୟୀ ନାରୀର ଗର୍ଭୁ ନାମେ ଯେ ସୁହୋତ୍ର ।
କରେଣୁ ମତି କନ୍ୟାର ଗର୍ଭୁ ଜାତ ହେଲା
ନରମିତି ବୋଲି ଏକ ନକୁଳର ବଳା ।
ଉଲପି ଗର୍ଭରୁ ପୁଣି ହେଲା ଇରାବାନ
ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ବୀର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଲା ଯେହୁ ଉତପନ୍ନ ।
ପୁନଶ୍ଚ ମଣିପୁରର କନ୍ୟର ଗର୍ଭରେ
ପୁତ୍ରେକ ଜନମ ହେଲା ଅର୍ଜ୍ଜୁନ ଅଂଶରେ ।
ବଦ୍ରୁବାହନ ବୋଲିଣ ଅଟେ ତାର ନାମ
ସେ ମଣିପୁର ନଗ୍ରର ଅଟଇ ରାଜନ ।
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଗ୍ନି ସୁଭଦ୍ରା ଉଦରରୁ ଜାତ
ପାର୍ଥଙ୍କର ଅଭିମନ୍ୟୁ ନାମେ ହଲା ସୁତ ।
ସେ କୁମର ମହାବୀର ତାକୁ ବାହୁବଳେ
ଜିଣନ୍ତା ଏପରି କେହି ନାହିଁ ଭୂମଣ୍ଡଳେ ।
ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷକୁ ଏ କୁରୁବଂଶ ପରିଣାମେ
ସପ୍ତରଥୀ ମାଇଲେକ କପଟାଚରଣେ ।
ତାର ଔରସେ ଉତ୍ତର ଗର୍ଭେ ଶିଶୁ ଥିଲା
ଦ୍ରୋଣ ନନ୍ଦନ ତାହାକୁ ବଧି ଇଚ୍ଛା କଲା ।
ମହାଅସ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଶିରା ନାମେ ଶର ପେଷି
ମାତା ଉଦରୁ ଶିଶୁକୁ ଦେଇଥାନ୍ତା ନାଶଇ ।
ପେଷିବା କାଳେ ସେ ବାଣ ଆସୁ ଶୂନ୍ୟପଥେ
ତାହାର ମାତା ଉତ୍ତାରା ଡାକିଲା ଆରତେ ।
ତାହାର ଡାକେ ତକ୍ଷଣେ ବିଷ୍ଣୁ ଗର୍ଭଗତେ
ଶୁଶୁରକ୍ଷଣେ ରହିଲେ ଚକ୍ରଧରି ହସ୍ତେ ।
ପେଷିବା ବ୍ରହ୍ମଶରକୁ ଦେଲେ ଶେଷକରି
ପୁତ୍ର ଗୋଟିକ ରଖିଲେ ଦେବ ନରହରି ।
ଏବେ କହୁଅଛି ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ଏକଚିତ୍ତେ
ଯେବଣ ଧର୍ମ ପୁନଶ୍ଚ ହେବ ଭବିଷ୍ୟତେ ।
ଭୀମସେନର ଯେ ପୁତ୍ର ନାମ ଶ୍ରୁତସେନ
ତାହାର କନିଷ୍ଠ ବାଇ ନାମ ଉଗ୍ରସେନ ।
ସକଳ ପୁତ୍ର ଗୁଣରେ ରୂପରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ
ତେଜ ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ କିବା ମାରତଣ୍ଡ ।
ସେ ପରୀକ୍ଷିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାପ ତେଜ ଗ୍ରସ୍ତେ
ତକ୍ଷକ ଦଂଶନ ତାକୁ କରିବ ଯେମନ୍ତେ ।
ତାହାର ତନୟ ଏକ ନାମ ଶତାନୀକ
ସେହି ବାଳକ ହୋଇବ ସୁଜ୍ଞାନୀ ବିବେକ ।
ଯାଜ୍ଞାବଳ୍କ୍ୟଙ୍କ ନିକଟୁ ଏ ଶ୍ରବଣେ ଦେବ
ଉପନିଷଦ ଇତ୍ୟାଦି ଯେ ବିଦ୍ୟା ପଢ଼ିବ ।
ଶୌନକ ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ନେବେ ଜ୍ଞାନ କ୍ରିୟା
ଏରୂପ ଶାସ୍ତ୍ର ସାଧିବ ସେହୁ ପୁଣ୍ୟଦେହା ।
ସହସ୍ରାନିକ ଅଟଇ ଶତାନୀକ ପୁତ୍ର
ଅଶ୍ଵମେଧଜ ହୋଇଲା ତାହା ତହୁଁ ଜାତ ।
ତା ତହୁଁ ଅସୀମକୃଷ୍ଣ ହୋଇଲା ଜନମ
ନେମି ଚକ୍ର ନାମେ ଏକ ତାହାର ନନ୍ଦନ ।
ହସ୍ତିନା ନଗରୀ ଗୋଟି ବେଢ଼ି ନଦୀସ୍ରୋତେ
ଏହାର ରାଜ୍ୟ କାଳରେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତେ ।
ସେ ପୁଣି ତହୁଁ ଯାଇଣ କୌଶମ୍ଭୀ ନଗ୍ରରେ
ବାସ କରିଣ ରହିବ ଜାଣ ଭବିଷ୍ୟରେ ।
ଉପରଥ ନାମେ ଏକ ନେମୀଚକ୍ର ସୁତ
ତାହାର ତନୟ ନାମ ଦେଲା ଚିତ୍ରରଥ ।
ଶୁଚିରଥ ନାମେ ତାର ହୋଇଲା ନନ୍ଦନ
ଏରୂପେ ଭବିଷ୍ୟ ପ୍ରିୟେ ହେବ ଉତପନ୍ନ ।
ତାହାର ହୋଇଲା ପୁତ୍ର ନାମ ବୃଷ୍ଟିମାନ
ସୁଷେଣ ନାମେ ହୋଇଲା ତାହାର ନନ୍ଦନ ।
ସୁଷେଣ ପୁତ୍ରର ନାମ ଅଟେ ମହୀପତି
ସୁନୀଥ ନାମରେ ଏକ ତାହାର ସନ୍ତତି ।
ନୃଚକ୍ଷ ନାମେ ହୋଇବ ତାହାର କୁମର
ସୁଖିନଳ ନାମେ ଏକ ପୁତ୍ର ହେବ ତାର ।
ତାହାର ଅପତ୍ୟ ପୁଣି ହେବ ପରିପ୍ଳବ
ସୁନୟ ନାମେ ତାହାର ପୁତ୍ର ଜାତ ହେବ ।
ମେଧାବୀ ନାମେ ହୋଇବ ତାହାର ତନୟ
ତାହାର କୁମର ନାମ ହେବ ନୃପଞ୍ଜୟ ।
ଦୃବ ନାମରେ ହୋଇବ ତାର ଏକ ସୁତ
ତାଠାରୁ ଯେ ପୁତ୍ର ହେବ ନିମି ନାମେ ଖ୍ୟାତ ।
ତାହାର ଅଂଶରୁ ହେବ ବୃହଦ୍ରଥ ଜନ୍ମ
ସୁଦାମ ନାମରେ ତାହା ତହୁଁ ଉତପନ୍ନ ।
ଶତନିଳ ନାମେ ପୁଣି ତାହାର ନନ୍ଦନ
ତାହାର ନନ୍ଦନ ନାମ ଅଟେ ଦୁର୍ଦ୍ଧମନ ।
ମହୀନର ନାମେ ପୁତ୍ର ତାର ଅଂଶେ ଜନ୍ମି
ତାର ଔରସୁ ଜନମ ହେବ ଦଣ୍ଡପାଣି ।
ଦଣ୍ଡପାଣିର କୁମର ନିମି ନାମେ ଖ୍ୟାତ
ତାହାର ଅଂଶ ଘେନିବ କ୍ଷମିବ ସମ୍ଭୂତ ।
ନିମିର ପୁତ୍ର କ୍ଷମିବ ଯାଏ ସୋମବଂଶ
ରହିବେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣ କଳିଯୁଗ ଶେଷେ ।
ଆଗୋ ପ୍ରିୟସହି ଏବେ ଏକମନେ ଶୁଣ
କହୁଛି ତୋତେ ମଗଧ ବଂଶ ପରିମାଣ ।
ମାଦ୍ରୀର କୁମର ନାମ ସହଦେବ ଖ୍ୟାତ
ତାହାର ଔରସୁ ହେଲା ଶ୍ରୁତିଶ୍ରବା ଜାତ ।
ଶ୍ରୁତାୟୁ ନାମରେ ହେଲା ତାହାର ନନ୍ଦନ
ତାହାର ସୁତର ନାମ ନିରାଷତ୍ରୁ ଜାଣ ।
ତା ପୁତ୍ର ବୃହତ୍ସେରର ସୁତ କର୍ମଜିତ
ସୁନଞ୍ଜୟ ନାମେ ହେଲା ତାହାଠାରୁ ଜାତ ।
ବିପ୍ର ନାମରେ ହୋଇଲା ସୁନଞ୍ଜୟ ବଳା
ଶୁଚି ନାମରେ କୁମର ତା ଔରସୁ ହେଲା ।
କ୍ଷମସୁବିଭ ଗୋଟିଏ ହୋଇଲାକ ସୁତ
ତାହାର ନାମେ ସୁଚିତ୍ର ଜଗତେ ବିଖ୍ୟାତ ।
ସୁବ୍ରତର ପୁତ୍ର ଏକ ହେଲେ ଧର୍ମସୁତ
ତାର ଔରସୁ ଜନମ ସମ ନାମେ ପୁତ୍ର ।
ସେ ସମର ପୁତ୍ର ନାମ ଅଟେ ଦ୍ୟୁମସେନ
ସୁମତି ନାମରେ ହେଲା ତାହାର ନନ୍ଦନ ।
ସୁବଳ ନାମେ କୁମର ତା ତହୁଁ ଜନ୍ମିବ
ସୁନୀଥ ନାମେ କୁମର ତାଠାରୁ ସମ୍ଭବ ।
ସୁନୀଥର ପୁତ୍ର ନାମ ହେବ ସତ୍ୟଜିତ
ସତ୍ୟଜିତର କୁମର ନାମ ବିଶ୍ଵଜିତ ।
ତାର ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଜନମ ରିପୁଞ୍ଜୟ ହେବ
ବୃହଦ୍ରଥର ବଂଶରୁ ଏ ହୋଇ ସମ୍ଭବ ।
ଶଣିଲତ ଶାକମ୍ବରୀ ଏ ସକଳ ବଂଶ
ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏମାନେ ସହସ୍ରେ ବରଷ ।
ନରପତି ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ପାଳିବେ ଜଗତେ
ଏକଥା ମିଥ୍ୟା ନୁହଇ ସତ୍ୟ ବୁଝ ଚିତ୍ତେ ।
ସୋମବଂଶ ଚରିତ ଏ ଅଗମ୍ୟ ସାଗର
ହରି ଦାସ ଦୀନ ବସି ଲେଖେ ନିରନ୍ତର ।
ସୁଜ୍ଞଜନମାନେ ମୋର ନ ଘେନିବ ଦୋଷ
ମନଗଢ଼ା ନୁହେଁ ଏହା ପୁରାଣ ସାରାଂଶ ।
ପାଣ୍ଡବ ପୁତ୍ରଙ୍କର ବଂଶବଳୀ
ପୁନରପି ପଚାରିଲେ ଗଣେଶ ଜନନୀ
ହେ ନାଥ ତୁମ୍ଭ ଶ୍ରୀପଦେ ସହସ୍ରେ ଦଇନି ।
ଏହାପରେ ବଂଶ ଶେଷ ହେଲା କିବା ଅଛି
ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ମନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମୋ ହେଉଛି ।
ମହେଶ ବୋଇଲେ ପ୍ରିୟେ ତୋପରି ଶ୍ରୋତାକୁ
ନ କହିବି ପଚାରେ ସେ କହିବି କାହାକୁ ।
ଏକମନେ ଶୁଣ ପ୍ରିୟେ ହୋଇ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ
ଅନୁଙ୍କର ବଂଶେ ଜାତ ହେଲେ ତିନିସୁତ ।
ସଭାନର ଚକ୍ଷୁ ପୁଣି ପରକ୍ଷେ ଏ ତ୍ରୟ
ସଭାନ ପୁତ୍ର କାଳନ ତା ପୁତ୍ର ସଞ୍ଜୟ ।
ଜନମେଜୟ ହୋଇଲା ତାହାର ନନ୍ଦନ
ମହାଶାଳ ନାମେ ପୁତ୍ର ତା ତହୁଁ ଜନମ ।
ତାହାର ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ହେଲା ମହାମନା ଜାତ
ମହାମନାର ଅଂଶରୁ ହେଲେ ଦୁଇସୁତ ।
ତିକ୍ଷ୍ମ ଉଶୀନର ଜାଣ ପୁତ୍ରଙ୍କର ନାମ
ତାହାଙ୍କଠାରୁ ହେଲେ ଚାରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ।
ଶିବ ବର କୃମି ଦକ୍ଷ ନାମ ଚାରିଙ୍କର
ରୂପରେ ଗୁଣରେ ସେହୁ ଜଗତ ସୁନ୍ଦର ।
ଉଶୀନର ବୀର୍ଯ୍ୟେ ବହୁ ସୁତ ହେଲେ ଜାତ
ତାଙ୍କ ନାମ ହୋଇଲା ଜଗତେ ବିଖ୍ୟାତ ।
ଶିବ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ହୋଇଲେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ
ସଂସାରେ ମଧ୍ୟେ ଅଦ୍ଭୁତ ତାହାଙ୍କର କର୍ମ ।
ଏକପୁତ୍ର ନାମ ଅଟେ ରୁଷଦ୍ରଥ
ଅକଥନୀୟ ଅଟଇ ତାହାର ଚରିତ ।
ତାର ସୁକୁମାର ପୁତ୍ର ନାମ ଗୋଟି ହୋମ
ସୁତପା ନାମରେ ପୁତ୍ର ତା ତହୁଁ ଜନମ ।
ସୁତପା ଅଂଶରୁ ଜାତ ବଳି ନାମେ ସେହି
ତପ ଆରାଧିଲା ବନେ ତପୀବେଶ ହୋଇ ।
ରହିଲା ଯେ ସଂସାରର କର୍ମକୁ ଉପେକ୍ଷି
ସଂସାର କର୍ମମାନଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରାୟ ଦେଖି ।
ସୁତପା ପୁତ୍ର ବଳିର କ୍ଷେତ୍ରେ ଷଡ଼ାତ୍ମଜେ
ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଲେ ଦୀର୍ଘତପା ବୀର୍ଯ୍ୟେ ।
ସେ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ ଅଙ୍ଗ ବଙ୍ଗ ଯେ କଳିଙ୍ଗ
ଶୁମ୍ଭ ପୁଣ୍ଡୁ ଓତ୍ର ତାଙ୍କ ନାମ ଶୁଭଅଙ୍ଗ ।
ଆପଣା ନାମେ ଏମାନେ ରାଜ୍ୟ ବସାଇଲେ
ତହିଁ ଉପରେ ରହିଣ ରାଜତ୍ଵ କରିଲେ ।
ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଙ୍ଗ ବଙ୍ଗ କଳିଙ୍ଗ ନଗରୀ
ଶୁମ୍ଭ ପୁଣ୍ଡ ଓତ୍ର ନାମ ଖ୍ୟାତ ଗୋ ସୁନ୍ଦରୀ ।
ସେ ଷଡ଼ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇକରି ରାଜା
ପାଳନ କରିଲେ ପୂର୍ବ ନଗ୍ର ଜନପ୍ରଜା ।
ଅଙ୍ଗର ତନୟ ଏକ ହେଲା ଖଳପାନ
ଦଶରଥ ନାମେ ହେଲା ସଂହାର ନନ୍ଦନ ।
ଧର୍ମରଥ ବୋଲିକରି ତାର ଏକ ସୁତ
ତାର ଏକ ସୁତ ହେଲା ନାମ ଚିତ୍ରରଥ ।
ସେ ଚିତ୍ରରଥର ହେଲା ଜାଣ ବଂଶହୀନ
ଲୋମପାଦ ବୋଲି ତାର ଖ୍ୟାତ ଅନ୍ୟ ନାମ ।
ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କର ମିତ୍ର ଅଟେ ସେହି
ସେ ମଧ୍ୟ ଅପୁତ୍ରୀ ଥିଲା ତାର ବଂଶ ନାହିଁ ।
ଶାନ୍ତା ନାମେ ଏକ କନ୍ୟା ତାର ଜନ୍ମହେଲା
ଅତି ଆନନ୍ଦେ ସେ କନ୍ୟା ମାଗି ବରିନେଲା ।
ସେ କନ୍ୟା ଗୋଟିକ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ବରିଦେଲେ
ବିଧି ବିଧାନାନୁଯାୟୀ ବିବାହ କରିଲେ ।
ପୂର୍ବ ଅଭିଶାପେ ସେହି ଲୋମପାଦ ଦେଶେ
ଶସ୍ୟହୀନ ହୋଇଥିଲେ ଇନ୍ଦ୍ର ନ’ବରଷେ ।
ରାଜା ଆଦେଶ ପାଇଣ ଗଲେ ବେଶ୍ୟାଗଣ
ପ୍ରବେଶ ହେଲେ ଯେଉଁଠି ଥିଲେ ତପୋଧନ ।
ସେ ବାରଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ବାଦ୍ୟଗୀତେ
ଶ୍ରବଣ କରି ବିଭ୍ରମ ଜନ୍ମେ ଋଷି ଚିତ୍ତେ ।
ଗଣିକାମାନଙ୍କ ଭାବ ଗୀତ ନୃତ୍ୟ ମେଳେ
ଚିତ୍ତ ମଜ୍ଜିଲା ବିହ୍ଵଳ ହେଲା କାମ ଭୋଳେ ।
ସେ ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ତାହାଙ୍କ ଗୀତେ ହୋଇ ବଶ
ନାବରେ ବସି ମିଳିଲେ ଲୋମପାଦ ଦେଶ ।
ତାର ଆଗମନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଜଳ ବରଷିଲା
ପୁନରପି ରାଜାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ନଥିଲା ।
ତା ମିତ୍ର ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ ଦଶରଥ
ସେ ଋଷି ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତେ ପୁତ୍ର ହେଲେ ପ୍ରାପ୍ତ ।
ଲୋମପାଦଙ୍କର ଯେଉଁ ପୁତ୍ର ହେଲେ ଜାତ
ଚତୁରଙ୍ଗ ବୋଲିକରି ସେ କୁମର ଖ୍ୟାତ ।
ତାହାଙ୍କ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଜାତ ପୃଥୁଳାକ୍ଷ ହେଲା
ବୃହଦ୍ରଥ ନାମ ହେଲା ତାର ଏକ ବଳା ।
ତାହାଠାରୁ ଦୁଇପୁତ୍ର ହୋଇଲେ ଜନମ
ବୃହନ୍ନଳା ବୃହତ୍ବାନୁ ସେ ବେନିଙ୍କ ନାମ ।
ବୃହନ୍ନଳାର ସନ୍ତାନ ନାମ ଜୟଦ୍ରଥ
ବିଜୟ ନାମେ ଜନମ ତାର ଏକ ସୁତ ।
ସେ ବିଜୟର ଅପର ଥିଲା ପ୍ରିୟବତୀ
ତା ନାମ ସମ୍ଭୂଣ ତାର ଗର୍ଭୁ ହେଲା ଧୃତି ।
ସେ ଧୃତି ସନ୍ତାନ ନାମ ଅଟେ ଧୃତିବ୍ରତ
ସତ୍କର୍ମା ନାମରେ ତାର ହେଲା ଏକ ସୁତ ।
ଅଧିରଥ ନାମେ ତାର ହୋଇଲା ନନ୍ଦନ
ସେ ଅଧିରଥ ଭ୍ରମଣେ ଗଲା ଏକ ଦିନ ।
ଗଙ୍ଗାର ତୀରେ ବିହରି କ୍ରୀଡ଼ୁଥିବା କାଳେ
ଦେଖିଲା ମଞ୍ଜୁଷା ଏକ ଭାସିଯାଏ ଜଳେ ।
ସେହି ମଞ୍ଜୁଷା ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁଟିଏ ଦେଖି
ସେ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନେ ହୋଇଲାକ ସୁଖୀ ।
ସେ ପୁଣି ଗୋଟିକ କୁନ୍ତୀ ଉଦରରୁ ଜାତ
ପରୀକ୍ଷାରୁ ହୋନ୍ତେ ତାକୁ କରିଥିଲା ତ୍ୟକ୍ତ ।
ସେ ଅଧିରଥ ନରେଶ ନିଃସନ୍ତାନ ଥିଲା
ମଞ୍ଜୁଷାରୁ ସେ ଶିଶୁକୁ ଘେନିଣ ପାଳିଲା ।
କନ୍ୟା କାନରେ ସେ ଯେଣୁ ଜନ୍ମ କରିଥିଲା
କାନନୀ ସଂଜ୍ଞା ନାମଟି ତେଣୁ ତାର ହେଲା ।
ସେହି ରଥିରଥ ରାଜା ପାଳିତ ନନ୍ଦନ
ନାମ ଗୋଟିକ ବିଖ୍ୟାତ ଅଟଇ ଯେ କର୍ଣ୍ଣ ।
ବୃଷସେନ ନାମେ ତାର ହେଲା ଏକ ସୁତ
ଏଥୁଅନନ୍ତରେ ପ୍ରିୟେ ଶୁଣ ଦେଇ ଚିତ୍ତ ।
ସେହି ବଂଶଜ ବ୍ରହ୍ମ୍ୟରୁ ତହୁଁ ବବ୍ରୁ ଜାତ
ତାହାର ପୁତ୍ରେକ ହେଲା ସେହୁ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ।
ଆରବ୍ଧି ବୋଲି କରିଣ ତାହାର କୁମର
ତାହାଠାରୁ ଉତପତ୍ତି ହୋଇଲା ଗାନ୍ଧାର ।
ଗାନ୍ଧାରର ଏକସୁତ ତାର ନାମ ଧର୍ମ
ଧ୍ରୁବ ନାମ ଯେ ତା ତହୁଁ ହେଲା ଉତପନ୍ନ ।
ସେ ଧୃତ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ମମ ନାମେ ଉତପତ୍ତି
ପ୍ରଚେତା ନାମେ ତାହାର ହୋଇଲା ସନ୍ତତି ।
ସେ ପ୍ରଚେତାଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲେ ଶତସୁତ
ଉତ୍ତର ଦିଗେ ତାଙ୍କର ହେଲା ଅବସ୍ଥିତ ।
ମ୍ଳେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇକରି ରାଜା
ସୁଖେ ପାଳନ କରିଲେ ସେଠା ମ୍ଳେଚ୍ଛ ପ୍ରଜା ।
ତୁର୍ବସୁ ତହୁଁ ହୋଇଲା ବହ୍ନି ନାମେ ସୁତ
ଭଗ ନାମରେ ହୋଇଲା ତାହା ତହୁଁ ଜାତ ।
ତାଠାରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ ଭାନୁମାନ
ତ୍ରିଭାନୁ ନାମେ ହୋଇ ତାହାର ନନ୍ଦନ ।
ତ୍ରିଭାନୁ ବୀର୍ଯ୍ୟରୁ ଏକ ହୋଇଲା ଜନମ
ତାହାର ନାମ ଉଦାର ମତି କରନ୍ଦମ ।
ତାର ଔରସୁ ମରୁତ ଜନମ ଲଭିଲା
ତା ଭାଗ୍ୟ ମନ୍ଦ ସେ ରାଜା ନିଃସନ୍ତାନ ହେଲା ।
ପୂରୁର ବଂଶରେ ଯେହୁ ହୋଇଲେକ ଜାତ
ଜଗତେ ବିଖ୍ୟାତ ଅଛି ଯା ନାମ ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ।
ସନ୍ତାନ ହୀନ ମରୁତ ତାକୁ କଲେ ପୁତ୍ର
ସେ ପୁଣି ଆସି ସେ ରାଜ୍ୟ କଲେ ହସ୍ତଗତ ।
ମରୁତ ବଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଯହୁଁ ପ୍ରବେଶିଲା
ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ଦୁଇଟି ସୁଖେ ଭୋଗ କଲା ।
ସୋମବଂଶ ସୌମ୍ୟରସ ଶୁଣି କର ପାନ
ଏହି ପରକାରେ ପ୍ରିୟେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ ।
ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ ଶୁଣି ଜ୍ଞାନଯୋଗ ସାର
ହେ ସାଧୁଜନେ ସଂସାର ସାଗରୁ ଉଦ୍ଧର ।
ମହୋଦଧି ତୀର ନାଥ ଶଙ୍ଖ ଚକ୍ରଧାରୀ
ପାଦପଦ୍ମ ଚିନ୍ତାକରି ଦିବସ ଶର୍ବରୀ ।
କୋଟିଧନ ପରି ତାଙ୍କ ନାମ ହୃଦେ ଧ୍ୟାୟି
ହରି ଦାସ ଶିଷ୍ୟ ଏହି ପଦ୍ୟକୁ ଲେଖଇ ।
ଆହେ ଜ୍ଞାନବାନ ମୁହିଁ ସାମନ୍ୟ ମୋ ଜ୍ଞାନ
ଦୟା କରିବାରୁ ମୋତେ ଦେବ ଭଗବାନ ।
ଏ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣେ ଚନ୍ଦ୍ର ହୋଇଲି ପ୍ରୟା
ପୂରଣ କଲେ ଏ ଗ୍ରନ୍ଥ ବଇକୁଣ୍ଠବାସୀ ।
ସାଧୁ ସୁଜ୍ଞଜନେ ମୋର ନ ଧରିବ ଦୋଷ
ଭୋ ସାଧୁଜନେ ମୁଁ ତୁମ୍ଭ ଦାସଙ୍କର ଦାସ ।
ଏ ଚନ୍ଦ୍ର ପୁରାଣ ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ଦିନରେ
ପୁରାଣ ହୋଇଛି ଏହା ମଙ୍ଗଳବାରରେ ।
ହେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହରି ପୂରାଅ କାମନା
ଅନ୍ତିମେ ଶିଷ୍ୟକୁ ଦିଅ ତୋ ନାମ ଭାବନା ।
ଫଳଶ୍ରୁତି
ଆହେ ସାଧୁ ସୁଜ୍ଞଜନେ ମନଦେଇ ଶୁଣ
ଯେ ପାଠ କରିବ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ ।
ମହର୍ଷି ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ଅଷ୍ଟାଦସ ଗ୍ରନ୍ଥ
ସାର ସାର କଥା ଶୁଣି ହୁଅ ଆନନ୍ଦିତ ।
ଇହଲୋକ ଯେଉଁଦିନ କରିବ ଶ୍ରବଣ
ଗ୍ରହ ପୀଡ଼ା ତାର ଅଙ୍ଗୁ ହୋଇବ ହରଣ ।
ସର୍ବବିଧ ପାପରୁ ସେ ହୋଇବ ମୁକତ
ରାଜ ଶୁଣିଲେ ହୋଇବ ବିଜୟ ପ୍ରାପତ ।
ପୁତ୍ରକାମୀ ପୁତ୍ର ପାଏ ଧନକାମୀ ଧନ
ନିଶ୍ଚେ ଶୁଣିଲେ ଲବିବ ଏ ଚନ୍ଦ ପୁରାଣ ।
କର୍ମହୀନ ଜନ କଲେ ଏ ପୁରାଣ ପାଠ
କର୍ମ ଫିଟିଯିବ ତାର ଦିଶିବ ସୁବାଟ ।
ପୁତ୍ରହୀନ ନାରୀମାନେ କଲେ ୟା ଶ୍ରବଣ
ଅବଶ୍ୟ ତାଙ୍କର କୋଳେ ଜନ୍ମିବେ ସନ୍ତାନ ।
ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚେ ଆୟୁଷ ବଢ଼ିବ
ନାନା ଅରିଷ୍ଟମାନ ତା ଶରୀରୁ ତୁଟିବ ।
ଏହି ପୁରାଣକୁ ଯେଉଁ ଗୃହରେ ରଖିଣ
ତ୍ରି ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳେ ଅଧ୍ୟାୟ କରିବ ପଠନ ।
ତାର ମନୋବାଞ୍ଛା ପୁଣ୍ୟ ଅବଶ୍ୟ ହୋଇବ
ତାହାର ଉପରେ ତୁଷ୍ଟଥିବେ ସର୍ବ ଦେବ ।
ପୁଷ୍ପବତୀ ନାରୀ ଯେବେ ଏହାକୁ ଶୁଣଇ
ସୁନ୍ଦର ତନୟ ସେହୁ ଗର୍ଭରେ ଧରଇ ।
ଏ ପୁରାଣ ଗୃହେ ରଖି କୁସୁମ ଚନ୍ଦନ
ସାଦରେ କର୍ପୂର ଦେଇ କରଇ ପୂଜନ ।
ସର୍ବ ପାପୁଁ ମୁକ୍ତହୋଇ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅଇ
ଅନ୍ତିମେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପୁରେ ଯାଇଣ ବସଇ ।
ଦେବାଳୟେ ଦ୍ଵିଜ ମୁଖୁ ଶୁଣଇ ଯେ ପ୍ରାଣୀ
ତାହାର ପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥାନ୍ତି ନିଶାମଣି ।
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷେ ଦିନୁଦିନ ବଢ଼ଇ ଯେପରି
ଶୁଣିବା ଲୋକର ଯଶ ବଢ଼ାନ୍ତି ସେପରି ।
ଧନ ଜନ ଗୋପଲକ୍ଷ୍ମୀ ଲଭନ୍ତି ଯେ ନର
ରୋଗ ଛୁଇଁ ନ ପାରଇ ଅଙ୍ଗରେ ତାହାର ।
ଲଭଇ ବିପୁଳ ଯଶ ହୁଏ ଚିରସ୍ଥାୟୀ
ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼େ ତେଜ ବଢ଼େ ବଢ଼େ ବନ୍ଧୁଭାଇ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ବଂଶ ପରି ବଢ଼ନ୍ତି ତା ବଂଶ
ଯୁଗ ଶେଷଯାଏ ତାର ରହିଥାଏ ଅଂଶ ।
ଏମନ୍ତ ଅଟଇ ଯେଉଁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁରାଣ
ବିଘ୍ନ ବିନାଶନ ହେବ କରିଲେ ଶ୍ରବଣ ।
ଚନ୍ଦ୍ର ଆଉ ତାଙ୍କ ଭଗ୍ନୀ ତାହାଙ୍କର ରତି
ନିଶ୍ଚୟ ସେହି ପ୍ରାଣୀକି ଦେବେ ଲଭ ଗତି ।
ଜୀବନ୍ତେ ଯଶସ୍ଵୀ ହେବେ ମଲେ ସ୍ଵର୍ଗେ ସ୍ଥିତି
ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ଜାଣିବ ସୁମତି ।
ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ପାଦପଦ୍ମରେ ମାନସକୁ ଥୋଇ
ଦୀନ ହରି ଦାସ ପଦଗତିକି ଇଚ୍ଛଇ ।
-- ଇତିଶ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରପୁରାଣେ ସଦାଜୟେ --
Post a Comment